Nga prof.dr Nol Deda – Komunikacioni është një fenomen i komplikuar në të cilin krijohen shumë situata të konfliktit. Për t`u rritur siguria në komunikacion, është e nevojshme të merren një numër masash, qëllimi i të cilave është të largohet apo minimizohet rrezikun në rrugë. Rreziku nga aksidentet e komunikacionit, të cilat rrjedhin nga lëvizja e automjeteve dhe këmbësorëve, mund të tregohet në gjendjen e sistemit të faktorëve të cilët paraqiten në moment. Duke analizuar faktorët e mundshëm, komunikacioni rrugor thjesht mund të shikohet përmes tre faktorëve kryesorë: Njeri, Automjet dhe Rrugë.
Në strukturën e komunikacionit rrugore mund të vërehet sistemi mekanik, i cili përbëhet prej lidhjes “Automjet-Rrugë”, dhe sistemit biomekanik, i cili përbëhet prej lidhjes “Njeri-Automjet” dhe “Njeri-Rrugë”.
Ndikimi i këtyre tre faktorëve në sigurinë e komunikacionit rrugor mund të paraqitet përmes diagramit të VENOVIT fig. 1.
Në fig.1 shihet lidhshmëria ndërmjet faktorëve Njeri (NJ)-Automjet(A)-Rrugë (RR). Rrethina, gjithashtu, është faktor i sigurisë së komunikacionit. Çdo gjë që gjendet rreth nesh ndikon në sjelljet tona në komunikacion. Për sigurinë e komunikacionit domethënie të veçantë ka hapësira ku përputhen që të tre faktorët. Disa autorë, në vend të faktorit Rrugë, e marrin faktorin Rrethinë. Nëse shqyrtohet sistemi kibernetik, i cili përbëhet prej tre faktorëve “Automjet”, “Rrugë” dhe “Rrethin”, vërejmë se funksionin e drejtimit e ka ngasësi, objekt i ngasjes është automjeti, derisa rrethina është burim i informatave në bazë të të cilave definohet gjendja e sistemit. Në fig.2 është paraqitur lidhja elementare ndërmjet elementeve të sistemit Njeri – Automjet – Rrethinë.
Nga fig.2 shihet qartë se ekziston ndërrimi i informacioneve dyfish në relacionin rrethinë-ngasës dhe ngasës-automjet, si dhe ndërrimi i informacioneve njëfish, rrethinë-ngasës. Në faktorin rrethinë, si element sigurie dhe bartës i informacioneve është rruga (elementet teknike të rrugës të papërputhshme, gjendja e rrugës e dobët, kushtet atmosferike të dobëta, ndryshime të ndryshme gjatë qarkullimit të automjeteve, etj.). Në bazë të informacioneve të marra në rrugë dhe përcaktimeve subjektive të rrethinës, ngasësi drejton automjetin motorik.
Sipas disa autorëve, faktori “rrethinë” ka një kuptim shumë më të gjerë dhe jo të precizuar, sepse krijon shumë paqartësi (p.sh. si hapësirë mund të merret edhe vendi ku gjendet ngasësi, temperatura dhe atmosfera ku ngasësi qëndron, etj.), ndërsa si faktor i tretë merret “Rruga”.
Faktori “Njeri”, “Automjet” dhe “Rrugë”, nuk i përfshinë të gjitha elementet të cilët mund të ndikojnë në siguri, si p.sh. rregullat e qarkullimit në komunikacion rrugor, drejtimi dhe kontrolli në komunikacion, etj. Pra, është e nevojshme që të ndahet edhe faktori i katërt me emrin “Komunikacioni në rrugë”.
Faktorët e sigurisë “Njeriu”, “Rrugë”, “Automjet” dhe “komunikacioni në rrugë” gjithnjë paraqiten, gjegjësisht, janë prezentë në rrugë gjatë lëvizjes së automjeteve në komunikacion. Këta faktorë i nënshtrohen rregullave të caktuara, por nuk i përfshijnë elementet tjera, të cilat paraqiten papritmas (befasishëm), të pasistemuar, por të cilët ndikojnë gjendjen e sigurisë.
Këtu kryesisht mendohet në kushtet atmosferike ose elementet tjera, si p.sh. Gurët në rrugë, vaji dhe balta në rrugë, etj. Për këtë paraqitet nevoja që të caktohet edhe një faktor që do t`i përfshinte të gjitha elementet e cekura. Ky faktor mund të quhet “Faktori incident”, që të përkufizohet dhe sistemohet në sistemin e faktorëve të sigurisë me mënyrën e paraqitjes se tij në komunikacion (befasishëm). Prandaj, mënyra e paraqitjes së rrezikut (aksidenteve) në komunikacion mund të jetë i shtyrë, gjegjësisht, në funksion nga pesë faktorë të cilët përbëjnë sistemin.
E këta janë:
Faktori “Njeri”
Faktori “Automjet”
Faktori “Rrugë”
Faktori “Komunikacioni në rrugë”
Faktori “Incident”
Sot në botë ekzistojnë mendime të ndryshme lidhur me përqindjen e ndikimit të faktorëve të sigurisë në aksidente të komunikacionit rrugor.
Në bazë të analizës së statistikave të të dhënave të aksidenteve të komunikacionit rrugor të vendeve të ndryshme, mund të vihet në përfundim se tre faktorët kryesorë të aksidenteve të komunikacionit rrugor: “Njeriu” (rreth 88%), “Automjet” (rreth 3-4%) dhe “Rrugë” (rreth 7-9%).
Sipas të dhënave të disa autorëve, faktori “rrugë“, si shkaktar i aksidenteve të komunikacionit rrugor, paraqitet me një përqindje të gjerë prej 0,5-35 %.
Në shumë shtete të Evropës merret se faktori “rrugë” është shkaktar i aksidenteve të komunikacionit rrugorë prej 20-30% të rasteve. Duke pasur parasysh se rrjeti rrugor i Evropës është shumë më kualitativ se i yni, në bazë të kritereve të njëjta, duhet të parashikojmë se faktori “Rrugë” ndikon në aksidente të komunikacionit me një përqindje më të madhe. Diferenca në përqindje të ndikimit të faktorit rrugë në aksidente të komunikacionit është mënyra e trajtimit të ekspertëve gjatë zgjidhjeve të aksidenteve të komunikacionit rrugor.
Shumica e autorëve janë të mendimit se faktori:
“Njeri” është 85% shkaktar i të gjitha aksidenteve të komunikacionit rrugor;
Faktori rrugë është shkaktar i aksidenteve të komunikacionit rrugor me 8-10%;
Faktori “Automjet” është shkaktar i aksidenteve me 3-5% te rasteve;
Faktori “Komunikacioni në rrugë” është shkaktar i aksidenteve me 1-2% të rasteve;
Faktori “Incident” është shkaktar i aksidenteve me 1-2% të rasteve.
Për të rinjtë që duan të kuptojnë se si funksionon politika, si merren vendimet dhe si ndikojnë zhvillimet politike në shoqëri, studimet në fushën e Shkencave Politike në UBT ofrojnë një bazë të rëndësishme për të ndërtuar një karrierë të orientuar drejt politikëbërjes, institucioneve dhe analizës politike. Programi i Shkencave Politike në UBT është i ndërtuar për t’u ofruar studentëve njohuri teorike dhe aftësi praktike, duke i përgatitur ata për të analizuar zhvillimet politike në Kosovë, rajon dhe më gjerë.
Një nga përparësitë e programit është mundësia e specializimit në tri fusha, duke u dhënë studentëve hapësirë të përshtatin studimet me interesat dhe objektivat e tyre profesionale. Përmes një numri të gjerë të lëndëve zgjedhore, studenti mund të krijojë një profil më personal akademik dhe të fokusohet në temat që i interesojnë më shumë.
Gjatë studimeve, studentët zhvillojnë njohuri mbi teoritë politike dhe konceptet themelore të shkencës politike, por njëkohësisht mësojnë t’i lidhin këto njohuri me zhvillimet konkrete politike. Kjo i ndihmon ata të kuptojnë më mirë proceset e vendimmarrjes, institucionet politike dhe çështjet që ndikojnë në shoqëri, duke zhvilluar një qasje analitike dhe kritike ndaj tyre.
Një tjetër përfitim i rëndësishëm është zhvillimi i aftësive praktike. Studentët mësojnë të analizojnë probleme politike, të argumentojnë në mënyrë profesionale dhe të komunikojnë idetë e tyre si në të shkruar, ashtu edhe në të folur. Po ashtu, programi u mundëson të fitojnë aftësi për hartimin e dokumenteve politike, një kompetencë e rëndësishme për ata që synojnë të angazhohen në institucione publike, organizata, politikëbërje apo analiza profesionale.
Programi ka një qasje të veçantë edhe ndaj realitetit politik të Kosovës. Studentët inkurajohen të analizojnë zhvillimet politike në vend, por edhe t’i vendosin ato në kontekstin rajonal dhe ndërkombëtar. Në këtë mënyrë, ata krijojnë një perspektivë më të gjerë mbi marrëdhëniet politike dhe sfidat me të cilat përballen shtetet dhe shoqëritë moderne.
Programi synon të krijojë një ekuilibër ndërmjet njohurive akademike dhe nevojave të tregut të Kosovës, duke i pajisur studentët me aftësi që mund t’u shërbejnë si në karrierën profesionale, ashtu edhe në studimet e mëtejshme.
Pas përfundimit të programit, të rinjtë janë të përgatitur për të kryer hulumtime, për të analizuar zhvillime politike dhe për të ndërtuar argumente të bazuara në fakte. Këto aftësi mund të jenë të vlefshme për një sërë rrugësh profesionale, përfshirë institucionet publike, organizatat vendore dhe ndërkombëtare, organizatat joqeveritare, institutet hulumtuese, median, administratën publike dhe fushën e politikëbërjes.
Në një realitet ku zhvillimet politike ndikojnë drejtpërdrejt në jetën shoqërore dhe ekonomike, të pasurit e aftësisë për t’i kuptuar dhe analizuar ato është një avantazh i rëndësishëm. Programi i Shkencave Politike në UBT u jep të rinjve mundësinë të ndërtojnë pikërisht këto kompetenca dhe të krijojnë bazën për një të ardhme profesionale në fusha ku kërkohet mendim kritik, analizë, komunikim dhe njohje e proceseve politike.
Në një kohë kur siguria është bërë një nga çështjet më të rëndësishme për shoqëritë moderne, njohuritë dhe profesionistët e rinj në këtë fushë po marrin gjithnjë e më shumë rëndësi. Për të rinjtë që duan të kuptojnë më mirë zhvillimet politike, institucionet e sigurisë, kërcënimet bashkëkohore dhe sfidat që lidhen me sigurinë kombëtare e ndërkombëtare, programi i Studimeve të Sigurisë në UBT ofron një mundësi për zhvillim akademik dhe profesional.
Programi është i orientuar drejt përgatitjes së studentëve me njohuri teorike, por edhe me aftësi praktike që mund t’u shërbejnë në karrierën e tyre të ardhshme. Një nga veçoritë kryesore të këtij programi është mundësia që studentët të thellojnë njohuritë në fusha të ndryshme të specializimit, duke kuptuar më mirë zhvillimet e politikave të sigurisë dhe mënyrën se si ato zbatohen në praktikë.
Për një të ri që zgjedh këtë drejtim studimi, përfitimi nuk kufizohet vetëm te marrja e një diplome. Studenti zhvillon aftësi për të analizuar situata të ndryshme të sigurisë, për të identifikuar rreziqet dhe kërcënimet dhe për të propozuar zgjidhje konkrete. Këto aftësi janë veçanërisht të rëndësishme në një realitet ku siguria nuk lidhet më vetëm me aspektet tradicionale, por edhe me teknologjinë, sigurinë kibernetike, emergjencat civile, gjeopolitikën dhe marrëdhëniet ndërkombëtare.
Një tjetër mundësi e rëndësishme që ofron programi është specializimi në fusha me rëndësi të veçantë për tregun bashkëkohor. Studentët mund të orientohen drejt Sigurisë Nacionale dhe Emergjencave Civile, si dhe drejt Sigurisë Kibernetike, duke krijuar një profil profesional më të përshtatur me interesat dhe objektivat e tyre.
Ndërthurja mes teorisë dhe praktikës e bën programin një mundësi të vlefshme për të rinjtë që synojnë të ndërtojnë një karrierë në institucione të sigurisë, administratë publike, organizata vendore dhe ndërkombëtare, institucione kërkimore, sektorin e teknologjisë apo fusha të tjera që lidhen me sigurinë.
Gjatë studimeve, studentët njihen me koncepte dhe tema nga disa fusha të ndërlidhura, përfshirë ligjin, psikologjinë, gjeopolitikën, institucionet shtetërore, marrëdhëniet ndërkombëtare, politikën e jashtme, sigurinë kibernetike, teknologjinë informative dhe metodologjinë e kërkimit. Kjo qasje multidisiplinare i ndihmon të rinjtë të krijojnë një perspektivë më të gjerë dhe të kuptojnë se si faktorë të ndryshëm ndikojnë në sigurinë e një shteti dhe të shoqërisë.
Programi i kushton rëndësi të veçantë edhe zhvillimit të aftësive për hartimin e dokumenteve dhe strategjive të politikave të sigurisë. Studentët mund të fitojnë aftësi për të përgatitur dokumente që lidhen me politikat e Sigurisë Nacionale, Emergjencave Civile dhe Sigurisë Kibernetike. Kjo përvojë mund të jetë një avantazh i rëndësishëm për një të ri që në të ardhmen synon të angazhohet në institucione publike, organizata ndërkombëtare apo role që kërkojnë analizë dhe hartim të politikave.
Mësimdhënia akademike mbështetet në kurrikula dhe literaturë bashkëkohore, duke marrë referenca edhe nga programe të studimeve të sigurisë në universitete të njohura në Evropë dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Në këtë mënyrë, studentët kanë mundësi të njihen me qasje moderne dhe zhvillimet më të fundit në fushën e sigurisë, ndërsa programi është i orientuar edhe drejt nevojave konkrete të tregut të Kosovës.
Për të rinjtë që e shohin të ardhmen e tyre në fushën e sigurisë, politikëbërjes, analizës strategjike apo sigurisë kibernetike, studimi në këtë drejtim mund të jetë një hap i rëndësishëm drejt ndërtimit të një karriere profesionale. Përveç njohurive, studentët përfitojnë aftësi në hulumtim shkencor, komunikim, analizë kritike, zgjidhjen e problemeve dhe hartimin e dokumenteve strategjike.
Në përfundim të programit, synimi është që të diplomuarit të jenë në gjendje të kuptojnë dhe analizojnë zhvillimet kryesore të politikave të sigurisë, të vlerësojnë rreziqet dhe kërcënimet, të argumentojnë në mënyrë profesionale dhe të kontribuojnë në hartimin e politikave që lidhen me sigurinë e Kosovës dhe rajonit. Për një gjeneratë të re që përballet me sfida gjithnjë e më komplekse, një formim i tillë mund të krijojë bazën për një profesion me përgjegjësi, por edhe me mundësi të shumta zhvillimi.
Studimet e Sigurisë në UBT janë një mundësi për të rinjtë që duan të shkojnë përtej njohurive teorike dhe të ndërtojnë kompetenca konkrete për një të ardhme profesionale në një nga fushat më dinamike dhe më të rëndësishme të kohës.
Në prag të mbajtjes së afatit të dytë të Testit të Maturës Shtetërore 2026, i cili do të zhvillohet nesër, më 29 gusht, UBT u uron suksese të gjithë maturantëve që do t’i nënshtrohen këtij testi, duke u dëshiruar rezultate të mira dhe përmbushjen e objektivave të tyre akademike.
Ky test përbën një etapë të rëndësishme për maturantët në përfundim të arsimit të mesëm dhe një hap drejt vazhdimit të rrugëtimit të tyre në arsimin e lartë dhe zhvillimit të mëtejmë profesional.
UBT, edhe gjatë këtij viti, ka qenë pranë maturantëve përmes Programit Përgatitor për Maturën Shtetërore 2026, i cili u organizua në qendrat e UBT-së në Prishtinë, Ferizaj, Pejë dhe Prizren.
Përmes këtij programi, maturantët patën mundësi të përgatiten në lëndët kryesore dhe ato zgjedhore, përmes ligjëratave, ushtrimeve praktike, testeve model dhe përsëritjes së njohurive kryesore të nevojshme për testin.
UBT u dëshiron të gjithë maturantëve suksese në afatin e dytë të Testit të Maturës Shtetërore 2026 dhe beson se puna, përkushtimi dhe përgatitja e tyre do të kurorëzohen me rezultate të mira.
Suksese maturantë! UBT beson në ju dhe në potencialin tuaj për të ndërtuar të ardhmen që dëshironi!
Në një kohë kur mënyra e informimit, komunikimit dhe krijimit të përmbajtjes po ndryshon çdo ditë, profesionet e lidhura me median dhe komunikimin po kërkojnë gjithnjë e më shumë njerëz kreativë, të aftë dhe të përgatitur për t’iu përshtatur zhvillimeve të reja teknologjike. Pikërisht në këtë drejtim është konceptuar Programi Bachelor në Media dhe Komunikim në UBT, duke u ofruar studentëve një kombinim të njohurive teorike, përvojës praktike dhe aftësive profesionale që mund t’i përdorin në një gamë të gjerë fushash.
Programi është i orientuar drejt përgatitjes së studentëve për realitetin e sotëm mediatik, ku gazetaria tradicionale tashmë ndërthuret me median online, komunikimin digjital, rrjetet sociale, marketingun dhe format e reja të prodhimit të përmbajtjes. Për këtë arsye, studentët nuk fokusohen vetëm në mësimin e teorive të medias dhe komunikimit, por aftësohen që këto njohuri t’i zbatojnë në praktikë. Ata mësojnë të realizojnë intervista, të shkruajnë dhe redaktojnë materiale për media të ndryshme, të krijojnë përmbajtje, të komunikojnë në mënyrë profesionale dhe të përdorin mjete bashkëkohore të komunikimit.
Një pjesë e rëndësishme e programit lidhet me zhvillimin e aftësive në komunikimin digjital, menaxhimin e përmbajtjeve online, përdorimin e ueb-faqeve dhe hartimin e strategjive të marketingut dhe komunikimit. Kjo u mundëson studentëve të krijojnë një profil më të gjerë profesional dhe të mos kufizohen vetëm në një sektor të medias. Në varësi të interesimeve dhe aftësive të tyre, ata mund të orientohen drejt gazetarisë, mediave tradicionale dhe online, komunikimit institucional, marrëdhënieve me publikun, marketingut digjital, menaxhimit të përmbajtjeve dhe fushave të tjera të komunikimit.
Programi i kushton rëndësi të veçantë edhe etikës profesionale, njohjes së institucioneve dhe kuptimit të rolit që media dhe komunikimi kanë në shoqëri. Studentët përgatiten për të analizuar informacionin, për ta përpunuar dhe përcjellë atë në mënyrë profesionale, duke zhvilluar njëkohësisht aftësitë e tyre verbale dhe të shkruara. Përmes punës individuale dhe projekteve ekipore, ata mësojnë të punojnë në mënyrë të pavarur, por edhe të bashkëpunojnë me të tjerët, përfshirë edhe në mjedise multikulturore.
Një tjetër mundësi e rëndësishme që ofron ky program është zhvillimi i aftësive që lidhen me krijimtarinë dhe sipërmarrjen. Studentët mund të ndërtojnë njohuri të mjaftueshme për të zhvilluar projekte të tyre, për të krijuar përmbajtje dhe, në të ardhmen, edhe për të nisur një biznes personal në fushën e medias, komunikimit apo marketingut digjital. Njohuritë në dizajn, redaktim, komunikim online dhe strategji të marketingut krijojnë një bazë të dobishme për ata që duan të krijojnë një profil profesional të pavarur.
Në përfundim të studimeve, synimi është që të diplomuarit të jenë profesionistë të aftë për t’u përballur me kërkesat e një tregu pune gjithnjë në ndryshim. Ata fitojnë aftësi për të komunikuar qartë, për të shkruar dhe krijuar përmbajtje, për të analizuar dhe përpunuar informacionin, për të përdorur teknologjinë dhe platformat digjitale, si dhe për të punuar në ekipe dhe në kontekste ndërkulturore.
Në një botë ku informacioni lëviz me shpejtësi dhe ku komunikimi është bërë pjesë e çdo organizate, institucioni dhe biznesi, profesionistët e medias nuk janë më vetëm gazetarë. Ata janë krijues të përmbajtjes, komunikues, menaxhues të informacionit, specialistë të komunikimit digjital dhe profesionistë që lidhin institucionet me publikun. Pikërisht për këtë arsye, Programi Bachelor në Media dhe Komunikim në UBT synon t’u japë të rinjve jo vetëm një diplomë universitare, por edhe njohuri dhe aftësi konkrete për të ndërtuar një karrierë në një prej fushave më dinamike dhe më të kërkuara të kohës.