Nga Musa Sabedini – Në gjithë rrugëtimin tim profesional kam besuar se gazetaria nuk matet me afërsinë ndaj pushtetit, por me guximin për t’i kërkuar llogari atij. Për këtë arsye kam qenë kritik ndaj çdo qeverisjeje, pa dallim emri, partie apo individi. Kam trajtuar tema të ndjeshme e të rrezikshme, kam hulumtuar raste që kanë çuar deri te arrestimi i individëve të fuqishëm të krimit dhe botës së nëndheshme, kam ngritur alarmin për keqpërdorime të parasë publike dhe kam denoncuar veprime që cenonin interesin e qytetarëve. Këtë nuk e kam bërë për lavdi personale, por sepse ky është misioni themelor i gazetarisë: të jetë në anën e së vërtetës, të mbrojë interesin publik dhe t’u japë zë atyre që nuk kanë mundësi të dëgjohen. Gazetaria duhet të mbetet gjithmonë në anën e qytetarit, të së vërtetës dhe të llogaridhënies, e jo në shërbim të liderëve politikë apo interesave të momentit. Vetëm kështu ajo e ruan misionin e saj fisnik dhe rolin e pazëvendësueshëm në një shoqëri demokratike.

Demokracia nuk forcohet nga heshtja e mediave, por nga pyetjet e tyre. Ajo nuk zhvillohet përmes duartrokitjeve për pushtetin, por përmes kontrollit dhe mbikëqyrjes së tij. Një gazetari që nuk e sfidon pushtetin, që nuk e vë atë përballë përgjegjësisë dhe që nuk kërkon transparencë, pushon së qeni gazetari në kuptimin e saj më fisnik. Kritika profesionale nuk është armiqësi ndaj institucioneve, ajo është një mekanizëm i domosdoshëm për të korrigjuar gabimet, për të parandaluar abuzimet dhe për të mbrojtur interesin publik.

Ajo që më shqetëson më së shumti nuk janë sulmet që vijnë nga pushteti. Historia e gazetarisë ka treguar se pushteti shpesh e sheh median kritike si pengesë. Më e dhimbshme është kur vetë gazetarët harrojnë misionin e tyre dhe zgjedhin të bëhen mbrojtës të qeverive, zëdhënës të liderëve apo sulmues të kolegëve që ushtrojnë profesionin me integritet. Kur gazetari e vendos besnikërinë ndaj politikanit mbi besnikërinë ndaj së vërtetës, ai humbet identitetin profesional dhe e zbeh rolin e medias në shoqëri.

Në këtë kontekst, më të ekspozuarit ndaj presioneve, sulmevedhe përpjekjeve për diskreditim mbeten gazetarët hulumtues, ataprofesionistë që çdo ditë merren me zbardhjen e aferave, keqpërdorimeve dhe shkeljeve të mundshme në institucionetpublike, qoftë në nivelin qendror apo atë lokal. Pikërisht për këtëarsye, ekzistenca e një gazetarie hulumtuese të pavarur dhe tëguximshme është një vlerë e çmuar për çdo shoqëridemokratike.

Është inkurajuese që edhe sot ka gazetarë që vazhdojnë ta ushtrojnë profesionin me integritet, duke i shërbyer interesitpublik dhe të drejtës së qytetarëve për t’u informuar. Megjithatë, shqetësues mbetet fenomeni kur sulmet ndaj tyre nuk vijnëvetëm nga qendrat e pushtetit, por edhe nga individë brenda vetëkomunitetit mediatik, të cilët, për shkak të afërsisë me politikënapo interesat e caktuara, zgjedhin të sulmojnë kolegët e tyre nëvend se të mbrojnë parimet e profesionit.

Një qasje e tillë nuk e dëmton gazetarinë hulumtuese, sepse e vërteta dhe faktet mbeten gjithmonë më të forta se propaganda, por cenon rëndë kredibilitetin etik të profesionit dhe misionin qëmedia duhet të ketë në një shoqëri demokratike. Gazetaria nukfiton asgjë kur gazetarët shndërrohen në mbrojtës të pushtetit,përkundrazi, ajo forcohet kur mbetet e pavarur, kritike dhe nëshërbim të qytetarëve.

Gazetaria hulumtuese nuk është profesion për ata që kërkojnë rehati, privilegje apo afërsi me qendrat e pushtetit. Është profesion për ata që janë të gatshëm të përballen me presion, kritika dhe pengesa në emër të interesit publik. Një gazetar nuk duhet të matet me numrin e fotografive me politikanë apo me qasjen në zyrat e pushtetit, por me ndikimin që ka pasur në zbardhjen e së vërtetës dhe në mbrojtjen e qytetarëve.

Gazetaria hulumtuese është gjithmonë aty e pranishme, e guximshme, e pa kompromis në çdo shtresë të shoqërisë, në çdo hapësirë ku e vërteta kërkon të dalë në dritë. Ajo na mëson kujdesin ndaj parasë publike, ndaj hajnisë së organizuar dhekrimit të maskuar me pushtet. Na paralajmëron për rreziqet që shpesh ia shkaktojmë vetes përmes heshtjes apo mosveprimit.

Ky është një mision që nuk fal lehtë dhe nuk përkëdhel askënd, pavarësisht pozitës, autoritetit apo pasurisë që dikush mund të ketë. Gazetaria hulumtuese nuk njeh frikë nga pushteti, sepse burimin e saj e ka te liria, përgjegjësia dhe ndërgjegjja qytetare.

Si një nga gazetarët e rrallë, që e ka përjetuar në lëkurë të bërit gazetari hulumtuese, duke trajtuar tema hulumtuese nga më të ndryshmet, kam arritur të kuptojë se profesionalizmi, guximi, vendosmëria, beteja mbi të vërtetën, lufta për ta ndaluar dhe ekspozuar të keqën, këmbëngulësia, sinqeriteti, integriteti i fort dhe morali e motivi ndikues, janë shtyllat kyçe që një gazetar profesionist dhe hulumtues, të arrijë të mbijetojë mbi faktet e ofruara, edhe atëherë kur të tjerët ju pengojnë, me të gjithaformat e mjetet.

Gazetaria hulumtuese është një rrugë e vështirë, por e denjë, një ecje mbi tehun e së vërtetës, ku vetëm të guximshmit mbeten në këmbë.

Gazetari hulumtues nuk duhet të ikë nga asnjë përgjegjësi publike. Ai duhet të jetë i gatshëm të ekspozojë çdo formë të padrejtësisë dhe abuzimit, duke u bërë zëri i ndërgjegjes qytetare dhe mbrojtësi i interesit të përbashkët.

Një pushtet, qoftë lokal apo qendror, mund të mbetet transparent dhe llogaridhënës vetëm nëse aty ekzistojnë gazetarë profesionistë, që nuk heshtin përballë akuzave për korrupsion, nepotizëm, keqpërdorim apo menaxhim të dobët financiar.

Prandaj, apeli im për ata “kolegë” që zgjedhin ta nënshtrojnë profesionin ndaj interesave të klaneve politike apo liderëve partiakë është i drejtpërdrejtë dhe i sinqertë, mos e humbni misionin e gazetarit për shkak të afërsisë me pushtetin.

Mos e zëvendësoni etikën profesionale me konformizmin, integritetin me oportunizmin dhe gazetarinë me servilizmin. Gazetaria nuk është krijuar për të mbrojtur qeveritë, por për t’i mbikëqyrur ato, për t’u kërkuar llogari dhe për të mbrojtur interesin publik.

Do të ishte e dhimbshme të pranohej se një pjesë e gazetarëve kanë hequr dorë nga pavarësia profesionale për t’u shndërruar në mbrojtës të pushtetit. Në raste të tilla, gazetari nuk vepron më si kontrollues i institucioneve, por si zgjatim i tyre.

Kur media humb autonominë kritike dhe bëhet pjesë e narrativëspolitike, ajo humb funksionin e saj demokratik dhe rrëshqet drejt një forme komunikimi të kontrolluar, ku lojaliteti ndaj pushtetit vendoset mbi të vërtetën.

Historia e gazetarisë na mëson se vlera e një gazetari nuk matet me afërsinë që ka me qendrat e vendimmarrjes, por me gatishmërinë për t’i sfiduar ato kur cenohet interesi publik. Një gazetar pa identitet profesional, pa guxim kritik dhe pa dinjitet intelektual, rrezikon të shndërrohet në një instrument propagande, duke e zbehur jo vetëm reputacionin e vet, por edhe besueshmërinë e profesionit në tërësi.

Për këtë arsye, gazetaria duhet të mbetet gjithmonë në anën e qytetarit, të së vërtetës dhe të llogaridhënies, e jo në shërbim të liderëve politikë apo interesave të momentit. Vetëm kështu ajo e ruan misionin e saj fisnik dhe rolin e pazëvendësueshëm në një shoqëri demokratike.

Vetëm kur media e kryen këtë rol me integritet, guxim dhe pavarësi, ajo e meriton besimin e publikut dhe respektin e historisë. Në fund, gazetari i vërtetë nuk kujtohet për ata që i ka mbrojtur në pushtet, por për të vërtetat që ka pasur kurajën t’i thotë kur të tjerët heshtnin.

Në thelb, gazetari hulumtues e mbron publikun duke kërkuar llogaridhënie, duke nxjerrë në pah të vërtetën dhe duke ndihmuar që çdo qytetar të ndihet i barabartë, i respektuar dhe i sigurt në jetën e tij të përditshme. 

Çmimet e derivateve në Kosovë kanë shënuar sërish rënie, duke reflektuar lëvizjet në tregjet ndërkombëtare të energjisë.

Sipas çmimeve të publikuara të shtunën nga Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Inovacionit (MINT), nafta do të tregtohet me 1.40 euro për litër, tre centë më lirë krahasuar me një ditë më parë. Edhe benzina ka pësuar ulje prej dy centësh, duke arritur në 1.33 euro për litër, ndërsa çmimi i gazit mbetet i pandryshuar në 0.67 euro për litër.

Rënia e çmimeve vjen pas uljes së çmimit të naftës në tregjet ndërkombëtare. Vetëm pak javë më parë, derivatet në Kosovë kishin shënuar rritje të ndjeshme pas përshkallëzimit të tensioneve mes Iranit, Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Izraelit, me çmimin e naftës që ishte rritur për rreth 20 centë për litër brenda dy ditësh.

Megjithatë, armëpushimi i arritur më 18 qershor mes Iranit dhe SHBA-së ka ndikuar në stabilizimin e tregjeve ndërkombëtare dhe në uljen e çmimit të naftës, zhvillim që po reflektohet gradualisht edhe në tregun kosovar të derivateve. /E.A/

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

Foto: Podujeva

20 qershor 1994

Për tre ditë policia bastisi 25 familje në Podujevë

Muajt e fundit vala e represionit në komunën e Podujevës ka marrë përmasa të mëdha.

Kështu, siç njofton Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Podujevë, vetëm gjatë tre ditëve të kaluara, në fshatrat e kësaj komune, policia serbe, me pretekst të kërkimit të armëve, bastisi 25 famlje.

Më 16 qershor në fshatin Bërvenik, një ekspeditë e policisë serbe bastisi shtëpitë e Sejdi dhe Hamdi Nezirit, ndërsa në fshatin Kalaticë u bastis shtëpia e Behë Zeqirit.

Më 17 qershor në Podujevë policia serbe bastisi shtëpitë e Xhevat Përveticës, Dulë Hoxhës, Avdi Behramit dhe Salih Salihut. Nga këto familje policia kërkoi armë, si dhe ua la fleturdhëresat që të paraqiten në polici.

Më 17 qershor në fshatin Popovë policia serbe bastisi familjet e Bajram, Islam e Mustafë Segaçës, Isa Maksutit, Faik Maqastenës, Ilaz Segaçës si dhe atë të Sejdi Hoxhës.

Më 18 qershor në fshatin Lladofc, policia serbe kërkoi armë te Qerim Latifi dhe Abaz Kiçmari, me ç’rast Abazit iu la fleturdhëresa që të paraqitet në polici.

Më 18 qershor në fshatin Batllavë, një ekspeditë e policisë serbe, me pretekst të kërkimit të armëve, bastisi familjet e Enver e Mustafë Malokut, Qazim, Raif, Sami e Ahmet Statofcit si dhe atë të Sylejman Berishës. Po kjo ekspeditë bastisi edhe shtëpitë e Ali Zeqirit dhe Xhafer Bahtirit në fshatin Gërdoc.

20 qershor 1995

Në Han të Elezit u varros fëmija Isa M. Berisha i cili u vra nga ushtria serbe

Dje rreth orës 17:00, në varrezat e qytetit në Han të Elezit në prani të mbi 2 mijë qytetarëve dhe nxënësve nga të gjitha anët e këtij lokaliteti u varros Isa Muhamet Berisha (1985), i cili u vra parmbrëmë në orën 19:40 minuta nga një ushtar serb në oborrin e kazermës ushtarake serbe në Han të Elezit, njofton Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Han të Elezit.

Arkivoli nga spitali i Prishtinës u nxor dje në orën 12:00.

Familjes së të ndjerit në emër të strukturave politike i shprehu ngushëllime Zylbehar Hasallari, kryetar i Degës së LDK-së në Han të Elezit, me ç’rast u bë edhe një minutë heshtje për këtë viktimë, ndërsa nga i ndjeri për herë të fundit u nda Veli Bushi – arsimtar, i cili në emër të kolektivit të shkollës fillore “Tefik Çanka” në Han të Elezit, mbajti fjalimin e përmotshëm.

Vlen të theksohet se kjo është viktima e tretë nga ana e ushtrisë serbe në këtë komunë.

Hollësi të KMDLNJ-së për vrasjen e vogëlushit Isa Berisha nga ushtria serbe

Vogëlushi Isa (Muhamet) Berisha (1985) nga Hani i Elezit, u vra më 18 qershor e u varros më 19 qershor 1995, pikërisht në ditën që duhej të merrte librezën me sukses të shkëlqyeshëm për klasën e tretë të shkollës fillore.

Atë e vranë ushtarët serbë, vetëm shtatëdhjetë metra larg shtëpisë së tij, në orën 19:40.

Në trupin e tij kishin qëlluar dy plumba nga pushka automatike, ndërsa për vrasjen e tij, prindërit morën vesh në ora 01:00 pas mesnate, kur disa ushtarakë u thanë fqinjve të familjes Berisha se vogëlushi ishte vrarë në oborrin e kazermës.

Derisa prindërit dhe fqinjët po e kërkonin Isanë e vogël, nuk u shkonte mendja se mund ta vrisinin ushtarët, të cilëve u kishte dhënë ujë, shpesh edhe ushqime të tjera, gati çdo ditë, e madje edhe një orë para vrasjes.

Ushtarët serbë përpiqen ta arsyetojnë aktin e tyre kriminal me pohimin se gjoja fëmija kishte dashur të vidhte cigare në depon e një serbi, që gjendet në oborrin e kazermës, të tjerët janë të bindur se ai kishte hyrë në oborr për ta marrë dhinë, siç kishin vepruar ai e të tjerët rregullisht.

Pas të shtënave, policia u kishte dhënë urdhër pronarëve të shitoreve të afërme që t’i mbyllnin, pa dhënë shpjegime për arsyen.

Dëshmitarët e rastit pohojnë se e kishin parë kufomën të mbuluar me një tendë larg deposë, për të cilën eprorët ushtarakë pohojnë se kishte dashur ta thente voglushi, ndonëse dritaret janë dy metra mbi tokë dhe aq të siguruara, sa as një i rritur nuk mund t’i arrijë.

Fëmijën pastaj e dërguan për obduksion në klinikën përkatëse të Fakultetit të Mjekësisë në Prishtinë, që t’ua kthejnë prindërve më 19 qershor, pas mesdite.

Atë ditë kur u vra voglushi Isa Berisha, policia keqtrajtoi dhjetë veta në fshatin Seqishtë, si dhe hoxhën e Kaçanikut Fadil Nikoci, sepse ai, sipas rregullave fetare, kishte shpallur vdekjen e fëmijës dhe të dorasve të tij.

Isa Berisha është viktima e nëntë e terrorit shtetëror serb në Kosovë gjatë këtij viti. Të përkujtojmë se vitin e kaluar (më 1994) në Kosovë u vranë ose u mbytën nga ana e policisë dhe e ushtrisë serbe 18 shqiptarë, pa dhënë më parë shkas për këtë, njofton shërbimi për informim i KMDLNJ-së.

Shtypi serb dhe organet e ushtrisë serbe heshtin vrasjen e Isa Berishës

Për vrasjen e fëmijës dhjetëvjeçar Isa Berishës në Han të Elezit nga ushtarët serbë nuk informuan masmediat serbe, pos gazetës “Nasha borba”. As organet e ushtrisë serbe nuk kanë dhënë kurrfarë komunikate për këtë vrasje.

Gazeta e Beogradit “Nasha borba” transmeton lajmin e emituar dje nga agjencia Beta, që i referohet njoftimit të djeshëm të Qendrës për Informim të Kosovës.

20 qershor 1997

Në Mitrovicë policia serbe arrestoi dy të rinj

Dje, rreth orës 15:00 në postën nr. 4, në afërsi të stacionit të autobusëve në Mitrovicë, disa inspektorë dhe policë serbë arrestuan dy të rinj shqiptarë, emrat e të cilëve nuk dihen, njofton KI i Degës së LDK-së në Mitrovicë.

Bëhet e ditur se në momentin e arrestuar të dy rinjve, policia u soll me brutalitet ndaj tyre.

Njoftohet se posta nr. 4 në Mitrovicë ishte e rrethuar dy orë para se të arrestoheshin dy të rinjtë, ndërsa disa policë dhe inspektorë serbë gjatë kësaj kohe kanë pirë në dyqanin “Shpendi”, pronar i të cilit është Shpend Misini, ndërsa kur pronari ka kërkuar që t’i paguajnë pijet, inspektorët dhe policët serbë e kanë fyer atë.

Motivi i arrestimit nuk dihet.

20 qershor 1998

Sulme mbi fshatrat e Gjakovës e Deçanit

Fshatrat e komunës së Gjakovës në brezin kufitar me Shqipërinë janë granatuar edhe sot nga forcat serbe.

Pas të shtënave që zgjatën mbrëmë deri në orët e vona, sulmi me granata kundër këtyre fshatrave filloi sot në orën 5,30 të mëngjesit. Po sot në drejtim të fshatrave të Rekës së Keqe kanë vazhduar të shkojnë forca serbe nga Gjakova, ndërsa mbi këtë rajon po fluturon edhe një helikopter.

Burimet e LDK-së në Gjakovë bëjnë me dije se sot po granatohen edhe fshatrat Gramaçel, Gllogjan e Baballoç të Deçanit, drejt të cilave po shtijnë forcat serbe të vendosura në Sukën e Biteshit dhe në Kodrën e Zhdrellës.

Në Gjakovë vazhdon edhe më tutje të ndihet mungesë e madhe e artikujve ushqimorë dhe barnave, ndërsa hyrje-daljet e qytetit kontrollohen rreptësisht nga forcat serbe.

Ndërkohë në gjendjen e luftës dhe të pasigurisë së plotë nuk dihet për fatin e disa banorëve të arrestuar në forcat serbe. Kështu Ali Miftar Hasanaj nga fshati Hereç është zhdukur para disa ditësh dhe familja nuk ka kurrfarë njoftimi për te. Edhe Hasan Isuf Ukaj nga fshati Bitesh ka pësuar të njëjtin fat. Thuhet se ai është arrestuar nga policia para disa ditësh dhe është keqtrajtuar, por familja nuk ka njoftim se ku ndodhet.

Dje në Deçan policia maltretoi në prani të familjes Nikollë Rrustemin nga Gjakova i cili u detyrua të kërkojë ndihmë mjekësore.

Vdiq një 7- vjeçare

Një vajzë 7-vjeçare e Sefedin Tahirajt nga Shapteji ka vdekur ditë më parë. Mësohet se ajo vdiq si pasojë e traumave të pësuara nga granatimet sistematike të këtij fshati dhe fshatrave të tjera përreth.

Kremlini ka njoftuar se është i hapur për të rinisur dialogun me vendet evropiane, por ka bërë të qartë se nuk do të pranojë asnjë kushtëzim apo ultimatum nga pozicioni i forcës. Kjo deklaratë e zëdhënësit Dmitry Peskov vjen pas sinjaleve se Bashkimi Evropian po tenton të hapë me kujdes kanalet e komunikimit me Moskën, të cilat u ndërprenë që nga fillimi i pushtimit të Ukrainës. Sipas Kremlinit, presidenti Vladimir Putin është i gatshëm për bisedime, por hapi i parë duhet të vijë nga vetë blloku evropian, i cili deri më tani ka ndërmarrë 20 pako sanksionesh ekonomike ndaj Rusisë.

Pasi ia la për më shumë se një vit ndërmjetësimin Donald Trumpit, zyra e Presidentit të Këshillit Evropian, Antonio Costa, ka zhvilluar javët e fundit kontakte të shkurtra diplomatike me Kremlinin. Ndërsa kancelari austriak Christian Stocker kërkoi që BE-ja të shfrytëzojë këtë moment për bisedime, nisma e Costës ka zbuluar ndarje të thella brenda bllokut. Në samitin e fundit në Bruksel, disa shtete anëtare u ankuan se nuk ishin konsultuar paraprakisht dhe kërkuan që fokusi të mbetet ekskluzivisht te presioni ushtarak dhe sanksionet ndaj Rusisë.

Nga ana tjetër, Ukraina po rrit presionin përmes sulmeve masive me dronë në thellësi të territorit rus, duke synuar të kthejë situatën në favor të saj. Autoritetet ruse konfirmuan se nga sulmet e fundit ka mbetur e vdekur një vajzë 8-vjeçare në rajonin e Moskës, ndërsa për të dytën herë brenda pak ditësh u përfshi nga flakët një rafineri e madhe nafte në juglindje të kryeqytetit. I pyetur nëse Putin i ka parë pamjet e rafinerisë duke u djegur, Peskov u kundërpërgjigj duke u kërkuar gazetarëve të shohin shkatërrimet në qytetet ukrainase dhe paralajmëroi se sulmet ruse do të vazhdojnë nëse nuk arrihet një zgjidhje diplomatike. /Reuters/ /E.A/