Lajmet

​Harrohet zona ekonomike amerikane, Zeka: Kosova, partnere joserioze

Zeka kërkon nga institucionet të bëjnë më shumë në promovimin e potencialeve që ka vendi për tërheqjen e investitorëve të huaj.

Published

on

Për t’u hequr masat e Bashkimit Evropian ndaj Kosovës të cilat po i sjellin dëme të mëdha vendit, institucionet duhet të tregohen më bashkëpunuese ndaj kërkesave nga komuniteti ndërkombëtar, pasi që duhet të dëshmohet se vendi është shtet serioz dhe që mund të mirëmbajë marrëdhënie ndërkombëtare edhe me shtetet tjera. Kështu vlerëson drejtori ekzekutiv i Odës Ekonomike Amerikane në Kosovë, Arian Zeka i cili kërkon nga qeveria të tregohet më e përkushtuar në takimet me përfaqësuesit e BE-së.

Në një intervistë, Zeka kërkon nga institucionet të bëjnë më shumë në promovimin e potencialeve që ka vendi për tërheqjen e investitorëve të huaj. Derisa shton se investimet amerikane për periudhën janar-shtator 2023 janë rreth 50 milionë euro më origjinë nga ShBA-të.

Në anën tjetër, ai thotë se edhe vitin që lamë pas, fatkeqësisht qeveria nuk i ka dhënë prioritet zonës ekonomike amerikane. Kështu, ai thotë se Kosova paraqitet si partner joserioz qoftë para investitorëve amerikanë por edhe para partnerëve tjerë. Ai konsideron se shteti ka dështuar në promovimin e potencialeve për investime të huaja në vend.

“Ne në Oden Amerikane pavarësisht rritjes së vëllimit të investimeve të huaja direkte përgjatë periudhës janar-shtator të këtij viti për të cilën tashmë kemi të dhëna, besojmë se duhet të bëhet shumë më tej në promovimin e potencialeve që Kosova i ofron për tërheqjen e investitorëve të huaj. Këto potenciale nuk janë thjesht pjesë e një diskursi i cili nuk bazohet diku, realisht ekzistojnë potenciale të shumta dhe nuk po arrijmë t’i materializojmë, kjo është fatkeqësi. Natyrisht njëra prej arsyejeve kryesore pse nuk arrijmë t’i tërheqim investimet e huaja direkte është pashmangshëm edhe çështja e hapur me Serbinë, tensionet dhe konfliktet e armatosura që kanë ndodhur kohë pas kohe gjatë vitit 2023 në pjesën veriore të vendit. Për të mos e normalizuar gjithë këtë çështje, ajo çfarë mungon në vend është njëfarë balancimi i diskursit… Por çfarë shtetet bëjnë në anën tjetër që këto situata të mos i ndëshkojnë kur vjen puna për tërheqjen e investimeve dhe zhvillimin ekonomik është që ata e balancojnë me një diskurs pozitiv, d.m.th promovim të investimeve, këtu ne po dështojmë. Po dështojmë, në rend të parë përgjegjësia rendon mbi institucionet e vendit, por natyrisht edhe mbi organizatat e tjera të cilat duhet t’i bashkohen njëfarë mënyrë promovimit të pozitivitetit edhe gjërave tjera pozitive që ky vend i ofron për investitorët, për turistet potencial”, thotë ai.

Duke folur për masat që Bashkimi Evropian i ka vendosur Kosovës tash e disa muaj, Zeka konsideron se ky është një dëm i madh për vendin, për çfarë thotë se institucionet e vendit duhet të tregohen më bashkëpunuese sa i përket kërkesave të komunitetit ndërkombëtar.

“Natyrisht pamundësia e institucioneve të vendit që të aplikojnë dhe përfitojnë nga këto instrumente financiare të para hyrjes, është një dëm jashtëzakonisht i madh. Ne kemi mjete të kufizuara buxhetore, edhe për investime infrastrukturore, por natyrisht edhe për ndërtim të kapaciteteve të shërbimit publik në përgjithësi. Kështu, secili cent, secili mjet shtesë të cilin ne jemi në gjendje ta observojmë, do të ishte jashtëzakonisht i mirëseardhur në rrethana ku buxheti i vendit është jashtëzakonisht i kufizuar. Uroj që institucionet e vendit tonë të tregohen më bashkëpunuese për sa i përket kërkesave që komuniteti ndërkombëtar i ka, edhe besoj që në anën tjetër nuk na leverdisë që ne të mundohemi t’i fshehim këto kërkesa, meqenëse të njëjtat janë aty dhe kohë pas kohe na rikujtohen nga zyrtaret më të lartë të BE-së ose edhe të ShBA-ve. Institucionet e këtij vendi, qeveritë e ndryshme përgjatë viteve kanë marrë përsipër zotime të cilat ne duhet t’i zbatojmë që të mund të tregojmë që jemi shtet serioz dhe që mund të hymë dhe të mirëmbajmë marrëdhënie ndërkombëtare edhe me shtetet tjera dhe institucione ose organizata ndërkombëtare tjera”, thotë Zeka.

Sipas tij, situata aktuale e sigurisë ka ndikuar tek investitorët e huaj që duan të investojnë në Kosovë.

“Pashmangshëm nuk ka as edhe një sekret, qoftë nëse udhëtojmë në ShBA apo në shtete tjera të Azisë, kishim mundësinë që këtë vit të ishim me një grup të bizneseve që u mbajt në Singapor, dhe kishim edhe dy forume dialogimi, dhe bizneset e atyre vendeve kanë pak informata për Kosovën dhe pyesin se sa sigurtë realisht është ky promovimi që po ja bëjmë dhe si mund të rrezikohen investimet e tyre të mundshme. Nuk ka asnjë dilemë, por në përgjithësi edhe sikur të mos ishin tensionet dhe rasti i vrasjes së policit dhe konflikti i armatosur në pjesën veriore, Kosova në përgjithësi gëzon një profil të ulët kur bëhet fjalë për brendin e saj në fushën ndërkombëtare. Këtu nuk po bëjmë sa duhet, dhe nuk po e balancojmë atë diskursin negativ që ndërtohet në dhe përreth Kosovës”, vijon ai.

I pyetur për investimet direkte amerikane, tregtinë me Shtetet e Bashkuara të Amerikës përgjatë vitit të kaluar, ai thotë se vetëm për periudhën janar-shtator, janë rreth 47 milionë euro me origjinë nga ShBA-të.

“Nëse shohim totalin e investimeve nga periudha janar-shtator të vititi 2023 që është diku pak më pak se 613 milionë euro, diku rreth 47 milionë e kësaj shume janë më origjinë nga ShBA-të. Vitin 2022 realisht investimet amerikane janë renditur në vendin e 10 dhe vitin 2023 deri në fund të shtatorit renditen diku aty. Si përqindje është 7 për qind e totalit të investimeve të huaja që Kosova ka pranuar gjatë vitit 2022. Në dhjetor të viti 2022, në 3 mujorin e fundit ka pasur një rritje të menjëhershëm të investimeve amerikane. Presim që e njëjta të ndodhë edhe këtë vit, por shqetësimi kryesor mbeten sektorët ku bëhen këto investime. Sërish pas shumë viteve, ne me gjithë reformat që janë bërë në mjedisin e të bërit biznes, Kosova tërheq investime vetëm në sektorin e patundshmërive dhe ndërtimeve. Kjo nuk mjafton që ne të krijojmë një ekonomi të qëndrueshme dhe të krijojmë vende afatgjate të punës. Realisht hapja e impianteve prodhuese, industriale në vend është goxha e mangët përgjatë tërë vitit dhe sërish kjo na sjell tek kjo pasqyrë e investimeve të huaja të cilën e kemi”, thotë Zeka.

Ndërkaq, zonën ekonomike amerikane në Gjakovë, Zeka e quan fatkeqësi nga ana e qeverive që nuk e kanë marrë me prioritetjetësimin e saj. Ai thotë se qeveritë të cilat ndërrohen përgjatë viteve duhet pashmangshëm të vijojnë të zbatojnë politikat ose vendimet që janë marrë nga qeveritë paraprake.

“Për fatkeqësi është që megjithatë nuk është fare si prioritet, as nuk është përmend asnjëherë nga ana e kësaj qeverie, d.m.th prej periudhës së vitit 2021 e tutje, edhe pse gjithmonë ka zënë vend si njëri prej rekomandimeve të Odës Ekonomike Amerikane drejtuar Qeverisë. Ne nëse për hiç gjë, atëherë besojmë se vendimet e qeverive paraprake duhet të jetësohen, përndryshe Kosova paraqitet si partner joserioz qoftë para investitorëve potencial, në këtë rast amerikanëve, pra dhe para partnerëve tjerë. Qeveritë të cilat ndërrohen përgjatë viteve duhet pashmangshëm të vijojnë zbatojnë politikat ose vendimet që janë marrë nga qeveritë paraprake, përndryshe dalim jashtëzakonisht qesharak”, thotë Zeka.

Duke renditur sfidat në aspektin e zhvillimit të vendit, Zeka konsideron se shteti duhet të investojë më shumë në infrastrukturën rrugore dhe hekurudhore, pasi sipas tij është më lehtë për bizneset në të bërit biznes.

“Si sfidë gjatë vitit 2023 është mungesa e investimeve kapitale, nuk është thjesht se sektori privat nuk arrin të ruaj qoftë qarkullimin, qoftë profitabilitetin, ky nuk është i vetmi problem. Ne nuk arrijmë të përmirësojmë infrastrukturën tonë rrugore, hekurudhore, për shkak të moszbatimit të investimeve kapitale të cilat janë planifikuar për këtë vit. Pastaj vinë problemet tek ndërmarrjet e sektorit privat të cilat humbin mundësi të zhvillimit dhe të rritjes së tyre”, thotë ai.

Ndonëse Kosova ka rritjen më të lartë ekonomike në mesin e shteteve të Ballkanit Perëndimor, Zeka thotë se nevojiten vite e dekada që Kosova të arrijë në nivelin e rritjes ekonomike të shteteve të BE-së.

Krejt në fund, Zeka vlerëson se nevojitet një dialog i sinqertë ndërmjet sektorit privat dhe atij publik. Sipas tij, ka takime, mirëpo rekomandimet e sektorit privat rrallë merren parasysh, për çfarë kërkon më shumë mbështetje për këtë sektor.

Lajmet

Sabedini: Opozita pa alternativë, Kurti përfituesi kryesor i krizës politike

Published

on

By

Profesori universitar, Musa Sabedini, ka shprehur shqetësimin e tij për ngërçin e zgjatur politik në Kosovë, duke vlerësuar se vendi po përballet me një krizë serioze institucionale, e cila, sipas tij, rrezikon stabilitetin e brendshëm dhe kredibilitetin ndërkombëtar të shtetit.

Në një prononcim për Ekonomia Online, Sabedini thekson se klasa politike mban përgjegjësinë kryesore për situatën e krijuar, duke e cilësuar të papranueshme vazhdimin e bllokadës institucionale dhe mungesën e një vullneti real për zgjidhjen e krizës.

Sipas tij, Kosova tashmë po paguan një kosto të lartë politike dhe diplomatike, ndërsa besimi i qytetarëve dhe i partnerëve ndërkombëtarë ndaj institucioneve të vendit është në rënie.

“Është e lehtë të bllokosh një proces të rregullt institucional, por është krejtësisht e pakuptimtë që kjo gjendje të vazhdojë për një kohë kaq të gjatë. Zgjedhjet e reja nuk do të prodhonin domosdoshmërisht një rezultat ndryshe, sepse opozita nuk ka arritur të krijojë alternativa bindëse dhe të rrisë mbështetjen qytetare. Ndërkohë, Albin Kurti, pavarësisht kritikave dhe zhvillimeve politike, vazhdon të mbetet përfituesi kryesor i kësaj situate”, deklaron Sabedini.

Profesori universitar vlerëson se përgjegjësinë më të madhe për krizën aktuale e mban kryeministri Albin Kurti, ndërsa opozitën e konsideron të pafuqishme për të ofruar vizion dhe zgjidhje konkrete.

Ai rikujton se kishte paralajmëruar më herët zhvillime të brendshme në Lidhjen Demokratike të Kosovës, duke shtuar se tensionet në këtë subjekt politik, sipas tij, po ndodhin në një moment shumë të ndjeshëm për skenën politike dhe njëkohësisht po i shkojnë në favor pozitës aktuale.

Sabedini thekson se Kosova nuk ka më luksin të vazhdojë me eksperimente politike, në një kohë kur sfidat ekonomike, diplomatike dhe të sigurisë po bëhen gjithnjë e më të mëdha.

“Albin Kurti po dëshmohet një negociator i vështirë për kompromis politik, ndërsa opozita po vazhdon të mbetet pasive dhe pa iniciativa serioze. Zgjidhja më e mirë, jo sepse e meriton Albin Kurti, por sepse e meriton Kosova, është që vendi të gjejë rrugën e daljes nga kjo krizë përmes zgjedhjes së një presidenti kredibil dhe ndërtimit të institucioneve funksionale. Në këtë kontekst, unë konsideroj se Ramush Haradinaj i plotëson tiparet e një lideri me besueshmëri, përvojë dhe përgjegjësi politike”, shprehet ai.

Sipas Sabedinit, çdo ditë e humbur pa institucione funksionale reflektohet drejtpërdrejt në zhvillimin ekonomik, investimet e huaja dhe mbështetjen ndërkombëtare që Kosova ka gëzuar ndër vite.

Ai paralajmëron se zhvillimet e fundit gjeopolitike, përfshirë tensionet në Lindjen e Mesme dhe përplasjet ndërmjet fuqive ndërkombëtare, mund të kenë pasoja edhe për Kosovën, duke e bërë edhe më të domosdoshëm stabilitetin e brendshëm politik.

Profesori universitar vlerëson se ngërçi institucional dhe politik do t’i kushtojë shtrenjtë Kosovës, si në planin e brendshëm, ashtu edhe në raport me partnerët ndërkombëtarë.

Sipas tij, zvarritja e proceseve shtetërore po reflektohet në dobësimin e besimit institucional, në zvogëlimin e mbështetjes financiare dhe në mungesën e donacioneve e investimeve që dikur Kosova i siguronte me përkrahjen e pakushtëzuar të shteteve mike.

“Zhvillimet e fundit gjeopolitike, përfshirë tensionet ndërmjet Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Iranit, si dhe konfliktet e vazhdueshme në Lindjen e Mesme, do të kenë ndikim të drejtpërdrejtë edhe në ekonominë dhe jetën e përditshme të qytetarëve të Kosovës. Pikërisht për këtë arsye, vendi ka nevojë urgjente për dialog politik, komunikim konstruktiv dhe një marrëveshje që do të rikthente stabilitetin institucional dhe besimin e qytetarëve, të cilët sot ndihen të lodhur dhe të zhgënjyer nga kriza e zgjatur politike. Në këtë fazë, çelësi i zgjidhjes mbetet te kryeministri Albin Kurti. Ai duhet të dëshmojë lidership shtetëror dhe të kuptojë se një kompromis në funksion të interesit publik nuk është dobësi politike, por përgjegjësi ndaj shtetit, rinisë dhe së ardhmes së Kosovës”, ka deklaruar Sabedini.

“Përballë këtyre rrethanave, dialogu, kompromisi dhe përgjegjësia shtetërore janë domosdoshmëri. Shoqëria kosovare ka nevojë për qetësi, institucione funksionale dhe rikthim të besimit qytetar. Çelësi i zgjidhjes, në këtë fazë, mbetet te kryeministri Albin Kurti, i cili duhet të dëshmojë gatishmëri për të vendosur interesin e shtetit dhe të qytetarëve mbi kalkulimet politike”, përfundon profesori universitar Musa Sabedini. /Ekonomia online/

Continue Reading

Lajmet

Ambasada britanike mirëpret emërimin e kryeprokurorit Zejnullah Gashi, kërkon pavarësi dhe llogaridhënie

Published

on

By

Ambasada e Britanisë së Madhe në Kosovë ka mirëpritur emërimin e Zejnullah Gashit në pozitën e Kryeprokurorit të Shtetit, duke e cilësuar këtë si një hap shumë të rëndësishëm pas një periudhe disavjeçare pa një udhëheqës me mandat të plotë.

Përmes një reagimi zyrtar, ambasada i ka uruar sukses Gashit, duke theksuar se pret reforma që sigurojnë një sistem prokurorial të pavarur, transparent dhe llogaridhënës, i cili lufton në mënyrë efektive krimin e organizuar dhe korrupsionin.

Përveç Britanisë, këtë emërim e ka mirëpritur edhe Zyra e Bashkimit Evropian në Kosovë, duke vënë në dukje se ky vendim i jep fund një periudhe më shumë se katërvjeçare gjatë së cilës institucioni u drejtua vetëm me ushtrues detyre.

Zejnullah Gashi ka pranuar zyrtarisht detyrën të mërkurën, pasi u dekretua një ditë më herët nga ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu. Ajo sqaroi se vendimi erdhi pas një shqyrtimi të hollësishëm të dokumentacionit të Këshillit Prokurorial, raporteve të sigurisë dhe vlerësimeve nga monitoruesit e shoqërisë civile.

Ky zhvillim pason një proces të gjatë e të ndërlikuar, që nisi me shpalljen e konkursit më 18 maj të këtij viti, i cili u përcoll edhe me sfida ligjore nga kryeprokurori i Prokurorisë Speciale, Blerim Isufaj. Ky i fundit kishte kërkuar pezullimin e konkursit në gjykata, por kërkesa e tij u refuzua nga Gjykata Administrative dhe ajo e Apelit.

Kujtojmë se bllokada disavjeçare në këtë institucion nisi që nga tetori i vitit 2023, kur presidentja e atëhershme, Vjosa Osmani, refuzoi dekretimin e Isufajt për shkak të shkeljeve të evidentuara në procedurën e përzgjedhjes. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Studio të ardhmen e gjelbër: UBT hap dyert për liderët e rinj në Inxhinierinë e Agrikulturës dhe Mjedisit

Published

on

By

Në një kohë kur ndryshimet klimatike, siguria ushqimore dhe mbrojtja e mjedisit janë kthyer në sfidat më të mëdha globale, UBT po ofron rrugë të reja për të gjithë të rinjtë që duan të bëhen pjesë e zgjidhjes.

Përmes programit inovativ të Inxhinierisë së Agrikulturës dhe Mjedisit, UBT synon të edukojë dhe të përgatisë brezin e ri të profesionistëve të cilët do të luajnë një rol kyç në avancimin e praktikave të qëndrueshme bujqësore dhe në ruajtjen e resurseve tona natyrore.

Ky program modern është i ndërtuar mbi shtyllat e mësimdhënies bashkëkohore, kërkimit shkencor me ndikim të drejtpërdrejtë dhe menaxhimit strategjik, duke u ofruar studentëve një platformë të shkëlqyer për të zhvilluar një karrierë të suksesshme dhe me ndikim të madh në shoqëri.

Studentët që zgjedhin të bëhen pjesë e këtij rrugëtimi kanë mundësinë të profilizohen në dy drejtime tejet të kërkuara nga tregu i punës, siç janë Prodhimtaria Bimore dhe Menaxhimi i Mjedisit në Bujqësi.

Gjatë studimeve, ata do të pajisen me shkathtësi praktike për të mbikëqyrur dhe udhëhequr programe që lidhen me kultivimin, ruajtjen dhe mbrojtjen e bimëve, si dhe me parimet e kultivimit të perimeve në fusha të hapura dhe në mjedise të mbrojtura.

Për më tepër, programi u jep rëndësi të veçantë vlerave ushqyese dhe shëndetësore të produkteve me origjinë bimore, duke i aftësuar studentët të kuptojnë rolin e ushqimit në ruajtjen e shëndetit dhe mbështetjen ushqimore gjatë gjithë jetës.

Përmes punës praktike në terren dhe hulumtimeve, të rinjtë do të mësojnë të përgatisin dhe vlerësojnë të dhëna reale mbi gjendjen e kulturave bujqësore dhe të ndajnë gjetjet e tyre në konferenca shkencore kombëtare e ndërkombëtare.

Përtej aspektit teknik dhe shkencor, ky program ka një impakt të jashtëzakonshëm ekonomik dhe është i lidhur ngushtë me rritjen e PBB-së dhe krijimin e vendeve të reja të punës në Kosovë dhe rajon.

Përmes lëndëve specifike si Ekonomia Bujqësore, Menaxhimi i Biznesit Bujqësor dhe Politikat Mjedisore, studentët trajnohen të bëhen ndërmarrës të suksesshëm dhe të menaxhojnë projekte që nxisin zhvillimin e tregjeve bujqësore dhe mbrojtjen e mjedisit.

UBT mbetet e përkushtuar që t’u japë studentëve një perspektivë globale dhe t’u zhvillojë atyre aftësi udhëheqëse të bazuara në profesionalizëm dhe etikë të lartë pune. Duke u regjistruar në Inxhinierinë e Agrikulturës dhe Mjedisit, ju nuk po zgjidhni thjesht një fakultet, por po investoni në një profesion fisnik dhe fitimprurës që do të formësojë të ardhmen e qëndrueshme të vendit tonë.

Regjistrimet kanë filluar, këtu gjeni linkun për aplikim!

 

Continue Reading

Lajmet

KURIOZITETET E DITËS

Published

on

Lexoni pesë kuriozitete. Mund të mos i keni ditur:

 

  1. Kafshët mund ta përjetojnë kohën ndryshe nga njerëzit. Për kafshët më të vogla, bota përreth tyre lëviz më ngadalë krahasuar me njerëzit. Salamandrat dhe hardhucat, për shembull, e përjetojnë kohën më ngadalë se macet dhe qentë. Kjo ndodh sepse perceptimi i kohës varet nga shpejtësia me të cilën truri mund të përpunojë informacionin hyrës.

 

  1. Uji mund të mos jetë i lagësht. Kjo ndodh sepse shumica e shkencëtarëve e përcaktojnë lagështinë si aftësinë e një lëngu për të mbajtur kontaktin me një sipërfaqe të ngurtë, që do të thotë se vetë uji nuk është i lagësht, por mund t’i lagë objektet e tjera.

 

  1. Shumica e njerëzve i përkëdhelin macet në mënyrën e gabuar. Hulumtimet tregojnë se ato shpesh e tolerojnë atë vetëm për ushqim dhe vëmendje. Pikat më të sigurta? Nën mjekër, faqe dhe bazën e veshëve. Më e keqja? Barku dhe baza e bishtit të tyre – nëse prekni atje, ka më shumë të ngjarë t’i bezdisni sesa të lidheni me to.

 

  1. Një pulë dikur jetoi për 18 muaj pa kokë. Ngjarja e pabesueshme e pulës Mike u regjistrua në vitet 1940 në SHBA. Ai mbijetoi pasi vena e tij jugulare dhe pjesa më e madhe e trungut të trurit të tij mbetën kryesisht të paprekura, duke siguruar që funksioni i trurit të mbetej mjaftueshëm për mbijetesë. Në shumicën e rasteve, një pulë pa kokë ngordh brenda pak minutash.

 

  1. Të gjitha bakteret e botës, të grumbulluara njëra mbi tjetrën, do të shtriheshin për 10 miliardë vite dritë. Së bashku, mikrobet e Tokës me gjatësi 0.001 mm mund të mbështillen rreth Rrugës së Qumështit mbi 20,000 herë.

 

Continue Reading

Të kërkuara