Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, do të zhvillojë këtë të mërkurë një takim me presidentin amerikan, Donald Trump, në Shtëpinë e Bardhë. Ky takim vjen si një përpjekje për të ulur tensionet mes Uashingtonit dhe aleatëve evropianë, përpara samitit të rëndësishëm të aleancës që do të mbahet në korrik.

Marrëdhëniet mes administratës Trump dhe vendeve evropiane janë përkeqësuar ndjeshëm kohët e fundit, veçanërisht pas mospajtimeve të thella lidhur me luftën në Iran dhe kërkesave të vazhdueshme të SHBA-së që aleatët të rrisin shpenzimet e tyre për mbrojtje.

Sipas burimeve të “Euronews”, Rutte do të paraqesë të dhëna që dëshmojnë një rritje rekord të investimeve ushtarake nga vendet anëtare. Ai pritet të argumentojë se presioni i ushtruar nga vetë Trump ka ndikuar drejtpërdrejt në këtë rritje financiare, duke theksuar se shpenzimet e përgjithshme të aleancës kanë prekur shifrën prej një trilion dollarësh. Po ashtu, Rutte do të vërë në dukje se rritja e prodhimit ushtarak ka hapur vende të reja pune edhe në Shtetet e Bashkuara.

Megjithatë, pakënaqësia e administratës amerikane tashmë është reflektuar në hapa konkretë. Pentagoni ka njoftuar një sërë masash që reduktojnë pjesëmarrjen afatgjatë të SHBA-së në aleancë.

Pas kritikave të hapura të kancelarit gjerman, Friedrich Merz, ndaj strategjisë ushtarake amerikano-izraelite në Iran, Presidenti Trump njoftoi menjëherë tërheqjen e pesë mijë trupave amerikane nga territori gjerman.

Samiti i ardhshëm i NATO-s, i cili është planifikuar të mbahet më 7 dhe 8 korrik në Ankara të Turqisë, pritet të fokusohet kryesisht në sigurinë evropiane dhe atë arktike, si dhe në zgjerimin e kapaciteteve të prodhimit ushtarak. /Euronews/ /E.A/

Organizata Ndërkombëtare Detare e OKB-së (IMO) pritet të evakuojë më shumë s1 11,000 detarë të cilët kanë mbetur të bllokuar në Gjirin Persik si pasojë e luftës së SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit.

Sekretari i Përgjithshëm i IMO-së, Arsenio Dominguez, deklaroi se ky “operacion në shkallë të gjerë” do të realizohet në bashkëpunim me Iranin, Omanin, SHBA-në, shtetet e tjera bregdetare të rajonit dhe industrinë detare.

“Kemi siguruar garancitë e nevojshme të sigurisë dhe kemi verifikuar plotësisht kushtet për lundrim të sigurt për të mbështetur këto operacione,” shtoi Dominguez.

Edhe pse javën e kaluar u nënshkrua një marrëveshje e përkohshme për t’i dhënë fund konfliktit, Uashingtoni dhe Teherani po vazhdojnë të përplasen për detajet e Memorandumit të Mirëkuptimit (MoU).

Përplasjet për inspektimet bërthamore dhe raketat balistike

SHBA-ja ka bërë të ditur se memorandumi përfshin garanci që programi i armëve bërthamore të Iranit do t’i nënshtrohet inspektimeve nga Agjencia Ndërkombëtare për Energji Atomike (AEA).

Përmes një postimi në rrjetet sociale, Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, shkroi:

“Irani ka rënë dakord plotësisht dhe tërësisht për inspektimet bërthamore të nivelit më të lartë në një të ardhme të gjatë (Përgjithmonë!!!). Kjo do të sigurojë ‘Sinceritet Bërthamor’.”

Mirëpo, pak para postimit të Trumpit, Irani deklaroi se agjencia e OKB-së nuk do të lejohet të inspektojë zonat bërthamore që u bombarduan nga SHBA-ja dhe Izraeli vitin e kaluar. Ndaj kësaj, një zyrtar amerikan u përgjigj duke thënë se “iranianët kanë pranuar inspektime të rrepta të mbetjeve të programit të tyre… regjimi iranian do të thotë çfarëdo që i duhet për konsum të brendshëm”.

Nga ana tjetër, Presidenti i Iranit, Masoud Pezeshkian, gjatë një vizite në Pakistan, u shpreh prerë se vendi i tij “kurrë dhe në asnjë rrethanë nuk do të negociojë me askënd për kapacitetet e veta mbrojtëse”.

Këtë e konfirmoi edhe Kryeministri i Pakistanit, Shehbaz Sharif, i cili në një konferencë të përbashkët me Pezeshkian sqaroi se çështja e raketave balistike nuk është diskutuar dhe “nuk ka qenë fare në tryezë”.

Rubio në Gjirin Persik: Ngushtica e Hormuzit është ujë ndërkombëtar

Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka nisur një turne në Gjirin Persik, duke filluar nga Emiratet e Bashkuara Arabe, për të vijuar në Kuvajt dhe Bahrejn – dy vende këto që strehojnë baza ushtarake amerikane.

Rubio paralajmëroi se asnjë shteti nuk i lejohet të vendosë taksa në Ngushticën e Hormuzit, rrugë kjo ku Irani ka tentuar të tarifojë anijet kaluese.

“Ky është një kanal ujor ndërkombëtar. Asnjë vendi nuk i lejohet të ngarkojë taksa apo tarifa në një kanal ndërkombëtar. Ky është ligji ndërkombëtar ekzistues. Besoj se të gjitha vendet e këtij rajoni pajtohen me ne”, deklaroi Rubio me të mbërritur në Emirate.

Plani i evakuimit dhe pasojat ekonomike

Evakuimi i detarëve varet tërësisht nga mbajtja e hapur e ngushticës. IMO njoftoi se plani parashikon përdorimin e dy rrugëve të përkohshme detare, ndërsa anijet do të kontaktohen individualisht për udhëzime të mëtejshme.

Pas 28 shkurtit, kur nisën sulmet e para ndaj Iranit, Teherani e bllokoi efektivisht ngushticën, gjë që rriti çmimin e naftës bruto “Brent” në mbi 100 dollarë për fuçi, si dhe bllokoi dërgesat e energjisë dhe produkteve esenciale si plehrat artificiale.

Sipas të dhënave të fundit nga kompania e inteligjencës detare “Kpler”, që nga rihapja e Ngushticës së Hormuzit, të paktën 172 anije kanë lundruar përmes saj, ku vetëm gjatë së shtunës kanë kaluar 42 sosh. /BBC/ /E.A/

Një arsenal i konsiderueshëm armësh është sekuestruar nga Policia e Kosovës në Podujevë, pas një aksioni që zbuloi një tentativë për trafikim ndërkombëtar të armëve drejt Gjermanisë.

Rasti ka ndodhur të hënën rreth orës 17:30. Pas informacioneve të pranuara në rrugë operative, policia ka ushtruar kontroll në një depo, ku brenda dy valixheve ka gjetur dhe sekuestruar: Pesë armë të gjata automatike AK-47 (Kallashnikov), Një armë të gjatë të modelit M12, Një armë të gjatë të prodhuesit të panjohur, Një pistoletë të tipit Glock, Nëntë karikatorë dhe 144 fishekë të kalibrave të ndryshëm.

Sipas hetimeve të para, tre të dyshuar ishin organizuar që këtë sasi armatimi dhe municioni ta transportonin ilegalisht drejt qytetit Shtutgart të Gjermanisë.

Me urdhër të prokurorit, njësitet policore kanë bastisur shtëpitë e të dyshuarve, mirëpo të njëjtit nuk janë hasur aty dhe aktualisht ndodhen në arrati. Policia e Kosovës ka nisur kërkimin për kapjen e tyre, ndërsa rasti po trajtohet në procedurë hetimore si “import, eksport, transportim ose shitje e paautorizuar e armëve apo materialeve plasëse”. /E.A/

Senati i SHBA-së, i cili kontrollohet nga republikanët, ka miratuar një masë që udhëzon Presidentin Donald Trump të ndërpresë luftën në Iran ose të kërkojë miratimin e Kongresit përpara se të vazhdojë veprimet ushtarake.

Disa senatorë republikanë iu bashkuan demokratëve në votimin e së martës, i cili përfundoi me rezultat 50-48. E njëjta masë u miratua nga Dhoma e Përfaqësuesve të SHBA-së në fillim të këtij muaji.

Megjithatë, kjo rezolutë është kryesisht simbolike. Edhe pse ka kaluar në të dyja dhomat e Kongresit, ajo nuk do t’i dërgohet Trumpit për shqyrtim dhe nuk ka fuqi ligjore.

Ky vendim vjen në një kohë kur republikanët në Kongres kanë shprehur skepticizëm rreth një plani paqeje që Trump është dakorduar me Iranin, teksa ky konflikt jopopullor po i afrohet muajit të pestë.

Reagimi i Trumpit: “E pakuptimtë dhe në momentin e gabuar”

Trump e kritikoi rezolutën të martën mbrëma, duke e quajtur atë “të zgjedhur në momentin e gabuar dhe të pakuptimtë”.

“Pra, unë e kam Iranin ‘në litarë’ (gati për kapitullim)… dhe Senati i SHBA-së vendos të mbajë një votim të pakuptimtë dhe në moment të gabuar për Aktin e Fuqive të Luftës,” shkroi Trump në platformën e tij Truth Social.

“Këta senatorë sapo ma kanë vështirësuar punën, por unë do t’ia dal mbanë, në një mënyrë apo tjetrë, sepse unë gjithmonë ia dal!”

Ky votim shënon herën e parë që të dyja dhomat e Kongresit kanë miratuar një rezolutë të përbashkët (konkurrente) që udhëzon një president të përfundojë një aksion ushtarak, që prej kohës kur hyri në fuqi Rezoluta për Fuqitë e Luftës në vitin 1973.

Një rezolutë e përbashkët (konkurrente) shpreh vullnetin ose qëndrimin e Kongresit, ndryshe nga format e tjera të legjislacionit që i dërgohen presidentit për t’u nënshkruar si ligj. Në vitin 2019, Trump i kishte vënë veto një rezolute të përbashkët që bënte thirrje për tërheqjen e forcave të armatosura nga armiqësitë në luftën civile të Jemenit.

Analistja për Lindjen e Mesme, Laura Blumenfeld, e quajti këtë “më shumë si një dush të ftohtë sesa pranga, sepse nuk është ligjërisht e detyrueshme”. Megjithatë, ajo tha për BBC se kjo “pasqyron disponimin e popullit amerikan”.

Miratimi i kësaj rezolute është domethënës sepse rrit presionin mbi Shtëpinë e Bardhë për të gjetur një rrugëdrejtim drejt përfundimit të luftës në Iran, e cila është bërë jopopullore në opinionin publik pas rritjes së madhe të çmimeve të naftës.

Ndarjet brenda Partisë Republikane

E njëjta masë u miratua më herët gjatë këtij muaji nga Dhoma e Përfaqësuesve të SHBA-së, ku katër republikanë iu bashkuan të gjithë demokratëve për ta miratuar atë me 215 vota pro dhe 208 kundër.

Megjithatë, një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë tha për BBC se me armëpushimin e arritur më 7 prill, nuk ka luftime aktive nga të cilat duhet të tërhiqen forcat amerikane. Ky zyrtar shtoi gjithashtu se masa kaloi vetëm sepse dy senatorë republikanë ishin absente: Mitch McConnell dhe Dave McCormick.

Katër senatorë republikanë votuan pro rezolutës bashkë me demokratët: Rand Paul, Lisa Murkowski. Susan Collins, Bill Cassidy.

Në anën tjetër, senatori demokrat John Fetterman ishte i vetmi anëtar i partisë së tij që votoi kundër.

Kjo ishte shenja më e fundit e përçarjes mes bashkëpartiakëve republikanë të Trumpit përpara zgjedhjeve të rregullta për Kongres (midterm) në nëntor, të cilat do të përcaktojnë nëse partia mund të mbajë shumicën e saj të ngushtë në të dyja dhomat e Kongresit. Disa republikanë i kanë rezistuar presidentit kohët e fundit, përfshirë refuzimin e planeve të tij për të krijuar një fond “kundër-armatimit” prej 1.8 miliard dollarësh dhe miratimin e ndihmës për Ukrainën.

Beteja financiare dhe ligjore

Votimi i së martës ishte hera e dhjetë që demokratët në Senat kanë shtyrë përpara një votim për fuqitë e luftës që nga fillimi i konfliktit. Kjo erdhi në të njëjtën ditë kur Pentagoni i kërkoi Kongresit rreth 80 miliardë dollarë, pjesa më e madhe e të cilave është për të paguar kostot e luftës me Iranin.

Ligji federal kërkon miratimin e Kongresit për të vazhduar aksionet ushtarake për më shumë se 60 ditë. Sulmet e përbashkëta të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit filluan më 28 shkurt, megjithëse administrata Trump ka argumentuar se armëpushimi i prillit e ka rinisur afatin nga e para. Shtëpia e Bardhë gjithashtu mund ta zgjasë afatin edhe për 30 ditë të tjera, duke u thirrur në sigurinë kombëtare.

Aktualisht, SHBA-ja dhe Irani kanë rënë dakord të vazhdojnë armëpushimin dhe po punojnë drejt përfundimit të armiqësive sipas një memorandumi mirëkuptimi që u nënshkrua nga presidentët e të dy vendeve javën e kaluar. Sipas atij memorandumi, Uashingtoni dhe Teherani kanë 60 ditë afat për të negociuar një marrëveshje më të gjerë për përfundimin e programit bërthamor të Iranit. /BBC/ /E.A/