Lajmet

​Gara për në Hënë: SHBA dëshiron reaktor nuklear përpara Kinës e Rusisë

Published

on

NASA po përshpejton planet për të vendosur një reaktor bërthamor në Hënë deri në vitin 2030, një hap kyç në ambicien e saj për të ndërtuar një bazë të përhershme për njerëzit në sipërfaqen hënore.

Administratori në detyrë i NASA-s, Sean Duffy, ka ftuar kompanitë komerciale të paraqesin propozime për të ndërtuar reaktorë me një kapacitet 100 kilovatësh, sipas Politico.

Ai ka theksuar se Kina dhe Rusia kanë gjithashtu plane të ngjashme, duke paralajmëruar se të dy vendet “mund të shpallin potencialisht një zonë të ndaluar” në Hënë.

Megjithatë, mbeten pyetje në lidhje me realitetin e afatit të dhënë, veçanërisht duke pasur parasysh shkurtimet e fundit dhe drastike në buxhetin e NASA-s, ndërsa disa shkencëtarë janë të shqetësuar se planet drejtohen vetëm nga qëllime gjeopolitike.

“Për të avancuar siç duhet këtë teknologji kritike për të mbështetur një ekonomi hënore në të ardhmen, prodhimin e energjisë me fuqi të lartë në Mars dhe për të forcuar sigurinë tonë kombëtare në hapësirë, është e domosdoshme që agjencia të veprojë shpejt”, tha Duffy.

NASA dha tri kontrata prej 5 milionë dollarësh për të projektuar reaktorë në vitin 2022, dhe këtë vit Kina dhe Rusia njoftuan një plan të përbashkët për të ndërtuar një central bërthamor të automatizuar në Hënë deri më 2035,.

Shumë shkencëtarë bien dakord se energjia bërthamore është mënyra më e mirë për të siguruar një furnizim të vazhdueshëm me energji në Hënë. Një ditë hënore zgjat njësoj si katër javë në Tokë, me dy javë rreze dielli të vazhdueshme dhe dy javë errësirë të plotë, duke e bërë energjinë diellore jashtëzakonisht të paqëndrueshme.

“Ndërtimi edhe i një habitati modest hënor për të strehuar një ekuipazh të vogël do të kërkonte gjenerim energjie në shkallë megavatësh. Panelet diellore dhe bateritë vetëm nuk mund t’i përmbushin me besueshmëri këto kërkesa”, shpjegon Sungwoo Lim nga Universiteti Surrey. “Energjia bërthamore nuk është vetëm e dëshirueshme, por është e pashmangshme”, shton ai.

Direktiva e Duffy-t i habiti shumë njerëz pasi administrata Trump njoftoi një shkurtim prej 24 për qind të buxhetit të NASA-s për vitin 2026, që përfshin shkurtime në misionet kryesore shkencore si Mars Sample Return.

Shkencëtarët janë të shqetësuar se njoftimi është një veprim i motivuar politikisht në një garë të re ndërkombëtare për në Hënë.

Continue Reading

Vendi

Prokuroria Speciale ngre aktakuzë për krime lufte në Vushtrri

Published

on

By

Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës ka ngritur aktakuzë ndaj të pandehurit me inicialet S.S., i cili akuzohet për veprën penale “Krime lufte kundër popullsisë civile”.

Sipas aktakuzës, i pandehuri S.S., më 6 prill 1999 në fshatin Reznik të Vushtrrisë, në bashkëpunim me pjesëtarë të tjerë të forcave serbe, mori pjesë në vrasjen e nëntë civilëve shqiptarë. Në këtë ngjarje përfshihet edhe S.T., i cili tashmë është i dënuar nga Gjykata Themelore në Prishtinë.

Lidhur me këtë rast, Prokuroria Speciale bën me dije se dërgimi i lëndës në gjykatë është hap i rëndësishëm drejt drejtësisë: “Sjellja e përgjegjësve para drejtësisë mbetet prioritet yni kryesor për të vendosur të vërtetën dhe për të sjellë lehtësim për familjarët e viktimave.”

Rasti tanimë i është kaluar Organeve të Drejtësisë për shqyrtim të mëtejshëm gjyqësor. /E.A/

Continue Reading

Vendi

Etnofest përmbyll edicionin e 16-të me ndarjen e 21 çmimeve artistike

Published

on

By

Mbrëmë është mbyllur edicioni i 16-të i EtnoFest-it, ku janë ndarë çmimet për 21 performanca dhe kategori të ndryshme artistike.

Para ceremonisë së ndarjes së çmimeve, publiku pati mundësinë të ndiqte performancën artistike “Echoes of Origin”, me Flaka Gorancën, e cila solli këngë të njohura shqiptare në një ndërthurje mes traditës dhe muzikës klasike.

Juria profesionale e përbërë nga Bislim Muçaj (kryetar), Artan Arifi (anëtar) dhe Agron Gerguri (anëtar), ndau çmimet në kategoritë e mëposhtme:Etnoperformanca më e mirë: “Echoes of Origin” – Flaka Goranci, për trajtimin artistik të rrënjëve, ku zëri unik dhe ndërthurja e traditës me modernen krijuan një lidhje të veçantë me kujtesën kulturore.

Etnoansambli më i mirë: “Vullkani i Istogut” – Istog, për energjinë, autenticitetin dhe ruajtjen e traditës së Istogut përmes një interpretimi të fuqishëm skenik.

Instrumentisti më i mirë: Blerim Grubi, për mjeshtërinë e lartë në interpretim dhe stilin e veçantë që i jep muzikës tradicionale.

Instrumentistja më e mirë: Lule Elezi, për teknikën e sigurt në piano dhe interpretimin e përpunuar, duke përcjellë melodinë me qartësi, finesë dhe emocion.

Kostumografia më e mirë: Ansambli “Devolli” – Korçë, për kostumet tradicionale të Korçës, të pasura me ngjyra, ornamente dhe të punuara me kujdes.

Koreografia më e mirë: Gjergj Prevazi me “Void”, për kombinimin e lëvizjes, ritmit dhe hapësirës në një koreografi të saktë dhe të fuqishme skenikisht.

Valltaret më të mira: Katerina Gogadhe dhe Chiara Xoxi, për harmoninë e rrallë skenike, sinkronizimin dhe komunikimin e natyrshëm përmes lëvizjes.

Valltari më i mirë: Vasjar Hysa me ansamblin “Afërdita” – Belsh, për ritmin e sigurt, lëvizjet e fuqishme dhe prezencën e spikatur skenike.

Këngëtarja më e mirë: Arta Jashari, për zërin me ngjyra unike, interpretimin dhe ndjeshmërinë e veçantë që përcjell këngën me origjinalitet.

Këngëtari më i mirë: Mustafë Ramaj, për vokalin e fuqishëm dhe interpretimin emocionues, të realizuar me mjeshtëri skenike.

Orkestra më e mirë: Ansambli “Dardanus” nga Tetova, për harmoninë instrumentale dhe interpretimin elegant të trashëgimisë muzikore.

Koncerti artistik më i mirë: Grupi “Tavera” – Izrael, për koncertin që solli në skenë tingujt e traditës së tyre muzikore, duke krijuar një atmosferë të veçantë për publikun.

Shfaqja më e mirë: “Pylli”, produksion i Teatrit “Bekim Fehmiu” në Prizren, për realizimin mbresëlënës skenik dhe trajtimin e thellë të emocioneve njerëzore.

Regjia më e mirë: Ilir Bokshi, me shfaqjen “Pesë fytyrat e heshtjes”, produksion i Teatrit “Migjeni” në Shkodër, për vizionin e ndërtuar me mjeshtëri dhe ndjeshmëri të thellë regjisoriale.

Aktori më i mirë: Adrian Morina, me shfaqjen “Pesë fytyrat e heshtjes”, për interpretimin bindës, emocionet e fuqishme dhe thellësinë psikologjike të rolit.

Aktorja më e mirë: Hajat Toçilla, me shfaqjen “Pylli”, për interpretimin plot emocione dhe vërtetësi që i dha personazhit.

Skenografia më e mirë: Bekim Korça, me shfaqjen “Pylli”, për konceptin pamor origjinal dhe krijimin e një universi skenik funksional e domethënës.

Çmimi për inovacion artistik: “Soloist of GOB” nga Bolonja, Itali, për trajtimin artistik dhe inovativ të motiveve të frymëzuara nga okarina e Runikut, një prej instrumenteve më të hershme të gjetura në trojet shqiptare.

Çmimi special i EtnoFest-it: Armend Baloku me performancën “Lahuta e Malcís”, për një performancë të jashtëzakonshme që përcolli fuqinë e trashëgimisë epike shqiptare dhe mbajti publikun të përfshirë.

Çmimi i karrierës: Selman Jusufi, për një karrierë mbi katër dekada, më shumë se 200 role dhe një kontribut të çmuar në skenën artistike, duke lënë gjurmë të veçanta në teatrin dhe kinematografinë shqiptare.

Me këtë ceremoni, edicioni i 16-të i EtnoFest-it u përmbyll duke vlerësuar artistë, ansamble dhe krijues nga Kosova, Shqipëria e vende të tjera, të cilët përmes artit dhe performancës kontribuojnë në ruajtjen e trashëgimisë kulturore. /A.M/

 

Continue Reading

Vendi

Tensione dhe përplasje fizike në Kuvendin e Kosovës

Published

on

By

Salla e Kuvendit të Kosovës është shndërruar në një arenë tensionesh të mërkurën, pasi deputetët e Partisë Demokratike të Kosovës (PDK) dhe Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) kanë qëndruar brenda hapësirës parlamentare duke kërkuar vazhdimin e seancës konstituive për legjislaturën e 11-të.

Prania e tyre ka bërë të pamundur zhvillimin e aktiviteteve të planifikuara me qytetarët dhe mërgimtarët, çka ka nxitur përplasje të njëpasnjëshme me deputetët e Lëvizjes Vetëvendosje (LVV). Para se situata të eskalonte, përfaqësues të PDK-së dhe AAK-së i kërkuan nga foltorja kryesuesit Avni Dehari që të ftojë vazhdimin e seancës.

Përplasjet verbale për afatet kushtetuese

Gjatë një debati në sallë, deputetja e LVV-së, Donika Gërvalla, deklaroi se afati 30-ditor për zgjedhjen e kryetarit të Kuvendit nis pas thirrjes së seancës konstituive, duke theksuar se sipas interpretimit të tyre, ky proces mund të mbyllet deri më 6 shtator.

Ndaj këtij qëndrimi reagoi deputeti i PDK-së, Përparim Gruda, i cili e quajti të pakuptimtë dërgimin e sërishëm të çështjes në Gjykatën Kushtetuese për të interpretuar një vendim ekzistues. Gruda solli shembuj nga kushtetutat e vendeve evropiane si Gjermania, Franca e Italia, duke nëvizuar se asnjëra prej tyre nuk përcakton pasoja për moskonstituim brenda afatit 30-ditor.

Përleshje fizike dhe gjuajtje me ujë

Amienti në sallë u përkeqësua kur debati mes deputetit të PDK-së, Mërgim Lushtaku, dhe atij të LVV-së, Adnan Rrustemi, eskaloi në shtyrje fizike. U desh ndërhyrja e deputetëve të tjerë, përfshirë Artan Behramin dhe Ardian Golën, për të parandaluar përshkallëzimin e mëtejshëm.

Tensionet vazhduan edhe më tej, ku në një tjetër moment verbal e fizik, deputetja e PDK-së, Ganimete Musliu, gjuajti me ujë deputeten e LVV-së, Donika Gërvalla. Përveç përplasjeve mes deputetëve, gjatë ditës u shënuan edhe pengesa në adresimin e deputetëve për gazetarët dhe qytetarët e pranishëm.

Continue Reading

Lajmet

PDK dhe AAK qëndrojnë në Kuvend, kërkojnë vazhdimin e seancës konstituive

Published

on

By

Deputetët e Partisë Demokratike të Kosovës dhe Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës po qëndrojnë në sallën plenare të Kuvendit, duke kërkuar nga kryesuesi Avni Dehari që të ftojë pa vonesa vazhdimin e seancës për konstituimin e Kuvendit.

Nga foltorja e Kuvendit, deputeti i PDK-së, Arian Tahiri, deklaroi se mandati u është dhënë nga populli dhe se prania e tyre bëhet për të mbrojtur kushtetushmërinë e për të funksionalizuar Kuvendin. Ai paralajmëroi vazhdim të aktiviteteve politike dhe hapa të tjerë nëse shteren mundësitë brenda këtij institucioni, si dhe kërkoi reagim nga qytetarët. Përmes një letre drejtuar kryesuesit, PDK-ja theksoi se edhe pse ka kaluar afati 30-ditor, detyrimi për të përfunduar procesin konstituiv mbetet i domosdoshëm.

Sjellja e opozitës vjen në një kohë tensoimesh politike, pasi në vazhdimin e seancës së fundit kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, kërkoi më shumë kohë për negociata rreth çështjes së presidentit, çka nxiti edhe reagimin e deputetes së AAK-së, Time Kadrijaj, e cila gjuajti me vezë në drejtim të tij.

PDK dhe AAK kanë refuzuar takimet me Kurtin. Më tej, negociatat mes Vetëvendosjes dhe Lidhjes Demokratike të Kosovës pas katër takimeve mbeten larg arritjes së një marrëveshjeje. Ndonëse Vetëvendosje ka numrat me pakicat për të formuar Qeverinë, Kurti ka deklaruar se pa zgjidhjen e çështjes së presidentit — që kërkon kuorum prej 80 deputetësh — vendi pashmangshëm do të shkojë në zgjedhje të reja. /E.A/

 

Continue Reading

Të kërkuara