Gjatë historisë shpesh kemi lexuar për ngjarjet madhështore të udhëheqësve trima, qenieve mitologjike dhe mendjeve të jashtëzakonshme.
Megjithatë, shpesh historitë dhe folkloret tona janë të ndërthurura. Ka figura të panumërta historike që kanë formësuar shoqërinë tonë, por a keni menduar ndonjëherë nëse të gjitha ato kanë ekzistuar vërtet?
Shumë studiues dhe historianë i kanë kushtuar jetën e tyre për të gjetur përgjigjen e kësaj pyetjeje.
Këtu janë disa njerëz të famshëm për të cilët me shumë mundësi keni dëgjuar, por që mund të mos kenë ekzistuar ndonjëherë, e tani disa prej tyre të verfikuar.
Mulan
Edhe pse shumica prej nesh e njohin Mulan nga tipari i animuar i Disney, ajo njihej tashmë si një figurë legjendare në Kinë. Shumë studiues janë të ndarë nëse ajo ishte një person i vërtetë apo jo. Balada e Mulan u shfaq për herë të parë në Regjistrimet Muzikore të Vjetra dhe të Reja gjatë dinastisë Chen Jugore në shekullin e 6 -të.
Mbreti Arthur
Ndërsa Mbreti Arthur ka qenë një udhëheqës legjendar britanik në shumë libra, shfaqje, filma dhe shfaqje televizive, shumica e historianëve modernë pajtohen se ai është një figurë johistorike. Shumica e tregimeve që rrethojnë mbretin Arthur vijnë nga folklori anglez dhe uellsian, si dhe shpikja letrare.
Robin Hood
Robin Hood është ilegali legjendar që shpesh shfaqet në folklorin anglez dhe ka qenë një shtyllë e letërsisë dhe filmave për shumë vite. Ai është i njohur për prirjen e tij për të vjedhur nga të pasurit për t’u dhënë të varfërve. Ka pasur debate të shumta të vazhdueshme për shekuj nëse ai ekzistonte apo jo, por asnjëherë nuk ka pasur prova konkrete që ai të ketë ekzistuar.
William Tell
William Tell është një hero i historisë popullore nga Zvicra. Sipas legjendës, Tell ishte një ekspert qitjeje me një hark dhe ishte njeriu që vrau Albrecht Gessler, një tiran që sundonte në Altdorf. Shumë kanë debatuar nëse ai ishte një person i vërtetë apo jo, por historianët modernë nuk besojnë se ka prova që ai ishte i vërtetë.
Sun Tzu
Ndërsa libri me ndikim Arti i Luftës i është atribuar Sun Tzu, një gjenerali legjendar kinez, strateg ushtarak, filozof dhe shkrimtar, nuk është 100% e qartë nëse ai ekzistonte apo jo. Historiku i tij është ende i pasigurt dhe shumë kanë thënë se libri në të vërtetë mund të jetë një përmbledhje e mësimeve të shumë udhëheqësve ushtarakë.
Homeri
Ka një debat të madh midis studiuesve nëse ai ekzistonte apo jo. Ata që besojnë se ai ishte i vërtetë thonë se ai ishte gjallë gjatë shekullit të 8-të ose 9-të pes dhe ishte rom nga Jonia (rajon i lashtë në pjesën qendrore të bregut perëndimor të Anadollit në Turqinë e sotme). Ai do të kishte qenë një poet i traditës gojore, dhe kështu besohet se veprat që i atribuohen patjetër u transkriptuan nga të tjerët.
Kunta Kinte
Kunta Kinte është një personazh nga libri Roots: The Saga of a Family American i vitit 1976, i cili më vonë u përshtat në një miniserial televiziv të vitit 1977 që ishte jashtëzakonisht i popullarizuar. Në shfaqje, personazhi u luajt nga LeVar Burton. Ndërsa ai ndoshta bazohej në një person të vërtetë, vetë Kunta Kinte nuk ishte një person i vërtetë.
Helena e Trojës
Siç thuhet në Marlowe’s Doctor Faustus, Helen of Troy ishte “fytyra që nisi një mijë anije”. Gjoja gruaja më e bukur në botë, nuk duket se ka ekzistuar në të vërtetë, por është thjesht një personazh në poemën epike të Homerit “The Illiad”.
Mbreti Midas
Shumica prej jush mund të keni dëgjuar për mbretin Midas, i cili u mallkua me aftësinë për të kthyer çdo gjë që prekte në ar, duke na dhënë shprehjen ‘prekja Midas’. Ndërsa ai ka shumë të ngjarë të ekzistonte si një mbret i vërtetë, nuk ka shumë gjasa që historia për të cilën ai njihet të jetë historikisht e saktë. Sidoqoftë, është një pjesë e madhe e mitologjisë greke.
Jack the Ripper
Jack the Ripper ishte një vrasës serial i paidentifikuar i cili ishte aktiv në zonat e varfra të Londrës në 1888. Ai nuk është identifikuar kurrë, kështu që është vërtet e vështirë të dihet nëse të gjitha vrasjet që i atribuohen atij janë kryer në të vërtetë nga i njëjti, një person. Vrasjet mbeten të pazgjidhura deri më sot, duke bërë që shumë legjenda të Jack the Ripper të bëhen një kombinim i pseudo-historisë, folklorit dhe kërkimit historik.
Odiseu
Odiseu, i njohur gjithashtu me emrin e tij latin Ulysses, është një mbret dhe luftëtar legjendar grek i cili është figura qendrore dhe heroi i Odiseut të Homerit. Ai është gjithashtu një figurë kryesore tek vepra Illiada. Disa studiues argumentojnë se ai mund të ketë ekzistuar në të vërtetë, por nuk ka prova konkrete të verifikuara për ta vërtetuar këtë.
Pitagora
Ne të gjithë mësuam për Teoremën e Pitagorës, por kush ishte njeriu prapa teoremës matematikore? Ndërsa studiuesit pajtohen që ai ka ekzistuar, jeta e tij është e mbuluar plotësisht me mister dhe pothuajse asgjë nuk dihet për të. Edhe pse shumë vepra dhe mësime i atribuohen atij, është e paqartë nëse ai me të vërtetë i ka shkruar të gjitha veprat vetë.
Carolyn Keene
Seriali i mistershëm i Nancy Drew i atribuohej Carolyn Keene, por a e dini se ky ishte në të vërtetë një pseudonim? Tregimet u prodhuan nga Stratemeyer Syndicate, i cili punësoi shkrimtarë si Mildred Wirt për të shkruar dorëshkrimet për librat e njohur. Mjerisht, ata u paguan vetëm 125 dollarë për libër dhe u detyruan të heqin dorë nga të drejtat për veprat, si dhe të ruajnë konfidencialitetin.
Donald Kaufman
Në filmin Adaptation, Nicholas Cage portretizoi Donald Kaufman, vëllain e versionit filmik të regjisorit Charlie Kaufman. Kushdo që shikon filmin bindet se është i vërtetë, por rezulton se Donald Kaufman nuk ekziston vërtet dhe është një personazh i krijuar nga Charlie për filmin.
Betty Crocker
Betty Crocker është një personazh imagjinar i krijuar nga marka me të njëjtin emër për t’u përdorur në fushatat reklamuese. Portreti i Betty Crocker u porosit në 1936 dhe u përdor në paketimin e produkteve. Sidoqoftë, ajo kurrë nuk ishte një person i vërtetë. Emri Betty u zgjodh pasi u pa si një emër i gëzuar, dhe shumë i përhapur në Amerikë.
Sherlock Holmes
Benedict Cumberbatch në rolin e Sherlock Holmes.
Sherlock Holmes është një personazh kaq i dashur që ka qenë një element kryesor i letërsisë, shfaqjeve televizive dhe filmave që shumë besojnë se ai ishte një person i vërtetë. Edhe pse nuk ishte, Arthur Conan Doyle, shkrimtari që krijoi personazhin, e bazoi atë në kirurgun e jetës reale Joseph Bell, i cili ishte i njohur për nxjerrjen e përfundimeve të gjera nga detaje shumë të vogla, ashtu si Holmes.
Zorro
Ngjashëm me Sherlock Holmes, Zorro është një personazh aq i dashur sa që shumë njerëz mendojnë se ai ishte një person i vërtetë. Zorro është një personazh imagjinar i cili zakonisht portretizohet si një vigjilent simpatik që mbron njerëzit e zakonshëm dhe autoktonë të Kalifornisë kundër tiranëve. Besohet se ai u frymëzua nga Joaquin Murrieta, i cili u quajt Robin Hood i Perëndimit.
Allegra Coleman
Supermodelja dhe aktorja Allegra Coleman u paraqit në kopertinën e revistës Esquire në 1996 dhe u quajt “vajza e ëndrrave të ardhshme të Hollivudit”. Agjentët u përpoqën shpejt për ta gjetur atë për ta rezervuar për punë, por kishte një problem: ajo nuk ishte e vërtetë. E gjithë gjë ishte një mashtrim nga autori i artikullit, Martha Sherrill. Gruaja që paraqitej si Coleman në kopertinë ishte Ali Larter, e cila përfundoi duke nënshkruar shumë kontrata pune pas kësaj ndodhie.
Tokio Rose
Iva Toguri
Tokio Rose ishte emri që trupat aleate i dhanë grupit anglishtfolës të transmetuesve femra të radios që përhapnin propagandën japoneze gjatë Luftës së Dytë Botërore. Ato fituan një reputacion shumë negativ për përpjekjet e tyre për të demoralizuar trupat. Iva Toguri, një prej anëtarëve, u arrestua në fakt për gjuhë urrejtjeje. Sidoqoftë, një person i quajtur Tokio Rose nuk ekzistonte kurrë.
Kaycee Nicole Swenson
Kaycee Nicole Swenson ishte një nga njerëzit e parë të famshëm në internet gjatë fillimit të viteve 2000. Për dy vjet, ajo ishte e hapur në blogun e saj në lidhje me luftën e saj me leuçeminë, e cila mahniti lexuesit. U raportua se ajo vdiq në 2001, por pasi fansat filluan të shikojnë historinë, ata kuptuan se gjithçka ishte sajuar nga shtëpiake e mërzitur Debbie Swenson, e cila pretendonte të ishte nëna e pikëlluar e Kaycee.
Rosie the Riveter
Rosie the Riveter është një ikonë kulturore, por për fat të keq ajo kurrë nuk ishte në e vërtetë. Gruaja në imazhin e famshëm u krijua nga J. Howard Miller dhe thuhet se ajo ishte frymëzuar nga punëtorja e fabrikës së armëve Veronica Foster, e cila njihej si “Ronnie, the Bren Gun Girl” dhe u përdor gjithashtu në postera propagandistikë gjatë Luftës së Dytë Botërore.
Në një intervistë në emisionin “Five” në RTV Dukagjini, Rektori i UBT-së, Edmond Hajrizi, ka thënë se 25-vjetori i këtij institucioni përfaqëson jo vetëm një përvjetor jubilar, por edhe një moment reflektimi për të arriturat dhe synimet e ardhshme në arsim, shkencë, inovacion dhe teknologji.
Hajrizi ka deklaruar se gjatë këtij çerek shekulli, UBT-ja është angazhuar në ndërtimin e një sistemi arsimor me qasje inovative, duke synuar të ndikojë në zhvillimin e vendit në fusha të ndryshme.
“Është një vit që jo vetëm duhet të reflektojmë, por është një angazhim prej çerek shekulli, ku vitet më të mira të jetës kanë qenë angazhim për të ndërtuar një sistem të arsimit dhe një qasje inovative në arsim. Ka qenë një rezultat i mirë, por edhe një moment reflektimi se çfarë kemi arritur dhe çfarë duam të arrijmë”, është shprehur Hajrizi.
Ai ka theksuar se gjatë këtyre 25 vjetëve ka pasur zhvillim në fusha të ndryshme, përfshirë arsimin, shkencën, inovacionin, teknologjinë dhe zhvillimin e biznesit, duke vlerësuar se UBT-ja ka pasur ndikim në këtë proces transformues.
Në kuadër të shënimit të 25-vjetorit, UBT-ja ka planifikuar disa aktivitete që do të zhvillohen gjatë javës së ardhshme, me fokus të veçantë në fushën akademike dhe shkencore.
Sipas Hajrizit, gjatë kësaj jave në Kosovë do të organizohen tri ngjarje ndërkombëtare, njëra pas tjetrës, të cilat synojnë të sjellin në vend komunitetin akademik dhe profesionistë nga fusha të ndryshme.
Ngjarja e parë do të mbahet të mërkurën dhe do t’i kushtohet Konferencës Ndërkombëtare për Mjekësinë Sportive. Hajrizi ka bërë të ditur se kjo konferencë organizohet për herë të dytë dhe do të mbledhë përfaqësues të komunitetit vendor dhe ndërkombëtar në UBT.
“Kemi mbërritur në fund të vitit ku do të shënojmë edhe përmbylljen e 25-vjetori dhe mbi këtë kemi menduar t’i organizojmë disa evente të cilat ndërlidhen edhe në shenjë të 25-vjetorit. Këtë vit i kemi mbledh disa ngjarje, javen e ardhshme kemi disa aktivitete që lidhen me pjesën akademike shkencore dhe i kemi tri ngjarje të nivelit botëror që i organizmojnë në Kosovë në të njëjtën kohë njëra pas tjetrës që e plotësojnë gjithë javën. Konferenca e parë që e organizojmë të mërkurën ka të bëjë me Konferencën Ndërkombëtare Botërore për Mjekësinë Sportive, është hera e dytë që organizohet por është një konferencë që sjell gjithë komunitetin edhe ndërkombëtar edhe vendor në UBT në Kosovë”, u shpreh Hajrizi.
Përmes këtyre aktiviteteve, UBT-ja synon të shënojë përmbylljen e 25-vjetorit, duke vënë në pah të arriturat e deritanishme dhe duke hapur diskutime për zhvillimet e ardhshme në arsim, shkencë dhe inovacion.
UBT ka hapur zyrtarisht AI Business Hub, një hapësirë të re që synon të forcojë kompetencat në fushën e inteligjencës artificiale dhe të ofrojë mbështetje për bizneset në Kosovë dhe më gjerë.
AI Business Hub është rezultat i projektit TBEAI (Transforming Business Education with AI in Western Balkans), një projekt i financuar nga Komisioni Evropian përmes programit Erasmus+, i cili synon transformimin e edukimit të biznesit përmes integrimit të inteligjencës artificiale në Ballkanin Perëndimor.
Me hapjen e këtij Hub-i, UBT plotëson edhe më tej ekosistemin e tij të inovacionit, duke krijuar mundësi konkrete për zhvillimin e kompetencave digjitale, avancimin e njohurive në inteligjencën artificiale dhe mbështetjen e sektorit të biznesit në përballjen me sfidat e transformimit digjital.
AI Business Hub synon të shërbejë si urë lidhëse ndërmjet akademisë, teknologjisë dhe biznesit, duke krijuar hapësirë për bashkëpunim, zhvillim të aftësive profesionale dhe zbatimin e zgjidhjeve të inteligjencës artificiale në praktikat e përditshme të bizneseve. Përmes kësaj nisme, studentët, profesionistët dhe ndërmarrjet do të kenë mundësi të përfitojnë nga një qasje më e orientuar drejt nevojave të tregut, duke nxitur inovacionin, rritjen e produktivitetit dhe përgatitjen për ekonominë digjitale.
Hapja e AI Business Hub dëshmon përkushtimin e UBT-së për të ndërtuar një ekosistem që jo vetëm zhvillon kompetencat e së ardhmes, por edhe përkrah bizneset në Kosovë dhe më gjerë, duke i ndihmuar ato të shfrytëzojnë potencialin e inteligjencës artificiale për zhvillim dhe konkurrueshmëri.
UBT vazhdon të investojë në inovacion, dije dhe teknologji, duke e shndërruar inteligjencën artificiale në një mundësi konkrete për zhvillimin e arsimit, sipërmarrjes dhe ekonomisë.
Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, bëri thirrje për qetësi të premten, dhe fajësoi “duart e huaja” për trazirat e dhunshme disaditore, ndërsa protestuesit u mblodhën sërish në kryeqytet dhe në qytete të tjera.
Që nga e marta, Tirana është përfshirë nga protesta të dhunshme, ku mijëra protestues kanë kërkuar dorëheqjen e Ramës për shkak të kushteve të këqija në universitete dhe tarifave të larta të studimit.
Protestat janë përhapur edhe në disa qytete të tjera, ndërsa studentët iu bashkuan bojkotit të universiteteve, duke shënuar një përshkallëzim të ndjeshëm pas muajsh protestash kundër qeverisë në vend.
Përleshjet gjatë natës mes policisë dhe grupeve të protestuesve, shumica e të cilëve të maskuar, vazhduan deri në orët e para të së premtes.
Hyrja e Ministrisë së Financave u përfshi nga flakët, ndërsa xhamat e një kompleksi universitar u thyen.
Sipas një deklarate të Policisë, 160 protestues u ndaluan të enjten në mbrëmje për kryerjen e akteve të dhunshme.
Protestuesit grumbulluan dhe dogjën kontejnerë mbeturinash për të bllokuar rrugët, si dhe hodhën gurë drejt Policisë, e cila u kundërpërgjigj me gaz lotsjellës dhe topa uji për t’i shpërndarë.
Një gazetar i AFP-së pa, gjithashtu, grupe të maskuara duke thyer vitrina dhe duke plaçkitur dyqane. Të njëjtat incidente u raportuan edhe në pjesë të tjera të qytetit.
Të premten në mëngjes, qindra protestues marshuan drejt Ministrisë së Arsimit, e cila mbetet një nga pikat kryesore të protestave.
Përleshjet kanë lënë pas ndërtesa qeveritare me dëme të mëdha, vitrina të thyera dyqanesh dhe dhjetëra persona të arrestuar.
Përshkallëzimi i protestave këtë javë vjen pas muajsh të tërë demonstratash kundër qeverisë, të cilat fillimisht u nxitën nga një projekt i diskutueshëm për zhvillimin e një resorti, i lidhur me familjen e presidentit amerikan, Donald Trump.
Në një deklaratë të premten, Rama këmbënguli se protestat nuk kanë të bëjnë “fare me hallet, me problemet, me aspiratat legjitime të gjithkujt që dëshiron një jetë më të mirë”.
“E gjithë kjo është po ajo dorë, po ajo dorë që e ka kapur për fyti opozitën shqiptare, dhe që e ka djegur dhe shkatërruar jo një herë Shqipërinë, dhe që është gati ta djegë e ta shkatërrojë përsëri, për të mos e lënë të bëjë përpara”, tha ai.
Ai akuzoi “duar të huaja”, pa i identifikuar ato, se po nxisin trazirat dhe synojnë të pengojnë përpjekjet e vendit të tij për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian.
“Këto janë duar të huaja që nuk e duan Shqipërinë të qetë”, tha ai në një video të publikuar në faqen e tij në Facebook.
Që nga e marta, dhjetëra persona, kryesisht zyrtarë policorë, janë plagosur në përleshje, sipas autoriteteve.
Drejtori i Departamentit për Sigurinë Publike në Shqipëri, Dhimitraq Ziu, ka njoftuar se 127 persona janë arrestuar dhe 244 të tjerë janë proceduar penalisht në Tiranë, në lidhje me protestat e dhunshme të ditëve të fundit.
Sipas tij, janë lënduar 120 punonjës policie në disa qytete të vendit.
Ziu bëri të ditur gjithashtu se strukturat e Krimit Kibernetik dhe Antiterrorit po hetojnë kanale dhe grupe në rrjetet sociale, ku janë shpërndarë mesazhe me thirrje për akte ekstreme e terroriste dhe kërcënime ndaj punonjësve të Policisë.
“Deri në këto momente në Tiranë, janë arrestuar 127 shtetas dhe janë proceduar në gjendje të lirë 244 shtetas, për ushtrim të dhunës ndaj punonjësve të Policisë, dëmtim të institucioneve shtetërore, shkatërrim të pronës publike dhe private, si dhe të bankomateve, kamerave, automjeteve dhe rrethimeve metalike”, ka thënë ai.
Ziu ka treguar edhe për rastet në qytetet e tjera. Në Durrës, ka thënë se janë arrestuar 23 shtetas dhe janë proceduar penalisht 12 të tjerë, në Korçë janë arrestuar 2 shtetas dhe janë proceduar në gjendje të lirë 23 shtetas, në Vlorë janë proceduar në gjendje të lirë 20 shtetas, në Shkodër janë proceduar në gjendje të lirë 9 shtetas.
Gjatë protestës në Shkodër Ziu ka deklaruar se është plagosur rëndë një oficer i Policisë së Rendit, i cili aktualisht ndodhet në Spitalin e Traumës Tiranë, për ndihmë mjekësore. Ai theksoi se autori i plagosjes është identifikuar, por për shkak të moshës nuk është arrestuar.
Kurse, në Elbasan janë proceduar në gjendje të lirë 6 shtetas dhe në Kukës janë proceduar në gjendje të lirë 10 shtetas, shtoi ai.
“Ndërkohë, nga dhuna e ushtruar mbi punonjësit e Policisë, në Tiranë, Durrës, Lezhë, Shkodër dhe Kukës, janë dëmtuar deri tani 120 punonjës policie”.
Sa i përket rasteve të dyshuara për akte ekstreme, Ziu ka theksuar po bashkëpunojnë me agjencitë partnere ndërkombëtare për zbulimin e adresave IP, identifikimin e administratorëve të këtyre kanaleve dhe të çdo përdoruesi që bën thirrje për dhunë dhe akte terroriste.
“Përveç ngjarjeve në terren, strukturat e specializuara të Hetimit të Krimit Kibernetik dhe Antiterrorit kanë marrë në shqyrtim të menjëhershëm hapësirën virtuale, ku gjatë monitorimeve intensive, janë identifikuar disa kanale dhe grupe komunikimi, nëpërmjet të cilave janë shpërndarë mesazhe me përmbajtje të drejtpërdrejtë kriminale, ndër to, thirrje për kryerje të akteve ekstreme dhe terroriste, si dhe kërcënime direkte kundër jetës së punonjësve të Policisë së Shtetit”, potencoi ai.
Ziu u ka bërë thirrje protestuesve të distancohen nga personat e maskuar dhe të dhunshëm.
“E drejta për protestë duhet të ushtrohet në mënyrë paqësore dhe nuk mund të përdoret si justifikim për dhunën dhe shkatërrimin”.
Ndërkohë Ziu ka theksuar se po udhëzojnë punonjësit e policisë që “pavarësisht situatave ku përballen me sulme të rrezikshme, apo gjatë ndërhyrjeve për të mbrojtur institucionet, të tregojnë vetëpërmbajtje dhe propocionalitet”.
Gjatë katër ditëve është raportuar për ushtrim dhune nga policët drejt qytetarëve./A.K/