Lajmet nga UBT

Faktorët e sigurisë në komunikacionin rrugor

Published

on

Nga prof.dr Nol Deda – Komunikacioni është një fenomen i komplikuar në të cilin krijohen shumë situata të konfliktit. Për t`u rritur siguria në komunikacion, është e nevojshme të merren një numër masash, qëllimi i të cilave është të largohet apo minimizohet rrezikun në rrugë. Rreziku nga aksidentet e komunikacionit, të cilat rrjedhin nga lëvizja e automjeteve dhe këmbësorëve, mund të tregohet në gjendjen e sistemit të faktorëve të cilët paraqiten në moment. Duke analizuar faktorët e mundshëm, komunikacioni rrugor thjesht mund të shikohet përmes tre faktorëve kryesorë: Njeri, Automjet dhe Rrugë.

Në strukturën e komunikacionit rrugore mund të vërehet sistemi mekanik, i cili përbëhet prej lidhjes “Automjet-Rrugë”, dhe sistemit biomekanik, i cili përbëhet prej lidhjes “Njeri-Automjet” dhe “Njeri-Rrugë”.

Ndikimi i këtyre tre faktorëve në sigurinë e komunikacionit rrugor mund të paraqitet përmes diagramit të VENOVIT fig. 1.

Në fig.1 shihet lidhshmëria ndërmjet faktorëve Njeri (NJ)-Automjet(A)-Rrugë (RR). Rrethina, gjithashtu, është faktor i sigurisë së komunikacionit. Çdo gjë që gjendet rreth nesh ndikon në sjelljet tona në komunikacion. Për sigurinë e komunikacionit domethënie të veçantë ka hapësira ku përputhen që të tre faktorët. Disa autorë, në vend të faktorit Rrugë, e marrin faktorin Rrethinë. Nëse shqyrtohet sistemi kibernetik, i cili përbëhet prej tre faktorëve “Automjet”, “Rrugë” dhe “Rrethin”, vërejmë se funksionin e drejtimit e ka ngasësi, objekt i ngasjes është automjeti, derisa rrethina është burim i informatave në bazë të të cilave definohet gjendja e sistemit. Në fig.2 është paraqitur lidhja elementare ndërmjet elementeve të sistemit Njeri – Automjet – Rrethinë.

Nga fig.2 shihet qartë se ekziston ndërrimi i informacioneve dyfish në relacionin rrethinë-ngasës dhe ngasës-automjet, si dhe ndërrimi i informacioneve njëfish, rrethinë-ngasës. Në faktorin rrethinë, si element sigurie dhe bartës i informacioneve është rruga (elementet teknike të rrugës të papërputhshme, gjendja e rrugës e dobët, kushtet atmosferike të dobëta, ndryshime të ndryshme gjatë qarkullimit të automjeteve, etj.). Në bazë të informacioneve të marra në rrugë dhe përcaktimeve subjektive të rrethinës, ngasësi drejton automjetin motorik. 

Sipas disa autorëve, faktori “rrethinë” ka një kuptim shumë më të gjerë dhe  jo të precizuar, sepse krijon shumë paqartësi (p.sh. si hapësirë mund të merret edhe vendi ku gjendet ngasësi, temperatura dhe atmosfera ku ngasësi qëndron, etj.), ndërsa si faktor i tretë merret “Rruga”.

Faktori “Njeri”, “Automjet” dhe “Rrugë”, nuk i përfshinë të gjitha elementet të cilët mund të ndikojnë në siguri, si p.sh. rregullat e qarkullimit në komunikacion rrugor, drejtimi dhe kontrolli në komunikacion, etj. Pra, është e nevojshme që të ndahet edhe faktori i katërt me emrin “Komunikacioni në rrugë”.

Faktorët e sigurisë “Njeriu”, “Rrugë”, “Automjet” dhe “komunikacioni në rrugë” gjithnjë paraqiten, gjegjësisht, janë prezentë në rrugë gjatë lëvizjes së automjeteve në komunikacion. Këta faktorë i nënshtrohen rregullave të caktuara, por nuk i përfshijnë elementet tjera, të cilat paraqiten papritmas (befasishëm), të pasistemuar, por të cilët ndikojnë gjendjen e sigurisë.

Këtu kryesisht mendohet në kushtet atmosferike ose elementet tjera, si p.sh. Gurët në rrugë, vaji dhe balta në rrugë, etj. Për këtë paraqitet nevoja që të caktohet edhe një faktor që do t`i përfshinte të gjitha elementet e cekura. Ky faktor mund të quhet “Faktori incident”, që të përkufizohet dhe sistemohet në sistemin e faktorëve të sigurisë me mënyrën e paraqitjes se tij në komunikacion (befasishëm). Prandaj, mënyra e paraqitjes së rrezikut (aksidenteve) në komunikacion mund të jetë i shtyrë, gjegjësisht, në funksion nga pesë faktorë të cilët përbëjnë sistemin.

 E këta janë:

  1. Faktori  “Njeri”
  2. Faktori  “Automjet”
  3. Faktori  “Rrugë”
  4. Faktori  “Komunikacioni në rrugë”
  5. Faktori  “Incident”

Sot në botë ekzistojnë mendime të ndryshme lidhur me përqindjen e ndikimit të faktorëve të sigurisë në aksidente të komunikacionit rrugor.

Në bazë të analizës së statistikave të të dhënave të aksidenteve të komunikacionit rrugor të vendeve të ndryshme, mund të vihet në përfundim se tre faktorët kryesorë të aksidenteve të komunikacionit rrugor: “Njeriu” (rreth 88%), “Automjet” (rreth 3-4%) dhe “Rrugë” (rreth 7-9%).

Sipas të dhënave të disa autorëve, faktori “rrugë“, si shkaktar i aksidenteve të komunikacionit rrugor, paraqitet me një përqindje të gjerë prej 0,5-35 %.

Në shumë shtete të Evropës merret se faktori “rrugë” është shkaktar i aksidenteve të komunikacionit rrugorë prej 20-30% të rasteve. Duke pasur parasysh se rrjeti rrugor i Evropës është shumë më kualitativ se i yni, në bazë të kritereve të njëjta, duhet të parashikojmë se faktori “Rrugë” ndikon në aksidente të komunikacionit me një përqindje më të madhe. Diferenca në përqindje të ndikimit të faktorit rrugë në aksidente të komunikacionit është mënyra e trajtimit të ekspertëve gjatë zgjidhjeve të aksidenteve të komunikacionit rrugor.

Shumica e autorëve janë të mendimit se faktori:

  1. “Njeri” është 85% shkaktar i të gjitha aksidenteve të komunikacionit rrugor;
  2. Faktori rrugë është shkaktar i aksidenteve të komunikacionit rrugor me 8-10%;
  3. Faktori “Automjet” është shkaktar i aksidenteve me 3-5% te rasteve;
  4. Faktori “Komunikacioni në rrugë” është shkaktar i aksidenteve me 1-2% të rasteve;
  5. Faktori “Incident” është shkaktar i aksidenteve me 1-2% të rasteve.

Continue Reading

Vendi

“Inside Politics with Anisa” sjell diskutim të thellë mbi gjeopolitikën dhe sfidat globale me profesorin Alfred Marleku

Published

on

By

Në episodin më të ri të podcastit “Inside Politics with Anisa”, i ftuar ishte profesori i njohur i marrëdhënieve ndërkombëtare dhe gjeopolitikës, Alfred Marleku, me të cilin u zhvillua një debat i gjerë dhe aktual mbi zhvillimet globale, sigurinë ndërkombëtare dhe pozicionin e Kosovës në një botë gjithnjë e më të polarizuar.

Ky episod solli një analizë të thelluar të sfidave gjeopolitike që po tronditin botën, duke u fokusuar në ndikimin e luftës në Ukrainë, tensionet në Lindjen e Mesme, rivalitetin mes fuqive të mëdha dhe reflektimin e tyre në Ballkan dhe veçanërisht në Kosovë.

Profesori Marleku foli për sinjalet shqetësuese që po shfaqen në rajon, duke theksuar se Ballkani vazhdon të mbetet një hapësirë me rëndësi strategjike për interesat globale. Ai analizoi ndryshimet në arkitekturën e sigurisë pas luftës në Ukrainë, duke vlerësuar se rajoni po hyn në një periudhë të re sfidash, ku ndikimet politike, ekonomike dhe ushtarake mund të ndihen më fuqishëm se më parë.

Në diskutim u trajtua edhe tensioni mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës, si dhe mundësia që përshkallëzimi i konflikteve globale të ketë pasoja direkte për Evropën dhe Ballkanin. Profesori Marleku vlerësoi se shtetet e vogla, përfshirë Kosovën, duhet të jenë shumë më të përgatitura institucionalisht për t’u përballur me krizat e reja ndërkombëtare.

Një pjesë e rëndësishme e bisedës iu kushtua politikës së jashtme të Kosovës, sfidave të saj strategjike dhe nevojës për një qasje më të koordinuar në raport me partnerët ndërkombëtarë. U diskutua edhe mbi neutralitetin politik në kohë krizash globale, ku profesori Marleku theksoi se në një botë të polarizuar, aleancat strategjike mbeten jetike për sigurinë dhe stabilitetin.

Po ashtu, në podcast u analizuan çështjet e sigurisë energjetike dhe ekonomike, duke ngritur pyetjen se sa e ekspozuar mbetet Kosova ndaj krizave globale dhe çfarë hapash duhet të ndërmerren për të rritur qëndrueshmërinë institucionale dhe kombëtare.

Podcasti “Inside Politics with Anisa” vazhdon të sjellë diskutime dhe analiza profesionale mbi politikën, shoqërinë dhe zhvillimet globale, duke krijuar një hapësirë reflektimi dhe debati për çështjet më të rëndësishme të kohës.

Continue Reading

Lajmet nga UBT

Studentët e Inxhinierisë së Trafikut dhe Transportit në UBT zhvillojnë vizitë studimore në kryqëzimet moderne të Prishtinës

Published

on

By

Në kuadër të përgatitjes profesionale dhe avancimit të njohurive praktike të studentëve, Fakulteti i Inxhinierisë së Ndërtimit dhe Infrastrukturës – Programi Inxhinieria e Trafikut dhe Transportit në UBT, ka realizuar një vizitë studimore në kryqëzimet e rrugëve “B” dhe “C” në Prishtinë, me studentët që ndjekin lëndën “Rregullimi i fluksit të trafikut”.

Vizita studimore, e udhëhequr nga ligjëruesi monitorues Dr. Sc. Visar Baxhuku, u organizua me qëllim që studentët të njihen nga afër me funksionimin real të infrastrukturës moderne rrugore, mënyrën e organizimit të trafikut urban, si dhe sfidat dhe zgjidhjet bashkëkohore në menaxhimin e fluksit të automjeteve dhe këmbësorëve.

Përmes aktiviteteve të tilla praktike, programi i Inxhinierisë së Trafikut dhe Transportit dëshmon përkushtimin e tij për të ofruar një edukim të avancuar dhe të ndërlidhur drejtpërdrejt me praktikën profesionale dhe nevojat reale të tregut të punës.

Gjatë vizitës, studentët analizuan nga afër format e ndryshme të kryqëzimeve, përfshirë rrethrrotullimet dhe kryqëzimet me sinjale ndriçuese, duke vëzhguar mënyrën e funksionimit të tyre në raport me qarkullimin urban dhe kërkesat e larta të trafikut në kryeqytet.

Një vëmendje e veçantë iu kushtua paisjeve të sinjalizimit dhe komunikimit, sistemit të semaforëve, sinjalizimit horizontal dhe vertikal, si dhe analizës së pikave të konfliktit mes automjeteve dhe këmbësorëve. Studentët patën mundësinë të studiojnë në terren mënyrën e rregullimit të fluksit të trafikut dhe të identifikojnë pengesat dhe mangësitë që ndikojnë në rrjedhshmërinë e lëvizjes.

Po ashtu, gjatë vizitës u realizuan analiza konkrete lidhur me:

  • pozicionin strategjik të kryqëzimeve në raport me rrjetin rrugor të qytetit;
  • intensitetin dhe jolinearitetin ditor të fluksit të automjeteve;
  • kohëzgjatjen e cikleve të semaforëve;
  • krijimin e vargjeve të automjeteve në pritje;
  • përparësitë e aplikimit të sistemeve moderne Adaptive Signal Control në menaxhimin inteligjent të trafikut.

Diskutimet interaktive dhe angazhimi aktiv i studentëve gjatë vrojtimeve në terren dëshmuan interesimin e madh të tyre për profesionin dhe rëndësinë e ndërlidhjes së teorisë me praktikën.

Sipas vlerësimeve të studentëve dhe stafit akademik, vizita studimore arriti plotësisht qëllimin e saj, duke iu mundësuar studentëve të kuptojnë në mënyrë konkrete sfidat e menaxhimit të trafikut urban dhe aplikimin praktik të njohurive të fituara në auditor.

Programi i Inxhinierisë së Trafikut dhe Transportit vazhdon të organizojë aktivitete të tilla profesionale dhe studimore, të cilat i përgatisin studentët për tregun modern të punës dhe i aftësojnë ata për të kontribuar në zhvillimin e infrastrukturës dhe sistemeve inteligjente të trafikut në Kosovë dhe më gjerë.

Continue Reading

Vendi

Vizitë studimore në Ekoparkun Solar të Gjakovës – studentët e UBT-së përfitojnë përvojë praktike në teknologjitë moderne të energjisë

Published

on

By

Në kuadër të angazhimit për ofrimin e një edukimi bashkëkohor dhe të ndërlidhur ngushtë me praktikën profesionale, studentët realizuan një vizitë studimore në Ekoparkun Solar të Gjakovës – parku më i madh solar në Republikën e Kosovës, me kapacitet të instaluar prej 24 MWp.

Vizita u organizua nën udhëheqjen e profesorëve Vehbi Sofiu, Nexhmi Krasniqi dhe Sami Gashi, duke dëshmuar përkushtimin e programit në zhvillimin profesional të studentëve përmes aktiviteteve praktike dhe njohjes direkte me teknologjitë moderne të energjisë së ripërtëritshme.

Studentët u pritën nga menaxheri i parkut, Jeton Dobruna, i cili prezantoi funksionimin e sistemit fotovoltaik, procesin e lidhjes së paneleve solare sipas stringjeve, konvertimin e energjisë nga DC në AC, si dhe transformimin e tensionit deri në nivelin 35 kV.

Gjatë kësaj vizite, studentët patën mundësinë të shohin nga afër operimin dhe menaxhimin e një prej investimeve më të rëndësishme në fushën e energjisë së gjelbër në Kosovë, duke ndërlidhur njohuritë teorike me aplikimin praktik në terren. Diskutimet interaktive dhe interesimi i madh i studentëve e bënë aktivitetin veçanërisht të vlefshëm për ngritjen e kompetencave të tyre profesionale.

Vizita vazhdoi edhe në qendrën monitoruese dhe menaxhuese të parkut, ku studentët u njohën me sistemet moderne të kontrollit, monitorimit dhe mbrojtjes së instalimeve fotovoltaike.

Aktivitete të tilla dëshmojnë përkushtimin e programit për t’u ofruar studentëve përgatitje cilësore, përvojë praktike dhe kontakt të drejtpërdrejtë me industrinë, duke i aftësuar ata për tregun modern të punës dhe sfidat e sektorit të energjisë së ripërtëritshme.

Continue Reading

Lajmet

Studentët e Artit dhe Medias Digjitale në UBT prezantojnë koleksione unike llampash dhe identitete brendesh

Published

on

By

Në kuadër të “Ditëve të Artit dhe Dizajnit” në UBT, studentët e Artit dhe Medias Digjitale prezantuan projektet e tyre kreative në lëndën “Advanced Multimedia”, nën mentorimin e profesorit Dardan Luta, duke sjellë ide inovative që ndërthurin dizajnin e produktit me identitetin vizual të brendit.

Projekti i këtij viti u fokusua në krijimin e një identiteti të ri të markës përmes dizajnimit të një koleksioni llampash me tematikë të veçantë. Studentët zhvilluan koncepte unike që reflektojnë stile të ndryshme estetike, nga minimalizmi dhe dizajni futuristik, deri te format organike, duke synuar krijimin e një identiteti vizual të dallueshëm dhe modern.

Përveç dizajnimit të produktit, projektet përfshinë edhe krijimin e logos, përzgjedhjen e paletës së ngjyrave, idetë për paketim dhe materialet promovuese vizuale. Përmes kësaj qasjeje multidisiplinare, studentët eksploruan mënyrën se si dizajni i produktit dhe brendimi bashkëpunojnë për të ndërtuar një përvojë të fortë dhe të paharrueshme të markës.

Ky aktivitet dëshmoi kreativitetin, inovacionin dhe aftësitë profesionale të studentëve të AMD-së, duke reflektuar qasjen moderne të UBT-së në zhvillimin e talenteve në fushën e artit, dizajnit dhe komunikimit vizual.

Continue Reading

Të kërkuara