Lajmet
Izraeli pas 7 tetorit, mes dekolonizimit dhe shpërbërjes
Published
2 years agoon
By
UBT NewsKa kaluar një vit nga 7 tetori 2023 dhe është koha për të eksploruar, nëse e kuptojmë më mirë këtë ngjarje monumentale dhe gjithçka që pasoi. Për historianët si unë, zakonisht nuk mjafton një vit për të nxjerrë ndonjë përfundim domethënës.
Megjithatë, ajo që ndodhi në 12 muajt e fundit bie brenda një konteksti historik shumë më të gjerë, që shtrihet të paktën në vitin 1948, dhe unë do të argumentoja, madje edhe në vendbanimin e hershëm sionist në Palestinë në fund të shekullit të 19-të.

Kolonizimi dhe dekolonizimi
Procesi i parë është kolonizimi dhe e kundërta e tij – dekolonizimi. Veprimet izraelite si në Rripin e Gazës ashtu edhe në Bregun Perëndimor të pushtuar vitin e kaluar, i dhanë besim të ri përdorimit të këtyre termave binjakë. Ata kaluan nga fjalori i aktivistëve dhe akademikëve të lëvizjes pro-palestineze në punën e gjykatave ndërkombëtare, si Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë.
Akademia dhe media kryesore ende refuzojnë ta përcaktojnë projektin sionist si një kolonial, ose siç përmendet më saktë një projekt kolonial-kolonial. Megjithatë, ndërsa Izraeli e intensifikon kolonizimin e Palestinës në vitin e ardhshëm, kjo mund të nxisë më shumë individë dhe institucione të përcaktojnë realitetin në Palestinë si kolonial dhe luftën palestineze si antikoloniale, dhe të heqin dorë nga trojet për terrorizmin dhe negociatat e paqes.
Në të vërtetë, është koha për të ndaluar përdorimin e gjuhës mashtruese të përhapur nga mediat amerikane dhe perëndimore, si “grupi terrorist Hamas i mbështetur nga Irani” ose “procesi i paqes”, dhe në vend të kësaj të flasim për rezistencën palestineze dhe dekolonizimin e Palestinës nga lumi në det.
Ajo që do të ndihmojë në këtë përpjekje është shpërfillja në rritje e medias kryesore perëndimore, si një burim i besueshëm i analizës dhe i informacionit. Sot, drejtuesit e medias po luftojnë dhëmb e gozhdë kundër çdo ndryshimi të gjuhës, por përfundimisht do të pendoheshin për vendin e saj në anën e gabuar të historisë.
Ky ndryshim i narrativës është i rëndësishëm sepse ka potencialin të ndikojë në politikë – më konkretisht politikën e Partisë Demokratike në Shtetet e Bashkuara. Demokratët më përparimtarë kanë përqafuar tashmë një gjuhë dhe kornizë më të saktë të asaj që po ndodh në Palestinë.
Nëse kjo do të jetë e mjaftueshme për të bërë ndryshime në një administratë demokratike nëse Kamala Harris fiton zgjedhjet, mbetet për t’u parë. Por unë nuk jam i sigurt për një ndryshim të tillë nëse proceset e shpërthimit social brenda Izraelit, cenueshmëria e tij ekonomike në rritje dhe izolimi ndërkombëtar nuk i japin fund përpjekjeve të zbrazëta demokratike për të ringjallur “procesin e paqes” së vdekur.
Nëse Donald Trump fiton, administrata e ardhshme amerikane do të jetë e njëjtë me atë aktuale në rastin më të mirë ose në rastin më të keq, do t’i jepte hapur Izraelit një “carte blanche”.
Pavarësisht se çfarë do të ndodhë në zgjedhjet amerikane muajin e ardhshëm, një gjë do të mbetet e vërtetë: për sa kohë që këto korniza binjake të kolonizimit dhe dekolonizimit injorohen nga ata që kanë fuqinë për të ndaluar gjenocidin në Gaza dhe aventurizmin izraelit gjetkë, ekziston një pak shpresë për të qetësuar rajonin në tërësi.
Shpërbërja e Izraelit
Procesi i dytë që u shfaq me forcë të plotë këtë vit të fundit, ishte shpërbërja e Izraelit dhe kolapsi i mundshëm i projektit sionist.
Ideja origjinale sioniste për vendosjen e një shteti hebre evropian në zemër të botës arabe përmes shpronësimit të palestinezëve ishte e palogjikshme, imorale dhe jopraktike që në fillim.
Ajo ka qëndruar për kaq shumë vite sepse i ka shërbyer një aleance shumë të fuqishme që për arsye fetare, imperialiste dhe ekonomike, e ka konsideruar një shtet të tillë si përmbushës të objektivave ideologjikë ose strategjikë të kujtdo që ishte pjesë e asaj aleance, edhe nëse ndonjëherë këto interesa. kundërshtonin njëra-tjetrën.
Projekti i aleancës për zgjidhjen e një problemi evropian të racizmit përmes kolonizimit dhe imperializmit në mes të botës arabe, po hyn në momentin e tij të së vërtetës.
Ekonomikisht, një Izrael që është përfshirë jo në një luftë të shkurtër të suksesshme si në të kaluarën, por në një luftë të gjatë me pak perspektivë për një fitore totale, nuk është i favorshëm për investime ndërkombëtare dhe përfitime ekonomike.
Politikisht, një Izrael që kryen gjenocid nuk është më tërheqës për hebrenjtë, veçanërisht ata që besojnë se e ardhmja e tyre si besim apo grup kulturor nuk varet nga një shtet hebre dhe në fakt mund të jetë më i sigurt pa të.
Qeveritë e kohës janë ende pjesë e aleancës, por anëtarësimi i tyre varet nga e ardhmja e politikës së bashku. Me këtë dua të them se ngjarjet katastrofike të vitit të kaluar në Palestinë, krahas ngrohjes globale, kriza e imigracionit, varfëria në rritje dhe paqëndrueshmëria në shumë pjesë të botës kanë ekspozuar se sa të distancuara janë shumë elita politike nga aspiratat elementare të popujve të tyre, shqetësimeve dhe nevojave.
Kjo indiferencë do të sfidohet dhe sa herë që përballet me sukses, koalicioni që mbështet kolonizimin izraelit të Palestinës do të dobësohet.
Ajo që nuk pamë në vitin e kaluar është shfaqja e një lidershipi palestinez që pasqyron unitetin mbresëlënës të njerëzve brenda dhe jashtë Palestinës, dhe solidaritetin e lëvizjes globale të mbështetjes për ta. Ndoshta është e tepërt të kërkosh në një moment kaq të errët të historisë së Palestinës, por do të duhet të ndodhë dhe jam shumë pozitiv që do të ndodhë.
12 muajt e ardhshëm do të jenë një kopje më e keqe e vitit të kaluar përsa i përket politikave gjenocidale të Izraelit, përshkallëzimit të dhunës në rajon dhe mbështetjes së vazhdueshme të qeverive, të mbështetura nga mediat e tyre, për këtë trajektore shkatërruese. Por historia na tregon se kështu përfundon një kapitull i tmerrshëm në kronologjinë e një vendi; nuk është se si fillon një e re.
Historianët nuk duhet të parashikojnë të ardhmen, por të paktën mund të artikulojnë një skenar të arsyeshëm për të. Në këtë kuptim, mendoj se është e arsyeshme të thuhet se çështja “nëse” shtypja e palestinezëve do të përfundojë tani mund të zëvendësohet me “kur”. Ne nuk e dimë “kur”, por të gjithë mund të përpiqemi ta realizojmë më shpejt se sa më vonë./ Al Jazeera.
Lajmet
Prof. Blerim Canaj në “InsidePolitics with Anisa”: Demokracia në Kosovë mes formalitetit, liderëve të fortë dhe rolit të mediave
Published
14 hours agoon
May 15, 2026By
UBT News
Në podcastin “InsidePolitics with Anisa I”, i ftuar ishte profesori i shkencave politike në UBT, Blerim Canaj, i cili foli për gjendjen e demokracisë në Kosovë dhe në rajon, duke ngritur dilema mbi mënyrën se si ajo funksionon në praktikë.
Canaj tha se nëse demokracia shihet nga këndvështrimi historik që nga Greqia antike, atëherë shqetësimet e filozofëve si Platoni dhe Aristoteli mund të jenë ende relevante edhe sot. Sipas tij, shpesh krijohet përshtypja se sot jetojmë në një demokraci formale.
“Kam përshtypjen se ne sot jetojmë në një demokraci formale. Kemi zgjedhje, dhe në Kosovë ato madje janë për t’u lavdëruar krahas rajonit, por demokracia nuk nënkupton vetëm votimin,” u shpreh ai.
Sipas Canajt, demokracia nuk kufizohet vetëm te votimi, por përfshin edhe funksionimin e shoqërisë civile dhe mediave. Ai theksoi se në realitetin ballkanik, rol të madh shpesh luan edhe fuqia financiare dhe mënyra se si ajo ndikon në proceset politike.
Në Ballkan shpesh rol të madh luan kush i ka paratë. Fatkeqësisht, në periudhën e zgjedhjeve shpesh shohim sulme ndaj mediave dhe përdorim të buxhetit të shtetit, gjë që e dëmton zgjedhjen e lirë dhe të barabartë,” tha ai.
Ai shtoi se në shumë raste kjo krijon avantazh për ata që kanë më shumë burime financiare dhe e deformon garën demokratike.
Duke folur për fenomenin e “liderëve të fortë”, profesori Canaj u shpreh se në shoqërinë tonë ende nuk mbizotërojnë partitë programore, por kulti i liderit. Sipas tij, kjo ka ndikuar që vëmendja të largohet nga programet politike dhe të fokusohet te individi.
“Nuk fokusohemi te programet politike, por te kulti i liderit. Dhe nga kjo shpesh prodhohen edhe deputetë që nuk janë të përgatitur sa duhet,” u shpreh ai.
Ai theksoi se kjo qasje ka sjellë edhe largimin e njerëzve profesionalë nga politika, pasi shpesh përballja me kandidatë më pak të përgatitur krijon frustrim. Sipas tij, kjo ka ndikuar në forcimin e kultit të liderit dhe në krijimin e një dinamike ku lideri shihet si figurë qendrore, pothuajse “si baba”, ndërsa mbështetësit ndihen pjesë e një strukture familjare politike.
Në pjesën për mediat, Canaj tha se ato kanë rol thelbësor në funksionimin e demokracisë dhe në informimin e qytetarëve. Ai i konsideroi mediat si një lloj “qeverie në vete”, për shkak të ndikimit që kanë në shoqëri dhe në politikë.
“Po të mos ishin mediat, njerëzit nuk do t’i dinin të mirat dhe të këqijat e një vendi. Unë mediat i shoh si një qeveri në vete,” u shpreh ai.
Sipas tij, një shoqëri që i sulmon mediat rrezikon të rrëshqasë drejt tendencave autokratike, ndërsa theksoi se pa media të lira dhe funksionale nuk mund të flitet për demokraci të mirëfilltë, pavarësisht sfidave dhe problemeve që mund të ekzistojnë brenda vetë mediave.
Lajmet
Vizita e Marta Kos në Prishtinë: BE kërkon stabilitet politik, Kurti insiston në statusin e kandidatit
Published
16 hours agoon
May 15, 2026By
UBTNews
Komisionarja e Bashkimit Evropian për Zgjerim, Marta Kos, ka zhvilluar vizitën e saj të parë zyrtare në Kosovë, ku ka përcjellë një mesazh të qartë për spektrin politik që të gjejnë një gjuhë të përbashkët për t’i dhënë fund ngërçit të gjatë institucional dhe për të formuar institucione të qëndrueshme pas zgjedhjeve të qershorit. Gjatë qëndrimit në Prishtinë, Kos u prit fillimisht nga ushtruesja e detyrës së presidentit, Albulena Haxhiu, dhe më pas zhvilloi një takim me kryeministrin në detyrë, Albin Kurti.
Në një konferencë të përbashkët për media me kryeministrin në detyrë, komisionarja Kos vuri theksin te rëndësia e stabilitetit të brendshëm për procesin e integrimit evropian. Ajo bëri një thirrje të qartë për të gjithë aktorët politikë që të gjejnë një mënyrë për të kthyer stabilitetin institucional dhe kërkoi që, pas formimit të Kuvendit të ri, liderët të bashkohen për të zgjedhur edhe presidentin e ri përmes kompromisit.
Kos vlerësoi se Kosova ka një perspektivë të madhe evropiane dhe deklaroi se nuk ka siguri në Evropë pa Kosovën. Megjithatë, ajo tërhoqi vërejtjen se përsëritja e shpeshtë e zgjedhjeve ka krijuar një vit të humbur më 2025, duke ngadalësuar reformat kyçe dhe duke rënduar buxhetet shtetërore. Vizita e saj vjen në prag të zgjedhjeve të parakohshme parlamentare të caktuara për 7 qershor, të cilat janë të tretat me radhë që nga fillimi i vitit 2025.
Nga ana tjetër, kryeministri në detyrë, Albin Kurti, e cilësoi takimin si produktiv dhe të drejtpërdrejtë, duke e shfrytëzuar rastin për të ngritur sërish çështjen e statusit të vendit kandidat dhe hapjen e negociatave me bllokun.
Kurti kujtoi se kanë kaluar mbi 40 muaj që kur Kosova ka aplikuar për anëtarësim dhe se mbështetja publike për BE-në në vend qëndron vazhdimisht rreth 90%, duke qenë ndër më të lartat krahasuar me vendet e tjera. Ai po ashtu paralajmëroi se vakumi që lë Bashkimi Evropian në rajon synohet të mbushet nga aktorë të tjerë dashakeq që minojnë vlerat evropiane dhe rrezikojnë sigurinë e përbashkët, prandaj kërkoi që BE-ja të shtyjë përpara unitetin e brendshëm për avancimin e merituar të Kosovës.
Kosova mbetet vendi i vetëm në Ballkanin Perëndimor që ende nuk e ka marrë statusin e vendit kandidat që nga aplikimi i saj më 15 dhjetor të vitit 2022. Përveç krizës së brendshme politike, një nga pengesat kryesore për përparimin e saj mbetet mosnjohja e pavarësisë nga pesë shtetet anëtare të bllokut, që janë Greqia, Spanja, Rumania, Sllovakia dhe Qiproja.
Kjo ishte vizita e parë e Marta Kosit në Kosovë që nga marrja e mandatit të saj në Komisionin Evropian më 1 dhjetor 2024. Që nga ajo kohë, ajo kishte vizituar të gjitha shtetet e tjera të përfshira në procesin e zgjerimit, ndërsa mungesa e një vizite në Prishtinë gjatë vitit 2025 ishte arsyetuar nga zyrtarët evropianë me krizën politike dhe mungesën e institucioneve funksionale.
Lajmet
REL: Shqipëria bëhet gati për të dërguar trupa në Gazë
Published
17 hours agoon
May 15, 2026By
UBTNews
Shqipëria po përgatitet për t’u angazhuar në Rripin e Gazës, në kuadër të Forcës Ndërkombëtare të Stabilizimit.
Ministri i Mbrojtjes i Shqipërisë, Ermal Nufi tha në një konferencë për mediat në Tiranë se një skuadër shqiptare ka parë situatën në terren.
“Në kuadër të angazhimit në Bordin e Paqes, Shqipëria ka marrë masa për shqyrtimin e situatës në Gaza. Rripi i Gazës është nën sigurinë e Forcave të Mbrojtjes së Izraelit [IDF] dhe çdo lloj inspektimi trupash atje bëhet përmes Forcës Ndërkombëtare Stabilizuese dhe ushtrisë izraelite. Kemi dërguar një skuadër për të parë nga afër vendndodhjen dhe situatën në terren, që të kuptojmë se ku dhe si mund të vendosemi”, u shpreh ai.
Forca Ndërkombëtare Stabilizuese buron nga një plan 20-pikësh i presidentit amerikan, Donald Trump, për t’i dhënë fund luftës mes Izraelit dhe Hamasit – grupit palestinez të shpallur organizatë terroriste nga Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian – në Rripin e Gazës.
Nufi bëri të ditur se Shtabi i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura të Shqipërisë ka përgatitur planin konkret që pritet të zhvillohet në disa nivele dhe faza sa i përket angazhimit të Shqipërisë në Gazë, por nuk zbuloi më shumë rreth tij.
Shefi i Shtabit të Përgjithshëm, Arben Kingji, tha se aktualisht Shqipëria është në fazën e procedimit dhe hartimit të praktikës dhe dokumenteve ligjore për dërgimin e trupave në mision.
“Shtabi i Përgjithshëm po bën vlerësimin e saktë në lidhje me misionin, detyrat, sigurinë e personelit, rregullat e angazhimit dhe mbështetjen logjistike. Kontingjenti i parë shqiptar që mund të dislokohet në Gazë do të jetë pjesë e shtabit të Forcës Ndërkombëtare Stabilizuese, ndërsa më pas do të shqyrtohet mundësia e një kontributi më të gjerë me trupa”, u shpreh Kingji.
Në fillim të majit u bë e ditur se një ekip ushtarësh të Kosovës është dërguar në Gazë, për të bërë vlerësimin e vendit ku do të veprojë si pjesë e misionit paqeruajtës.
Ministri Nufi theksoi se Shqipëria mbetet një aleate e palëkundur e NATO-s dhe një partnere aktive në sigurinë rajonale dhe ndërkombëtare.
Duke folur për bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes mes Shqipërisë, Kosovës dhe Kroacisë – shtete që kanë nënshkruar një deklaratë bashkëpunimin në fushën e sigurisë dhe mbrojtjes vitin e kaluar – po hyn në një fazë më konkrete, me zhvillimin e tre stërvitjeve të përbashkëta ushtarake gjatë këtij viti.
“Dy stërvitje do të zhvillohen në Kroaci ku jemi në fazën e planifikimit, kemi dhënë dakordësinë për t’u zhvilluar stërvitjet. Po kështu, një stërvitje do të zhvillohet në Shqipëri. Nuk do të jenë vetëm tre shtete pjesëmarrëse [Shqipëri-Kosovë-Kroaci], por do të ketë edhe shtete të tjera nga NATO-ja, qoftë edhe shtete partnere me të cilat bashkëpunojmë”, tha Kingji.
Bashkëpunimin mes Prishtinës, Tiranës dhe Zagrebit, Serbia e sheh si aleancë kundër serbëve dhe Serbisë – pretendim që është hedhur poshtë nga shtetet nënshkruese të deklaratës për bashkëpunim.
Po ashtu, autoritetet e mbrojtjes bënë të ditur se Shqipëria ka nisur zyrtarisht përgatitjet për organizimin e samitit të NATO-s që do të mbahet vitin e ardhshëm në Tiranë.
“Kemi ngritur një task-forcë për zhvillimin e samitit të NATO-s. Nuk e kemi ende të përcaktuar vendndodhjen e samitit, por NATO merr masa të jashtëzakonshme sigurie për organizimin e këtyre ngjarjeve”, deklaroi ministri i Mbrojtjes i Shqipërisë, Ermal Nufi. /REL/
Lajmet
Vdes Alush Gashi, një nga themeluesit e LDK-së dhe ish-ministër i Shëndetësisë
Published
19 hours agoon
May 15, 2026By
UBTNews
Ka ndërruar jetë në moshën 75-vjeçare Alush Gashi, një nga figurat qendrore të skenës politike dhe shëndetësisë në Kosovë, i njohur si një nga themeluesit e Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK) dhe ish-ministër i Shëndetësisë. Lajmin për ndarjen e tij nga jeta e kanë bërë të ditur familjarët, të cilët njoftuan se për detajet e ceremonisë së varrimit do të njoftojnë me kohë.
I lindur më 4 tetor 1950 në fshatin Prigodë të komunës së Istogut, Alush Gashi la gjurmë të thella si në fushën e mjekësisë, ashtu edhe në atë të shtetndërtimit të Kosovës. Ai përfundoi studimet për mjekësi në Universitetin e Prishtinës në vitin 1974, ndërsa gradën e doktorit të shkencave mjekësore e mori në Universitetin e Zagrebit në vitin 1979, duke u bërë një nga profesorët dhe kirurgët e njohur në vend.
Në vitin 1989, derisa shërbente si dekan i Fakultetit të Mjekësisë në Universitetin e Prishtinës, Gashi iu bashkua lëvizjes kombëtare për liri dhe pavarësi, duke u bërë pjesë aktive e themelimit të LDK-së.
Gjatë viteve të ’90-ta, ai luajti një rol kyç si sekretar për marrëdhënie me jashtë i LDK-së dhe shërbeu si këshilltar i lartë dhe bashkëpunëtor shumë i afërt i presidentit historik, Dr. Ibrahim Rugova. Gashi ishte pjesë e delegacioneve të rëndësishme që përfaqësonin Kosovën në arenën ndërkombëtare dhe mori pjesë në procese të shumta negociatash diplomatike për zgjidhjen e çështjes së Kosovës.
Pas çlirimit dhe shpalljes së pavarësisë, ai vazhdoi kontributin e tij në institucionet e Republikës së Kosovës, ku ndër të tjera shërbeu edhe si Ministër i Shëndetësisë, duke u angazhuar në reformimin e sistemit mjekësor pasluftës. Ndarja e tij nga jeta cilësohet si një humbje e madhe për komunitetin akademik, mjekësor dhe politik në Kosovë.
Prof. Blerim Canaj në “InsidePolitics with Anisa”: Demokracia në Kosovë mes formalitetit, liderëve të fortë dhe rolit të mediave
Vizita e Marta Kos në Prishtinë: BE kërkon stabilitet politik, Kurti insiston në statusin e kandidatit
Drake publikon tre albume njëherësh, në mesin e tyre edhe një artiste shqiptare
REL: Shqipëria bëhet gati për të dërguar trupa në Gazë
Trump dhe Xi mbyllin samitin pa marrëveshje konkrete tregtare
Vdes Alush Gashi, një nga themeluesit e LDK-së dhe ish-ministër i Shëndetësisë
Sorrentino: një botë vetëm me artistë do të ishte më e lumtur
Përcaktohet finalja e Eurovision 2026, pesë shtete eliminohen nga gjysmëfinalja e dytë
Biblioteka e Kosovës lidh marrëveshje bashkëpunimi me bibliotekën në Venecia
Të kërkuara
-
Lajmet3 months agoUBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
-
Lajmet2 months agoKoordinatorja e projektit AKIL-EU në UBT, prof. Manjola Zaçellari, referon në University of Oxford
-
Live3 months agoKryegjykatësi Smith III shpall mbylljen e çështjes gjyqësore
-
Lajmet3 months agoPërfundon seanca e sotme në Hagë për pengim të drejtësisë
