Gjatë historisë shpesh kemi lexuar për ngjarjet madhështore të udhëheqësve trima, qenieve mitologjike dhe mendjeve të jashtëzakonshme.
Megjithatë, shpesh historitë dhe folkloret tona janë të ndërthurura. Ka figura të panumërta historike që kanë formësuar shoqërinë tonë, por a keni menduar ndonjëherë nëse të gjitha ato kanë ekzistuar vërtet?
Shumë studiues dhe historianë i kanë kushtuar jetën e tyre për të gjetur përgjigjen e kësaj pyetjeje.
Këtu janë disa njerëz të famshëm për të cilët me shumë mundësi keni dëgjuar, por që mund të mos kenë ekzistuar ndonjëherë, e tani disa prej tyre të verfikuar.
Mulan
Edhe pse shumica prej nesh e njohin Mulan nga tipari i animuar i Disney, ajo njihej tashmë si një figurë legjendare në Kinë. Shumë studiues janë të ndarë nëse ajo ishte një person i vërtetë apo jo. Balada e Mulan u shfaq për herë të parë në Regjistrimet Muzikore të Vjetra dhe të Reja gjatë dinastisë Chen Jugore në shekullin e 6 -të.
Mbreti Arthur
Ndërsa Mbreti Arthur ka qenë një udhëheqës legjendar britanik në shumë libra, shfaqje, filma dhe shfaqje televizive, shumica e historianëve modernë pajtohen se ai është një figurë johistorike. Shumica e tregimeve që rrethojnë mbretin Arthur vijnë nga folklori anglez dhe uellsian, si dhe shpikja letrare.
Robin Hood
Robin Hood është ilegali legjendar që shpesh shfaqet në folklorin anglez dhe ka qenë një shtyllë e letërsisë dhe filmave për shumë vite. Ai është i njohur për prirjen e tij për të vjedhur nga të pasurit për t’u dhënë të varfërve. Ka pasur debate të shumta të vazhdueshme për shekuj nëse ai ekzistonte apo jo, por asnjëherë nuk ka pasur prova konkrete që ai të ketë ekzistuar.
William Tell
William Tell është një hero i historisë popullore nga Zvicra. Sipas legjendës, Tell ishte një ekspert qitjeje me një hark dhe ishte njeriu që vrau Albrecht Gessler, një tiran që sundonte në Altdorf. Shumë kanë debatuar nëse ai ishte një person i vërtetë apo jo, por historianët modernë nuk besojnë se ka prova që ai ishte i vërtetë.
Sun Tzu
Ndërsa libri me ndikim Arti i Luftës i është atribuar Sun Tzu, një gjenerali legjendar kinez, strateg ushtarak, filozof dhe shkrimtar, nuk është 100% e qartë nëse ai ekzistonte apo jo. Historiku i tij është ende i pasigurt dhe shumë kanë thënë se libri në të vërtetë mund të jetë një përmbledhje e mësimeve të shumë udhëheqësve ushtarakë.
Homeri
Ka një debat të madh midis studiuesve nëse ai ekzistonte apo jo. Ata që besojnë se ai ishte i vërtetë thonë se ai ishte gjallë gjatë shekullit të 8-të ose 9-të pes dhe ishte rom nga Jonia (rajon i lashtë në pjesën qendrore të bregut perëndimor të Anadollit në Turqinë e sotme). Ai do të kishte qenë një poet i traditës gojore, dhe kështu besohet se veprat që i atribuohen patjetër u transkriptuan nga të tjerët.
Kunta Kinte
Kunta Kinte është një personazh nga libri Roots: The Saga of a Family American i vitit 1976, i cili më vonë u përshtat në një miniserial televiziv të vitit 1977 që ishte jashtëzakonisht i popullarizuar. Në shfaqje, personazhi u luajt nga LeVar Burton. Ndërsa ai ndoshta bazohej në një person të vërtetë, vetë Kunta Kinte nuk ishte një person i vërtetë.
Helena e Trojës
Siç thuhet në Marlowe’s Doctor Faustus, Helen of Troy ishte “fytyra që nisi një mijë anije”. Gjoja gruaja më e bukur në botë, nuk duket se ka ekzistuar në të vërtetë, por është thjesht një personazh në poemën epike të Homerit “The Illiad”.
Mbreti Midas
Shumica prej jush mund të keni dëgjuar për mbretin Midas, i cili u mallkua me aftësinë për të kthyer çdo gjë që prekte në ar, duke na dhënë shprehjen ‘prekja Midas’. Ndërsa ai ka shumë të ngjarë të ekzistonte si një mbret i vërtetë, nuk ka shumë gjasa që historia për të cilën ai njihet të jetë historikisht e saktë. Sidoqoftë, është një pjesë e madhe e mitologjisë greke.
Jack the Ripper
Jack the Ripper ishte një vrasës serial i paidentifikuar i cili ishte aktiv në zonat e varfra të Londrës në 1888. Ai nuk është identifikuar kurrë, kështu që është vërtet e vështirë të dihet nëse të gjitha vrasjet që i atribuohen atij janë kryer në të vërtetë nga i njëjti, një person. Vrasjet mbeten të pazgjidhura deri më sot, duke bërë që shumë legjenda të Jack the Ripper të bëhen një kombinim i pseudo-historisë, folklorit dhe kërkimit historik.
Odiseu
Odiseu, i njohur gjithashtu me emrin e tij latin Ulysses, është një mbret dhe luftëtar legjendar grek i cili është figura qendrore dhe heroi i Odiseut të Homerit. Ai është gjithashtu një figurë kryesore tek vepra Illiada. Disa studiues argumentojnë se ai mund të ketë ekzistuar në të vërtetë, por nuk ka prova konkrete të verifikuara për ta vërtetuar këtë.
Pitagora
Ne të gjithë mësuam për Teoremën e Pitagorës, por kush ishte njeriu prapa teoremës matematikore? Ndërsa studiuesit pajtohen që ai ka ekzistuar, jeta e tij është e mbuluar plotësisht me mister dhe pothuajse asgjë nuk dihet për të. Edhe pse shumë vepra dhe mësime i atribuohen atij, është e paqartë nëse ai me të vërtetë i ka shkruar të gjitha veprat vetë.
Carolyn Keene
Seriali i mistershëm i Nancy Drew i atribuohej Carolyn Keene, por a e dini se ky ishte në të vërtetë një pseudonim? Tregimet u prodhuan nga Stratemeyer Syndicate, i cili punësoi shkrimtarë si Mildred Wirt për të shkruar dorëshkrimet për librat e njohur. Mjerisht, ata u paguan vetëm 125 dollarë për libër dhe u detyruan të heqin dorë nga të drejtat për veprat, si dhe të ruajnë konfidencialitetin.
Donald Kaufman
Në filmin Adaptation, Nicholas Cage portretizoi Donald Kaufman, vëllain e versionit filmik të regjisorit Charlie Kaufman. Kushdo që shikon filmin bindet se është i vërtetë, por rezulton se Donald Kaufman nuk ekziston vërtet dhe është një personazh i krijuar nga Charlie për filmin.
Betty Crocker
Betty Crocker është një personazh imagjinar i krijuar nga marka me të njëjtin emër për t’u përdorur në fushatat reklamuese. Portreti i Betty Crocker u porosit në 1936 dhe u përdor në paketimin e produkteve. Sidoqoftë, ajo kurrë nuk ishte një person i vërtetë. Emri Betty u zgjodh pasi u pa si një emër i gëzuar, dhe shumë i përhapur në Amerikë.
Sherlock Holmes
Benedict Cumberbatch në rolin e Sherlock Holmes.
Sherlock Holmes është një personazh kaq i dashur që ka qenë një element kryesor i letërsisë, shfaqjeve televizive dhe filmave që shumë besojnë se ai ishte një person i vërtetë. Edhe pse nuk ishte, Arthur Conan Doyle, shkrimtari që krijoi personazhin, e bazoi atë në kirurgun e jetës reale Joseph Bell, i cili ishte i njohur për nxjerrjen e përfundimeve të gjera nga detaje shumë të vogla, ashtu si Holmes.
Zorro
Ngjashëm me Sherlock Holmes, Zorro është një personazh aq i dashur sa që shumë njerëz mendojnë se ai ishte një person i vërtetë. Zorro është një personazh imagjinar i cili zakonisht portretizohet si një vigjilent simpatik që mbron njerëzit e zakonshëm dhe autoktonë të Kalifornisë kundër tiranëve. Besohet se ai u frymëzua nga Joaquin Murrieta, i cili u quajt Robin Hood i Perëndimit.
Allegra Coleman
Supermodelja dhe aktorja Allegra Coleman u paraqit në kopertinën e revistës Esquire në 1996 dhe u quajt “vajza e ëndrrave të ardhshme të Hollivudit”. Agjentët u përpoqën shpejt për ta gjetur atë për ta rezervuar për punë, por kishte një problem: ajo nuk ishte e vërtetë. E gjithë gjë ishte një mashtrim nga autori i artikullit, Martha Sherrill. Gruaja që paraqitej si Coleman në kopertinë ishte Ali Larter, e cila përfundoi duke nënshkruar shumë kontrata pune pas kësaj ndodhie.
Tokio Rose
Iva Toguri
Tokio Rose ishte emri që trupat aleate i dhanë grupit anglishtfolës të transmetuesve femra të radios që përhapnin propagandën japoneze gjatë Luftës së Dytë Botërore. Ato fituan një reputacion shumë negativ për përpjekjet e tyre për të demoralizuar trupat. Iva Toguri, një prej anëtarëve, u arrestua në fakt për gjuhë urrejtjeje. Sidoqoftë, një person i quajtur Tokio Rose nuk ekzistonte kurrë.
Kaycee Nicole Swenson
Kaycee Nicole Swenson ishte një nga njerëzit e parë të famshëm në internet gjatë fillimit të viteve 2000. Për dy vjet, ajo ishte e hapur në blogun e saj në lidhje me luftën e saj me leuçeminë, e cila mahniti lexuesit. U raportua se ajo vdiq në 2001, por pasi fansat filluan të shikojnë historinë, ata kuptuan se gjithçka ishte sajuar nga shtëpiake e mërzitur Debbie Swenson, e cila pretendonte të ishte nëna e pikëlluar e Kaycee.
Rosie the Riveter
Rosie the Riveter është një ikonë kulturore, por për fat të keq ajo kurrë nuk ishte në e vërtetë. Gruaja në imazhin e famshëm u krijua nga J. Howard Miller dhe thuhet se ajo ishte frymëzuar nga punëtorja e fabrikës së armëve Veronica Foster, e cila njihej si “Ronnie, the Bren Gun Girl” dhe u përdor gjithashtu në postera propagandistikë gjatë Luftës së Dytë Botërore.
Në kuadër të aktiviteteve të organizuara për Ditët e Artit dhe Dizajnit 2026, Fakulteti i Artit dhe Dizajnit në UBT vazhdon të promovojë kreativitetin, inovacionin dhe talentin e studentëve përmes organizimit të ekspozitave dhe aktiviteteve artistike bashkëkohore që lidhin teorinë me praktikën krijuese.
Si pjesë e këtij programi artistik dhe kulturor, studentët e vitit të parë prezantuan një ekspozitë me punimet e realizuara në lëndët “Gjenerimi i Ideve” dhe “Modelim”, nën mentorimin e profesoreshës Arbresha Hoxha.
Ekspozita solli para publikut procesin krijues dhe zhvillimin konceptual të studentëve, duke reflektuar qasjen e tyre inovative në art dhe dizajn, eksplorimin e ideve, formës dhe strukturës, si dhe aplikimin kreativ të materialeve të ndryshme në realizimet artistike dhe dizajnuese.
Punimet e prezantuara dëshmuan përkushtimin, imagjinatën dhe zhvillimin profesional të studentëve gjatë semestrit, duke krijuar një hapësirë moderne të komunikimit vizual, eksperimentimit artistik dhe shprehjes kreative.
Përmes organizimit të aktiviteteve të tilla, Fakulteti i Artit dhe Dizajnit në UBT synon të krijojë një ambient frymëzues ku studentët kanë mundësinë të prezantojnë idetë dhe projektet e tyre para publikut, duke zhvilluar kompetenca profesionale dhe duke u përgatitur për sfidat reale të industrisë kreative dhe dizajnit bashkëkohor.
Në Junakë të Zveçanit është inauguruar nënstacioni i ri policor, në një ceremoni ku morën pjesë ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, ministri i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, si dhe drejtori i Përgjithshëm i Policisë së Kosovës, Gazmend Hoxha.
Me këtë rast u theksua se nënstacioni i ri do të forcojë praninë institucionale, do të rrisë sigurinë dhe do të kontribuojë në fuqizimin e sovranitetit të Republikës së Kosovës në veri të vendit.
Sipas Haxhiut, vendosja e institucioneve të sigurisë në terren mundëson reagim më të shpejtë të policisë, ofrim më efikas të sigurisë dhe rritje të besimit të qytetarëve në institucionet shtetërore.
Po ashtu u bë e ditur se investimet në Policinë e Kosovës dhe në forcimin e institucioneve të sigurisë do të vazhdojnë edhe në të ardhmen, me synim ruajtjen e rendit, ligjit dhe sigurisë në të gjithë territorin e vendit.
“Vendosja e institucioneve të sigurisë në terren është dëshmi e shtrirjes së shtetit dhe e përkushtimit ndaj rendit, ligjit dhe sigurisë për të gjithë qytetarët, pa dallim”, shkruan ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu.
Në vazhdën e bashkëpunimeve akademike ndërkombëtare dhe aktiviteteve që promovojnë dialogun ndërkulturor dhe shkëmbimin e perspektivave globale, Fakulteti i Shkencave Politike dhe Studimeve të Sigurisë në UBT organizoi një diskutim të hapur me studentë nga Clemson University në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Ky aktivitet u realizua në kuadër të një tradite tashmë trevjeçare të bashkëpunimit ndërmjet UBT-së dhe studentëve amerikanë, me qëllim të njohjes më të afërt të Kosovës, zhvillimeve politike, shoqërore dhe sfidave rajonale, si dhe krijimit të urave të komunikimit akademik ndërmjet studentëve vendorë dhe ndërkombëtarë.
Diskutimi u zhvillua në një atmosferë interaktive dhe dinamike, ku studentët patën mundësinë të ndajnë pikëpamje mbi temat që lidhen me politikën ndërkombëtare, sigurinë, diplomacinë, zhvillimet demokratike dhe perspektivën e Kosovës në kontekstin global.
Pjesë e panelit ishin Dekania, Hajdi Xhixha dhe Prodekani, Arian Kadriu, të cilët diskutuan me studentët mbi rëndësinë e edukimit politik dhe sigurisë në një botë gjithnjë e më komplekse, duke theksuar rolin e institucioneve akademike në formimin e liderëve të rinj dhe profesionistëve të së ardhmes.
Gjatë diskutimit u trajtuan edhe tema që lidhen me pozitën gjeopolitike të Kosovës, proceset demokratike, sfidat e sigurisë rajonale dhe rëndësinë e bashkëpunimit ndërkombëtar në ndërtimin e paqes dhe stabilitetit.
Ky aktivitet shërbeu si një mundësi e rëndësishme për studentët e UBT-së që të angazhohen në debate akademike me karakter ndërkombëtar, të zhvillojnë aftësitë e tyre analitike dhe komunikuese, si dhe të krijojnë kontakte me studentë dhe akademikë nga universitete prestigjioze ndërkombëtare.
Fakulteti i Shkencave Politike dhe Studimeve të Sigurisë në UBT vazhdon të promovojë aktivitete të tilla akademike dhe ndërkombëtare, duke krijuar një ambient studimi modern dhe të orientuar drejt praktikës, diplomacisë, analizës politike dhe çështjeve globale.
Përmes bashkëpunimeve me universitete dhe institucione ndërkombëtare, UBT forcon dimensionin ndërkombëtar të programeve të studimit dhe u ofron studentëve përvoja reale akademike që kontribuojnë në përgatitjen e tyre profesionale për tregun global të punës dhe institucionet vendore e ndërkombëtare.
Kancelari gjerman, Friedrich Merz, propozoi që vendeve të Ballkanit Perëndimor t’u jepet statusi i vëzhguesit në Bashkimin Evropian, ndërsa Ukrainës statusi i së ashtuquajturës anëtare e asociuar pa të drejtë vote.
Në një letër që Merz ua dërgoi liderëve të BE-së – presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, presidentit të Këshillit Evropian, Antonio Costa, si dhe presidentit qipriot, Nikos Christodoulides, aktualisht kryesues i BE-së – ai vlerëson se nevojitet një dinamikë e re për Ukrainën, Ballkanin Perëndimor dhe Moldavinë.
Në letrën që Radio Evropa e Lirë e pa, Merz thekson se procesi i zgjerimit të BE-së është duke zgjatur shumë dhe, sipas tij, kjo shkakton zemërim të kuptueshëm si te vendet kandidate, ashtu edhe te shtetet anëtare.
Ballkani Perëndimor – vëzhgues në institucionet e BE-së
Për vendet e Ballkanit Perëndimor dhe Moldavinë, Merz propozon shqyrtimin e “zgjidhjeve inovative” për të përshpejtuar procesin e anëtarësimit të tyre në BE.
Ai sugjeron, mes tjerash, qasje të privilegjuar në tregun e vetëm evropian dhe lidhje më të ngushta me institucionet e BE-së në procesin e përditshëm të vendimmarrjes.
Ai, po ashtu, propozon dhënien e statusit të vëzhguesit për vendet e Ballkanit Perëndimor në të gjitha institucionet relevante të Bashkimit Evropian, si dhe mbajtjen e mbledhjeve të përbashkëta të Komisionit Evropian ose Parlamentit Evropian me përfaqësues të rajonit, për çështje që lidhen drejtpërdrejt me të.
“Integrimi gradual mund të realizohet përmes ndërtimit të blloqeve që do të shërbenin si bazë për zbatimin e plotë të fushave përkatëse të politikave, dhe më pas do të shoqërohej me mbështetje më të madhe në zbatimin e ligjeve të BE-së. Përveç kësaj, mund ta avancojmë edhe integrimin institucional mbi bazën e progresit real. E gjithë kjo mund t’i afrojë ndjeshëm vendet kandidate me ne dhe të nxisë një ambicie të re për reforma të mëtejshme drejt anëtarësimit të plotë”, thuhet në letrën e kancelarit gjerman.
“Të qëndrojmë fort të përkushtuar ndaj premtimit se vendet e Ballkanit Perëndimor dhe Moldavia mund t’i bashkohen Bashkimit Evropian, siç është përcaktuar në Kriteret e Kopenhagës dhe në Agjendën e Selanikut të vitit 2003. Qëllimi ynë nuk ka ndryshuar: kompletimi i Bashkimit Evropian përmes përfshirjes së të gjitha vendeve kandidate”, theksohet në letër.
Nga vendet e Ballkanit Perëndimor, Shqipëria, Mali i Zi, Serbia, Bosnje dhe Hercgovina dhe Maqedonia e Veriut janë kandidate për anëtarësim, ndërsa Kosova jo.
Ukraina si anëtare e asociuar
Kreu i Qeverisë gjermane propozon që Ukrainës menjëherë t’i mundësohet të afrohet më shumë me Bashkimin Evropian dhe institucionet e tij kryesore, “pa ndikuar në negociatat e vazhdueshme të pranimit, por duke inkurajuar dhe mbështetur atë proces”.
Sipas tij, statusi i “shtetit anëtar të asociuar” mund të përfshijë, ndër të tjera, pjesëmarrjen në takimet e udhëheqësve ose ministrave të Bashkimit Evropian pa të drejtë vote, statusin e një anëtari të asociuar të Komisionit Evropian dhe Parlamentit Evropian, gjithashtu pa të drejtë vote, si dhe zbatimin gradual të ligjeve të Bashkimit Evropian në përputhje me përparimin e Ukrainës në negociatat e pranimit – “jo automatikisht, por pas miratimit të Këshillit të Bashkimit Evropian dhe me klauzolat e përshtatshme mbrojtëse”.
Merz, gjithashtu, propozon një mekanizëm automatik kthimi, në rast të kthimit prapa në vlerat themelore të Bashkimit Evropian, veçanërisht kur bëhet fjalë për sundimin e ligjit ose hapa prapa strukturorë në negociatat e pranimit.
“Ukraina është anëtare e familjes evropiane dhe ne do të vazhdojmë ta mbështesim atë në ndërtimin e një të ardhmeje paqësore dhe të begatë brenda Bashkimit Evropian. Me këtë qasje, Ukraina do të bënte një hap të madh përpara, duke iu afruar menjëherë anëtarësimit të plotë. Ne do t’i ofronim Ukrainës një ekuivalent të rëndësishëm të anëtarësimit, që tejkalon shumë atë që do të mund ta arrinim në afat të mesëm përmes metodologjisë sonë të pranimit, veçanërisht duke marrë parasysh procesin e ratifikimit”, thuhet në letën e kancelarit gjerman.
Ai nënvizon, po ashtu, se propozimi për Ukrainën pasqyron situatën specifike të këtij vendi.
Paralelisht, thuhet në letër, Bashkimi Evropian do të vazhdojë me procedurën e rregullt të pranimit, për të siguruar që pranimi formal të arrihet sa më shpejt që të jetë e mundur.
Kreu i Qeverisë gjermane beson se këto propozime nuk kërkojnë ndryshime në kuadrin institucional dhe ligjor të Bashkimit Evropian, por vetëm një “marrëveshje të fortë politike”.
Ai shton se këto çështje mund të zgjidhen nëse evropianët marrin një qasje konstruktive ndaj këtij statusi të veçantë, sepse do të ishte një sinjal i fortë politik, për të cilin Ukraina dhe qytetarët e saj kanë nevojë në kohën e luftës së vazhdueshme të tyre kundër agresionit rus./REL/