Lajmet

Kulti i dhunshëm që u shndërrua në një mafia globale

Black Axe ndonëse është themeluar në Nigeri, ai gjendet në disa kontinente.

Published

on

Një hetim dyvjeçar i BBC-së për Black Axe – një vëllazëri studentore nigeriane e cila evoluoi në një grup mafioz të frikshëm – ka zbuluar prova të reja të infiltrimit në politikë, operacione mashtruese dhe vrasje që përfshijnë globin, përcjell UBT News.

Gjatë ditëve të qeta, pasi ai ka mbaruar ligjeratën e ditës, Dr. John Stone kujton momente nga e kaluara. Nuk është gjaku apo zhurma e të shtënave që e ndjekin atë. Janë lutjet. Mënyra se si njerëzit luten për mëshirë kur janë duke vdekur. Duke i’u lutur atij. Duke i’u lutur Zotit.

“Është shumë e dhimbshme”, thotë ai, duke tundur kokën. “Familjet e të vdekurve, do t’ju mallkojnë. Mallkimi do të jetë mbi jetën tuaj”.

Dr. Stone ligjëron shkenca politike në Universitetin e Beninit. Por për dekada ai ishte një anëtar i lartë i Black Axe – një bandë mafioze e lidhur me trafikimin e qenieve njerëzore, mashtrimet në internet dhe shumë vrasje. Në vend, Black Axe njihet si “kult”, i famshëm për dhunën ekstreme. Imazhet e atyre që tentojnë të i’u kundërvihen atyre, që përfshijnë trupa të vdekur të gjymtuar ose që të mbuluar me shenja torture, shfaqen rregullisht në mediat sociale të vendit.

Dr. Stone pranon se ka marrë pjesë në disa mizori gjatë viteve të tij si pjesë e bandës. Në qytetin e Beninit, ai ishte i njohur si “kasapi”.

Dr. John Stone, një ish-anëtar, tani është një kritik i zëshëm i bandës.

Tmerri i këtyre viteve e ndjekë sot e kësaj dite. Sot, Dr. Stone është penduar për të kaluarën e tij dhe është një kritik i zëshëm i bandës të cilës i ka shërbyer dikur. Ai është një nga disa sinjalizuesit e Black Axe që kanë vendosur të thyejnë betimin e tyre për heshtje dhe të zbulojnë sekretet e tyre, duke folur për mediat ndërkombëtare.

Për dy vjet BBC Africa Eye ka hetuar bandën, duke krijuar një rrjet sinjalizuesish dhe duke zbuluar mijëra dokumente sekrete nga komunikimet private të bandës. Gjetjet sugjerojnë se gjatë dekadës së fundit, Black Axe është një nga grupet më të rrezikshme të krimit të organizuar në botë.

Hetimi filloi me një kërcënim me vdekje – një letër, e shkruar me dorë, dërguar një gazetari të BBC-së në vitin 2018. Ajo u hodh nga një motoçikletë në xhamin e përparmë të makinës së reporterit. Javë më parë, gazetari kishte gërmuar në tregtinë e paligjshme të opioideve në Nigeri dhe kishte takuar një numër anëtarësh të Black Axe. Më vonë, një letër e dytë iu dorëzua familjes së reporterit.

A erdhi kërcënimi nga Black Axe? Sa i fuqishëm është ky rrjet kriminal dhe kush qëndron pas tij?

Kërkimi i BBC-së për përgjigje çoi te një burrë që pretendonte se kishte hakuar dhjetëra mijëra dokumente sekrete të kësaj bande. Mesazhet, të cilat datojnë nga viti 2009 deri në vitin 2019, përfshijnë komunikime rreth vrasjeve dhe kontrabandës së drogës. Email-at detajojnë mashtrimin tejet fitimprurës në internet.

“Uche Tobias” thotë se filloi të ndiqte Black Axe pasi hasi në viktima të mashtrimit.

Sinjalizuesi pretendon se Black Axe është në kërkim për ta vrarë atë. Gjatë intervistës, ai e përdori pseudonimin Uche Tobias.

BBC kaloi muaj duke analizuar dokumentet e Tobias. Ata ishin në gjendje të verifikonin të dhënat – duke konfirmuar se individët e përmendur dhe një numër i krimeve të kryera në dokumente kanë ndodhur në të vërtetë.

Pjesa më e madhe e materialit të hakuar është shumë e tmerrshme për t’u publikuar.

Axemen (anëtarët e bandës) përdorin faqe interneti të mbrojtura me fjalëkalim – për të ndarë fotot e vrasjeve gjatë bisedave të tyre të brendshme. Në një postim të etiketuar “Hit”, shihet një burrë i shtrirë në dyshemenë e një dhome të vogël. Ai shihet se ka katër çarje në kokë, dhe është i rrethuar nga gjaku i tij.

Brenda Nigerisë, Black Axe po lufton me “kulte” rivale, pra banda të ngjashme kriminale. Mesazhet e përkthyera nga West African Pidgin tregojnë që banda i mbanë të “dokumentuara” numrin e rivalëve që kanë vrarë, duke i treguar ato shifra sikur të ishin rezultat i një ndeshjeje futbolli.

“Rezultati është aktualisht 15-2, lufta është në Benin”, thuhet në një postim. “Goditëm në shtetin Anambra. Rezultati është Aye [Axemen] 4 dhe Buccaneers 2” shkruhet në një tjetër.

Por vrasjet nuk janë burimi kryesor i të ardhurave të bandës, mashtrimet në internet janë. Dokumentet që posedon BBC përfshijnë faturat, transferet bankare dhe mijëra email-a të cilat tregojnë anëtarët e Black Axe duke bashkëpunuar në mbarë botën. Anëtarët ndajnë “formate” apo shembuj se si të kryejnë mashtrimet. Këto opsione përfshijnë mashtrime në formë romance, mashtrime në trashëgimi, mashtrime në pasuri të patundshme dhe mashtrimet në formë të email-eve të biznesit, ku autorët krijojnë llogari që duken si ato të avokatëve të viktimës, apo kontabilistë, me qëllim marrjen e pagesave.

Këto mashtrimet nuk janë në shkallë të vogël. Në mesin e email-eve të rrjedhur, ishte një rast një burr në Kaliforni i cili ishte në shënjestër nga një rrjet i dyshuar i bandës në vitin 2010. Viktima tha se ai ishte mashtruar me 3 milion dollarë në total.

“Banka që unë isha duke punuar me të nuk duket se ekziston?” kishte shkruar një nga viktimat në një email në momentin kur ai kuptoi paratë e tij ishte zhdukur. “A mund t’ua bëjë këtë edhe më të qartë? Banka në Zvicër duket të jetë mashtruese [nuk ekziston]”.

Email-et tregojnë anëtarë të dyshuar të Black Axe me emra dhe identitete të rreme duke mashtruar njerëz. Ata i’u referohen viktimave të tyre si “mugu” ose “maye,” që në zhargonin vendor do të thotë “idiotë”.

Qyteti i Beninit, vatra e Black Axe.

Rrjeti i krimit kibernetik ndërkombëtar i Black Axe thuhet të ketë gjeneruar miliarda dollarë të ardhura për anëtarët e bandës. Në vitin 2017 autoritetet kanadeze thonë se shkatërruan një skemë të pastrimit të parave lidhur me bandën në vlerë më shumë se 5 miliardë dollarë. Megjithatë, askush nuk e di se sa skema të ngjajshme të Black Axe janë atje.

“Unë do të vlerësoja [se banda] ka më shumë se 30.000 anëtarë”, tha njëri nga sinja lizuesit. “Ajo është përhapur në Evropë dhe Amerikë, Amerikën e Jugut dhe Azi”, ​​thotë Tobias.

Sipas Indeksit të Krimit të Organizuar 2021, në bazë të analizave nga 120 ekspertë në Afrikë, Nigeria ka nivelet më të larta të krimit të organizuar në kontinent – dhe këto rrjete janë duke u zgjeruar jashtë vendit.

“Krimi kibernetik është një industri triliona dollarësh, është jashtë kontrollit”, thotë Scott Augenbaum, ish-agjent i FBI-së dhe ekspert i sigurisë kibernetike.

Ai thotë se është marrë me qindra viktima të Black Axe gjatë karrierës së tij 30-vjeçare, duke hetuar raste mashtrimi të ngjashme me ato të gjetura tani.

“Kam parë jetë të shkatërruara, kompani të dalin jashtë biznesit, kursime të humbura” thekson ai. “Kjo gjë prek të gjithë”.

Sado e përhapur të jetë perandoria kriminale e Black Axe, rrënjët e saj qëndrojnë fort në Nigeri. Grupi u themelua 40 vjet më parë në qytetin Benin, shtetin e Edo-s.

Sipas komisionerit të OKB-së për refugjatët, 70% e nigerianëve që migrojnë jashtë vendit janë nga shteti Edo. Black Axe raportohet se luan një rol kryesor në trafikimin e atyre që udhëtojnë ilegalisht, duke i zhvendosur ata në bazat e tyre në qytetin e Beninit, Afrikën e Veriut dhe Italinë Jugore.

Në atdheun e tyre, studentët meshkuj – nga mosha 16 deri në 23 vjeç – janë rekrutët kryesorë të Black Axe. Procesi i fshehtë i inicimit të bandës, i njohur si “bamming”, është jashtëzakonisht brutal.

Një anëtar i Black Axe në Lagos./BBC

Ka shumë arsye pse njerëzit bashkohen me Black Axe. Disa rekrutë detyrohen, të tjerët janë vullnetarë.

Një udhëheqës i grupit tha se ishte “krenar” që ishte anëtar i Black Axe, pavarësisht se ishte rekrutuar me forcë nga një oficer policie. Një tjetër anëtar pretendoi se ai u bashkua pasi babai i tij u vra nga një bandë rivale. Pavarësisht se si ose pse anëtarët bashkohen, shumë prej tyre pretendojnë se ka përfitime.

“Fshehtësi, disiplinë dhe vëllazëri”, tha me krenari një anëtar i kultit gjatë një interviste tjetër në Lagos në prill të vitit 2021, kur u pyet pse ai ishte bashkuar me Black Axe. Ai pretendoi se fitoi më shumë para përmes ndërmarrjeve kriminale të grupit – sesa që do të fitonte duke punuar në një bankë.

“Askush nuk do të jetë në gjendje t’ju prekë – pasi t’i përkisni një kulti, ata do t’ju mbrojnë”, tha Curtis Ogbebor, aktivist në qytetin e Beninit.

Dr. Stone thotë se shumë anëtarë bashkohen vetëm për qëllime të lidhjeve. Nigeria ka shkallën e dytë më të lartë të papunësisë në botë, dhe brenda këtij mjedisi sfidues, ai thotë se bashkimi me Black Axe mund të sigurojë mbrojtje dhe lidhje biznesi. Ai pretendon se jo të gjithë anëtarët janë kriminelë.

“Ne kemi anëtarë në ushtrinë nigeriane, marinën, forcat ajrore. Ne i kemi ata në akademi. Kemi priftërinj, pastorë”, tha ai.

Grupi u rrit nga një vëllazëri studentore e quajtur Neo Black Movement of Africa (NBM) që u formua në vitet e 70-ta. Simboli i NBM ishte një sëpatë e zezë që thyente zinxhirët dhe themeluesit e saj thanë se qëllimi i tyre ishte të luftonin shtypjen.

NBM ekziston ende sot, por si një kompani e regjistruar ligjërisht. Ajo pretendon se ka tre milionë anëtarë në mbarë botën dhe publikon rregullisht aktivitete bamirëse – donacione për jetimoret, shkollat ​​dhe policinë.

Drejtuesit e NBM pretendojnë se Black Axe është një grup mashtrues, i shkëputur nga ta. Publikisht ata distancohen fuqimisht nga emri i tyre dhe çdo aktivitet kriminal, transmeton UBT News.

Drejtësia ndërkombëtare megjithatë ka një pikëpamje tjetër rreth kësaj. Deklaratat e departamentit të drejtësisë amerikane, thonë se NBM është një “organizatë kriminale” dhe “pjesë e Black Axe”. Deklarata të ngjashme janë bërë nga autoritetet në Kanada, të cilët kanë thënë se NBM dhe Black Axe janë “të njëjta”.

Dokumentet e para nga BBC gjithashtu tregojnë lidhje midis disa anëtarëve të Black Axe dhe korporatës NBM.

Shumë nga dokumentet janë marrë nga një llogari e-mail që i përkiste Augustus Bemigho-Eyeoyibo, presidentit të NBM gjatë viteve 2012 dhe 2016.

Augustus Bemigho

Këto dosje sugjerojnë se Bemigho, është përfshirë në mashtrime në shkallë të gjerë në internet. Janë dy raste të verifikuara ku Bemigho ka qenë i përfshirë duke mashtruar qytetarë të SHBA-së dhe MB-së. Viktimat pretendojnë se u mashtruan me më shumë se 3.3 milionë dollarë.

Dokumentet sugjerojnë se Bemigho dërgoi formate mashtrimi në të paktën 50 raste. Një mesazh, sugjeron se ai u kërkoi anëtarëve të themelojnë organizata joqeveritare në mbarë botën në mënyrë që “të grumbullojnë miliona”.

Dr. Stone pretendon se Black Axe dhe NBM janë e njëjta organizatë. Ai flet nga përvoja. Ai nuk ishte vetëm një anëtar i Black Axe, por edhe një kryetar i NBM në zemër të qytetit të Beninit.

“Është një dhe e njëjta”, thotë ai. “Është thjesht një lloj formaliteti për të mbuluar informalitetet. Është një monedhë me dy anë”.

Organizatat që veprojnë nën emrin e NBM janë të regjistruara në mbarë botën, duke përfshirë në Mbretërinë e Bashkuar dhe Kanada. Ekzistojnë të paktën 50 llogari në Facebook, Instagram dhe YouTube që përdorin një variant të këtij emri, përveç kanaleve zyrtare të mediave sociale të korporatës. Disa llogari kanë më shumë se 100,000 ndjekës.

Në Nigeri, thotë Dr. Stone, ndikimi i rrjetit shtrihet në sferën politike. “Ka shumë deputetë në Dhomën e Kuvendit, madje edhe ekzekutiv”, tha ai.

Politikanët e mundshëm nigerianë, pretendon z. Ogbebor, punësojnë anëtarë të Black Axe për të frikësuar rivalët, për të ruajtur kutitë e votimit dhe për të detyruar njerëzit të votojnë. Pasi të vijnë në detyrë, sipas tij, ata më pas i shpërblejnë me poste në qeveri.

Dy dokumente, sugjerojnë se 35 milionë naira (afër 75 milionë euro) iu dërguan organizatës në qytetin e Beninit për të “mbrojtur votat” dhe për të siguruar mbështetjen për zgjedhjet e guvernatorit në vitin 2012.

Tony Kabaka, një “kultist” dhe anëtar i NBM-së, kaloi vite duke punuar për qeverinë në Benin, deri më 2019. Gjatë kësaj kohe, përmes kompanisë së tij ai punësoi më shumë se 7,000 taksambledhës, duke gjeneruar miliarda të ardhura për shtetin.

Tony Kabaka është përballur me tentativa të vazhdueshme për vrasje.

Por që nga largimi i tij, ai është përballur me tentativa të vazhdueshme për vrasje. Ai pretendon se atij iu kërkua të mobilizonte grupet e kultit për të ndihmuar në fitoren e zgjedhjeve. Megjithatë, ai mohon të jetë përfshirë ndonjëherë në dhunë.

Dr. Stone beson se zbatimi i ligjit dhe politikanët nigerianë janë shumë të ngatërruar me bandën Black Axe për t’i luftuar ato në mënyrë efektive. Zgjidhja e dhunës, thotë ai, qëndron brenda vetë kultit. Ai nuk është i vetmi ish-anëtar që mendon se grupi është bërë shumë i rrezikshëm.

“Arsyeja pse disa prej nesh iu bashkuan NBM-së ishte për t’u bashkuar në luftën kundër shtypjes”, shkroi një anëtar. “Por tani, ne jemi etiketuar si një organizatë kriminale me prova gjithandej”.

Komunikatat e brendshme të Black Axe janë të mbushura me ankesa të ngjashme.

Drejtuesit e NBM-së thonë se janë të përkushtuar për të siguruar që organizata t’u qëndrojë besnike parimeve të saj themeluese dhe të promovojë paqen. Presidenti aktual i grupit, Olorogun Ese Kakor, i tha BBC-së se ai u zgjodh për të çrrënjosur “të infiltruarit” kriminalë dhe se këta njerëz po i shkaktojnë “organizatës shumë dëm”.

Në një përpjekje për të shfrytëzuar këtë shtytje për ndryshim, Dr. Stone ka formuar atë që ai e quan një “Koalicion Ylber” – një grup avokues i përbërë nga ish-pjesëtarë të kultit, qytetarë dhe profesorë nigerianë me ndikim. Ata përpiqen të zvogëlojnë tensionet kur përplasen bandat rivale dhe po përpiqen të drejtojnë bandën Black Axe drejt një të ardhmeje më paqësore.

Dr. Stone ka krijuar një grup avokues që përpiqet të zvogëlojë tensionet midis bandave rivale.

“Kontributi i koalicionit për shoqërinë është reduktimi i kriminalitetit”, thotë ai. “Për të reduktuar shkallën e vdekjes tek të rinjtë. Për të ulur shkallën e të vejave dhe jetimëve”.

Bashkëthemeluesi tjetër, Chukwuka Omessah, dëshiron që anëtarët e bandës të reflektojnë mbi shoqërinë që po krijojnë.

“Të gjithë kanë një ndërgjegje”, thotë ai. “Ju mund ta mohoni atë në kamera, ta mohoni atë në publik, por nuk mund ta mohoni në kohën tuaj të qetë – do t’ju ndjekë“.

Dr. Stone e di se shtytja e Black Axe drejt reformës është një biznes i rrezikshëm. Ai e di se ish-shokët e tij mund të vijnë për të një ditë. Ai është gati për ta nëse ata e bëjnë këtë. Profesori mban të fshehur një shpatë tre metra të gjatë dhe një pistoletë në shtëpi.

“Për siguri personale”, thotë ai duke buzëqeshur. “Nëse ata vijnë pas meje, a nuk mund të shkojë edhe unë pas tyre?”/UBTNews/

Nga Africa Eye
BBC World Service

Ky hetim është bërë nga Charlie Northcott, Sam Judah dhe Peter Macjob. Teksti është përkthyer dhe përshtatur në gjuhën shqipe nga UBT News.

Lajmet

REL: Kosova ka aleatë për NATO, por a e ka veten?

Published

on

By

Mes një bote në kaos dhe riorganizim, siguria është kthyer në prioritet absolut, dhe për Kosovën, ajo lidhet drejtpërdrejt me NATO-n – aleancën më të madhe ushtarake në botë.

Një momentum i ri për afrimin e saj me të është duke u konsoliduar në qendrat e vendimmarrjes në Uashington, megjithatë shfrytëzimi i tij duket se kërkon shtytje më të fortë politike edhe nga Prishtina.

Për ish-ministrin e Mbrojtjes së Shqipërisë, Fatmir Mediu, i përfshirë nga afër në bisedimet për avancimin e Kosovës drejt NATO-s, mbështetja nga Uashingtoni përbën një mundësi të rëndësishme. Por, sipas tij, ajo humbet peshë nëse Kosova nuk siguron stabilitet të brendshëm institucional. Anëtarësimi në NATO kërkon, para së gjithash, konsensus politik dhe qasje të koordinuar nga vetë Kosova.

“Pa një Kosovë me institucione, pa një Kosovë me politikë dhe Qeveri të qëndrueshme, do të jetë e vështirë të hapësh rrugën që duhet për anëtarësimin në NATO”, thotë Mediu për programin Expose të Radios Evropa e Lirë.

Në fund të prillit, në Kongresin amerikan u hodh një hap konkret: përfaqësuesi Keith Self, bashkë me kolegët e tij, Ritchie Torres dhe Mike Lawler, propozuan një rezolutë që synon ta shtyjë përpara rrugën e Kosovës drejt NATO-s.

Rezoluta me mbështetje dypartiake thekson, mes tjerash, se “qeverisja demokratike e Kosovës, mbikëqyrja civile e forcave të sigurisë dhe bashkëjetesa shumetnike përbëjnë një argument bindës për anëtarësimin në NATO”.

Aty, po ashtu, thuhet se “përfshirja e Kosovës në aleancën e NATO-s do të shërbente si një kundërpeshë e nevojshme për të dekurajuar përpjekjet armiqësore dhe për të parandaluar një katastrofë tjetër globale në Ballkan”.

Dhe kjo nuk është nisma e vetme. Një tjetër rezolutë në Kongres, e iniciuar po në fund të prillit nga Torres, Self dhe kongresisti George Latimer, e vendos theksin te prania ushtarake e Shteteve të Bashkuara në Kosovë, duke e cilësuar atë si kyç për stabilitetin në rajon.

Gjatë një mbledhjeje të kësaj jave të Komitetit për Punë të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve, Self ka theksuar sërish se Kosova ka dëshmuar përkushtim të qartë ndaj stabilitetit rajonal dhe përafrimit strategjik me NATO-n, ndaj edhe duhet të jetë pjesë e saj.

“Kosova është, padyshim, një nga partnerët më të afërt dhe më besnikë evropianë të Shteteve të Bashkuara. Në një periudhë të shkurtër kohe, ky shtet i ri ka dëshmuar përkushtim të qartë ndaj qeverisjes demokratike, kontrollit civil mbi forcat e sigurisë dhe bashkëjetesës shumetnike – të gjitha këto e përforcojnë argumentin për anëtarësim në NATO dhe për stabilitet në Ballkan”, ka thënë Self në seancën e 13 majit.

Nga kabineti i kongresistit Torres është shprehur po ashtu mbështetje për anëtarësimin e Kosovës në NATO, por dhe për vazhdimin e pranisë së SHBA-së në misionin paqeruajtës KFOR.

“Kongresi shpreson që të shohë anëtarësimin e Kosovës në NATO, mbështetje dypartiake për të mbajtur nivelin e forcave në KFOR dhe procesin e dialogut që nuk e shpërblen Serbinë me lëshime dhe kokëfortësi”, ka thënë për Radion Evropa e Lirë zëdhënësi i Torresit, Benny Stanislawski.

Qeveria e Kosovës nuk u është përgjigjur pyetjeve të Radios Evropa e Lirë për mënyrën se si i interpreton ajo rezolutat e fundit në Kongresin amerikan, për komunikimet eventuale me SHBA-në apo NATO-n, si dhe për vlerësimin e pozicionit aktual të Kosovës në procesin e integrimeve euroatlantike.

Zyra e NATO-s në Bruksel tha vetëm se çdo hap i mëtejshëm për të konsoliduar marrëdhëniet e aleancës me institucionet në Kosovë, kërkon konsensus nga të gjithë aleatët.

“Ne i inkurajojmë institucionet në Kosovë që të konsolidojnë qeverisjen e mirë, për të mirën e të gjithë njerëzve që jetojnë në Kosovë. NATO-ja mbetet plotësisht e përkushtuar ndaj stabilitetit në Ballkanin Perëndimor, përfshirë edhe përmes misionit KFOR”, tha një zëdhënës i aleancës për Radion Evropa e Lirë.

Politika e “dyerve të hapura” e NATO-s bazohet në Nenin 10 të Traktatit të Uashingtonit, i cili përcakton se anëtarësimi është i hapur për çdo “shtet evropian që është në gjendje t’i çojë përpara parimet e këtij Traktati dhe të kontribuojë në sigurinë e zonës së Atlantikut të Veriut”.

Kosova e ka të deklaruar prej kohësh synimin për anëtarësim në aleancë dhe ka ndërmarrë hapa në ndërtimin e kapaciteteve të sigurisë në përputhje me standardet e saj, por procesi mbetet i bllokuar në aspektin politik, pasi katër vende anëtare të NATO-s nuk e njohin ende pavarësinë e Kosovës, dhe çdo zgjerim i ri kërkon konsensusin e të 32 aleatëve.

Radio Evropa e Lirë ka kontaktuar ministritë e Jashtme të këtyre katër vendeve – Spanjës, Greqisë, Sllovakisë dhe Rumanisë – për t’i pyetur nëse po shqyrtojnë rishikimin e qëndrimit të tyre ndaj njohjes së pavarësisë së Kosovës.

Prej tyre është deklaruar vetëm Ministria e Jashtme e Sllovakisë, duke theksuar se qëndrimi i saj mbetet i bazuar në Deklaratën e Parlamentit të vitit 2007, e cila e lidh zgjidhjen e statusit të Kosovës me respektimin e kërkesave të Serbisë dhe normave të së drejtës ndërkombëtare, si dhe me rezultatin e dialogut Prishtinë-Beograd, të lehtësuar nga Bashkimi Evropian.

 

Vëzhguesit thonë se, pavarësisht qëndrimeve të ngurta të shteteve mosnjohëse, rezolutat në Kongresin amerikan – edhe pse joobliguese – e pengojnë Kosovën “të zhytet në harresë”.

Me fjalët e Mediut, ky angazhim lidhet edhe me interesin e SHBA-së për të ruajtur ekuilibrat në Ballkan dhe për të parandaluar rritjen e ndikimeve ruse, kineze dhe serbe në rajon.

“Unë kam bindjen se Shtetet e Bashkuara të Amerikës, pavarësisht nga retorika, NATO-n e shikojnë si një element jashtëzakonisht të rëndësishëm, jo vetëm për stabilitetin e Ballkanit, por edhe për një marrëdhënie dhe një influencë më të gjerë gjeopolitike. Dhe, në këtë kuadër, padyshim që është dhe interesi për Kosovën”, thotë Mediu.

Ish-zyrtari i lartë i NATO-s, Jamie Shea, vlerëson se aktivizmi në Kongresin amerikan duhet kuptuar më shumë si vendosje e një agjende afatgjatë, sesa si ndikim i menjëhershëm. Ai thotë se kjo e mban Kosovën në vëmendjen politike të Uashingtonit dhe krijon hapësirë për një mundësi të ardhshme, kur kushtet në marrëdhëniet Kosovë-Serbi dhe brenda vetë NATO-s të jenë më të favorshme.

“Por, sinqerisht, derisa të ketë stabilitet politik në Kosovë, sepse tri palë zgjedhje në 18 muaj nuk janë shenjë e mirë… ndaj, derisa të ketë më shumë stabilitet pas zgjedhjeve të qershorit, nuk pritet të ketë një rrugë të qartë përpara në procesin e integrimit euroatlantik”, thotë Shea për Exposenë.

Kosova, në më pak se një muaj, do të mbajë zgjedhjet e treta parlamentare brenda një periudhe prej një viti e gjysmë, pasi dy ciklet e mëparshme nuk arritën të prodhojnë institucione të qëndrueshme, për shkak të mungesës së konsensusit mes partive politike.

E, Mediu argumenton se anëtarësimi në NATO nuk varet vetëm nga mbështetja amerikane, por edhe nga koordinimi politik dhe angazhimi i brendshëm i vetë Kosovës, në bashkëpunim me aleatët.

Në këtë kontekst, ai nënvizon nevojën për shtim të aktiviteteve diplomatike dhe lobuese, veçanërisht në Uashington, si dhe për reforma të strukturuara sipas standardeve të NATO-s, duke kujtuar se një rrugëtim i ngjashëm i ka paraprirë edhe anëtarësimit të Shqipërisë në NATO në vitin 2009.

“Unë mendoj që është një nga zhvillimet më të mira që kanë ndodhur për Kosovën. Për disa arsye… sepse, po të kujtojmë historinë tonë, kështu ka filluar – me deklarata, me rezoluta në Kongresin amerikan. Në qoftë se vijmë, pastaj, në një aprovim të rezolutës në Kongres, ajo kthehet në një gjë që përcakton edhe politika të Departamentit amerikan të Shtetit apo të administratës amerikane”, thotë Mediu.

Ai shton se Shtetet e Bashkuara kanë peshë vendimtare në vendimmarrjen e NATO-s dhe se do të ishte e vështirë që disa vende anëtare t’i rezistonin presionit amerikan, nëse Uashingtoni do të këmbëngulte në anëtarësimin e Kosovës.

Gjatë mbledhjes së Komitetit për Punë të Jashtme, më 13 maj, kongresisti Self kërkoi bllokimin e 1.8 miliard dollarëve ndihmë ushtarake për Greqinë, derisa Athina ta njohë pavarësinë e Kosovës, duke paraqitur edhe një amendament për ndalimin e kësaj ndihme vjetore, por që u kundërshtua nga disa përfaqësues demokratë.

Shea pajtohet se mbajtja nën presion e shteteve mosnjohëse është e rëndësishme, por shton se Kosova nuk mund të mbështetet vetëm te SHBA-ja, duke theksuar nevojën për një qasje më të balancuar drejt Evropës.

“Kosova duhet të ketë një përpjekje më të balancuar lobimi dhe të lobojë po aq fort në Berlin, Paris, Londër apo Varshavë, sa edhe në Uashington. Mbështetja vetëm te Shtetet e Bashkuara mund të ketë funksionuar në të kaluarën, në vitet ‘90, por sot nuk është më një strategji efektive”, vlerëson Shea.

Në një linjë të ngjashme, edhe Daniel Serwer, nga Universiteti Johns Hopkins në Uashington, vë në dukje kufizimet reale të ndikimit të Kongresit amerikan në këtë proces.

“Rezolutat sugjerojnë mbështetje të konsiderueshme politike për anëtarësimin e Kosovës në NATO, por ato nuk e detyrojnë administratën. Presidenti mund t’i injorojë ato. Autoriteti i tij në politikën e jashtme është praktikisht i pakufizuar”, thotë Serwer për Exposenë.

Në një kohë kur rendi botëror po rishkruhet dhe balancat e sigurisë po lëkunden, Shtetet e Bashkuara po sinjalizojnë qartë edhe riorganizim të pranisë së tyre ushtarake në Evropë – deri te tërheqja e mijëra trupave nga Gjermania.

Në këtë realitet të ri, merr peshë pikërisht ajo që thekson Mediu: prania amerikane në KFOR nuk është thjesht ushtarake – është një mesazh i fortë politik për angazhimin e SHBA-së në rajon. Dhe Kosova, nëse synon ta shfrytëzojë këtë dritare gjeopolitike, duhet të dalë nga logjika e politikës ditore dhe të kalojë në veprim strategjik afatgjatë./REL/

 

 

Continue Reading

Lajmet

Ditari: lajmet kryesore që shënuan datën 17 maj – 1993-1998?

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

(Foto: Henri Kisinxher)

17 maj 1993:

Henri Kisinxher: Duhet t’i kundërvihemi rrezikut të konfliktit në Kosovë

Ish-sekretari shtetëror i SHBA-ve, Henri Kisinxher, në një tekst botuar në gazetën “Uashington Post”, veç tjerash theksoi: “Në Bosnjë e Hercegovinë po zhvillohet luftë qytetare tripalëshe, në të cilën Kroacia dhe Serbia po i ndihmojnë bashkëkombasit e tyre”.

Kisinxheri vlerëson se konflikti në ish-Jugosllavi, do të merrte përmasa të rrezikshme ndërkombëtare “nëse serbët do ta sulmonin Maqedoninë ose Kosovën” dhe se këtij rreziku duhet t’i kundërvihemi “në shkallë lokale”.

Henri Kisinxheri, administratës së Klintonit, përkitazi me krizën në Bosnjë e Hercegovinë dhe më gjërë në Ballkan, i propozon:

– të sigurohet ndërprerja e luftës, nëse mundet përmes sanksioneve, kurse si mjet të fundit përdorimin e forcës, me qëllim që të ndërpritet spastrimi i mëtejshëm etnik;

– t’i iket me çdo kusht dërgimin të trupave në Bosnjë, qoftë edhe në kuadër të trupave paqësore, dhe

– të ndërpritet përhapja e luftës në Maqedoni dhe në Kosovë në saje të pranisë së NATO-s në Maqedoni.

Rreth këtij shkrimi dhe qëndrimeve të Kisinxherit, informuan edhe gazetat gjermane. Kështu e përjavshmja “Ëelt am Sonntag” i bën një vështrim krizës në Bosnjë dhe në ish-Jugosllavi në dritën e opsioneve evro-amerikane. Në këtë revistë, Henri Kisinxher shkruan: “Lufta në Bosnjë është luftë qytetare dhe kjo luftë nuk ka potenciale më që t’i tërheq dhe që t’i provokojë interesat e fuqive të mëdha. Kjo luftë do të ishte luftë e madhe nëse serbët do ta sulmonin Maqedoninë dhe Kosovën”. Në të vërtetë thekson Kisinxher, myslimanët planin Vens-Ouen e pranuan vetëm për t’i marrë në mbrojtje Amerika. Çdo përpjekje e SHBA-ve dhe e aleatëve të saj evropianë për solucionin e Bosnjës unike, qoftë edhe përmes intervenimit ushtarak, është e pasuksesshme, sepse atje po bëhet një luftë qytetare. Mund të mos duket mirë pse bashkësia ndërkombëtare këmbëngulë që grupet entike, të cilat urrehen mes veti, duhet të jetojnë në një shtet të përbashkët. Është e pabesueshme që pas gjithë atyre krimeve, shkatërrimeve dhe tmerreve që kanë ndodhë mes grupeve etnike në Bosnjë, të organizohet jeta e tyre e përbashkët. Më së miri është të pranohet ky realitet dhe të bëhet ndërrimi i kufijve, ku si bazë për vendosjen e re të kufijve do të shërbente harta e planit Vens-Ouen. Myslimanëve do të duhej t’u lejohet të formojë një shtet të vogël, ndoshta me një koridor për në det, thekson Henri Kisinxher.

 

 

17 maj 1994

 Represioni në Kosovë

Podujevë: – Dje, me pretekst të kërkimit të armëve, policia bastisi familjen e Latif Gjakës nga Mirofci. Policia mori me vete Bekim Gjakën, e keqtrajtoi në stacionin e policisë dhe kërkoi prej tij që sërish të paraqitet në polici.

Pardje, në fshatin Pollatë policia kërkoi Mehmet dhe Nimon Latifin, me pretekst të kërkimit të armëve. Meqë ata nuk gjendeshin në shtëpi, policia ua la thirrjet që të paraqiten në stacionin e policisë në Kërpimeh.

Dje në fshatin Bradash policia bastisi shtëpinë e Hashim Hajrizit nga i cili mori një pushkë. Policia keqtrajtoi fizikisht Hashimin dhe kërkoi të dij për djemtë e tij, të cilët tash gjenden jashtë Kosovës.

Malishevë: – Dje rreth orës 13, në oborrin gjimnazit “Abdyl Frashëri” në Malishevë, derisa po luanin volejboll disa nxënës dhe arsimtarë shqiptarë, policia ndërhyri pa kurrfarë shkaku dhe rrahu disa nxënës dhe arsimtarë. Po ashtu policia rrahu edhe disa nxënës dhe arsimtarë të shkollës së mesme ekonomike “Lasgush Poradeci” të Kievës. Me këtë rast policia ua mori letërnoftimet dhjetë arsimtarëve dhe i urdhëruan që të paraqiten sot në stacionin e policisë.

Të njëjtit policë shkuan edhe në lokalet e SHBH “Nënë Trereza” në Malishevë.

Rahovec: Dje në hyrje të Rahovecit policia arrestoi mr.Ukshin Hotin, Muhamet Malësorin dhe Fehmi Hotin.

Mr.Ukshin Hoti e Muhamet Malësori ende po mbahen në arrest, ndërsa shkaku i arrestimit të tyre tash për tash nuk dihet.

Ferizaj: – Në fshatin Zaskok të Ferizajt po vazhdon represioni i policisë serbe kundër banorëve të këtij fshati, nën pretekst të dëmtimit të fidaneve të Dushan Bulatoviqit që pat ndodhur ditë më parë.

Ditëve të fundit për këtë shkak në pyetje u morën Jakup, Sylë dhe Ismail Abazi, Sylejman Jashari, Mërgim Jashari (12), Ramadan Jashari (15), Basri, Fatmir e Banush Mahalla dhe Shaqir Çerkini. Ftesa për t’u paraqitur në organet e policisë morën edhe disa banorë të tjerë shqiptarë të fshatit Zaskok.

Mitrovicë: – Dje nxënësve dhe arsimtarëve të shkollës fillore

“Meto Bajraktari” në Mitrovicë drejtori serb ua ndaloi hyrjen në lokalet e kësaj shkolle. Drejtori serb (emrin e të cilit nuk arritëm të mësojmë) tha se kjo shkollë nga dita e sotme do ta mbajë emrin e Desanka Maksimoviqit.

Dje, policia serbe për herë të dytë ishte në banesën e Idriz Spahiut, në rr.”Xhon Kenedi” në Mitrovicë për të kërkuar Afrim Spahiun, ish-epror ushtarak në ish-armatën jugosllave. Bëhet me dije se Afrim Spahiu ka kohë që gjendet në botën e jashtme.

Dje, për herë të dytë policia nën pretekst të kërkimit të armëve bastisi banesën e Sadik Gllarevës në rr.”Xhon Kenedi” në Mitrovicë. Të njëjtën ditë, në të njëjtën rrugë, nën pretekst të kërkimit të armëve policia bastisi edhe banesën e Mazllum Berishës në Mitrovicë. Pas bastisjes, policia urdhëroi Mazllum Berishën që patjetër të dorëzojë një revole dhe dy bomba dore.

Dje në tregun e Mitrovicës, policia ua mori Sefer Ukës, Vehbi Stranës, Sadri e Mustafë Hasanit e Nazif Jasharit nga një rimorkio me rërë, të cilët i urdhëroi që t’i shkarkojnë në OP “Betonjerka” në Mitrovicë.

 

 

17 maj 1995

 U shënua 50-vjetori i punës së revistës “Zëri”

Sot revista e përjavshme politike shqiptare “Zëri” shënoi 50-vjetorin e themelimit dhe të punës së saj.

Në një solemnitet rasti ku merrnin pjesë punëtorët e kësaj ndërmarrjeje, bashkëpunëtorë të saj dhe përfaqësues të institucioneve e partive politike të Kosovës, dhe personalitete të shquara të jetës publike, një fjalë rasti e mbajti kryeredaktori i kësaj reviste, Bardh Hamzaj.

Ai theksoi se “Zëri” me shkrimet e veta u ngrit në luftë kundër okupimit të Kosovës dhe mbrojti fillet e demokracisë pas rrënimit të monizmit komunist.

Drejtori i revistës Ali Hajdini theksoi se që nga viti 1945 “Zëri i rinisë shqiptare” (siç quhej atëherë) e deri më tash, vuri në spikamë shumë ngjarje të rëndësishme historike nga trolli i Kosovës dhe dha kontribut të çmuar edhe në botimin e publicistikës. Ai përkujtoi se deri më tash kjo redaksi botoi 36 tituj nga fusha e publicistikës dhe letërsisë shqiptare.

Redaktori i revistës, Halil Matoshi lexoi telegramet përshëndetëse për këtë jubile.

Telegrami urimi “Zërit” i dërguan dr. Ibrahim Rugova, kryetar i Republikës së Kosovës, kryeministri i Qeverisë së Kosovës, dr. Bujar Bukoshi, kryetari i LD-së Malit të Zi, Mehmet Bardhi, kryeredaktori i edicioneve të “Rilindjes” dhe “Bujkut”, Avni Spahiu, kryeredaktori i revistës “Koha”, Veton Surroi.

Në të gjithë këto telegrame me fjalë të zgjedhura revistës “Zëri” i ipet mirënjohje për punën që ka bërë në prezentimin e komentimin e ngjarjeve të Kosovës prej fillimit të daljes së gazetës e deri në ditët e sotme.

Në telegramin përshëndetës të presidentit të Republikës së Kosovës, dr. Ibrahim Rugova, pasi shprehet urimi i përzemërt për 50-vjetorin e botimit të revistës “Zëri”, thuhet se kjo revistë po shënon një jubile të rëndësishëm jo vetëm të tij, por edhe të gazetarisë shqiptare në Kosovë.

“Rrita dhe zhvillimi i revistës suaj kaloi nëpër faza të ndryshme, por ajo arriti të mbijetojë të gjitha vështirësit nëpër të cilat kaloi si revistë e përmuajshme, e përdyjavshme, për t’u bërë e përjavshme, me një fizionomi standarde politike” – thuhej në telegramin e kryetarit Rugova.

Gazetarët e “Zërit” në këto pesë vitet e fundit, pos me vështirësi e pengesa të ndryshme, u ballafaquan edhe me represionin e regjimit serb. Mirëpo, në saje të angazhimit dhe punës vetëmohuese, “Zëri” po ia del t’i mposhtë vështirësit e rënda të okupimit dhe po vazhdon të botohet si gazetë e pavarur politike dhe kulturore, thuhet në fund të telegramit të urimit që presidenti Rugova i dërgoi revistës “Zëri”.

Në këtë jubile u promovua edhe një monografi kushtuar historikut të kësaj reviste.

Gjatë takimit, u ndanë edhe shpërblimet për tesktet më të mira të botuara në revistën “Zëri”, për tregimin më të mirë të shkurtër, për fotografinë më të mirë dhe për punëtorin më të dalluar.

Maksut Shehu kryetar i jurisë për tekstet më të mira gazetareske shpërblimin e parë ia dha Halil Matoshit.

Juria për tregim të shkurtër, e kryesuar nga Mufail Limani ia dha shpërblimin e parë Ismail Sylës.

Shpërblimin për fotografi iu dha Hazir Rekës, ndërsa punëtor më i mirë u shpall Idriz Ulaj.

Këtë përvjetor të “Zërit” e përshëndeti edhe i ngarkuari me punë në ambasadën e Shqipërisë në Beograd Vili Minaroli.

Ndërkaq, në emër të mysafirëve të shumtë, këtë jubile e përshëndeti edhe dr. Zekeria Cana.

 

 

17 maj 1997

Afër Krushës së Madhe, në rrethana të pasqaruara, u vra Nasip R. Shala

Në rrugën e asfaltuar që lidh Prizrenin me Gjakovën dhe Rahovecin, në dalje të fshatit Krushë e Madhe, të cilin e përshkon kjo rrugë, parmbrëmë rreth orës 22,30 minuta, persona të paidentifikuar vranë me rafale nga armë automatike Nasip Rizah Shalën (44), nga Rogova e Hasit, baba i shtatë fëmijëve, njofton “Bujku”.

Nga plumbat e shkrehur është dëmtuar krejtësisht vetura e tij kombi e markës “Merkuri”.

Sipas anëtarëve të familjes së të ndjerit, Nasipi kishte shkuar në Prizren për të vizituar ca miq dhe në kohën kur është vrarë ai po kthehej me veturën e tij për në shtëpi. Familja e tij supozon që Nasipi të jetë përcjellë nga vrasësi ose vrasësit dhe është qëlluar disa kilometra para se të arrinte në fshatin e tij.

Banorët e Krushës së Madhe rrëfejnë për rafale automatike, krismat e të cilave ato çaste të vona kanë shqetësuar fshatin. Megjithatë, askush nuk di të thotë asgjë për vrasësit, prandaj rrethanat në të cilat u bë vrasja mbesin ende të pasqaruara, thuhet në njoftim.

 

 

17 maj 1998

Mbrëmë në fshatin Zajm të Klinës u vra Jahir Brahim Shabani

Mbrëmë në fshatin Zajm të komunës së Klinës u vra Jahir Brahim Shabani (34) nga fshati Bubël i Malishevës, njoftuan nënkëshillat për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut në Malishevë dhe në Klinë. Por, hollësi të tjera nuk jepen.

Një anëtar i KMLDNJ-së nga Klina bën të ditur se mbrëmë në Zajm janë dëgjuar të shtëna nga armë automatike rreth orës 22,45 minuta. Vrasja ka ndodhur nja 50 metra jashtë rrugës magjistrale Prishtinë-Pejë afër shtëpive të banuara nga serbët dhe ky fakt si dhe tjetri se këtu serbët janë armatosur kanë bërë të dyshohet se mund të jetë viktimë e civilëve.

Policia sot i detyroi Maliq Morinën dhe Xhavit Drançollin nga Zajmi që ta bartin kufomën deri në fshatin Bubël. Në të kthyer, policia e rrahu Xhavitin brutalisht.

Nënkëshilli i KMDLNJ-së njoftoi po ashtu se sot nga mesdita po dëgjohen të shtëna nga armë kalibrash të ndyshme në drejtim të fshatrave Dollovë, Grabanicë, Qeskovë, Bokshiq e fshatra të tjera në këtë trekëndësh, ku bashkohen Drini i Bardhë e Bistrica e Pejës. Në fshatin Grabanicë është djegur shtëpia e Rexhë Morinës.

Në atë drejtim po shkojnë përforcime të reja nga Klina. Po ashtu mbi territorin e Klinës po fluturojnë helikopterë. Qysh dje po dëgjohen granatime edhe nga drejtimi i Cerovikut dhe Gllarevës, që nuk janë aq afër Klinës.

Sot janë vërejtur edhe shumë automjete të ndihmës së shpejtë, që shkojnë në drejtim të Pejës. Mirëpo, nuk dihet nëse viktimat janë të forcave të armatosura serbe apo të mbrojtësve shqiptarë.

 

 

Tre shqiptarë të vrarë në Stapanicë të Klinës

Brahim Demush Morina (45), Ramadan Halil Morina (60) dhe Sylejman Halil Morina u vranë sot nga forcat serbe rreth mesditës në shtëpitë e oborret e veta në fshatin Stapanicë të komunës së Klinës.

Stapanica gjendet bri rrugës së asfaltuar Klinë – Kijevë. Fshati ishte sulmuar gjatë gjithë paraditës nga forca të mëdha serbe. Katër shtëpi janë djegur e shumë të tjera janë dëmtuar. Policia ka hyrë në fshat dhe ka demoluar e plaçkitur shumë shtëpi. Një numër i madh njerëzish janë larguar nga shtëpitë e veta.

Policia ka rrahur të gjithë shqiptarët që i ka zënë në fshat.

Forcat serbe kanë sulmuar sot edhe fshatin Zabërxhë. Në arat e tij kanë rënë shumë granata, por për fat nuk kanë qëlluar njerëz e shtëpi.

Continue Reading

Lajmet

Shqipëria e përmbyll Eurovision 2026 në vendin e 13-të

Published

on

Shqipëria, e përfaqësuar nga Alis me këngën “Nan”, e ka përmbyllur Eurovision 2026 me gjithsej 145 pikë, duke u renditur në vendin e 13-të në finalen e madhe.

Performanca e artistit shqiptar u prit pozitivisht gjatë mbrëmjes, duke marrë duartrokitje të shumta dhe reagime të mira nga publiku.

Interpretimi emocional dhe vokali i kontrolluar i Alisit e vendosën Shqipërinë mes performancave që tërhoqën vëmendje gjatë finales, ndërsa kënga “Nan” u komentua gjerësisht edhe në rrjetet sociale.

Mbështetja për përfaqësimin shqiptar ishte e dukshme si në sallë, ashtu edhe online, duke e kthyer performancën në një nga momentet më të përfolura të natës.

Fitues i Eurovision 2026 u shpall Bullgaria, e përfaqësuar nga DARA me këngën “Bangaranga”.

Continue Reading

Lajmet

Bullgaria fiton Eurovision 2026

Published

on

Bullgaria është shpallur fituese e Eurovision 2026, pas një finaleje të mbushur me emocione dhe garë të fortë mes vendeve pjesëmarrëse.

Përfaqësuesja bullgare, DARA, triumfoi me këngën “Bangaranga”, një performancë energjike që u vlerësua si nga publiku, ashtu edhe nga juritë profesioniste. Artistja u dallua për prezencën skenike, ritmin dinamik dhe atmosferën që krijoi në arenë.

Bullgaria qëndroi mes favoriteve gjatë gjithë mbrëmjes dhe siguroi pikët vendimtare në fund të votimit, duke arritur fitoren e madhe të këtij edicioni.

Pas shpalljes së rezultateve, delegacioni bullgar festoi në skenë, ndërsa reagime të shumta pati edhe në rrjetet sociale.

Ndërkohë, Shqipëria, e përfaqësuar nga Alis me këngën “Nan”, e përfundoi garën me gjithsej 145 pikë

Continue Reading

Të kërkuara