Lajmet

Konflikti njeri-kafshë

“Popullsia e tigrave në Indi vazhdon të jetë nën potencialin e saj”

Published

on

Në prag të Ditës Botërore të Tigrit, eksperti i botës së egër të Indisë, Karanth thotë se habitati i vendit mund të strehojë 15 mijë tigra kundrejt 3 mijë sa ka aktualisht.

Megjithëse aktualisht India strehon popullsinë më të madhe të tigrave, ekspertët besojnë se vendi nuk ka arritur një progres të lartë gjatë viteve në mbrojtjen dhe rritjen e numrit të tyre, shkruan Anadolu Agency (AA).

E mbuluar me vija të errëta vertikale me lesh ngjyrë kafe portokalli me një pjesë më të ndritshme, e cila dikur mund të shihej në një zonë të gjerë nga pjesa perëndimore e Anadollit Lindor deri në pellgun e lumit Amur në lindje dhe në jug nga ultësira e Himalajeve, tani tigri është i listuar si specie e rrezikuar në listën e Unionit Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës (IUCN).

Duke folur ekskluzivisht për AA, në prag të Ditës Botërore të Tigrit, e cila shënohet të enjten K. Ullas Karanth, drejtor i Qendrës për Studime të Kafshëve të Egra me qendër në qytetin jugor indian Bangalore tha se vendi nuk ka arritur shumë për shkak të mos ndjekjes së politikave shkencore.

“Ne kishim rreth 2.000 tigra 50 vjet më parë, kurse tani kemi rreth 3.000. Duke pasur parasysh habitatin e mundshëm prej mbi 300 mijë kilometra katrorë, i cili ka një potencial për të strehuar 15 mijë tigra, do të thoja se nuk kemi arritur shumë”, tha ai.

Sipas vlerësimeve zyrtare, India vitin e kaluar numëronte 2.967 tigra në pyjet e saj kundrejt 2.226 të regjistruar në 2014.

Qeveria është duke drejtuar “Projektin Tigër” i cili ndërmerr kërkime dhe konverton habitatin e kësaj specie më të madhe të maceve të egra, e cila është gjithashtu kafsha kombëtare e Indisë.

Karanth tha se përpjekjet e rigjenerimit të tigrit indian filluan mbi 50 vjet më parë dhe vendi ka bërë relativisht më shumë se vendet e tjera në drejtim të lëshimit të fondeve, zbatimit të ligjeve të ruajtjes dhe krijimit të interesit publik për tigrat.

“Megjithatë, për shkak se kemi dështuar t’i mbështesim politikat tona në shkencë të shëndoshë dhe për shkak të burokracisë së tepruar, ne nuk kemi arritur atë që është e mundur”, tha ai.

Karanth, i cili ka kryer hulumtime mbi ekologjinë e tigrave, grabitqarëve simpatikë dhe gjitarëve të tjerë të mëdhenj tha se urbanizimi i shpejtë nuk është shkaku kryesor i tkurrjes së habitatit të tigrave.

Problemet ndryshojnë

“Urbanizimi dhe dëshira e njerëzve ruralë për të migruar në zonat gjysmë-urbane dhe urbane po ul presionin mbi pyjet e tigrave. Problemet janë të ndryshme dhe ndryshojnë midis rajoneve të vendit”, tha ai.

Ai tha se në pyjet më të gjera të Indisë qendrore dhe lindore, “problemi kryesor është gjuetia e paligjshme e preve dhe tigrave”.

“Shfrytëzimi i pyjeve dhe kullotja e bagëtive nga banorët lokalë shkakton gjithashtu hedhjen e mbeturinave në zona të mëdha. Projektet e infrastrukturës si rrugët dhe hekurudhat po prishin lidhjen e habitateve”, tha ai.

Karanth më tej tha se projekte joefikase të energjisë së gjelbër, të tilla si projekte mikro-hidel dhe projekte të rrugëve rurale po çojnë gjithnjë e më shumë habitatet e tigrave nën ndikimet negative njerëzore.

I pyetur nëse India po bën mjaftueshëm duke bashkëpunuar me vendet fqinje për ruajtjen e tigrave pasi që kafsha nuk njeh kufij, Karanth tha se macja e egër e madhe është zhdukur në të dy anët e kufirit përgjatë rajonit Kinë-Mianmar.

“Kufiri ku ne ndajmë habitatet e tigrave është me Mianmarin, Kinë-Tibet, Butanin, Bangladeshin dhe Nepalin. Përshtypja ime është se ka një koordinim të arsyeshëm me Nepalin, Butanin dhe Bangladeshin, vende që ndajnë popullsinë e tigrave me Indinë”, tha ai.

Konflikti njeri-kafshë

Në lidhje me rritjen e konfliktit njeri-kafshë, Karanth tha se “disa habitate të mbrojtura mirë të tigrave po nxjerrin numra të lartë të tigrave” të cilët po shpërndahen dhe po vijnë në konflikt me njerëzit.

“Në situata të tilla, prioritet duhet të jetë vrasja e shpejtë e tigrave problematikë nëse rrezikohen jetët e njerëzve nga vdekja për shkak të pranisë së vazhdueshme të grabitqarëve. Në të kundërtën, armiqësia lokale do të jetë e pakontrollueshme”, tha ai.

Duke komentuar suksesin e Indisë, si nënshkrues e deklaratës së Shën Petersburgut për ruajtjen e tigrave, e cila synon të dyfishojë numrin e tigrave në të gjithë gamën e tyre globale deri në vitin 2022, ekspertët thanë se “këto samite janë vetëm një shfaqje dhe mburrje për politikanët dhe burokratët vendorë dhe ndërkombëtarë”.

“Objektivat për të ashtuquajturin dyfishim lëvizin në mënyrë periodike. Në regjistrimin e popullsisë të vitit 2000 numri i tigrave ishte 4.000, kurse në 2004 u ul qëllimisht në 1.400 në mënyrë që zyrtarët të luajnë këto lojëra. Numri real ka shumë të ngjarë të ketë qenë rreth 3.000 për dy dekadat e kaluara. Përdorimi i metodave të dobëta dhe fshehja e të dhënave nga vëzhgimet e pavarura janë disa nga mënyra se si po zhvillohen gjërat”, tha ai.

Kryeministri i Indisë, Narendra Modi ka pohuar se vendi e ka përmbushur këtë objektiv të dyfishimit të popullsisë së tigrave në 2019, katër vjet përpara afatit.

Lajmet

Fokus te Institucionet dhe Zhvillimi Ekonomik: Studiuesja nga Harvardi prezanton vizionin për prosperitet të qëndrueshëm në Kongresin e EOQ në UBT

Published

on

By

Për herë të parë, Kosova është bërë qendra e komunitetit evropian të cilësisë, duke mirëpritur në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së Kongresin e 67-të të Organizatës Evropiane për Cilësi. Ky organizim madhor shënon një moment historik për vendin dhe dëshmon angazhimin e UBT-së në fuqizimin e bashkëpunimit evropian dhe zhvillimin e inovacionit.

Në kuadër të këtij kongresi prestigjioz, punimet kanë vazhduar me sesione të rëndësishme në sallën e koncerteve, ku u zhvilluan prezantime kyçe përmes lidhjeve online me ekspertë të njohur ndërkombëtarisht.

Një nga pikat më kulmore të këtij sesioni ishte kontributi i znj. Fatema Z. Sumar, nga Qendra për Zhvillim Ndërkombëtar në Universitetin e Harvardit (Harvard Center for International Development).

Në fjalën e saj me titull “Institucionet cilësore, zhvillimi ekonomik dhe prosperiteti i qëndrueshëm”, znj. Sumar solli një analizë të thelluar mbi rolin e pazëvendësueshëm që luajnë strukturat e besueshme institucionale në nxitjen e rritjes ekonomike afatgjatë. Ajo shtjelloi se si standardet e larta të cilësisë dhe qeverisja e mirë janë çelësi për të krijuar një ekonomi të qëndrueshme, duke ofruar shembuj dhe praktika ndërkombëtare të zbatuara në vendet në zhvillim.

Continue Reading

Lajmet

EOQ Congress 2026 në UBT: Inteligjenca artificiale dhe transformimi digjital në fokus të cilësisë 5.0

Published

on

By

Në kuadër të Kongresit të 67-të të Organizatës Evropiane për Cilësi (EOQ Congress 2026), në UBT u mbajt sesioni “Inteligjenca Artificiale, Transformimi Digjital dhe Cilësia 5.0”, i moderuar nga Prof. Dr. Blerton Abazi.

Ekspertë ndërkombëtarë dhe përfaqësues të akademisë e industrisë diskutuan mbi ndikimin e inteligjencës artificiale, sistemeve inteligjente dhe transformimit digjital në zhvillimin e modeleve të reja të menaxhimit të cilësisë, duke trajtuar gjithashtu rëndësinë e qëndrueshmërisë, inovacionit dhe besueshmërisë së të dhënave.

Gjatë sesionit, u prezantuan këto tema:

Prof. Dr. Galia Marinova, Universiteti Teknik i Sofjes – “Transformimi digjital, sistemet inteligjente dhe Cilësia 5.0”.
Prof. Henriqueta Sampaio da Novoa dhe Fatima Carneiro – “Integrimi i strategjisë ESG me përsosmërinë operacionale: Një kornizë e integruar për menaxhimin e cilësisë të qëndrueshëm, rezistent dhe të fuqizuar nga inteligjenca artificiale”.
Mina Gavrilova, menaxhere e lartë e cilësisë në Huvepharma, dhe David Isaacson, nënkryetar i marketingut të produkteve në Octave – “Avancimi i menaxhimit të cilësisë në organizatë: Si ka nxitur Huvepharma cilësinë dhe inovacionin për ndikim më të madh në biznes”.

Prof. Dr. Bertan Karahoda, UBT – “Cilësia në shkallë globale: Inteligjenca artificiale, aftësitë dhe e ardhmja e të nxënit global”.
Prof. Dr. Blerton Abazi, UBT – “Sigurimi i cilësisë së inteligjencës artificiale, cilësia e të dhënave dhe sistemet inteligjente të besueshme”.

Përmes këtyre kontributeve, sesioni vuri në pah rëndësinë e ndërthurjes së inteligjencës artificiale me standardet e cilësisë, zhvillimin e aftësive dhe inovacionin organizativ.

Diskutimet theksuan se transformimi digjital dhe qasja e Cilësisë 5.0 krijojnë mundësi të reja për ndërtimin e sistemeve më efikase, të qëndrueshme dhe të besueshme në arsim, industri dhe sektorë të tjerë të ekonomisë.

Continue Reading

Lajmet

EOQ Congress 2026 në UBT: Ekspertët diskutojnë cilësinë, inteligjencën artificiale dhe menaxhimin e rrezikut

Published

on

By

Në kuadër të Kongresit të 67-të të Organizatës Evropiane për Cilësi (EOQ Congress 2026), në kampusin inovativ të UBT-së, ekspertë vendorë dhe ndërkombëtarë trajtuan çështje kyçe që lidhen me akreditimin, certifikimin, vlerësimin e konformitetit, menaxhimin e rrezikut dhe vazhdimësinë e biznesit, me theks të veçantë në rolin e inteligjencës artificiale në transformimin e sistemeve të menaxhimit të cilësisë.

Sesioni “Akreditimi, Certifikimi, Validimi dhe Vlerësimi i Konformitetit – Rreziku, Rezilienca dhe Vazhdimësia e Biznesit”, i moderuar nga Prof. Dr. Fisnik Laha, mblodhi përfaqësues të institucioneve publike, akademisë dhe sektorit privat. Diskutimet u përqendruan në rëndësinë e standardeve ndërkombëtare, besueshmërisë së matjeve, inovacionit, qeverisjes së inteligjencës artificiale dhe ndërtimit të organizatave rezistente ndaj sfidave të së ardhmes.

Gjatë sesionit, ekspertët prezantuan temat e tyre përmes këtyre kontributeve:

Irfan Lipovica, drejtor i përgjithshëm i Drejtorisë së Akreditimit të Kosovës (DAK) – “Akreditimi si infrastrukturë e besimit: Nga kompetenca te njohja ndërkombëtare”.


Blerim Halabaku, menaxher i cilësisë në Agjencinë e Metrologjisë së Kosovës – “Roli i menaxherit të cilësisë në sigurimin e saktësisë, besueshmërisë dhe gjurmueshmërisë së rezultateve të matjeve”.

Prof. Maroš Finka, Universiteti Comenius në Bratislavë – “Modeli i katërfishtë i bashkëpunimit në ekosistemet e inovacionit: Rasti i Grupimit të Inovacionit për Transformim të Mençur në Sllovaki”.

Carlos Da Silva, ekspert kryesor në sistemet e integruara të menaxhimit, rrezikut dhe qeverisjes së inteligjencës artificiale – “Menaxhimi i integruar i biznesit dhe besimi në epokën e inteligjencës artificiale”.

Constantin Brescan, koordinator për sigurimin e cilësisë dhe auditimet e zinxhirit të furnizimit në Fusion for Energy – “Auditimet e cilësisë në zinxhirin e furnizimit – Fusion for Energy”.

Dr. Ömer Özkan, fitues i EQL 2025 – “Nga pajtueshmëria te besimi: E ardhmja e menaxhimit të cilësisë në epokën e inteligjencës artificiale”.

Luc Marivoet, menaxher i QHSE-së dhe partner në Pauwels Consulting – “Auditori i fuqizuar nga teknologjia: Si e forcon inteligjenca artificiale besimin, reziliencën dhe cilësinë përmes auditimit me në qendër njeriun”.

Merita Gjyshinca Peja, drejtoreshë financiare në Raiffeisen Bank Kosovo – “Rezilienca dhe vazhdimësia e biznesit në sisteme komplekse dhe të digjitalizuara”.

Genond Mesareja, kryetar i Bordit të Këshillit të Investitorëve Evropianë (EIC) – “Ndërtimi i organizatave rezistente: Udhëheqja, menaxhimi i rrezikut dhe vazhdimësia e biznesit në kohë ndryshimesh”.

Prof. Dr. Fisnik Laha, drejtues i laboratorëve të akredituar – “Matjet, besueshmëria dhe cilësia në sistemet shëndetësore dhe laboratorike”.

Përmes këtyre tematikave, sesioni theksoi rëndësinë e integrimit të standardeve të cilësisë me inovacionin teknologjik, menaxhimin e rrezikut dhe udhëheqjen efektive. Diskutimet nënvizuan gjithashtu rolin e bashkëpunimit ndërmjet institucioneve, akademisë dhe sektorit privat në forcimin e besimit, rritjen e qëndrueshmërisë organizative dhe përgatitjen për sfidat e transformimit digjital.

Continue Reading

Lajmet

Inovacioni në mjekësi: UBT sjell ekspertët botërorë në sesionin kyç të Kongresit të 67-të të EOQ-së

Published

on

By

Në kuadër të Kongresit të 67-të të Organizatës Evropiane për Cilësi (EOQ), një vëmendje e jashtëzakonshme iu kushtua sesionit mbi shëndetin dhe performancën, i cili shërbeu si një platformë kyçe për të adresuar sfidat globale, rritjen e rezistencës së sistemeve shëndetësore dhe ngritjen e standardeve të cilësisë përmes inovacionit.

Ky sesion i rëndësishëm, i mbështetur dhe promovuar fuqishëm nga UBT, u moderua nga Prof. Dr. Milaim Berisha, duke mbledhur ekspertë të njohur vendorë dhe ndërkombëtarë për të sjellë qasje të avancuara në fushën e mjekësisë dhe mirëqenies njerëzore.

Punimet e këtij sesioni u hapën nga Dr. Ardita Baraku, Drejtore Nacionale e Institutit të Shëndetit Publik të Kosovës, e cila theksoi rëndësinë e shëndetit publik, parandalimit efikas dhe nevojës parësore për ndërtimin e sistemeve shëndetësore rezistente ndaj sfidave të kohës.

Diskutimet vazhduan me kontributin e Prof. Dr. Norbert Bacht nga Universiteti i Vjenës, i cili u ndal tek aplikimi i teknologjive moderne, duke shpjeguar rolin kyç të inteligjencës artificiale në arritjen e një parandalimi sa më të saktë dhe funksional në mjekësi.

Në fokus të sesionit u sollën gjithashtu dimensionet e specializuara të performancës fizike dhe menaxhimit global. Prof. Dr. Milaim Berisha prezantoi standardet ndërkombëtare për mjekësinë sportive, duke vënë në pah ekselencën e kërkuar për shëndetin dhe performancën e atletëve.

Ky vizion u plotësua nga fjalimi kryesor i Ms. Fatema Z. Sumar nga Qendra e Harvardit për Zhvillim Ndërkombëtar, e cila e lidhi drejtpërdrejt forcimin e institucioneve të cilësisë me zhvillimin ekonomik dhe prosperitetin e qëndrueshëm shoqëror.


Pjesa e dytë e sesionit solli praktika të avancuara nga Azia, ku Assoc. Prof. Dr. Ryoko Shimono nga Universiteti Waseda prezantoi indikatorët gjithëpërfshirës të vlerësimit TQM në kujdesin shëndetësor, duke vizualizuar lidhjen mes qëllimeve dhe aktiviteteve të menaxhimit të cilësisë.

Ndërsa Dr. Shogo Kato nga Universiteti i Tokios shpalosi zhvillimin e një sistemi algoritmik për të ndihmuar në rehabilitimin e pacientëve pas goditjeve në tru në spitalet e rikuperimit, duke dëshmuar ndikimin e drejtpërdrejtë të inovacionit teknik në shërimin dhe përmirësimin e jetës së pacientëve.

Continue Reading

Të kërkuara