Lajmet

Filipinet fajësojnë Kinën për “lëndimin e personelit dhe dëmtimin e anijes” në përplasjen në Detin e Kinës Jugore

Published

on

Manila ka akuzuar Kinën për plagosjen e personelit filipinas dhe dëmtimin e anijeve filipinase gjatë një përplasjeje në Detin e Kinës Jugore në fillim të kësaj jave, ndërsa tensionet rriten mbi mosmarrëveshjet territoriale në rrugën ujore të pasur me burime dhe strategjikisht të rëndësishme.

Filipinet dhe Kina kanë fajësuar të dyja njëra-tjetrën për përplasjen të hënën pranë ‘Second Thomas Shoal’ në ishujt e kontestuar Spratly, me një deklaratë nga Departamenti i Punëve të Jashtme të Filipineve të mërkurën duke siguruar konfirmimin e parë zyrtar nga secila palë se janë pësuar lëndime dhe dëme. Ai vjen pas raporteve të shumta të lëndimeve të marinarëve filipinas të transmetuara në mediat lokale dhe nga zyrtarë amerikanë.

Departamenti i Punëve të Jashtme të Filipineve “dënon veprimet e paligjshme dhe agresive të autoriteteve kineze që rezultuan në lëndime të personelit dhe dëmtime të anijeve”, thuhej në deklaratë, pa specifikuar sa marinarë u plagosën apo duke dhënë ndonjë detaj për lëndimet e tyre.

Të paktën tetë filipinas u plagosën në incident – duke përfshirë një marinar që humbi gishtin e madh, raportoi AP të martën, duke cituar një zyrtar që foli në kushte anonimiteti.

CNN ka kontaktuar me Departamentin e Punëve të Jashtme, Forcat e Armatosura të Filipineve dhe Rojet Bregdetare Filipine për koment.

Tabloidi shtetëror kinez Global Times publikoi foto të incidentit në internet të mërkurën, duke treguar një varkë të vendosur në sanduiç midis një anijeje të madhe të Rojës Bregdetare të Kinës dhe të paktën tre varka të tjera kineze.

Kur u pyet për incidentin në një konferencë shtypi të mërkurën, zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme kineze Lin Jian tha, “masat e zbatimit të ligjit të marra nga roja bregdetare kineze në vend ishin profesionale dhe të përmbajtura, që synonin ndalimin e peshkimit të paligjshëm nga anijet filipinase dhe asnjë masë e drejtpërdrejtë nuk u mor kundër personelit filipinas.”

Incidenti i së hënës është i fundit në një varg konfrontimesh midis anijeve kineze dhe filipinase që kanë rritur mundësinë që Deti i Kinës Jugore të kthehet në një pikë ndezjeje për konfliktin global. Vjen vetëm disa javë pasi presidenti i Filipineve Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. paralajmëroi se vdekja e çdo qytetari filipinas nga duart e një vendi tjetër në rrugë ujore do të ishte “shumë afër” një akti lufte.

Marcos ka kërkuar lidhje më të ngushta me SHBA-në, e cila ka theksuar në mënyrë të përsëritur “angazhimin e hekurt” të Uashingtonit ndaj një traktati të mbrojtjes reciproke të vitit 1951 midis SHBA dhe Filipineve, i cili përcakton se të dyja palët do të ndihmonin në mbrojtjen e njëra-tjetrës nëse njëra do të sulmohej nga një palë e tretë.

Kina pretendon “sovranitet të padiskutueshëm” mbi pothuajse të gjithë Detin e Kinës Jugore, dhe shumicën e ishujve dhe hekurave të rërës brenda tij, duke përfshirë shumë karakteristika që janë qindra milje nga Kina kontinentale. Qeveri të shumta, duke përfshirë Manilën, kanë pretendime konkurruese.

Në vitin 2016, një gjykatë ndërkombëtare në Hagë vendosi në favor të Filipineve në një mosmarrëveshje historike detare, e cila arriti në përfundimin se Kina nuk ka bazë ligjore për të kërkuar të drejta historike për pjesën më të madhe të Detit të Kinës Jugore.

Por Pekini e ka injoruar vendimin. Në vend të kësaj, ajo ka shtyrë gjithnjë e më shumë pretendimet e saj territoriale detare, me anijet e Rojës Bregdetare të Kinës – të përforcuara nga varkat e milicisë – të përfshira në përleshje të shumta gjatë vitit të kaluar që kanë dëmtuar anijet filipinase dhe kanë parë marinarët filipinas të plagosur nga topat e ujit.

I njohur si Ayungin Shoal në Filipine dhe Ren’ai Jiao në Kinë, Second Thomas Shoal është një shkëmb në formë loti i zhytur në ujë që ndodhet rreth 200 kilometra (125 milje) nga ishulli Filipine Palawan.

Ai shtrihet në Ishujt Spratly, një arkipelag kryesisht i pabanuar ku janë gjetur rezerva nafte dhe gazi dhe që pretendohet nga Kina, Filipinet, Vietnami, Malajzia, Brunei dhe Tajvani.

Filipinet mbajtën një rifurnizim të hënën për ushtarët e tyre të stacionuar në BRP Sierra Madre, një mjet fluturues i ndryshkur i Marinës Filipine, i ndërtuar nga SHBA, që u rrëzua qëllimisht në vitin 1999, me një flamur kombëtar të ngritur në bord, për të pohuar pretendimet territoriale të Manilës mbi Second Thomas Shop.

Roja Bregdetare e Kinës tha të hënën se një anije furnizimi filipinase “injoroi paralajmërimet e përsëritura solemne të Kinës” dhe “qëllimisht dhe në mënyrë të rrezikshme” iu afrua një anijeje kineze në “mënyrë joprofesionale”, duke rezultuar në një përplasje.

Një anije furnizimi dhe dy varka gome nga Filipinet kishin tentuar të dërgonin “ilegalisht” furnizime për anijen luftarake të bllokuar, tha zëdhënësi i Rojës Bregdetare të Kinës, Gan Yu.

Roja Bregdetare e Kinës tha gjithashtu se mori masa duke përfshirë “paralajmërime dhe përgjime, inspektime në bord dhe dëbime me forcë” kundër anijeve filipinase.

Shumë zyrtarë amerikanë kritikuan veprimet e Kinës të hënën dhe theksuan mbështetjen e Uashingtonit për Manilën.

“Shtetet e Bashkuara qëndrojnë me aleatin e tyre Filipinet dhe dënojnë veprimet përshkallëzuese dhe të papërgjegjshme” nga Kina, tha zëdhënësi i Departamentit të Shtetit të SHBA, Matthew Miller./CNN

Vendi

Programi i Energjisë në UBT sjell praktikën në fokus përmes vizitave në industri

Published

on

By

Studentët e programit të Inxhinierisë së Energjisë në UBT po vazhdojnë të dëshmojnë përkushtimin e tyre drejt përgatitjes profesionale përmes aktiviteteve praktike në terren, duke realizuar një vizitë studimore në Termocentralin Kosova B – një nga asetet më të rëndësishme energjetike në vend.

E udhëhequr nga profesorët Armend Ymeri, Vehebi Sofiu, Sami Gashi dhe Nexhmi Krasniqi, kjo vizitë u mundësoi studentëve të ndërlidhin njohuritë teorike të fituara në auditor me proceset reale të prodhimit dhe menaxhimit të energjisë elektrike.

Gjatë qëndrimit në termocentral, studentët u pritën nga Drejtori Ekzekutiv, Jonuz Saraçi, i cili prezantoi kapacitetet gjeneruese, funksionimin e blloqeve prodhuese dhe sfidat aktuale të sektorit energjetik, duke ofruar një pasqyrë të qartë mbi rëndësinë strategjike të këtij sektori për zhvillimin e vendit.

Një ndër pikat kyçe të vizitës ishte turi teknik i udhëhequr nga Inxhinieri Kryesor, Enver Shabani, përmes të cilit studentët patën mundësinë të shohin nga afër funksionimin e sistemeve të avancuara si SCADA, rrjeti i tensionit 6.3 kV, sistemet DC dhe mbrojtjet rele – elemente thelbësore për operimin e sigurt dhe efikas të impianteve energjetike moderne.

Vizita u pasurua edhe me inspektimin e transformatorëve energjetikë me kapacitet 400 MVA dhe sektorit të turbinave, ku studentët u njohën me procesin e kogjenerimit dhe rolin e tij në furnizimin me ngrohje për qytetin e Prishtinës përmes Termokos-it.

Këto aktivitete dëshmojnë qasjen praktike dhe të orientuar drejt industrisë që ofron programi i Inxhinierisë së Energjisë në UBT, duke përgatitur studentët për tregun e punës përmes përvojave reale dhe bashkëpunimeve me institucionet kyçe të sektorit.

UBT vazhdon të mbetet një nga institucionet lider në zhvillimin e profesionistëve të së ardhmes në fushën e energjisë, duke krijuar ura të forta lidhëse ndërmjet akademisë dhe industrisë.

Continue Reading

Lajmet

REL: Ballkani Perëndimor rrezikon të humbasë mbi 700 milionë euro nga Plani i Rritjes

Published

on

By

Komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, ka paralajmëruar me shkrim gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor se rrezikojnë që deri në mesin e këtij viti të humbasin kolektivisht mbi 700 milionë euro nga Plani i Rritjes, për shkak të moszbatimit të reformave, mëson Radio Evropa e Lirë (REL) nga burime në Komisionin Evropian (KE).

Sipas informacioneve jozyrtare, komisionarja Kos e ka dërguar këtë letër më 17 prill në të gjitha kryeqytetet e rajonit.

Burimet e REL-it kanë konfirmuar se me këtë letër, komisionarja Kos u ka kërkuar të gjithëve vendeve të përshpejtojnë reformat e parashikuara në Planin e Rritjes, në mënyrë që të shfrytëzojnë plotësisht potencialin e kësaj pakoje financiare.

Në fakt, mjetet financiare nga Plani i Rritjes janë të kufizuara në kohë. Për çdo hap reformues është paraparë një afat përfundimtar për zbatim dhe është ndarë një shumë e caktuar parash.

KE-ja ka paraparë edhe të ashtuquajturën “periudhë grejs”, e cila mundëson shtyrjen e zbatimit për një periudhë të caktuar kohore. Për hapat që duhej të përmbusheshin në mesin e vitit 2025, afati përfundimtar skadon më 30 qershor të këtij viti, ndërsa për hapat që duhej të realizoheshin në fund të vitit 2024, ky afat përfundon gjatë vitit 2026.

“Nëse nuk përmbushen, partnerët rrezikojnë të humbasin kolektivisht mbi 700 milionë euro”, konfirmoi për REL një zyrtar i KE-së.

Ndryshe, këstin e parë ose disa mjete nga Plani i Rritjes i kanë marrë pesë shtete të rajonit, me përjashtim të Bosnjë e Hercegovinës, e cila është vonuar me miratimin e agjendës reformuese.

Fundi i qershorit të këtij viti përbën momentin kur secili vend hyn në të ashtuquajturin moment të humbjes së përhershme, nëse nuk i përmbush reformat e dakorduara më herët.

Sipas burimeve në Bruksel, humbjet e mundshme sipas shteteve, në rast se nuk ndërmerren të gjitha reformat, janë si vijon:

  • Kosova: 68.8 milionë euro
  • Shqipëria: 67.7 milionë euro
  • Bosnja dhe Hercegovina: 373.9 milionë euro
  • Mali i Zi: 15.1 milionë euro
  • Maqedonia e Veriut: 49.2 milionë euro
  •  Serbia: ndërmjet 108.7 dhe 135.9 milionë euro

Bazuar në shumën maksimale, në total mund të humben 710.6 milionë euro, që përfaqëson 11.84 për qind të financimit të përgjithshëm nga Plani i Rritjes.

Pakoja e BE-së për Ballkanin Perëndimor – për periudhën 2024-2027 – është në vlerë të 6 miliardë eurove. Nëse analizohen ndarjet buxhetore, Kosovës i takojnë rreth 882 milionë euro – 253 milionë si grante dhe 629 milionë euro në formë të kredisë – që do të thotë se përfiton më së shumti fonde në rajon për kokë banori.

Më 16 prill, Kosova mori 61.8 milionë euro parafinancim, pasi vendi dorëzoi dokumentet e nevojshme në KE dhe ratifikoi marrëveshjet e lidhura me këtë plan.

Ky plan, ndër të tjera, synon të dyfishojë ekonomitë e këtyre vendeve gjatë dhjetë viteve të ardhshme./REL/

Continue Reading

Vendi

Rasti “Banjska”: Aktgjykimi shpallet më 24 prill, të akuzuarit kërkojnë pafajësi

Published

on

By

Gjykata Themelore në Prishtinë ka caktuar të premten e 24 prillit si datën për shpalljen e aktgjykimit ndaj tre të akuzuarve për sulmin terrorist në Banjskë: Dushan Maksimoviq, Blagoje Spasojeviq dhe Vladimir Toliq. Gjatë seancës së sotme, ku u dha fjala përfundimtare, të akuzuarit mohuan akuzat për terrorizëm, ndërsa Prokuroria ka kërkuar burgim të përjetshëm për ta.

I akuzuari Vladimir Toliq deklaroi para trupit gjykues se nuk ishte i armatosur në momentin e arrestimit dhe kërkoi që të mos dënohet për veprime që nuk i ka kryer.

“S’kërkoj gjë tjetër përveç asaj që e thotë ligji: që të gjykohem në bazë të provave. Flini të qetë sepse këto duar nuk janë me gjak, as nuk kanë plagosur e as vrarë askënd”, u shpreh Toliq.

Avokati i tij, Milosh Deleviq, insistoi se Toliq mund të akuzohet vetëm për “kryengritje të armatosur” dhe jo për terrorizëm, duke thënë se klienti i tij ishte “vrima e fundit e kavallit” në këtë ngjarje.

Blagoje Spasojeviq shprehu keqardhje për pjesëmarrjen në ngjarjet e Banjskës, por mohoi kategorikisht se është terrorist. Ai pretendoi se ka shkrepur vetëm dy plumba në drejtim të një reflektori të manastirit dhe jo ndaj policisë.

“Jam fajtor që atë ditë isha në fshatin Banjskë dhe ky ishte gabimi më i madh në jetën time, por veten nuk mund ta quaj terrorist meqë askënd s’e kam vrarë e as lënduar”, deklaroi Spasojeviq.

Mbrojtja e tij kritikiu aktakuzën, duke pretenduar se emri i Spasojeviqit përmendet vetëm tri herë në 121 faqe dhe se nuk është specifikuar roli i tij individual, por është përfshirë në veprime kolektive.

Përderisa Maksimoviq ka kërkuar të jetë prezent në shpalljen e aktgjykimit me shpresën për lirim, dy të akuzuarit e tjerë kanë deklaruar se nuk duan të marrin pjesë.

Ky proces gjyqësor po zhvillohet ndaj tre personave që u kapën në vendngjarje, ndërsa 39 të tjerë nga ky grup (gjithsej 42 të akuzuar) ndodhen në arrati. Javën e kaluar, autoritetet arrestuan edhe një person tjetër, Stefan Raduloviq, si të dyshuar për pjesëmarrje në sulmin e shtatorit 2023, ku mbeti i vrarë rreshteri i Policisë së Kosovës, Afrim Bunjaku.

 

Continue Reading

Lajmet

Kosova dërgon trupa në Gaza: Haxhiu autorizon pjesëmarrjen e FSK-së në misionin paqeruajtës

Published

on

By

Ushtruesja e detyrës së Presidentes, Albulena Haxhiu, ka autorizuar sot dërgimin e pjesëtarëve të Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK) në operacionin ndërkombëtar paqeruajtës në Gaza. Ky vendim vjen fill pas miratimit në Kuvendin e Kosovës dhe shënon një hap historik për profilizimin e shtetit si kontribuues i sigurisë globale.

Në njoftimin e saj, Haxhiu theksoi se ky mision pasqyron rritjen e përgjegjësisë së Kosovës në arenën ndërkombëtare.

“Ky vendim pasqyron një Kosovë që e kupton sigurinë si detyrim ndaj qytetarëve të saj dhe si përgjegjësi ndaj paqes dhe rendit ndërkombëtar. Nga një vend që dikur kishte nevojë për mbështetjen e të tjerëve, Kosova sot merr përgjegjësi dhe jep kontribut në skenën ndërkombëtare”, deklaroi ajo.

Trupat e FSK-së do të shërbejnë si pjesë e Forcës Ndërkombëtare Stabilizuese, duke u rreshtuar krah partnerëve strategjikë në një nga zonat më të ndjeshme të globit. Sipas udhëheqëses së shtetit, ky angazhim dëshmon pjekurinë e institucioneve të sigurisë.

“Forca e Sigurisë së Kosovës është një institucion i ndërtuar me profesionalizëm dhe standarde të larta, e gatshme të shërbejë krah partnerëve tanë strategjikë. Pjesëmarrja në misione të tilla dëshmon pjekurinë shtetërore të Republikës sonë”, u bë e ditur në njoftim.

Ky mision në Gaza pason angazhimet e mëparshme të FSK-së në misione të ngjashme jashtë vendit, duke forcuar pozitën e Kosovës si një partnere e besueshme për paqen dhe stabilitetin ndërkombëtar.

 

Continue Reading

Të kërkuara