Kryetari i Këshillit Kombëtar të Shqiptarëve, Ragmi Mustafi ka konfirmuar për Radion Evropa e Lirë se në një kodër mbi Tërnocin e Madh, në jug të Serbisë, kanë nisur punimet për rregullimin e hapësirës dhe ndërtimin e një objekti kushtuar komandantit të Ushtrisë Çlirimtare të Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit (UÇPMB), Ridvan Qazimi, i njohur edhe si komandant Lleshi.
“Mund të quhet kompleks memorial, një park përkujtimor ose mund t’i vihet një emër tjetër, por në thelb, ky vend do të jetë një vend për të ruajtur kujtimin për komandant Lleshin, që ne këtu e shohim si një hero të historisë sonë të fundit, një njeri që sakrifikoi për të mirën e popullit të tij”, tregon Mustafi.
Pasi në opinion nisi të qarkullonte një informacion jozyrtar për nisjen e punimeve në këtë kompleks përkujtimor, për këtë temë u diskutua edhe në një seancë të rregullt të Parlamentit serb.
Në seancën e Parlamentit të Serbisë, të mbajtur më 13 prill, shefi i Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste të Serbisë (SPS), Gjorgje Miliqeviq, pyeti Ministrinë e Punës, Çështjeve Sociale e të Veteranëve nëse Komuna e Bujanocit apo autoritetet lokale të Tërnocit të Madh, kanë paraqitur ndonjë kërkesë për miratimin e lejimit të ndërtimit të kompleksit përkujtimor për Ridvan Qazimin.
Me këtë rast, ai tha se Komuna e Bujanocit duhet të respektojë ligjet e Serbisë, pavarësisht përkatësisë etnike të qytetarëve të Bujanocit.
“Në Serbi ekziston një ligj ku rregullohet saktë se kujt dhe në çfarë kushtesh mund t’i ndërtohet monument përkujtimor. Kjo sigurisht nuk është e mundur për ata që morën pjesë në veprime terroriste”, u shpreh Miliqeviq.
Hero kombëtar për shqiptarët
Kryetari i Këshillit Kombëtar të Shqiptarëve, Ragmi Mustafi, tha për REL se asgjë e rrezikshme dhe e tmerrshme nuk është duke ndodhur për Serbinë në kodrën mbi Tërnocin e Madh, pasi sipas tij, çdo nismë e shqiptarëve në jug të Serbisë, trajtohet si e tillë.
“Deklaratat që vijnë nga Beogradi janë të rrezikshme, në të cilat, shqiptarët janë gjithmonë armiq të shtetit”, tha Mustafi.
Në vend të kësaj, ai shton se shteti do të duhej të respektojë Ligjin për amnistinë, i cili, sipas tij, ka sjellë paqe në këtë pjesë të Serbisë.
“Me këtë ligj është paraparë që të gjithë luftëtarët e UÇPMB-së të amnistohen për pjesëmarrje në konflikte”, tha Mustafi.
Çka parasheh Ligji për amnisti?
Ky ligj, i cili është miratuar më 3 korrik, 2020 thotë se u jepet amnisti personave, shtetas të Jugosllavisë, të cilët në periudhën 1 janar, 1999 deri më 31 maj, 2001, në territorin e Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit kanë bërë ose ekziston dyshimi i bazuar se kanë kryer veprën penale të terrorizmit.
Sipas të dhënave të Fondit për të Drejtën Humanitare, të drejtat themelore dhe të drejtat e minoriteteve, përkatësisht të shqiptarëve, që banojnë në këto komuna, vazhdimisht ishin shkelur gjatë viteve të 80-ta si dhe gjatë regjimit të Sllobodan Millosheviqit, partisë të të cilit i përket edhe Miliqeviq, që gjatë seancës plenare, kritikoi ndërtimin e këtij monumenti.
Sipas të dhënave të këtij fondi, një numër i madh vrasjesh, i zhdukjeve me forcë, dëmtimit të pronës dhe torturave nga anëtarët e MUP-it serb dhe policisë ushtarake jugosllave, si dhe të formacioneve paralamilitare, që ndodhën në periudhën para se të përshkallëzohej kriza në jug të Serbisë, mbeten të pazgjidhura, njësojë sikurse shkeljet e të drejtave të njeriut nga të dy palët gjatë konfliktit më 2000 dhe 2001.
Ragmi Mustafi tha se Ridvan Qazimi luftoi për të drejtat e popullit të tij si dhe ai ishte njëri nga personat që nënshkruan marrëveshjen, e cila solli paqe në këtë zonë.
“Absolutisht është e papranueshme që ta quash atë njeri terrorist shqiptar. Kjo sjellje e shtetit, që shkel ligjet, rregulloret dhe vendimet e veta, është e papranueshme. Sepse, nëse të gjithë këta njerëz amnistohen, kjo do të thotë se në njëfarë mënyre, shteti e pranon se revolta e tyre ishte e drejtë dhe se amnistia është ajo që ua dha atyre mundësinë për pajtim”, tha Mustafi.
Pllaka në Tërnocin e Madh kushtuar Ridvan Qazimit.
Kush ishte Ridvan Qazimi?
Ridvan Qazimi, i njohur edhe si Komandant Lleshi, është një hero kombëtar për shqiptarët nga jugu i Serbisë, e për autoritetet në Beograd një terrorist. Ai vdiq gjatë një konflikti me anëtarët e ushtrisë dhe policisë.
Sipas një studimi të vitit 2002 të kryer nga Fondi për të Drejtën Humanitare (FDH), Qazimi ishte një nga përfaqësuesit e UÇPMB-së, që ishte i përfshirë drejtpërdrejtë në negociatat me zyrtarët qeveritarë në fillim të vitit 2001.
Rrethanat e vdekjes së tij, më 24 maj, 2001, nuk janë sqaruar ende. Sipas FDH-së, ai ishte vrarë me një snajper, që kishte shtënë në vendin e quajtur Guri i Gat mbi fshatin Lluçan, teksa ai kishte qenë aty së bashku me tre bashkëluftëtarë.
Sipas deklaratave të mëparshme të bashkëluftëtarëve të Qazimit, ai kishte marrë pjesë në përgatitjet për nënshkrimin e një marrëveshjeje për dhënien fund të luftimeve, prandaj, ai konsiderohet si luftëtar për të drejtat e popullit shqiptar, që sakrifikoi veten për të ardhmen e brezave të rinj.
Një monument i Ridvan Qazimit është ngritur në qendër të Tërnocit të Madh, ku ai është varrosur.
Më 2002, një pllakë përkujtimore për Qazimin u vendos në hyrje të Tërnocit të Madh.
Në po atë vend, më 2012 është hapur një muze kushtuar komandant Lleshit, ku është ekspozuar automjeti në të cilin ai ishte kur është vrarë me snajper si dhe uniforma që e ka pasur të veshur. Në Bujanoc çdo vit mbahen Ditët e komandantit Lleshi, gjatë të cilave shfaqen programe kulturore-artistike, për të nderuar atë.
A mund të përsëritet “skenari i Preshevës”?
Megjithatë, çdo vendosje e monumenteve që u kushtohen personaliteteve nga ky konflikt i armatosur në jug të Serbisë, përcillet me tensione ndëretnike.
Vëmendjen më të madhe e mori një monument, i ndërtuar nga mermeri, ku ishin të vendosur 27 emra të luftëtarëve të vrarë të UÇPMB-së, që u zbulua në nëntor të vitit 2012, në qendër të Preshevës.
Tre muaj më vonë, 200 pjesëtarë të xhandarmërisë serbee hoqën këtë monument, pavarësisht reagimeve të shumta nga politikanët shqiptarë.
Arsyetimi kryesor i autoriteteve serbe ishte se ngritja e këtij monumenti ishte bërë pa lejen e Institutit për Mbrojtjen e Monumenteve të Kulturës nga Nishi. Sidoqoftë, udhëheqësi i SPS-së, njëherësh kryeministri i atëhershëm i Serbisë – kryetari aktual i parlamentit – Ivica Daçiq, e kishte quajtur këtë monument “provokim ndaj të cilit shteti duhet të reagojë”. Atëbotë, zëvendëskryeministri i parë, aktualisht presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, gjithashtu, publikisht kishte kërkuar heqjen e monumentit. RFE
Autoritetet e Malit të Zi kanë bllokuar një tjetër ngarkesë me mish të skaduar viçi në Portin e Tivarit, e cila kishte destinacion tregun e Kosovës dhe kompaninë “Apetiti SH.P.K.”. Me këtë rast të fundit, sasia e përgjithshme e mishit të ndaluar brenda vetëm 10 ditëve ka arritur në 102,491 kilogramë, apo gati 103 tonë.
Sipas njoftimit zyrtar nga Drejtoria e Doganave të Malit të Zi, në kontejnerin e ndaluar të enjten u gjetën 1,321 paketime me mish viçi të ngrirë, me peshë bruto prej 24,650 kilogramësh. Gjatë kontrollit u konstatua se afati i përdorimit të këtij mishi kishte skaduar më 14 maj 2026.
Kjo pasoi rastin e 15 shtatorit, kur autoritetet malazeze ndërprenë tranzitin për tre kontejnerë të tjerë me mbi 77.8 tonë mish viçi. Në atë rast u zbulua një skemë manipulimi ku deklaratat origjinale me afat të skaduar ishin hequr dhe ishin zëvendësuar me etiketa të falsifikuara për të fshehur datën e skadencës.
Dogana malazeze bëri të ditur se parregullsi me të njëjtën kompani kosovare janë evidentuar edhe në Portin e Durrësit pas shkëmbimit të informacioneve me administratat doganore të rajonit. Për këtë mënyrë të tentimit për shpërndarjen e mishit të skaduar është alarmuar edhe Organizata Botërore e Doganave.
Mishi i bllokuar nga rasti i parë pritet të asgjësohet sapo të përfundojnë formalitetet ligjore.
Ngarkuara me Punë në Ambasadën e SHBA-së në Prishtinë, Anu Prattipati, është takuar me Kryeprokurorin e Prokurorisë Speciale, Blerim Isufaj, për të diskutuar thellimin e bashkëpunimit dypalësh.
Sipas njoftimit të ambasadës, fokus i takimit ishte partneriteti në luftën kundër terrorizmit, kontrabandës së drogës e migrantëve, krimit kibernetik dhe organizatave kriminale transnacionale.
“Ngarkuara me Punë Anu Prattipati u takua me Kryeprokurorin e Prokurorisë Speciale të Kosovës (PSRK), Blerim Isufaj, për të diskutuar vazhdimin e bashkëpunimit tonë të suksesshëm me PSRK-në, në luftën kundër kërcënimeve ndaj sigurisë kombëtare të SHBA-së, si terrorizmi, kontrabanda e drogës dhe e migrantëve, krimet kibernetike dhe organizatat kriminale transnacionale”, thuhet në deklaratën e Ambasadës së SHBA-së.
Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.
25 shtator 1993
Të gjithë zejtarët në Skënderaj u morën në pyetje
Dje e pardje të gjithë zejtarët dhe pronarët e dyqaneve private (rreth 30 sish) u ftuan në stacionin e policisë në Skënderaj. Ata u pyetën kryesisht rreth një eksplodimi të një mjeti të fuqishëm në anën e poshtme të rrugës së asfaltit, përballë stacionit policor të mërkurën, rreth orës 22. Policisë serbe i interesonte kryesisht të dinte se ku kanë qenë ata atë natë që ndodhi eksplodimi, a e kishin dëgjuar, kush ishte gajtë ditës në dyqanet e tyre, ishin klientë të zakonshëm apo të pazakonshëm, çka flisnin e shumë pyetje të tjera. Disa sish, sidomos pronarët e çajtoreve pyeteshin se a qëndrojnë shpesh këtu ish-punëtorët dhe policët shqiptarë e disa se çka po flitet rreth djegies së dyqaneve të këtushme zejtare para një jave e shumë pyetje të tjera. Siç duket, ky eksplodim i parmbrëmshëm në Skënderaj, i cili për fat nuk shkaktoi as dëme materiale as viktima në njerëz, do të përdoret për disa ditë me radhë si pretekst për marrjen në pyetje e ndoshta edhe të ndonjë bastisjeje e maltretimi të shqiptarëve të këtushëm.
25 shtator 1995
Dhuna e përditshme në Kosovë
Istog: – Më 23 shtator, policia ushtarake e mori dhe e dërgoi për në Nish Ukë Qerim Haziraj (1973), i cili kishte dezertuar nga armata serbe.
Më 21 shtator, policia e Rakoshit bastisi shtëpinë e Bashkim Januz Nimanajt nga Shushica. Gjatë bastisjes atij i gjetën një pushkë. Bashkimi po mbahet në burgun e Pejës.
Më 25 shtator, në stacionin e milicisë në Vrellë, me pretekst të armës, është marrë në pyetje Muhamet Vuthi nga Vrella.
Më 25 shtator, në orën 10, në sigurimin serb në Istog është ftuar në “bisedë informative” Bajram Binakaj nga Banja i cili është kthyer para 3 javësh nga Gjermania.
Suharekë: – Më 23 shtator, duke ardhur nga Prishtina për në Suharekë, Rrahim Krasniqi (1950) nga Samadraxha e Suharekës u ndal
nga policia në Shtimje.
Policia Rrahim Krasniqit ia mori një hartë të Perandorisë Osmane në gjuhën shqipe, të cilën ia sillte si dhuratë shkollës fillore “Flamuri i Arbërit” të fshatit Reshtan.
25 shtator 1997
Robin Kuk: Në Kosovë gjendja vetëm për disa javë mund të keqësohet
Pas fjalës në Kombet e Bashkuara, sekretari i Jashtëm britanik, Robin Kuk mbajti një konferncë për shtyp, me ç’rast u përgjigj në shumë pyetje lidhur me qëndrimet britanike rreth çështjeve globale dhe bilaterale në shumë rajone të botës.
Në pyetjen e “Rilindjes” lidhur me qëndrimin britanik rreth situatës në Kosovë, z. Kuk tha se gjendja në Kosovë është shumë shqetsuese. Ai shtroi nevojën e një angazhimi shtendosës për të parandaluar keqësimin e saj që do të përfshinte gjithë rajonin.
“Britania e Madhe bën përpjekje për të shtendosur situatën shumë shqetësuese në Kosovë. Ne jemi të vetdijshëm dhe përcjellim vazhdimisht situatën në Kosovë, ku ekzistojnë parakushtet dhe mundet që gjendja të keqësohet vetëm për disa javë”, deklaroi Robin Kuk.
Ndërkaq, lidhur me statusin e Kosovës ky diplomat britanik tha
se sipas tij “është e rëndësishme që të mbretërojë paqja dhe Beogradi të respektojë autonominë e një popullli, një identitet kulturor për popullin e Kosovës”.
25 shtator 1998
Sabri Hamiti i shpëtoi një atentati me plagë të rënda
Mbrëmë (24 shtator) në orën 21:20 një ose dy persona të panjohur kryen një atentat kundër shkrimtarit, studiuesit të letërsisë dhe personalitetit të shquar të jetës publike shqiptare, dr. Sabri Hamitit.
Derisa po ngjitej shkallëve për në banesën e vet në lagjen “Dardania”, në Sabri Hamitin shtiu me revole një person i panjohur, i cili mbante në kokë një kapelë “leninkë”. Një plumb e qëlloi në gjoks, pak mbi zemër, ndërsa tjetri në pjesën e epërme të dorës së majtë. Të dy plumbat i kanë mbetur në trup. Plumbi mbi zemër ia ka dëmtuar mushkërinë, ndërsa plumbi tjetër ia ka thyer në dy vende pjesën e epërme të dorës.
Me plagë të rënda, Sabri Hamiti është dërguar në shok dhomë në spital në Prishtinë.
Atentati kundër Sabri Hamitit është një akt kriminal i qarqeve më antishqiptare dhe i dorës së zezë në shërbim të pushtuesit serb.
Sabri Hamiti është profesor i letërsisë në Universitetin e Prishtinës, sekretar i PEN-Qendrës Shqiptare në Prishtinë, deputet i Kuvendit të Republikës së Kosovës dhe anëtar i Këshillit të Përgjithshëm të LDK-së.
Qyqavicë: Një granatë shpërtheu mbi traktorin e familjes 9 anëtarëshe – Një vajzë vdiq, 8 të tjerët u dërguan në spital
Dje në Malet e Qyqavicës, një granatë e forcave serbe shpërtheu mbi traktorin e familjes 9 anëtarëshe të Isak Klinakut nga fshati Bivolak i komunës së Vushtrrisë. Vajza 12 vjeçare e kësaj familjeje, Fitorja, vdiq nga plagët, kurse të plagosurit tjerë u dërguan për shërim në spital.
Komisioni për Informim i Degës së LSDK-së në Vushtrri bën të ditur se familja Klinaku u qëllua në traktor, derisa po largohej nga zona që po granatohej nga forcat serbe. Në vendin ku ra granata gjendeshin edhe rreth 200 traktorë të tjerë me gra, fëmijë e pleq, që po largoheshin për t’i shpëtuar ofensivës serbe.
Në malet e Çyçavicës, në hapësirën e fshatit Reznik të komunës së Vushtrrisë, gjenden rreth 40 mijë banorë të fshatrave që u sulmuan nga forcat ushtarake e policore serbe dhe të strehuar nga zonat tjera që ishin sulmuar më parë. Ata gjenden pa kurrfarë strehe mbi kokë, pa ushqim, pa shërbime mjekësore e pa ilaçe. Ndër ta ka edhe të plagosur, të lënduar e të sëmurë.
Shtatë të vrarë e 70 të arrestuar në Vërbofc të Gllogocit
Së paku shtatë shqiptarë janë vrarë nga forcat serbe gjatë sulmit në fshatin Vërbofc të Gllogocit më 22 shtator. Kryetari i Nëndegës së LDK-së në këtë fshat, Rrahim Kastrati, i tha QIK-ut se në mesin e të vrarëve është edhe një plakë 81 vjeçe, me emrin Bahtie Gashi. Ai tha se janë marrë edhe kufomat e tre shqiptarëve të masakruar, të prerë në fyt, kurse trupat e tre të tjerëve gjenden para xhamisë së Vërbofcit. Policia po qëndron ende në këtë fshat, prandaj nuk mund të mirren as të identifikohen tri kufomat.
Në këtë fshat janë arrestuar edhe 70 shqiptarë, ndërsa mbi 100 shtëpi, nga 160 sa ka fshati, janë rrënuar e djegur.
Kastrati tha se, pas sulmit serb në fshat, janë arrestuar: Ramadan Kastrati-Vërbovc, Fehmi Kastrati, Vërbovc, Bekim Kastrati, Milaim Kastrati, Agron Kastrati, Isa Kastrati, Avni Prokshi, Riza Prokshi, Ismet Prokshi, Përparim Prokshi, Mursel Prokshi, Ferat Prokshi, Fitim Prokshi, Agron Prokshi, Shpëtim Prokshi, fëmijë, Bekim Prokshi, fëmijë, Fatmbardh Daka, mysafir i Cerrovikut, Faruk Daka, Cerrovik, Haki Prokshi, Vërboc, Behlul Prokshi, Vërboc, Abedin Gllareva, Vërboc, Isuf Gllareva, Vërboc, Ruzhdi Gllareva, Vërboc, Zymer Gashi, Njazi Gashi, Kujtim Gashi, Vehbi Gashi, Mentor Dobra, Arben Dobra, Enver Dobra, Abedin Gashi, Faton Dobra, Xhevat Dobra, Milaim Bajraktari, mysafir i Klinës komuna e Skënderajt, Enver Gashi, Albert Dobra, Arben Gashi, Çlirim Gashi, Milaim Gashi, Armend Gashi, Sabri Dobra, Ylber Deliu, nga Rezalla, mysafir, Vesel Aliu, mysafir i Likocit, Rexhep Fiku, Vërboc, Qerim Fiku, Vërboc, Bajram Rukolli, i Rezallës, Rexhep Zabeli, i Rezallës, mysafir, Feriz Gashi, Vërboc, Istref Sabrija, Vërboc, Arsim Prokshi, Vërboc, Tafë Rukiqi me të shoqen Halimen, Verboc, Ylber Rukiqi, fëmijë, Avni Rukiqi, fëmijë, Safet Rukiqi, fëmijë, Liridon Rukiqi, fëmijë, Januz Rukiqi, Rekë Aliu, i Likocit, Shaban Zyhrani, nga Llausha, Bedri Hamiti, Likoc, Enver Bylykbashi, Tërstenik, Fatos Bylykbashi, Tërstenik, Abedin Bylkbashi, Tërstenik, mysafirë tek ne dhe Ymer Hajdaraj nga Obria nga komuna e Gllogocit.
Ambasada e Shteteve të Bashkuara të Amerikës ka konfirmuar gatishmërinë për të vazhduar bashkëpunimin me institucionet kryesore të vendit.
Përmes një deklarate, nga ambasada amerikane kanë bërë të ditur se mezi presin të punojnë me Qeverinë dhe Kuvendin për të çuar përpara prioritetet e përbashkëta.
Sipas deklaratës, në fokus të këtij bashkëpunimi do të jenë forcimi i paqes rajonale, stabiliteti si dhe prosperiteti i ndërsjellë. /E.A/