Kulturë

Halloween-i: Një festë e ndërthurur me rrëfime pagane!

Published

on

Ndërsa errësira e natës së Halloween-it mbulon botën, festat e ndryshme dhe ritualet e saj të lashta rikthehen në pah, duke na sjellë tradita që kanë mbijetuar për më shumë se dy mijë vjet. Me kostume ngjyrash të ndezura, maska frikshme dhe aktivitetet festive si “trick or treat”, Halloween-i shndërrohet në një ngjarje globale, por rrënjët e tij thellohen në festivalin e lashtë keltik të Samhain. Ky festival, që shënon fundin e verës dhe fillimin e dimrit, është një festë e mbushur me histori dhe simbolikë, duke na kujtuar lidhjen tonë me të kaluarën dhe ritualet që pasqyrojnë ndjeshmërinë ndaj jetës dhe vdekjes.

Samhain, i festuar nga 31 tetori deri më 1 nëntor, ishte një moment thelbësor në kalendarin keltik, duke shënuar vitin e ri dhe ciklin sezonor të rilindjes dhe vdekjes. Antropologia Lyn Baylis reflekton mbi këtë kohë të shenjtë, duke theksuar rëndësinë e ritualeve të zjarrit, ku komunitetet mblidheshin rreth zjarreve të mëdha, duke ndarë histori për jetën, vdekjen dhe rigjallërimin. Flakët jo vetëm që ndriçonin errësirën, por gjithashtu shërbenin si një sinjal, duke udhëhequr shpirtrat nga botët e vdekjes për t’u bashkuar me të gjallët.

Komunitetet do të shuanin zjarret e shtëpive të tyre, duke ndezur një zjarr të vetëm të madh për të simbolizuar unitetin dhe qëllimin e përbashkët, duke ofruar sakrifica të grurave dhe kafshëve për hyjnitë, në shenjë falenderimi për të mirat e vitit.

Me përhapjen e krishterimit, traditat pagane të gjalla filluan të ndërthuren me besime të reja. Misioni Gregorian synoi të transformonte festimet e Samhain në një observancë krishtere, duke dhënë lindje të Ditës së Shpirtrave më 1 nëntor. Ky kalim e përcaktoi festimin, duke bashkuar kujtimin e të vdekurve me nderimin e shenjtorëve. Kështu, 31 tetori u shndërrua në Ditën e Parë të Shenjtë Halloween, një natë që ende pasqyron nderimin e së kaluarës.

Kostumet, që një herë shërbenin për të frikësuar shpirtrat, evoluan përkrah këtyre ndryshimeve. Në kohët e hershme, festuesit vishnin maska dhe kostume, një praktikë e njohur si “mumming” ose “guising”, e cila kishte për qëllim të mashtronte çdo shpirt që endej. Sot, megjithatë, kostumet kanë marrë forma të ndryshme, nga ato humoristike deri te ato provokuese, duke reflektuar kulturën bashkëkohore dhe përqafimin e vetë-shprehjes.

Praktika e gdhendjes së llambave nga perimet rrënjësore gjithashtu vazhdon, ndonëse kungujt tani kanë zëvendësuar turnipët. Kjo traditë ka origjinë nga tregimi i Xhakut, një njeri i mençur por mashtrues që u dëbua për të endur në errësirë, duke udhëhequr rrugën e tij me një qymyr të vendosur brenda një turnipi të zbrazur.

Sot, ndërsa festuesit modernë angazhohen në tradita të lashta pavarësisht nëse është përmes “bobbing” ndarjes së kekëve të shpirtrave, apo ndezjes së qirinjve në kujtim të të vdekurve ata lidhen me një histori të pasur që kalon përtej kohës. Këto praktika, të mbushura me komunitet dhe kujtim, reflektojnë dëshirën tonë të natyrshme për lidhje dhe vazhdimësi, si dhe pranimin e vdekshmërisë sonë.

Në vitet e fundit, ka pasur një ringjallje të interesit për praktikat pagane dhe traditat popullore. Artistë dhe praktikantë të druidizmit theksojnë rëndësinë e ritualeve që nderojnë paraardhësit tanë dhe promovojnë bashkëpunimin. Siç shprehet Baylis, Halloween nuk është thjesht një festë e makabre; është një kohë e shenjtë për kujtim dhe dashuri, duke ftuar çdo njeri pavarësisht nga besimi të marrë pjesë në magjinë e saj./BBC/

Lajmet

“Ku-Fest” nis edicionin e tretë në Kumanovë, sjell teatrin shqiptar dhe artistë nga rajoni

Published

on

Edicioni i tretë i Festivalit Ballkanik të Teatrit “Ku-Fest” ka nisur në Kumanovë, duke sjellë në skenë një program të pasur artistik dhe teatrin shqiptar.

Pas ceremonisë së hapjes, publiku ka ndjekur shfaqjen “Rinoqerontët” të Eugène Ionesco-s, me regji të Vasil Vasilev dhe në interpretim të Teatrit Shqiptar – Shkup. Shfaqja ka shënuar hapjen zyrtare të programit teatror të festivalit.

Mbrëmja ka vijuar me muzikë live nga “Nezafete Shala dhe Melodia e Vjetër”, duke krijuar atmosferë festive për të pranishmit.

Programi i “Ku-Fest” vazhdon sonte, më 1 shtator, me shfaqjen “Vetmi në perëndim” të Martin McDonagh, në produksion të S.H.E. Kulturës – Abdulla Krashnica dhe Teatrit të Qytetit – Preshevë, me regji të Afeida Boriqit.

Festivali synon të krijojë një hapësirë të përbashkët për teatrot dhe artistët e rajonit, përmes shfaqjeve dhe aktiviteteve që promovojnë kulturën, artin dhe bashkëpunimin ndërkufitar./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Çeku viziton SBAShK-un me rastin e fillimit të vitit të ri shkollor

Published

on

Ministri në detyrë i Arsimit dhe Shkencës, Hajrulla Çeku, së bashku me zëvendësministrin në detyrë, Përparim Kryeziu, ka vizituar SBAShK-un me rastin e fillimit të vitit të ri shkollor 2026/2027.

Ata janë pritur nga kryetari i SBAShK-ut, Rrahman Jasharaj, nënkryetarja Vjollca Shala dhe sekretari i përgjithshëm Ymer Ymeri.

Gjatë takimit është diskutuar për përgatitjet për fillimin e vitit të ri shkollor, rolin e mësimdhënësve, bashkëpunimin ndërmjet institucioneve dhe përfaqësuesve të komunitetit arsimor, si dhe për synimin e përbashkët për rritjen e cilësisë së arsimit në Kosovë.

Ministri Çeku ka uruar një vit të mbarë shkollor për mësimdhënësit dhe nxënësit, ndërsa ka falënderuar përfaqësuesit e SBAShK-ut për mikpritjen dhe bashkëpunimin.

Kryetari i SBAShK-ut, Rrahman Jasharaj, ka vlerësuar vizitën e zyrtarëve të MASh-it dhe ka shprehur mbështetjen e sindikatës për Strategjinë e Arsimit 2035+, të cilën e ka cilësuar si dokument të rëndësishëm për zhvillimin e arsimit gjatë dekadës së ardhshme./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Galeria Lumi91 hap dyert me një ekspozitë të rrallë fotografike për Prishtinën

Published

on

Galeria e re Lumi91 hapet në Prishtinë me ekspozitën “1928 – Rexhep Rakovica, Portrete”, e cila sjell para publikut një përzgjedhje të fotografive të fotografit Rexhep Rakovica (1909–1988).

Ekspozita përfshin portrete individuale, familjare dhe grupore, duke ofruar një pasqyrë të rrallë të jetës dhe kujtesës së Prishtinës së dikurshme. Rakovica nisi të merrej me fotografinë në vitin 1928 dhe gjatë veprimtarisë së tij dokumentoi momente të rëndësishme të jetës së qytetit.

Hapja e galerisë dhe ekspozitës synon të sjellë një hapësirë të re për artin dhe kulturën në kryeqytet, ndërsa fotografitë e Rakovicës rikthejnë për publikun një pjesë të rëndësishme të trashëgimisë vizuale të Prishtinës./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Inspektorati nis kontrollet, udhërrëfyesit turistikë duhet të jenë të licencuar

Published

on

Inspektorati Qendror i Mbikëqyrjes së Tregut ka nisur inspektimet në terren për të kontrolluar ushtrimin e veprimtarisë së udhërrëfyesve turistikë në Kosovë.

Sipas njoftimit, rastet e ushtrimit të kësaj veprimtarie pa licencë po ndëshkohen me gjoba, në përputhje me legjislacionin në fuqi.

Inspektorati u ka bërë thirrje të gjithë personave që ushtrojnë këtë veprimtari pa licencë që të kryejnë procedurat e licencimit dhe të vazhdojnë punën në mënyrë të rregullt dhe profesionale.

Sipas autoriteteve, licencimi përbën një detyrim ligjor, por njëkohësisht edhe një garanci për ofrimin e shërbimeve më profesionale dhe cilësore për turistët.

“Një turizëm i zhvilluar kërkon rregulla të qarta, zbatim të ligjit dhe shërbime cilësore për vizitorët”, thuhet në njoftim./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara