Aktualitet

E drejta për shëndetësi në Gazë tani është një privilegj

Published

on

Opinion: Hadeel Awad – Shkrimtare dhe infermiere në Gazë

Al Jazeera

Sistemi shëndetësor i shkatërruar nuk mund të arrijë tek më të cenuarit e Gazës – ata që jetojnë në kampet e të zhvendosurve

Këto ditë, sistemi shëndetësor i Gazës nuk është më në lajme. Nuk ka më bastisje të dhunshme në spitale, siç ndodhi në spitalin Al Shifa ndërsa unë po mjekoja atje në nëntor 2023; nuk ka më bombardime të repartave spitalore apo vrasje nga snajperët në oborret e tyre; nuk ka pretendime të reja për tunelë sekretë nën objektet mjekësore.

E megjithatë, sistemi mjekësor i Gazës vazhdon të vuajë nga një kolaps gjithnjë e më i rëndë. Ndoshta, kjo është më e dukshme në kampet e të zhvendosurve, ku njerëzit më të varfër dhe më të cenuar janë të detyruar të jetojnë. Atje, sistemi i shkatërruar i kujdesit shëndetësor nuk mund të arrijë tek ata që kanë më shumë nevojë, e as të sëmurët dhe të plagosurit nuk janë në gjendje të shkojnë në pikat e pakta që ende funksionojnë. Mungesa e higjienës, ujit të pijshëm të sigurt dhe ekspozimi i vazhdueshëm ndaj të ftohtit apo nxehtësisë së padurueshme e bëjnë krizën shëndetësore edhe më të rëndë.

Muajin e kaluar, pata mundësinë të vizitoja një kamp improvizues që është ngritur në hapësirën e asaj që ka mbetur nga shkolla Hassan Salama në lagjen Nasr të qytetit të Gazës. Shkolla u shkatërrua pasi u bombardua së bashku me shkollën fqinje Nasr në gusht 2024, gjë që rezultoi në vdekjen e të paktën 30 personave.

Sot, qindra njerëz që janë mbetur pa strehë dhe pa asnjë pasuri nga lufta jetojnë në çadra në oborrin e shkollës dhe në atë që ka mbetur nga ndërtesa e saj. Asnjë organizatë nuk e menaxhon kampin, ndaj nuk ka asnjë ofrim shërbimesh, përfshirë ato mjekësore.

Iu bashkova një ekipi me disa punonjës mjekësorë nga një klinikë private lokale, të cilët ofruan vizita falas në kamp për një ditë. Ardhja jonë u mirëprit ngrohtësisht. Vizituam të paktën 150 pacientë.

Ankesat varionin nga tensioni i lartë i gjakut te sëmundjet kronike, si diabeti dhe problemet me veshkat, e deri te infeksionet si hepatiti dhe zgjebja. Pamë gjithashtu shumë fëmijë me linë e ujit, gastroenterit, diarre dhe infeksione respiratorë.

Megjithëse ofruam vetëm shërbime bazë, mirënjohja që morëm ishte e jashtëzakonshme.

Për shumë pacientë në kampet e të zhvendosurve, vajtja te mjeku është kthyer në një udhëtim thuajse të pamundur që kërkon mund, energji dhe burime që nuk i ka çdokush. Kostot e transportit, distancat e larga dhe lodhja e shkaktuar nga zhvendosja dhe nxehtësia ekstreme ndikojnë të gjitha që disa pacientë ta shtyjnë kujdesin mjekësor, përrah nevojave të tyre urgjente.

Një nga pacientët tanë, 46 vjeç, kishte një dëmtim të rëndë në këmbë nga një mbetje predhe dhe i nevojiteshin paterica për t’u lëvizur. Ai kishte probleme me hipertensionin, por nuk mund të shkonte në spitalin fqinj Al Rantisi, pasi ai objekt funksionon vetëm pjesërisht dhe ofron shërbime kryesisht për fëmijët dhe pacientët onkologjikë.

Ecja në këmbë për një distancë të gjatë deri në një spital tjetër nuk ishte aspak një opsion për të. Për të arritur te një mjek për të vlerësuar gjendjen e tij të hipertensionit falas dhe për të marrë një recetë për barna, atij do t’i duhej të paguante të paktën 8 dollarë për transportin deri në lehtësinë më të afërt shëndetësore.

Kjo është një shumë e madhe parash për shumicën e njerëzve në kampet e të zhvendosurve, të cilët e kanë të vështirë të sigurojnë qoftë edhe ushqimin e tyre të përditshëm.

Vonesa e kujdesit mjekësor, e kombinuar me mungesën e barnave dhe kushtet e vështira të jetesës, mund t’i përkeqësojë sëmundjet dhe madje mund të jetë fatale.

E gjithë kjo do të mund të parandalohej nëse kujdesi bazë shëndetësor kthehet në Gazë, veçanërisht nën ombrellën e një organizate të madhe si UNRWA.

Pas Nakbës, UNRWA luajti një rol vendimtar në ngritjen e ofrimit të kujdesit bazë shëndetësor për refugjatët palestinezë që erdhën në Gazë. Ajo ngriti klinika në çdo kamp refugjatësh, gjë që ndihmoi në sigurimin e një niveli bazë të kujdesit shëndetësor falas.

Përpara luftës, UNRWA drejtonte 22 klinika në të gjithë Rripin e Gazës. Sipas një raporti të fundit, vetëm gjashtë prej tyre janë funksionale sot. Vetëm 19 nga 34 spitalet e Gazës janë pjesërisht funksionale – dhe “pjesërisht funksionale” është fjala kyçe këtu. Shumica e repartave në këto spitale nuk punojnë për shkak të shkatërrimit që kanë pësuar.

Sot, në të gjithë Rripin e Gazës, ka vetëm 2,200 shtretër spitalorë të disponueshëm për t’i shërbyer 2 milionë njerëzve. Përpara luftës, vetëm spitali Al Shifa kishte 700 shtretër.

Shërbime të ndryshme mjekësore, përfshirë analizat e laboratorit, ndërhyrjet kirurgjikale dhe trajtimet, nuk janë më të disponueshme sepse nuk ka furnizime për to apo personel mjekësor të gjallë për t’i kryer ato.

Shkatërrimi i objekteve mjekësore dhe zhveshja e banorëve të Gazës nga pronat e tyre e kanë shndërruar të drejtën për kujdes shëndetësor në një privilegj.

Ne kemi nevojë urgjente për një ndërhyrje shëndetësore që të fokusohet jo vetëm në rindërtimin e spitaleve, por edhe në rivendosjen e klinikave të kujdesit bazë dhe arritjen te më të cenuarit në kampet e të zhvendosurve.

Pikëpamjet e shprehura në këtë artikull janë të autores dhe nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht qëndrimin redaktues të Al Jazeera-s.

Hadeel Awad është një shkrimtare dhe infermiere me banim në Gazë. Ajo ka punuar në spitalin Al Shifa derisa ai u bastis nga ushtria izraelite në nëntor 2023.

 

Continue Reading

Lajmet

Rutte: KFOR-i është aty, pavarësisht ç’mund të ndodhë këtë javë në Kosovë

Published

on

By

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, tha se përkushtimi i Aleancës për ruajtjen e paqes dhe sigurisë në Kosovë do të mbetet i pandryshuar, pavarësisht zhvillimeve të mundshme lidhur me aktgjykimin ndaj katër ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë do të shpallin më 16 shtator aktgjykimin ndaj ish-presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi, ish-kryeparlamentarëve Jakup Krasniqi dhe Kadri Veseli dhe ish-deputetit Rexhep Selimi, në rastin për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit. Të katërt janë deklaruar të pafajshëm për dhjetë pikat e aktakuzës.

Sipas Ruttes, KFOR-i është në aty, në Kosovë, për të siguruar që NATO-ja të kontribuojë në stabilitet dhe paqe, ndërsa misioni paqeruajtës i Aleancës, sipas tij, ka kontribuar për më shumë se dy dekada në krijimin e një mjedisi të sigurt dhe të qëndrueshëm në Kosovë.

“Kjo vlen edhe sot, pavarësisht se çfarë lajmesh mund të vijnë këtë javë ose në periudhën e ardhshme, por edhe sa i përket zotimit afatgjatë për paqe dhe siguri në Kosovë”, tha Rutte në një konferencë për media në selinë e NATO-s në Bruksel më 14 shtator, kur u pyet nëse është i shqetësuar për trazira të dhunshme të mundshme në Kosovë dhe rajon si rezultat i vendimit, pavarësisht se si do të jetë ai.

Shefi i NATO-s tha se aleanca ushtarake perëndimore do të vazhdojë të vlerësojë përbërjen dhe vendosjen e trupave të KFOR-it, për të siguruar që misioni të përshtatet në mënyrë adekuate me situatën e sigurisë në Kosovë. Ai theksoi po ashtu se zhvillimet në Kosovë ndikojnë edhe në rajonin më të gjerë.

Deklaratat e shefit të NATO-s vijnë disa orë pasi Ambasada amerikane në Prishtinë u bëri thirrje shtetasve amerikanë që të shmangin lëvizjet në afërsi të vendeve, ku siç tha, janë paralajmëruar protesta më 16 shtator.

Ambasada tha se disa organizata po planifikojnë demonstrata të mëdha më 16 shtator në qendër të Prishtinës dhe qytete të tjera të mëdha të Kosovës.

“Këto demonstrata mund të shkaktojnë grumbullime të mëdha njerëzish, mbyllje të rrugëve dhe ndërprerje në trafik”, tha Ambasada duke udhëzuar shtetasit amerikanë që të kufizojnë lëvizjet në këto zona.

Ndërkaq, Policia e Kosovës, si reaguese e parë e sigurisë, tha se se ka zhvilluar takim edhe me partnerët ndërkombëtarë, si KFOR-in, EULEX-in, Ambasadën amerikane, Zyrën e Bashkimit Evropian dhe OSBE-në, ku është prezantuar një plan dhe angazhimet e Policisë lidhur me zhvillimet që ndërlidhen me 16 shtatorin.

“Policia e Kosovës, sipas detyrës zyrtare dhe legjislacionit në fuqi, do të ofrojë siguri për të gjithë qytetarët pa dallim, si dhe do të angazhohet me njësi policore, në mënyrë që mbarëvajtja e të gjitha aktiviteteve dhe zhvillimeve të mundshme të kalojnë të qeta dhe pa incidente”, tha Policia.

Sipas këtij institucioni, varësisht nga aktivitet dhe zhvillimet e mundshme, mund të ketë kufizime ose ndërprerje të përkohshme të qarkullimit në rrugët e prekura nga aktivitetet, “andaj Policia e Kosovës ka paraparë edhe angazhime të njësive policore patrulluese të trafikut, në rast të nevojës për riorientim të trafikut në rrugët alternative”, duke u bërë thirrje qytetarëve që të kontribuojnë që gjithçka të zhvillohet në mënyrë të qetë.

Shpallja e aktgjykimit në Hagë do të bëhet vetëm katër ditë pasi në Prishtinë mijëra persona morën pjesë në “Marshin për Liri”, ku pjesëmarrësit kërkuan që vendimi të jetë i drejtë dhe paanshëm.

Zyra e Prokurorit të Specializuar në Hagë pretendon se katër ish-eprorët e UÇK-së mbajnë përgjegjësi penale për krime të kryera në Kosovë dhe në veri të Shqipërisë gjatë periudhës së luftës.

Aktakuza ndaj tyre përfshin gjashtë pika për krime kundër njerëzimit dhe katër për krime lufte dhe Prokuroria ka kërkuar nga 45 vjet burgim për secilin të akuzuar.

Të katër ish-krerët e UÇK-së u arrestuan në nëntor 2020 dhe u transferuan në qendrën e paraburgimit të Dhomave të Specializuara në Hagë. Gjykimi nisi më 3 prill 2023.

Aktgjykimi i 16 shtatorit pritet të jetë një prej vendimeve më të rëndësishme të Dhomave të Specializuara, të krijuara në vitin 2015 për gjykimin e rasteve që lidhen me pretendime për krime të kryera nga pjesëtarë të UÇK-së gjatë dhe pas luftës së viteve 1998-1999. /REL/

 

Continue Reading

Lajmet

Pezullohet nga detyra zyrtari policor në Aeroportin e Prishtinës: Paratë e gjetura i hodhi në kutinë e bamirësisë

Published

on

By

Më 14 shtator, Inspektorati Policor i Kosovës (IPK) ka pranuar informacionin për një rast të ndodhur në Stacionin Policor Kufitar në Aeroportin Ndërkombëtar të Prishtinës “Adem Jashari”. Rasti lidhet me humbjen e një shume prej 105 eurosh, e raportuar nga një punonjës i aeroportit më 9 shtator.

Gjatë këqyrjes së pamjeve nga kamerat e sigurisë, hetuesit konstatuan se paratë i kishte gjetur një udhëtare (shtetase e Kosovës me banim në Gjermani), e cila ia kishte dorëzuar menjëherë zyrtarit policor në detyrë.

Pas veprimeve hetimore të IPK-së, zyrtari policor pranoi marrjen e parave, por pranoi se nuk i kishte trajtuar ato sipas procedurave ligjore e institucionale. Në vend të dorëzimit zyrtar, paratë ishin vendosur nga zyrtari në kutinë e donacioneve të një organizate bamirëse brenda hapësirave të aeroportit.

Për të garancuar zhvillimin e papenguar të hetimeve, IPK-ja i ka rekomanduar Policisë së Kosovës suspendimin me pagesë të zyrtarit policor. Ndaj tij kanë nisur hetimet nën dyshimin për veprat penale “Përvetësimi në detyrë” dhe “Shpërdorimi i pasurisë së huaj”. /E.A/

 

Continue Reading

Aktualitet

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, zbeh rreziqet nga inteligjenca artificiale pas paralajmërimeve drastike të ekspertëve

Published

on

By

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka zbehur rreziqet që kanosen nga inteligjenca artificiale (AI), pas disa ditësh paralajmërimesh drastike nga ekspertët e fushës.

“Keni shumë forcave tepër negative që po e ngrenë këtë çështje pa pasur nevojë dhe po përmendin gjëra që nuk do të ndodhin kurrë,” deklaroi Trump gjatë një vizite në Irlandë.

Një nga paralajmërimet erdhi nga një ish-kërkues i kompanisë Anthropic, i cili tha se “ka një mundësi të madhe që të gjithë të vdesim në një të ardhme të afërt” nëse ritmi i tanishëm i zhvillimit vazhdon.

Të shtunën, krerët kryesorë të industrisë u dëgjuan duke bërë thirrje për një ngadalësim të zhvillimit. Trump nuk iu përgjigj drejtpërdrejt kësaj ideje, por u shpreh: “Ne jemi përpara Kinës në inteligjencën artificiale… dhe, sinqerisht, dua ta mbaj kështu, sepse kushdo që fiton garën e AI, fiton gjithçka”.

Trump foli në të njëjtën ditë kur kërkuesi i AI, Jacob Coxon  i cili u largua nga Anthropic disa ditë më parë tha për BBC-në se stafi që po zhvillon këto sisteme është “vërtet i frikësuar” për të ardhmen e njerëzimit.

Coxon  i cili ka punuar gjithashtu në OpenAI, mirëpriti idenë e një ngadalësimi, por theksoi se ai duhet të koordinohet edhe me Kinën.

Të shtunën, Elon Musk, pronar i xAI, dhe Sam Altman nga OpenAI, mbështetën paralajmërimin e kreut të Anthropic, Dario Amodei, se ritmi i zhvillimit duhet të ngadalësohet “për të reduktuar rrezikun që diçka të shkojë seriozisht keq”.

Udhëheqësi i Anthropic tha se çdo ngadalësim do të duhej të jetë i kufizuar për të parandaluar Kinën që të marrë epërsinë.

 

Shtohen pikëpyetjet se si do të dukej një “ngadalësim” i AI-së

Çështjet që rrethojnë inteligjencën artificiale kanë nxitur debata të ashpra — dhe përfaqësojnë një dilemë për shumë udhëheqës botërorë.

Nga njëra anë, ky sektor shihet si një mundësi e jashtëzakonshme për të nxitur rritjen ekonomike dhe për të përmirësuar sistemet dixhitale e metodat e vjetruara të punës.

Nga ana tjetër, kanë ndodhur edhe disa incidente ku inteligjenca artificiale duket se ka shkuar seriozisht keq.

Në gusht, OpenAI njoftoi se kishte ngadalësuar trajnimin e disave prej modeleve të saj më të avancuara të AI-së për të përmirësuar sigurinë.

Krijuesi i ChatGPT tha se po shton masa të reja pasi agjentët e saj të AI-së anashkaluan mbrojtjet e sigurisë dhe sulmuan kibernetikisht kompaninë teknologjike Hugging Face.

Po në të njëjtin muaj, u bë e ditur se dy nga mjetet më të fuqishme të AI-së në botë krijuan profile të rreme njerëzore për të mashtruar njerëzit gjatë disa tentativave për sulme kibernetike.

Instituti i Sigurisë së AI-së në Britaninë e Madhe (AISI) tha se në rastin më serioz, modeli Mythos AI i kompanisë Anthropic u përpoq të merrte qasje në një shërbim duke dërguar mesazhe private përmes llogarive të rreme që imitonin njerëz të vërtetë  dhe më pas fshiu provat.

/BBC/

Continue Reading

Lajmet

Në përmbyllje të Javës së Gruas, bëhet thirrje për më shumë gra në pozita udhëheqëse

Published

on

By

Kryetarja e Kuvendit dhe ushtruesja e detyrës së Presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu, mori pjesë sot në përmbylljen e “Javës së Gruas”, një program që përgjatë muajve të fundit bëri bashkë përfaqësues nga institucionet, komunat, partitë politike, shoqëria civile dhe mediat.

Gjatë fjalës së saj Haxhiu,  vlerësoi lart kontributin e grave në të gjitha sferat e jetës, nga biznesi, kultura e sporti, e deri te shkenca dhe politika duke theksuar se puna dhe rezultatet e tyre tashmë flasin vetë.

Megjithatë, ajo ngriti shqetësimin për pabarazinë që ende ekziston në shoqëri, ku shumë grave u duhet të punojnë dyfish për të marrë të njëjtin vlerësim si burrat.

“Këtë pabarazi nuk duhet ta pranojmë si normale. Gratë duhet të vlerësohen për punën dhe aftësinë e tyre dhe të kenë të njëjtat mundësi për të marrë përgjegjësi e për të udhëhequr. Dua të shoh më shumë gra në krye të listave, në udhëheqjen e komunave, institucioneve e kompanive dhe kudo ku merren vendime”, u shpreh ajo.

Në përmbyllje, u përmend se përparimi i grave është drejtpërdrejt i lidhur me përparimin e të gjithë shoqërisë, pasi suksesi i një gruaje hap rrugën për ecjen përpara të të tjerave. /E.A/

 

Continue Reading

Të kërkuara