Tetë vjet pas hyrjes në fuqi të standardeve për kontrollin e ndotjes së ajrit sipas Traktatit të Komunitetit të Energjisë, emetimet e ndotjes në Kosovë, Bosnje dhe Hercegovinë, Maqedoni të Veriut dhe Serbi janë 6.6 herë më të larta se niveli i lejuar, thuhet në raportin e ri të Bankwatch-it.

Bankwatch është rrjeti më i madh i organizatave mjedisore dhe shoqatave për të drejtat e njeriut në Evropën Qendrore dhe Lindore.

Raporti, i titulluar “Përputhu ose mbyll”, u publikua më 23 qershor dhe trajton moszbatimin e ligjeve për emetimet e dioksidit të squfurit (SO₂) nga termocentralet e vjetruara me qymyr në Ballkanin Perëndimor, të cilat, vitin e kaluar, i kanë tejkaluar kufijtë ligjorë.

Në të njëjtën kohë është rritur edhe ndotja nga pluhuri, duke arritur nivelin më të lartë që nga hyrja në fuqi e rregullave aktuale në vitin 2018.

Termocentralet me qymyr në Bosnje dhe Hercegovinë kanë qenë emetuesit më të mëdhenj të SO₂, me 196.940 tonë, që është 12.7 herë mbi kufirin e lejuar.

Pas saj renditet Serbia me 177.756 tonë, ose 5.1 herë mbi nivelin e lejuar.

Në të gjithë rajonin, emetimet e SO₂ janë ulur vetëm në mënyrë të lehtë që nga viti 2018.

Kufijtë e emetimeve në vitin 2025 janë bërë edhe më të rreptë se në vitet e mëparshme – gjë që ka çuar në shkelje edhe më të mëdha, thuhet në raportin e Bankwatch-it.

Ndotësi më i madh i SO₂ në vlera absolute mbetet termocentrali Uglevik në Bosnje dhe Hercegovinë, edhe pse ai ka pajisje për desulfurizim.

Emetimet në vitin 2025, me 115.079 tonë, kanë qenë më të lartat që nga hyrja në fuqi e rregullave për kontrollin e ndotjes në vitin 2018.

Ndotja nga pluhuri ka qenë 2.9 herë më e lartë se niveli i lejuar në vitin 2025, duke arritur nivelin më të lartë absolut dhe relativ që nga fillimi i zbatimit të rregullave më 2018.

Kjo është nxitur kryesisht nga një rritje e madhe në termocentralin e Manastirit në Maqedoninë e Veriut, i cili ka dyfishuar emetimet krahasuar me vitin 2024.

Vetëm ai ka emetuar më shumë se 7.094 tonë mbi kufirin e lejuar për të gjithë rajonin.

Qytetarët e Prishtinës në hall me ndotjen e ajrit

Gacko në Bosnje dhe Hercegovinë mbetet gjithashtu emetuesi më i madh relativ i pluhurit. Pavarësisht një rënieje të lehtë krahasuar me vitin 2024, ai ka emetuar 15.1 herë më shumë se niveli i lejuar.

Ashtu si në vitin 2024, emetimet totale të oksideve të azotit nga termocentralet në vitin 2025 kanë qenë 1.4 herë mbi kufirin e lejuar.

Kosova, Bosnje dhe Hercegovina dhe Serbia kanë tejkaluar kufijtë ligjorë, ndërsa emetimin më të madh e ka pasur Nikolla Teslla B në Serbi – 11.247 tonë.

Termocentrali në Plevle në Mal të Zi ka kaluar nëpër një rikonstruksion në vitet e fundit dhe pjesën më të madhe të vitit 2025 nuk ka funksionuar.

Megjithatë, nuk ka prova se ai është në përputhje me standardet e ndotjes që do t’i lejonin vazhdimin e operimit.

Sekretariati i Komunitetit të Energjisë ka hapur disa raste shkeljesh kundër vendeve të Ballkanit Perëndimor, duke konfirmuar funksionimin e paligjshëm të termocentraleve të tyre me qymyr.

Megjithatë, asnjë qeveri nuk ka vendosur gjoba ndaj këtyre termocentraleve dhe nuk ka plane të qarta, të përditësuara dhe realiste për përputhje me rregullat apo mbyllje të tyre.

Nga janari i këtij viti ka hyrë në fuqi edhe Mekanizmi i BE-së për Rregullimin e Emisioneve të Karbonit (CBAM), i cili rrit koston e eksportit të energjisë elektrike dhe e bën edhe më pak fitimprurës prodhimin nga termocentralet me qymyr. /REL/ /E.A/

Policia në Shqipëri ka arrestuar një 69-vjeçar në fshatin Karakavec të Përrenjasit, nën dyshimin se ka lyer me lëndë djegëse dhe i ka vënë flakën bashkëshortes së tij pas një konflikti në familje.

Sipas njoftimit zyrtar të autoriteteve, i dyshuari Gani Danga ka lyer me benzinë gruan e tij 67-vjeçare. Viktima është transportuar fillimisht në spitalin rajonal të Elbasanit për ndihmën e parë mjekësore dhe më pas është dërguar në repartin e djegieve në Tiranë. Burimet spitalore kanë bërë të ditur se ajo aktualisht ndodhet jashtë rrezikut për jetën.

Nga të dhënat e para të hetimit rezulton se dhuna në këtë familje kishte qenë e përsëritur, teksa viktima ishte e pajisur me urdhër mbrojtjeje përgjatë tre muajve të fundit.

Policia ka kryer arrestimin e të dyshuarit menjëherë pas ngjarjes, ndërsa materialet procedurale i janë përcjellë Prokurorisë për veprime të mëtejshme ligjore. /Euronews/ /E.A/

Përmes një reagimi të gjatë dhe me ton mjaft personal në rrjetet sociale, kryeministri Edi Rama i është drejtuar qytetarëve në rrjetet sociale, që morën pjesë në protestën e mbrëmshme në bulevard. Kreu i qeverisë u shpreh se nuk i sheh protestuesit si humbës, por si njerëz të mbetur vetëm me hallin e tyre, pasi u përdorën nga ata që ai i quajti “skllevërit e algoritmit” dhe faktorë të ndryshëm politikë e mediatikë.

Në mesazhin e tij, Rama deklaroi se e mirëkupton zemërimin e çdo qytetari që përballet me probleme të përditshme si legalizimet, pagat në të zezë apo vështirësitë në shëndetësi, duke ndarë të njëjtin irritim ndaj nëpunësve arrogantë. Megjithatë, ai hodhi akuza të forta ndaj organizatorëve, opinionistëve, influencuesve dhe grupeve nga diaspora, duke thënë se pasi morën klikimet, ndjekësit dhe vëmendjen e mbrëmjes, i braktisën protestuesit në bulevard.

“Ti mbete vetëm, me hallin tënd dhe pa askënd që ta qan, shembëlltyrë njerëzore e proletariatit të algoritmit,” shkruan Rama, duke shtuar se edhe ai vetë ndjen shijen e tradhtisë kur vartës të caktuar abuzojnë me besimin e tij. Në mbyllje të letrës, kryeministri bëri një thirrje të hapur për dialog: “Pyete veten nëse armiku yt jam unë… apo ata që të kthyen në heroin e mbrëmjes për të të lënë në rrugë si shishe boshe. Eja tek unë, jo të më duartrokasësh, por që të mos lejojmë askënd ta përdorë hallin tënd kundër Shqipërisë.” /E.A/

Angazhimi i vazhdueshëm i stafit akademik të UBT-së në kërkimin shkencor po vazhdon të sjellë rezultate të rëndësishme në promovimin e vlerave natyrore, shkencore dhe mjedisore të Kosovës në arenën ndërkombëtare.

Profesori i Fakultetit të Inxhinierisë së Ndërtimit dhe Infrastrukturës në UBT, Hazir S. Çadraku, ka publikuar punimin shkencor me titull “Identity Card of the Mineral Water Spring ‘Vërboc’, Republic of Kosovo” në revistën ndërkombëtare Underground Vision SpeleoMedit Magazine.

Studimi paraqet një analizë të detajuar të burimit mineral të Vërbocit, i cili ndodhet në territorin e Komunës së Drenasit, duke trajtuar aspektet gjeografike, gjeologjike, hidro-gjeologjike dhe mjedisore të këtij resursi të rëndësishëm natyror. Përmes hulumtimeve në terren, analizës së literaturës shkencore dhe përdorimit të metodave bashkëkohore të matjes dhe hartografimit, punimi synon të krijojë një “kartë identiteti” të këtij burimi mineral, duke kontribuar në dokumentimin, mbrojtjen dhe promovimin e pasurive ujore të Kosovës.

Në punim theksohet rëndësia e ujërave sipërfaqësore dhe nëntokësore për jetën e njeriut, biodiversitetin dhe zhvillimin e qëndrueshëm, si dhe nevoja për identifikimin dhe menaxhimin e tyre profesional. Studimi sjell të dhëna të reja shkencore për burimin mineral të Vërbocit, i cili deri më tani ka qenë relativisht pak i trajtuar në literaturën akademike.

Ky publikim përfaqëson një kontribut të rëndësishëm në fushën e hidrogjeologjisë, shkencave mjedisore dhe menaxhimit të resurseve ujore, duke dëshmuar njëherësh përkushtimin e UBT-së ndaj kërkimit shkencor, inovacionit dhe prodhimit të njohurive me ndikim në zhvillimin e qëndrueshëm të vendit.

Këtu mund ta lexoni artikullin e plotë: LINKU