Ekziston një vend në Afganistan ku talebanët nuk kanë mbërritur ende. Bëhet fjalë për Luginën Panjshir, një provincë në verilindje të Kabulit, ku po riorganizohet rezistenca kundër fondamentalistëve islamikë. Rezistenca afgane koordinohet sot nga Ahmad Massoud, i biri i Ahmad Shah Massoud, “luani i Panjshir”, i cili mbrojti zonën së pari nga sovjetikët dhe më pas nga talebanët. Massoud u vra më 9 shtator 2001, dy ditë para sulmit në Kullat Binjake, në një sulm gjatë një interviste të rreme me një stacion televiziv. Por kush ishte ky gueril i paepur.
Heroi kombëtar – Deri pak ditë më parë, fotografia e Massoud shfaqej në të gjitha zyrat qeveritare. Ai konsiderohej babai i atdheut në Afganistan, i shpallur hero kombëtar nga qeveria në 2001. Emri i tij evokon të gjitha ngjarjet dramatike që kanë përfshirë këta njerëz për dekada të tëra. Historia e këtij njeriu fillon nga fati i një vendi që ka tërhequr shumë pushtues dhe nuk është pushtuar kurrë. Pozicioni i tij gjeografik, në fakt, i vendosur në qendër të shumë rrugëve të rëndësishme të komunikimit në Azinë Qendrore, e ka bërë atë gjithmonë një pre të lakmuar, nga Kiri i Madh deri në shekullin e nëntëmbëdhjetë, kur Afganistani ishte në qendër të asaj që kaloi në Histori si “Lojë e madhe” midis Anglisë Viktoriane dhe Rusisë Cariste.
Kundër pushtuesit sovjetik. Loja u rifillua nga Ushtria e Kuqe. Më 24 Dhjetor 1979 trupat sovjetike pushtuan vendin duke përfituar nga paqëndrueshmëria e fortë për shkak të luftimeve të brendshme të pushtetit brenda vetë regjimit komunist. Disa muaj më parë Massoud ishte përpjekur të organizonte një kryengritje në rajonin e tij, Panshir, por pa sukses. Pas mbërritjes së rusëve, populli afgan ishte gati të ngrihej në masë kundër shtypjes së huaj, duke ripërtërirë reputacionin luftarak të atyre njerëzve që e kishin bërë Afganistanin një terren të vështirë për të huajt, aq sa t’i jepnin famën e “varrit të perandorive”.
Massoud mori armët kundër ushtrisë sovjetike duke filluar nga Lugina Panshir, e cila mund t’i jepte atij përparësitë më klasike në favor të një udhëheqësi gueril, njohja e përsosur e terrenit në të cilin zhvillohet përplasja. Në atë enë të shkrirjes së etnive që është Afganistani, ardhja nga verilindja gjithashtu i lejoi udhëheqësit të ri ushtarak dhe pasuesve të tij që shpejt të bëheshin një fraksion i rëndësishëm i lëvizjes së rezistencës kundër rusëve. Lugina në të cilën ai dhe luftëtarët e tij, muxhahedinët, filluan të sulmonin trupat sovjetike përshkohet nga njëra prej rrugëve kryesore të vendit, e cila lidh zonën e Kabulit në kufirin verilindor me territoret që atëherë i përkisnin BRSS. Vetë Massoud ishte Taxhik (Taxhikistani ishte një nga republikat socialiste sovjetike), si dhe ata që jetonin në atë krahinë.
Ahmad Shah Massoud, i njohur si “luani i Panjshir”
Një simbol i rezistencës- Muxhahedinët e Luginës Panshir u bënë shpejt një pengesë e Ushtrisë së 40 -të Sovjetike, Njësisë së Madhe të Ushtrisë së Kuqe që kishte kontrollin e trupave të stacionuara në vend. Ata mund të mbështeteshin në dy avantazhe të rëndësishme: vendndodhjen strategjike të zonës në të cilën ata operuan dhe aftësitë taktike dhe komanduese që komandanti i tyre demonstroi menjëherë se zotëronte.
Aftësitë e Massoud dhe karizma e tij e padiskutueshme përcaktuan gjithashtu një zgjerim të dukshëm të forcës së tij ushtarake: nga bërthama fillestare e 1.000 luftëtarëve që e ndoqën fillimisht në 1980, lëvizja e tij arriti të numëronte në 1984 rreth 5000 burra, të cilët më pas u rritën në gati 13.000. Në 1989 pas aksioneve të para fitimtare, mes këtyre pritave kundër kolonave sovjetike të trupave dhe furnizimeve që kaluan Salang, fama e guerilëve të paepur i dha Masoudit pseudonimin “Luani i Panshirit”, menjëherë nga shtypi ndërkombëtar.
Në vitet e gjata të luftës shumë të ashpër kundër forcave sovjetike, ai arriti jo vetëm t’i sulmonte ata pa pushim me grushta të dorës së shpejtë, sipas kritereve më klasike teknike dhe taktike tipike për guerilët, por edhe t’i shpëtonte ofensivave të përsëritura dhe masive që sovjetikët filluan në zonën e tij. Kur ai vendosi të mos e pranonte luftën, ai mundi të shpërndante shpejt forcat e tij në morinë e luginave anësore. Në vitet që pasuan, sovjetikët filluan të vuajnë nga konsumimi që pashmangshëm godet një ushtri kur ajo detyrohet prej kohësh të përballet me një lëvizje kryengritëse, të aftë dhe të rrënjosur thellë në strukturën shoqërore, siç është ajo e muxhahedinëve.
Kur peshorja filloi të anojë në favor të rezistencës, sukseset më domethënëse I përkisnin pikërisht Massoud, i cili në gusht 1986 arriti të pushtonte Farkhar, në provincën e Takhar dhe në nëntorin e ardhshëm sulmoi, duke e pushtuar atë, selinë e një divizioni të ushtrisë qeveritare në provincën Baghlan. Përfundimisht, në shkurt 1989, trupat sovjetike u tërhoqën nga Afganistani. Pas tre viteve të tjera të luftës, në 1992, qeveria komuniste afgane gjithashtu u rrëzua. “Luani i Panshir” konsiderohet njëzëri një nga arkitektët e fitores.
Mauzoleumi i Ahmad Shah Massoud në luginën Panjshir
Ndërkohë në Kabul- Por fundi i atij konflikti nuk hapi një periudhë paqeje për popullin afgan. Filloi menjëherë një luftë e ashpër civile midis fraksioneve të ndryshme islamike që kishin luftuar më parë kundër pushtuesit të jashtëm. Kështu Masoud u detyrua të luftojë përsëri, këtë herë kundër lëvizjeve më radikale islame, siç është Hezbi Islami i Hekmatyar, dhe mbi të gjitha kundër talebanëve, studentëve koranikë, të dy të mbështetur nga Pakistani. Në vitin 1996, pas ngjarjeve komplekse dhe alternative, talebanët pushtuan Kabulin, duke rrëmbyer kryeqytetin dhe pjesën më të madhe të vendit nga qeveria e moderuar islamike, në të cilën Masoudi ishte bërë ministër i Mbrojtjes.
Por edhe një herë Lugina Panshir u bë shenjtërorja e pacenueshme e luanit. Nga këtu Ahmad Shah udhëhoqi luftën kundër regjimit taleban, duke u bërë gjithashtu udhëheqësi i padiskutueshëm i të ashtuquajturës Aleanca Veriore. Në vitin 2001, nën rrethimin e armëve dhe urisë, me një milion refugjatë në rajonin e tij, Massoud u nis për ndihmë. Ai zbarkoi në Strasburg, në sallën kryesore të Parlamentit Evropian, për të kërkuar mbështetjen e Perëndimit. Ai foli për kreun e talebanëve, Mullah Omar, mbretin e terroristëve fondamentalistë islamikë, miliarderin saudit Osama Bin Laden, dhe planet e tyre për të krijuar një teokraci në Afganistan.
11 Shtator: grusht shteti për Afganistanin dhe Perëndimin – Për burrat si Massoud, luftimi është fat. Tradhtia arriti t’i japë fund shëmbëlltyrës së tij. Më 9 shtator 2001, udhëheqësi afgan u vra në një sulm të kryer nga sulmuesit e Al Kaedës, dy tunizianë që kishin pretenduar se ishin gazetarë duke hedhur në erë një aparat fotografik të ngarkuar me eksploziv. Me të, ëndrra e tij për një Afganistan modern dhe demokratik u zhduk. Dy ditë më vonë Amerika u shkatërrua nga sulmet e 11 shtatorit. U tha se kishte një lidhje midis vrasjes së Massoud dhe asaj ngjarjeje tragjike. Sigurisht, bota nuk ishte e njëjtë më pas.
Kompania për Furnizim me Energji Elektrike (KESCO) u ka bërë thirrje konsumatorëve që të shfrytëzojnë me kujdes energjinë elektrike gjatë muajve të dimrit, pas rritjes së ndjeshme të konsumit.
Sipas të dhënave të publikuara nga KESCO, gjatë periudhës 1 shtator – 31 tetor, konsumi i energjisë elektrike është rritur për 4.1 për qind krahasuar me periudhën e njëjtë të vitit të kaluar.
Ndërkohë, ditët e para të nëntorit kanë shënuar një rritje edhe më të madhe, me afro 25 për qind më shumë konsum krahasuar me muajin paraprak.
KESCO thekson se kursimi i energjisë nuk nënkupton heqjen dorë nga ngrohja apo rehatia në shtëpi, por shmangien e shpenzimeve të panevojshme dhe përdorimin më racional të pajisjeve elektrike.
“Mbajtja e temperaturave të arsyeshme në ambientet e banimit, ngrohja e hapësirave që përdorim, shfrytëzimi efikas i pajisjeve elektrike dhe fikja e tyre kur nuk nevojiten janë veprime të thjeshta që mund të sjellin ndryshim”, thuhet në komunikatën e KESCO-s.
Sipas kompanisë, përdorimi i kujdesshëm i energjisë ndihmon në uljen e shpenzimeve familjare, zvogëlimin e ngarkesës në rrjet gjatë periudhave të konsumit të lartë dhe shfrytëzimin më efikas të burimeve energjetike.
Në fund, KESCO u ka bërë thirrje të gjithë konsumatorëve që gjatë këtij dimri të tregojnë kujdes në përdorimin e energjisë elektrike, duke shmangur shpenzimet e panevojshme.
Ministrja e Tregtisë, Mimoza Kusari-Lila, ka paralajmëruar se Qeveria do të rikthejë çmimin tavan për naftën nëse rënia e çmimeve të derivateve në tregun botëror nuk reflektohet në tregun kosovar brenda pak ditëve.
Duke iu përgjigjur pyetjes parlamentare të deputetes së AAK-së, Albana Bytyqi, e cila ngriti shqetësimin për ndikimin e shtrenjtimit të naftës në çmimet e produkteve të tjera, ministrja Kusari-Lila sqaroi se dy ditët e fundit ka filluar një rënie e çmimeve në tregun ndërkombëtar.
“Arsyeja e çmimit 1.90 ose 1.89, që është sot, e evidentuar, ka të bëjë me rritjen e çmimit në tregun botëror. Megjithatë, pozitive në këto dy ditët e fundit është një fillim i rënies dhe që nga nesër, nëse nuk ka rënie apo reflektim në çmimin në tregun në Kosovë, atëherë ne e rikthejmë çmimin tavan, i cili tashmë kemi edhe bazën ligjore për ta bërë atë”, deklaroi Kusari-Lila.
Ministrja shpjegoi se vendimi për heqjen e çmimit tavan ishte marrë më 8 shtator pas përfundimit të afatit 180-ditor, ndërsa institucionet kanë vazhduar monitorimin e marzhës tregtare në baza ditore.
“Çka kemi bërë? Kemi shqyrtuar gjendjen e inspektimeve, por gjithashtu edhe kemi pasur skadim të afatit bazuar në këtë udhëzim administrativ… Megjithatë, pas heqjes së këtij vendimi, që nga data 8 shtator deri më sot, më 5 nëntor, në baza ditore kemi bërë dhe bëjmë, vazhdojmë të bëjmë monitorimin e çmimit dhe përcaktimin e marzhës sipas çmimeve të tregut… Të dhënat zyrtare të importit tregojnë se marzha që nga heqja e çmimit tavan nuk e ka kaluar 12 centin, i cili është i përcaktuar me udhëzimin administrativ. Ka qenë 11.5 cent”, shtoi ajo.
Ajo po ashtu nënvizoi se Kosova mbetet mjaft e ekspozuar ndaj luhatjeve globale për shkak të shkallës së lartë të importit, por siguroi se ekzekutivi nuk do të qëndrojë pasiv.
“Kosova, siç e dini, nuk është e izoluar dhe nuk ka qenë e izoluar nga këto zhvillime. Në të kundërt, është shumë e ekspozuar për shkak të nivelit të madh të importit. Megjithatë, qeveria nuk ka qëndruar dhe nuk do të qëndrojë pasive përballë këtij çrregullimi të tregut. Ne ndërhyjmë aty ku i kemi kushtet ligjore”, përfundoi Kusari-Lila, duke cituar udhëzimet administrative përkatëse që lehtësojnë ndërhyrjen e shtetit. /E.A/
Ministri i Punëve të Jashtme i Zvicrës, Ignazio Cassis, ka deklaruar se marrëdhëniet ndërmjet Kosovës dhe Zvicrës janë të shkëlqyera dhe të bazuara në një histori të gjatë e të fuqishme bashkëpunimi.
Pas takimit me zëvendëskryeministrin e parë dhe ministrin e Punëve të Jashtme dhe Diasporës, Glauk Konjufca, Cassis theksoi se kjo është vizita e tij e parë zyrtare në Prishtinë si pjesëtar i Qeverisë zvicerane, ndonëse takimet mes diplomacive të të dyja vendeve kanë qenë të vazhdueshme.
“Zvicra dhe Kosova kanë një histori të gjatë të marrëdhënieve intensive dhe të shkëlqyera. Ne ishim ndër vendet e para që e njohëm pavarësinë e Kosovës, që në orët e para, dhe lidhjet tona janë bërë kaq të forta sepse kemi qenë të hapur për t’i hapur kufijtë për shumë njerëz nga Kosova, të cilët kanë ardhur në Zvicër për të punuar e jetuar”, u shpreh Cassis.Diplomati zviceran vuri theksin te roli i jashtëzakonshëm i diasporës kosovare në Zvicër, duke saktësuar numrin e qytetarëve me prejardhje nga Kosova që jetojnë atje.
“Bëhet fjalë për rreth 500 mijë njerëz, gra, burra dhe fëmijë, që jetojnë në Zvicër dhe që kanë ose pasaportë kosovare, ose vijnë nga kjo trevë. Kjo përbën pothuajse 10 për qind të të gjithë popullsisë sonë, gjë që natyrshëm krijon një lidhje njerëzore jashtëzakonisht të fortë. Përveç kësaj, ata janë edhe heronj të futbollit në vendin tonë”, shtoi ai.
Cassis po ashtu kujtoi vizitën shtetërore të ish-presidentes Vjosa Osmani në Zvicër në mars të vitit të kaluar, duke e cilësuar atë si një moment me rëndësi të veçantë për thellimin e partneritetit dypalësh. /E.A/
Një valë e re kërcënimesh me bomba përfshiu fluturimet e pasagjerëve në Evropë të enjten në mëngjes, për herë të dytë brenda kësaj jave.
Për shkak të kërcënimeve, disa avionë u detyruan të ndryshonin itinerarin dhe të uleshin në aeroporte të tjera – disa prej tyre nën përcjellje të forcave të sigurisë.
Deri më tani, asnjë nga kërcënimet nuk u konfirmua si i vërtetë.
Ende nuk dihet se kush qëndron pas tyre.
Këto incidente ndodhin në një kohë kur zyrtarët evropianë akuzojnë Rusinë dhe Iranin për sulme hibride dhe akte sabotimi në Evropë.
Të dyja vendet i mohojnë akuzat dhe nuk ka dëshmi të konfirmuara që sugjerojnë përfshirjen e tyre.
Një avion i kompanisë irlandeze, Aer Lingus, që po fluturonte nga Dublini drejt Romës, u devijua për arsye sigurie dhe u ul pa probleme në aeroportin Evreux, rreth 100 kilometra në perëndim të Parisit, njoftoi kompania.
Edhe në Bullgari, tre avionë u detyruan të kryenin ulje të paplanifikuara për shkak të kërcënimeve me bomba.
Sipas autoriteteve bullgare, dy avionë që vinin nga Kopenhaga dhe Madridi u ulën të sigurt në aeroportin e Sofjes.
Një avion i tretë, që po udhëtonte nga Londra, u devijua drejt aeroportit të Plovdivit, qytetit të dytë më të madh të Bullgarisë, raportuan mediat lokale.
Edhe Çekia, Italia dhe Polonia raportojnë kërcënime me bomba
Policia çeke njoftoi të enjten se katër avionë që po fluturonin drejt Pragës, kishin marrë kërcënime me bomba.
Autoritetet u përgatitën për uljen e tyre, ndonëse vlerësuan se kërcënimet kishin pak gjasa të ishin të vërteta.
Në Itali, Forcat Ajrore shoqëruan një avion të kompanisë Finnair, që po fluturonte nga Helsinki drejt Romës. Avioni u ul pa probleme në destinacion.
Një tjetër fluturim i Finnair-it nga Helsinki, i operuar nga kompania Jettime, mori kërcënim me bombë, por u ul normalisht në Vjenë.
Kompania polake LOT njoftoi se një avion që po fluturonte nga Varshava drejt Brukselit, u ul pa probleme pas një paralajmërimi për sigurinë. Kontrollet nuk zbuluan asgjë të dyshimtë.
Një tjetër avion i LOT-it, që po përgatitej të nisej drejt Parisit, u ndal para ngritjes dhe pasagjerët u transferuan në një avion tjetër, si masë paraprake.
Sipas mediave italiane, një avion i kompanisë Wizz Air, që po udhëtonte nga Milano drejt Varshavës, u devijua dhe u ul në Vjenë për shkak të një kërcënimi me bombë.
Komisionari i Bashkimit Evropian për Transport, Apostolos Tzitzikostas, tha se është ende herët të përcaktohet nëse kërcënimet e njëpasnjëshme me bomba ndaj fluturimeve në Evropë, janë të lidhura mes vete.
Vala e dytë e kërcënimeve brenda javës
Të martën, të paktën shtatë avionë dhe një anije turistike morën kërcënime me bomba, duke shkaktuar ndërprerje dhe vonesa në aeroporte të ndryshme evropiane. Megjithatë, gjatë kontrolleve nuk u gjet asnjë mjet shpërthyes.
Incidentet vijnë në javën kur hakerë ende të paidentifikuar nxorën jashtë funksionit sistemet e ftohjes në supermarkete në disa vende evropiane.
Disa ekspertë vlerësojnë se kërcënimet e rreme me bomba mund të jenë pjesë e një modeli të ngjashëm veprimesh, që synojnë të shkaktojnë çrregullime me kosto të ulët dhe pa lënë gjurmë të qarta për autorët.
Eliran Almog, drejtor ekzekutiv i kompanisë së sigurisë kibernetike në aviacion, Cyviation, tha për agjencinë Reuters se kërcënimet e përsëritura mund të kenë dy qëllime: të pengojnë funksionimin normal të fluturimeve dhe të testojnë reagimin e kompanive ajrore, aeroporteve dhe autoriteteve shtetërore.
Ai paralajmëroi se ndërprerjet në shërbime të rëndësishme shkaktojnë humbje ekonomike dhe mund të minojnë besimin e publikut. /REL/