Dekania e Fakultetit të Shkencave Politike në UBT, Hajdi Xhixha, ka publikuar punimin shkencor me titull “The Use of Force Against Civil Aircraft Intrusions: Legal Challenges and Christian Ethical Perspectives in Grey Zone Conflicts”, në revistën Kosciol i Prawo, e indeksuar në Web of Science, në bashkautorësi me studiuesin Redion Luli.

Punimi trajton sfidat juridike, të sigurisë dhe aspektet etike që lidhen me përdorimin e forcës ndaj avionëve civilë në rastet e ndërhyrjeve dhe kërcënimeve në kuadër të konflikteve hibride, terrorizmit global dhe aktiviteteve ilegale.

Në këtë studim, autorët analizojnë rritjen e kërcënimeve nga keqpërdorimi i aviacionit civil, duke shqyrtuar njëkohësisht dilemat morale dhe fetare që lidhen me mbrojtjen e sigurisë kombëtare përballë rrezikimit të jetës së civilëve të pafajshëm.

Punimi ofron një qasje ndërdisiplinore mbi konfliktet e “grey zone”, duke kombinuar perspektivën juridike ndërkombëtare me dimensionin etik dhe humanitar, çka e bën këtë studim një kontribut të rëndësishëm në debatet bashkëkohore mbi sigurinë dhe të drejtën ndërkombëtare.

Gjykata Supreme e Shteteve të Bashkuara ka marrë një vendim kundër politikës së presidentit Donald Trump për heqjen e të drejtës së shtetësisë automatike me lindje (birthright citizenship). Përkundër stilit të tij të zakonshëm, reagimi i Trump-it ndaj këtij vendimi ishte mjaft i matur.

Të martën, presidenti Trump e quajti këtë vendim si diçka “shumë të keqe për vendin tonë”, teksa vazhdoi të kërkojë mbështetjen për një projektligj që do të rikthente kufizimet e propozuara prej tij mbi këtë parim ligjor të kamershëm, sipas të cilit çdo person i lindur në territorin e SHBA-së fiton automatikisht shtetësinë amerikane.

Megjithatë, gjasat që Kongresi të ndërmarrë hapa rreth kësaj çështjeje janë mjaft të vogla. Demokratët pritet pothuajse me siguri të bllokojnë çdo iniciativë në Senat, dhe madje edhe nëse një ligj i tillë do të miratohej, mbetet e paqartë se si ai do të mund t’i mbijetonte vlerësimit kushtetues.

Edhe pse ky vendim shënon një goditje për Trump-in, ai i jep fund një sesioni të Gjykatës Supreme i cili në përgjithësi ka vazhduar trendin e viteve të fundit në favor të tij.

Shumica konservatore në këtë gjykatë, e konsoliduar pikërisht gjatë mandatit të tij të parë, i ka sjellë presidentit një sërë fitoresh të mëdha. Kjo shumicë ka zgjeruar në mënyrë metodike pushtetin ekzekutiv dhe ka mbrojtur Trump-in, si dhe të gjithë presidentët e ardhshëm, nga ndjekja penale për veprimet zyrtare.

Sidoqoftë, një numër i vogël i gjyqtarëve konservatorë janë bashkuar me tre gjyqtarët liberalë të gjykatës për të vendosur kufij të qartë ndaj disa prej politikave më ambicioze të Trump-it në fushën e imigracionit, tregtisë dhe zbatimit të ligjit – çështje këto që kanë qenë në qendër të identitetit të tij politik për më shumë se një dekadë. /BBC/ /E.A/

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

Foto: Suhareka

1 korrik 1993

Përmes Rumanisë emigruan 80 mijë shqiptarë nga Kosova

Gazeta shqiptaro-amerikane “Illyria” transmeton një informatë të agjencisë “Rojter” për numrin e refugjatëve shqiptarë që kaluan nëpër Rumani. Një udhëheqës i rojës kufitare rumune i deklaroi agjencisë Rojter se “gjatë vitit të fundit rreth 80 mijë shqiptarë nga ish-Jugosllavia kaluan vendin kufitar Kalafat në Rumani dhe jam i sigurt se ata tashmë janë diku në vendet e Perëndimit”.

1 korrik 1994

Vërshime me pasoja tragjike në Suharekë dhe rrethinë

Një i vdekur, disa të lënduar dhe dëme të mëdha materiale, ky është epilogu i vërshimeve që gjatë natës së kaluar e përfshinë Suharekën.

Vërshimet filluan diku rreth orës 00,40 në qytetin e Suharekës. Nga reshjet e mëdha lumi dhe përrenjtë e rrjedhat tjera vërshuan nga të gjitha drejtimet.

Nga vërshimet vdiq plaku 75-vjeç Salih Shala, kurse së paku 10 persona të tjerë janë lënduar. Katër prej tyre gjenden të shtrirë në Spitalin e Prizrenit.

Njoftohet për shumë shtëpi të rrënuara dhe rrëzim të rrethojave. Automjete të ndryshme, traktorë dhe multikultivatorë e aparate të ndryshme gjenden të shpërndarë nëpër ara.

Njoftohet se Xhavit Berisha i sëmurë kronik, nën gërmadhat e shtëpisë së rrënuar, u nxor i gjallë pas pesë orësh.

Thuhet se janë shkaktuar dëme të mëdha nga vërshimet dhe breshëri edhe në fshatrat përreth.

Shumë bagëti u përmbytën nga uji, po ashtu ka dëme të mëdha në shumë shitore dhe shtëpi private, sidomos në inventar dhe mobile. Nata që shkoi ishte e rëndë dhe e rrezikshme për banorët e Suharekës. Shumë njerëz kaluan natën në kulme të shtëpive, ndërsa aty ku pati mundësi u bë që gjatë natës evakuimi i qytetarëve. Dega e LDK-së në Suharekë njofton se një numër i madh familjesh kanë mbetur pa kulm mbi krye, pa mbuloja që janë përfshirë nga uji dhe pa bukë për shkak të dëmtimit të sasive të mëdha të miellit dhe të gjërave ushqimore.

Nga Suhareka bëhet thirrje për dërgim të ndihmave ushqimore dhe veshmbathje.

1 korrik 1995

Klintoni ndau 50 milionë dollarë për forcat për intervenim të shpejtë në Bosnjë

Presidenti i SHBA-ve Bill Klinton pa lejen e Kongresit shfrytëzoi mundësinë ligjore që nga buxheti ushtarak i Pentagonit të ndajë 50 milionë dollarë për financimin e forcave për intervenim të shpejtë në Bosnjë.

Ky vendim vlerësohet si manovër me qëllim që forcat e NATO-s për interevenim të shpejtë të arrijnë edhe në Ballkan, sepse, siç shkruan gazeta “Nasha borba”, vehet në dyshim jo vetëm misioni paqësor i OKB-së në Bosnjë, por edhe situata më e gjerë e sigurisë në Ballkan. Gazeta shton se ekziston rreziku që konflikti i tashëm të zgjerohet edhe në Kosovë e Maqedoni, por ekziston edhe mundësia që në fazën përfundimtare të këtij varianti të ndodhë konfrontimi midis Turqisë dhe Greqisë, dy aleatëve të rëndësishëm të krahut juglindor të aleancës së Atlantikut.

1 korrik 1997

Serbët e instaluar plaçkisin në komunën e Malishevës

Ditë më parë, persona të panjohur nga Rahoveci, në emër të udhëheqësve të instaluar të Ndërmarrjeve shoqërore, si “Një Maji” etj. kanë zhvendosur dhe dërguar për në Rahovec trafostacionin e gatshëm, të vendosur tash e disa vite në lagjen “Gërmiza” të Malishevës. njofton KI i Degës së LDK-së në këtë lokalitet.

Ky trafostacion u zhvendos pa paralajmërimin e asnjë organi përgjegjës në Malishevë, madje as të udhëheqjes së Njësisë së “Elektrokosovës”.

Ndërsa, persona të punësuar në ndërmarrjet që i udhëheqin serbët në Rahovec, tentuan para dy ditësh të zhvendosin edhe trafostacionin tjetër të vendosur në oborrin e Gjimnazit “Avdyl Frashëri”, nga i cili, me energji elektrike furnizohet kjo shkollë e mesme, Shtëpia e Shëndetit dhe Qendra për punë Sociale në Malishevë. Vetëm këmbëngulësia e udhëheqjes së këtyre institucioneve bëri që punëtorët e “Një Majit” nga Rahoveci të kthehen mbrapa pa kryer punë.

Është e çuditshme se si organet serbe në komunën e Rahovecit, pas suprimimit të dhunshëm të Kuvendit të Komunës së Malishevës, më 1991, synojnë shkatërrimin e çdo gjëje. Ata së pari me forcë patën plaçkitur tërë inventarin nga objektet shoqërore, nuk lejuan as rojet e objekteve ta kryejnë detyrën, duke i lënë ato në mëshirë të fatit, dhe më pas synuan mbylljen e shkollave të mesme, plaçkitjen dhe konfiskimin e inventarit nga objekti i Gjimnazit të Malishevës.

Punëtorët nga Ndërmarrja ndërtimore “Elan” nga Prizreni, po ashtu gjatë këtyre viteve të okupimit, kanë zhvendosur nga muret e Shtëpisë së Shëndetit në Malishevë edhe radiatorë e pjesë të tjera, të cilat i kishin rregulluar vetë, por që më vonë kishin deklaruar se investuesi, KK i Malishevës, u ka mbetur borxh për kryerjen e këtij objekti të bukur, thuhet në fund të njoftimit.

1 korrik 1998

Në Drenoc të Klinës është vrarë Skender I. Ademi

Skender Imer Ademi (51) nga Drenoci i Klinës u vra më 28 qershor gjatë sulmit serb në këtë fshat. Ai u varros parmbrëmë.

Po këtë ditë, në këtë fshat u plagosën Fidan Rasim Agushi (12), Arben Hamzë Fejza (17) dhe Labinot Ismet Fejza (10).

Në njoftimin e parë për sulmin në Drenoc u tha se janë vrarë dy shqiptarë të tjerë, por lajmi më vonë u tërhoq si i pakonfirmuar.

Sulm i armatosur në Ministrinë e Informimit të Kosovës në Gjenevë

Sot në orën 15:00 dy persona të maskuar e të armatosur me revole zëmbytës kanë tentuar të hyjnë në lokalet e Ministrisë për Informim të Republikës së Kosovës në Gjenevë, në 4 Ruelle des Templiers.

Zoti Naser Berisha, bashkëpunëtor në këtë ministri ka penguar agresorët që të hyjnë në lokale dhe pas një përleshje me ta është plagosur në anën e majtë të belit. Me t’u dëgjuar zhurma, në korridor kanë dalur bashkëpunëtorët e tjerë të ministrisë dhe fqinjët, kështu që agresorët kanë ikur në drejtim të panjohur. Zoti Berisha është dërguar me urgjencë në spitalin kantonal të Gjenevës. Mjekët kanë pohuar se i plagosuri gjendet jashtë rrezikut.

Në njoftimin e Qendrës për Informim të Republikës së Kosovës në Gjenevë thuhet se ky sulm duhet parë në kontekst të situatës së rëndë në Kosovë, si pasojë e operacioneve policore e ushtarake të soldateskës serbe. Shërbimet sekrete serbe kanë një përvojë të gjatë në likuidimin e personaliteteve politike shqiptare në botën e jashtme, siç ka ndodhur në Gjermani dhe në Belgjikë.

Sipas pohimeve të të plagusorit, ky sulm është ndërmarrë me qëllim të likuidimit të Ministrit Shatri, i cili në këtë kohë ishte në vendin e punës.

Zoti Shatri ka qenë në shënjestër të policisë sekrete serbe edhe gjatë vitit 1989, kur në banesën e tij në Gjenevë është hedhur një bombë, thuhet në kumtesën e Qendrës për Informim të Republikës së Kosovës në Gjenevë.

Trupi pa jetë i Ajet Dedincës nuk mund të tërhiqet e të varroset

Trupi pa jetë i Ajet Dedincës (43) nga fshati Lajthishtë i komunës së Obiliqit nuk mund të tërhiqet nga vendi ku është vrarë dhe të varroset, për shkak se në vendin ku gjendet ai nuk mund të depërtohet për shkak të snajperistëve serbë.

Ajet Dedinca, punëtor i Mihjes Sipërfaqësore të thëngjillit në Dobrosellë, u vra të hënën, më 29 qershor, në orët e hershme të mëgjesit, në mes të fshatrave Janovodë dhe Lajthishtë. Në atë kohë ai po kthehej nga vendi i tij i punës, ku atë natë kishte qenë në ndërrimin e natës.

Banorët e fshatit Lajthishtë kërkojnë nga përfaqësuesit e organizatave ndërkombëtare humanitare që gjenden në Kosovë që të ndihmojnë për tërheqjen e trupit pa jetë të Ajetit dhe për varrosjen e tij.

Burimet e informimit në Obiliq njoftojnë se Ajeti është vrarë nga snajperistët e vendosur në kompleksin e termocentralit “Kosova B”. Snajperistët që kanë zënë pozicione në këtë kompleks udhëhiqen nga ushëheqësi i mirëmbajtjes së termocentralit, Rade Popara dhe një refugjat i ardhur nga Knini i Kroacisë me mbiemrin Basara.

Aksionet e forcave serbe në fshatrat e komunës së Obiliqit, të cilat janë sulmuar ditët e fundit, ndihmohen edhe nga serbët e armatosur lokalë nga fshatrat Vodicë e Janovodë dhe nga Obiliqi.