Lajmet nga UBT

Faktorët e sigurisë në komunikacionin rrugor

Published

on

Nga prof.dr Nol Deda – Komunikacioni është një fenomen i komplikuar në të cilin krijohen shumë situata të konfliktit. Për t`u rritur siguria në komunikacion, është e nevojshme të merren një numër masash, qëllimi i të cilave është të largohet apo minimizohet rrezikun në rrugë. Rreziku nga aksidentet e komunikacionit, të cilat rrjedhin nga lëvizja e automjeteve dhe këmbësorëve, mund të tregohet në gjendjen e sistemit të faktorëve të cilët paraqiten në moment. Duke analizuar faktorët e mundshëm, komunikacioni rrugor thjesht mund të shikohet përmes tre faktorëve kryesorë: Njeri, Automjet dhe Rrugë.

Në strukturën e komunikacionit rrugore mund të vërehet sistemi mekanik, i cili përbëhet prej lidhjes “Automjet-Rrugë”, dhe sistemit biomekanik, i cili përbëhet prej lidhjes “Njeri-Automjet” dhe “Njeri-Rrugë”.

Ndikimi i këtyre tre faktorëve në sigurinë e komunikacionit rrugor mund të paraqitet përmes diagramit të VENOVIT fig. 1.

Në fig.1 shihet lidhshmëria ndërmjet faktorëve Njeri (NJ)-Automjet(A)-Rrugë (RR). Rrethina, gjithashtu, është faktor i sigurisë së komunikacionit. Çdo gjë që gjendet rreth nesh ndikon në sjelljet tona në komunikacion. Për sigurinë e komunikacionit domethënie të veçantë ka hapësira ku përputhen që të tre faktorët. Disa autorë, në vend të faktorit Rrugë, e marrin faktorin Rrethinë. Nëse shqyrtohet sistemi kibernetik, i cili përbëhet prej tre faktorëve “Automjet”, “Rrugë” dhe “Rrethin”, vërejmë se funksionin e drejtimit e ka ngasësi, objekt i ngasjes është automjeti, derisa rrethina është burim i informatave në bazë të të cilave definohet gjendja e sistemit. Në fig.2 është paraqitur lidhja elementare ndërmjet elementeve të sistemit Njeri – Automjet – Rrethinë.

Nga fig.2 shihet qartë se ekziston ndërrimi i informacioneve dyfish në relacionin rrethinë-ngasës dhe ngasës-automjet, si dhe ndërrimi i informacioneve njëfish, rrethinë-ngasës. Në faktorin rrethinë, si element sigurie dhe bartës i informacioneve është rruga (elementet teknike të rrugës të papërputhshme, gjendja e rrugës e dobët, kushtet atmosferike të dobëta, ndryshime të ndryshme gjatë qarkullimit të automjeteve, etj.). Në bazë të informacioneve të marra në rrugë dhe përcaktimeve subjektive të rrethinës, ngasësi drejton automjetin motorik. 

Sipas disa autorëve, faktori “rrethinë” ka një kuptim shumë më të gjerë dhe  jo të precizuar, sepse krijon shumë paqartësi (p.sh. si hapësirë mund të merret edhe vendi ku gjendet ngasësi, temperatura dhe atmosfera ku ngasësi qëndron, etj.), ndërsa si faktor i tretë merret “Rruga”.

Faktori “Njeri”, “Automjet” dhe “Rrugë”, nuk i përfshinë të gjitha elementet të cilët mund të ndikojnë në siguri, si p.sh. rregullat e qarkullimit në komunikacion rrugor, drejtimi dhe kontrolli në komunikacion, etj. Pra, është e nevojshme që të ndahet edhe faktori i katërt me emrin “Komunikacioni në rrugë”.

Faktorët e sigurisë “Njeriu”, “Rrugë”, “Automjet” dhe “komunikacioni në rrugë” gjithnjë paraqiten, gjegjësisht, janë prezentë në rrugë gjatë lëvizjes së automjeteve në komunikacion. Këta faktorë i nënshtrohen rregullave të caktuara, por nuk i përfshijnë elementet tjera, të cilat paraqiten papritmas (befasishëm), të pasistemuar, por të cilët ndikojnë gjendjen e sigurisë.

Këtu kryesisht mendohet në kushtet atmosferike ose elementet tjera, si p.sh. Gurët në rrugë, vaji dhe balta në rrugë, etj. Për këtë paraqitet nevoja që të caktohet edhe një faktor që do t`i përfshinte të gjitha elementet e cekura. Ky faktor mund të quhet “Faktori incident”, që të përkufizohet dhe sistemohet në sistemin e faktorëve të sigurisë me mënyrën e paraqitjes se tij në komunikacion (befasishëm). Prandaj, mënyra e paraqitjes së rrezikut (aksidenteve) në komunikacion mund të jetë i shtyrë, gjegjësisht, në funksion nga pesë faktorë të cilët përbëjnë sistemin.

 E këta janë:

  1. Faktori  “Njeri”
  2. Faktori  “Automjet”
  3. Faktori  “Rrugë”
  4. Faktori  “Komunikacioni në rrugë”
  5. Faktori  “Incident”

Sot në botë ekzistojnë mendime të ndryshme lidhur me përqindjen e ndikimit të faktorëve të sigurisë në aksidente të komunikacionit rrugor.

Në bazë të analizës së statistikave të të dhënave të aksidenteve të komunikacionit rrugor të vendeve të ndryshme, mund të vihet në përfundim se tre faktorët kryesorë të aksidenteve të komunikacionit rrugor: “Njeriu” (rreth 88%), “Automjet” (rreth 3-4%) dhe “Rrugë” (rreth 7-9%).

Sipas të dhënave të disa autorëve, faktori “rrugë“, si shkaktar i aksidenteve të komunikacionit rrugor, paraqitet me një përqindje të gjerë prej 0,5-35 %.

Në shumë shtete të Evropës merret se faktori “rrugë” është shkaktar i aksidenteve të komunikacionit rrugorë prej 20-30% të rasteve. Duke pasur parasysh se rrjeti rrugor i Evropës është shumë më kualitativ se i yni, në bazë të kritereve të njëjta, duhet të parashikojmë se faktori “Rrugë” ndikon në aksidente të komunikacionit me një përqindje më të madhe. Diferenca në përqindje të ndikimit të faktorit rrugë në aksidente të komunikacionit është mënyra e trajtimit të ekspertëve gjatë zgjidhjeve të aksidenteve të komunikacionit rrugor.

Shumica e autorëve janë të mendimit se faktori:

  1. “Njeri” është 85% shkaktar i të gjitha aksidenteve të komunikacionit rrugor;
  2. Faktori rrugë është shkaktar i aksidenteve të komunikacionit rrugor me 8-10%;
  3. Faktori “Automjet” është shkaktar i aksidenteve me 3-5% te rasteve;
  4. Faktori “Komunikacioni në rrugë” është shkaktar i aksidenteve me 1-2% të rasteve;
  5. Faktori “Incident” është shkaktar i aksidenteve me 1-2% të rasteve.

Continue Reading

lajme

UBT hap horizonte të reja në arsim me programe të avancuara studimi

Published

on

By

Me vendimin e fundit të Këshillit Shtetëror të Cilësisë, UBT është akredituar me një seri programesh të reja studimi, duke e konsoliduar edhe më shumë pozitën e saj si një nga institucionet lidere të arsimit të lartë në Kosovë dhe rajon.

Përveç mbi 150 programeve dhe specializimeve ekzistuese, risitë e këtij viti sjellin drejtime moderne dhe të kërkuara në tregun global të punës, si: Fintech dhe Analitika e Biznesit, Fintech dhe Menaxhim i Inovacionit, Estetikë dhe Kozmetologji, Inxhinieri e Mjedisit dhe Infrastrukturë e Qëndrueshme, si dhe Inxhinieri Mekanike me fokus në teknologjitë më të avancuara industriale.

Në veçanti, programi i Inxhinierisë Mekanike është i konceptuar për të përgatitur studentët për profesionet e së ardhmes, duke integruar njohuri dhe aftësi në fusha si dizajni dhe prodhimi inxhinierik, automatizimi industrial, inxhinieria e automjeteve, teknologjitë hapësinore, sistemet e dronëve, robotika dhe sistemet inteligjente të prodhimit. Ky program synon të lidhë drejtpërdrejt studentët me zhvillimet më të fundit teknologjike dhe kërkesat reale të industrisë globale.

Po ashtu, programi Fintech dhe Analitika e Biznesit përfaqëson një kombinim të avancuar të financave me teknologjinë dhe analizën e të dhënave, duke i përgatitur studentët për karriera në banking digjital, kompani teknologjike, tregti elektronike, konsulencë dhe startup-e inovative.

Me këto zhvillime, UBT vazhdon të investojë në cilësi, inovacion dhe ndërkombëtarizim, duke u ofruar studentëve mundësi konkrete për zhvillim profesional dhe konkurrencë në tregun global të punës.

Continue Reading

Vendi

Estetikë dhe Kozmetologji në UBT – programi që po zgjon interes të madh te të rinjtë

Published

on

UBT ka zgjeruar ofertën akademike me programe të reja inovative për vitin 2026, duke forcuar më tej profilin ndërkombëtar dhe orientimin drejt tregut global të punës. Ndër risitë më të fundit përfshihen programe si Fintech dhe Analitika e Biznesit, Fintech dhe Menaxhim i Inovacionit, Inxhinieri e Mjedisit dhe Infrastrukturë e Qëndrueshme, si dhe Inxhinieri Mekanike.

Një nga programet më të veçanta dhe më të kërkuara që po zgjon interes të madh është Estetikë dhe Kozmetologji, i cili vjen si përgjigje ndaj rritjes së shpejtë të industrisë së bukurisë, wellness-it dhe kujdesit estetik në nivel global.

Ky program ndërdisiplinor kombinon njohuri nga shkencat shëndetësore, dermatologjia, kozmetologjia dhe teknologjitë moderne estetike, duke përgatitur profesionistë të aftë për një treg pune që po zgjerohet vazhdimisht. Fokusi i studimeve është në estetikën jo-invazive, me trajtime moderne që ruajnë integritetin e lëkurës, pa procedura invazive dhe me kohë minimale rikuperimi.

Gjatë studimeve, studentët zhvillojnë aftësi praktike dhe klinike në aplikimin e pilingjeve kimike sipërfaqësore (AHA dhe BHA) për trajtimin e akneve, hiperpigmentimit dhe rrudhave të hershme, si dhe në teknika të mikrodermabrasionit dhe peeling-ut me ultratinguj për pastrimin e thellë të lëkurës.

Programi përfshin gjithashtu përdorimin e teknologjive estetike moderne si radiofrekuenca (RF) për stimulimin e kolagjenit, fototerapia LED për trajtime dermatologjike, oksigjeni hiperbarik për infuzione pa gjilpëra, si dhe teknologjitë laser dhe IPL për fotorejuvenim dhe depilim profesional.

Në fushën e trupit dhe mirëqenies, studentët trajnohen në konturimin e trupit dhe trajtime anti-celulit përmes kavitacionit me ultratinguj, krioterapisë jo-invazive, terapisë me vakum dhe trajtimeve SPA me elemente natyrore si alga deti dhe baltë termale.

Një komponent i rëndësishëm i programit është edhe zhvillimi i njohurive në drenazhin limfatik manual, masazhet terapeutike dhe protokollet e wellness-it, të cilat kombinojnë aromaterapinë dhe hidroterapinë për përmirësimin e shëndetit fizik dhe mendor.

Përtej aspektit praktik, programi synon zhvillimin e aftësive kërkimore në kozmetologji, përfshirë formulimin dhe testimin laboratorik të produkteve kozmetike, analizën e stabilitetit, pH-së dhe sigurisë së tyre.

Studentët gjithashtu do të pajisen me njohuri mbi standardet dhe rregulloret evropiane në industrinë kozmetike, duke përfshirë etikën profesionale, sigurinë dhe marketingun e përgjegjshëm në këtë fushë.

Në përfundim të studimeve, të diplomuarit do të jenë profesionistë të kualifikuar për të punuar në klinika estetike, qendra kozmetologjie, industri wellness dhe biznese ndërkombëtare të bukurisë, si dhe për të menaxhuar aspekte teknike dhe organizative të këtyre shërbimeve.

UBT vazhdon të forcojë rolin e tij si institucion lider në arsimin e lartë, duke integruar teknologjitë më të fundit dhe programet më të avancuara në përputhje me nevojat e tregut global.

Në vitin 2026, UBT është renditur si institucioni nr. 1 në botë në kategorinë “University Brand and Reputation” në rangimin global WURI, duke konfirmuar ndikimin dhe reputacionin e tij ndërkombëtar në arsimin e lartë.

Po ashtu, UBT është vlerësuar me titullin “Engaged University of the Year”, duke u renditur si universiteti më i mirë në botë në këtë kategori, përpara institucioneve prestigjioze nga Evropa, Amerika dhe Azia.

Me mbi 25 vite përvojë, inovacion të vazhdueshëm dhe zhvillim akademik, UBT mbetet një nga institucionet më të fuqishme në rajon për përgatitjen e profesionistëve të së ardhmes në fusha të ndryshme strategjike.

 

Continue Reading

Aktualitet

Revolucioni i gjelbër sjell 30 milionë vende pune: Studio Inxhinieri të Mjedisit në UBT

Published

on

By

Tranzicioni global drejt energjisë së pastër dhe infrastrukturës inteligjente pritet të hapë mbi 30 milionë vende të reja pune deri në fund të dekadës, sipas Forumit Ekonomik Botëror (WEF).

Në këtë treg, inxhinierët e mjedisit dhe specialistët e energjisë efiçiente vlerësohen lart, me paga mesatare që arrijnë nga 110 mijë dollarë deri në 125 mijë sosh në vit. Për t’iu përgjigjur kësaj kërkese, UBT ofron programin Bachelor në Inxhinieri të Mjedisit dhe Infrastrukturë të Qëndrueshme (180 ECTS), i cili u mundëson të rinjve të studiojnë sipas standardeve evropiane në Kosovë dhe të punësohen në distancë (remote) apo si konsulentë për tregun ndërkombëtar direkt nga vendi i tyre.

Programi Bachelor në Inxhinieri të Mjedisit dhe Infrastrukturë të Qëndrueshme në UBT gërsheton shkencat natyrore me inxhinierinë e aplikuar, duke përgatitur profesionistë të aftë për menaxhimin e ujërave, mbetjeve dhe transportit ekologjik.

Ky rrugëtim akademik i ndarë në tri faza nis në vitin e parë me ndërtimin e fondamentit akademik, ku studentët fokusohen në lëndët bazë si kimia, matematika, hidrologjia dhe fizika mjedisore, duke u pajisur njëkohësisht me aftësi të dizajnit digjital përmes platformës CAD.

Në vitin e dytë, programi kalon në fazën e inxhinierisë aplikative, ku studentët thellohen në studimin e ekologjisë, analizës së të dhënave dhe sistemeve të energjisë. Gjatë kësaj periudhe, një rëndësi e veçantë i kushtohet teknologjisë më të avancuar mjedisore, përfshirë inxhinierinë e ujërave të zeza dhe përdorimin e sistemeve gjeohapësinore përmes GIS dhe Remote Sensing.

Viti i tretë dhe i fundit është i orientuar drejt menaxhimit, legjislacionit mjedisor dhe udhëheqjes së projekteve. Ky cikël studimesh përmbylet me një praktikë profesionale të detyrueshme prej 10 ECTS dhe punimin e temës së diplomës prej 20 ECTS, hapa këta që sigurojnë kalimin e suksesshëm të studentëve nga auditorët e universitetit direkt në tregun global të punës.

Për shkak të procesit të tranzicionit të gjelbër në Kosovë dhe rajon, të diplomuarit kanë një fushë të gjerë punësimi në: Kompanitë e shërbimeve publike (Ujësjellës, mbeturina, energji);  Agjencitë qeveritare dhe rregullatore mjedisore (MMPHI, AMMK); Kompanitë e ndërtimit, dizajnit të strukturave efiçiente dhe firmat konsulente për Vlerësimin e Ndikimit në Mjedis (VNM) dhe Organizata Ndërkombëtare dhe OJQ me fokus në zhvillimin e qëndrueshëm global.

APLIKO TANI ONLINE!

Continue Reading

Lajmet

Profesori i UBT-së, Hazir S. Çadraku publikon punim shkencor në Springer për vlerësimin e cilësisë së ujit të Lumit Mirushë

Published

on

By

Profesori i UBT-së, Hazir S. Çadraku dhe MSc. Agron Shala, Instituti Hidrometeorologjik i Kosovës kanë publikuar punimin shkencor me titull “NSF‐WQI Method for Water Assessment – Case Study: Mirushë River, Kosovo” në revistën ndërkombëtare Water Science, botim i Springer Nature.

Punimi aplikon metodën NSF-WQI për vlerësimin e cilësisë së ujërave sipërfaqësore në pellgun e Lumit Mirushë, bazuar në të dhëna të periudhës 2019–2023 nga dy stacione monitoruese në Bajë dhe Volljakë. Studimi analizon parametra kryesorë fiziko-kimikë si temperatura e ujit, turbullira, pH, oksigjeni i tretur dhe materiet e ngurta të tretshme, duke ofruar një vlerësim të detajuar të gjendjes mjedisore dhe ekosistemit ujor.

Rezultatet tregojnë se cilësia e ujit në Lumin Mirushë varion nga niveli mesatar në të mirë, me ndikime të ndjeshme nga faktorët sezonalë dhe aktivitetet njerëzore në pellg. Studimi thekson rëndësinë e monitorimit të vazhdueshëm dhe masave parandaluese për mbrojtjen e burimeve ujore dhe menaxhimin e qëndrueshëm të ekosistemeve.

Punimi përfaqëson një kontribut të rëndësishëm shkencor në përputhje me politikat evropiane të menaxhimit të ujërave dhe Objektivin e Zhvillimit të Qëndrueshëm 6 (Uji i pastër dhe kanalizimi), duke forcuar rëndësinë e menaxhimit të integruar të burimeve ujore në Kosovë.

Continue Reading

Të kërkuara