Viti i parë i Donald Trump në detyrë është karakterizuar nga shkurtime buxhetore, polemika e pak kufizime nga Kongresi. Sondazhet tregojnë se niveli i miratimit për të është afër rekordit më të ulët të të gjitha kohërave.

Sondazhi i fundit i Pew Research, i publikuar të enjten, zbuloi se 37% – pak më shumë se një e treta e amerikanëve – miratojnë performancën e Trump-it. Përditësimi i fundit i Gallup në dhjetor e vendosi atë në 36%, me një vlerësim mosmiratimi prej 59%.

Këto shifra nuk janë të mira për asnjë udhëheqës, në asnjë vend, por Trumpi, veprimet e të cilit gjatë vitit të tij të parë në detyrë, si brenda vendit ashtu edhe ndërkombëtarisht, kanë qenë të diskutueshme, nuk është plotësisht jopopullor.

Ajo që po e ul vlerësimin e tij të miratimit është imazhi i tij midis mbështetësve demokratë, të cilët nuk ka gjasa të kalojnë votën e tyre as për Trumpin as për Partinë Republikane. Trumpi gëzon mbështetje njëshifrore midis votuesve demokratë.

Nga ana tjetër, mbështetja e tij te republikanët mbetet pozitive. Edhe pse ka rënë që nga fillimi i mandatit të tij, më shumë se gjysma duket se ende e mbështesin qasjen e tij, sipas Pew.

 

Trumpi vazhdon të kryesojë një Amerikë hiperpartizane

Pavarësisht shifrave kombëtare, kontrolli i Trumpit mbi Partinë Republikane mbetet i rëndësishëm, kryesisht si figura emblematike e lëvizjes MAGA, e cila ungjillëzon mantrën e saj të gjatë “Amerika e Para”.

“Ne kemi një president që, historikisht, i mungon mbështetja,”  tha për DW John Mark Hansen, politolog në Universitetin e Çikagos.

“Mbështetja që ai ka duket se është e palëkundur: duket se nuk ka asgjë që ndoshta mund t’i kthejë mbrapsht 80-85% të votuesve republikanë.”

Trumpi ka qenë në gjendje të qeverisë vitin e tij të parë praktikisht pa asnjë opozitë falë kontrollit republikan të Kongresit të SHBA dhe një vendimi të Gjykatës Supreme të vitit 2024 që i jep imunitet të gjerë presidencës. Kjo mund të ndryshojë pas zgjedhjeve të mesit të mandatit të nëntorit, në të cilat të gjitha 435 vendet në Dhomën e Përfaqësuesve dhe një e treta e Senatit janë në garë.

Ndërsa ai ka zbatuar tarifat gjithëpërfshirëse dhe politikat e ashpra të imigracionit që premtoi gjatë fushatës së tij, premtimi i tij për të frenuar inflacionin, për të përmirësuar koston e jetesës dhe për të nxitur ekonominë në përgjithësi mbeten për t’u parë.

“Popullariteti i një presidenti nuk është kurrë më i lartë se në vitin e tij të parë,” i tha DW-së Kathryn Dunn Tenpas, eksperte për presidencën dhe Kongresin në Qendrën Miller në Universitetin e Virxhinias.

“Me kalimin e kohës, popullariteti i një presidenti ka tendencë të bjerë, pjesërisht sepse ai ka bërë premtime ekstravagante që nuk mund t’i përmbushë. Dhe në të njëjtën kohë, në rastin e presidentit Trump, mendoj se ajo që ka ndodhur është se amerikanët janë shumë të shqetësuar për situatën ekonomike dhe gjendjen e portofoleve të tyre,” tha ajo.

Mbështetja nga votuesit e moderuar që nuk identifikohen si republikanë ose demokratë, dhe që ndihmuan në ngritjen e Trump-it në Shtëpinë e Bardhë, ka rënë gjithashtu. Sipas të dhënave të Gallup-it nga dhjetori, vetëm një në katër të pavarur e miratuan performancën e Trump-it.

Trumpi ka qeverisur kryesisht me dekrete ekzekutive, por ai duhet të ruajë kontrollin e Kongresit për të siguruar që tre vitet e tij të fundit në detyrë të shkojnë pa probleme.

Ndërsa çështje të tilla si qasja agresive – tani vdekjeprurëse – ndaj bastisjeve të emigrantëve në zonat urbane mund të zemërojnë votuesit me prirje të majta, Tenpas tha se këto pika tradicionalisht të forta për Trump mund të armiqësojnë amerikanët e qendrës dhe të djathtën e moderuar.

“Sigurisht, shumë demokratë janë veçanërisht të shqetësuar për atë që po ndodh në Minnesota dhe qytete të tjera në të gjithë vendin ku është vendosur ICE,” tha Tenpas. “Përsa u përket të pavarurve dhe ndoshta republikanëve që nuk janë besnikë ndaj Trump-it, mendoj se ata po bëhen gjithnjë e më të pakënaqur me atë që po ndodh.”

Republikanët aktualisht kontrollojnë Dhomën e Përfaqësuesve dhe Senatin, por një referendum për Trumpin do t’i shqetësonte aleatët e tyre në Kongres se një dyzinë garash thelbësore të papërcaktuara midis kandidatëve republikanë dhe demokratë mund të ktheheshin në favor të kundërshtarëve të tij dhe ta bënin të humbiste kontrollin e Dhomës.

 

Pak gjasa që ndërhyrjet në botën e jashtme të tërheqin vëmendjen e votuesve

Pas një viti në post, Trumpi ka treguar se është ende në gjendje të irritojë homologët e tij ndërkombëtarë dhe ta lërë rendin botëror në një gjendje të pasigurt.

Tarifat e tij kanë tronditur tregtinë globale, shkurtimet e tij në ndihmën e huaj kanë përmbysur dekada të tëra progresi në zhvillimin ndërkombëtar, dhe sulmet e tij ndaj Iranit dhe veprimet e tij kundër ish-presidentit të Venezuelës kanë tensionuar më tej opinionin publik. Veprimet e Trumpit i kanë habitur ata që e shohin atë si figurën emblematike të një Amerike izolacioniste, dhe propozimi i tij për të aneksuar Groenlandën dhe Kanadanë si territor të SHBA-së ka zemëruar aleatët e tij të vendosur.

Imazhet e bastisjeve të ICE-së të kryera nga administrata e tij kanë tërhequr gjithashtu vëmendjen globale. Por vëzhguesit thonë se këto çështje zbehen në krahasim me shqetësimet kryesore të brendshme që ka të ngjarë të zënë vend qendror para zgjedhjeve të mesit të mandatit. Trumpi rrallë është prekur nga perceptimet jopopullore jashtë Shteteve të Bashkuara. Brenda vendit, ai ka qenë më fleksibël, siç dëshmohet nga retorika e tij e fundit në lidhje me “shtensionimin” e bastisjeve të ICE-së.

 

SHBA: Trump do të “shtensionojë” pas të shtënave vdekjeprurëse në Minneapolis

“Pothuajse gjithmonë, ekonomia është çështja numër një,” tha Todd Belt, politolog në Universitetin George Washington, duke shtuar se ekziston një përjashtim.

“Në masën që politika e jashtme do të ndikojë në zgjedhjet e mesmandatit, fakti që administrata aktuale po përqendrohet në çështje të tjera në vend të çështjeve të brendshme po dëmton imazhin e saj. ”

Tenpas pajtohet, por tha se bastisjet ndaj emigrantëve brenda vendit gjithashtu mund të ndikojnë votuesit: “Mendoj se ngjarje të tilla si ato në Minnesota, Chicago, Los Angeles, dërgimi i trupave, ICE, janë më të paharrueshme në mendjet e votuesve. ”

Ajo që duket e qartë është se, një vit pasi mori detyrën dhe pak më shumë se 10 muaj para zgjedhjeve të mesmandatit, Trump ka kohë të mjaftueshme për të ndryshuar narrativën.

“Zgjedhjet janë ende larg, dhe opinionet e amerikanëve […] rreth politikave janë të përkohshme”, thotë Belt,” tha Belt. “Ajo që është lajm një ditë mund të mos jetë lajm ditën tjetër.”

“Dhe presidenti është një mjeshtër i shpërqendrimit, gjë që funksionon në favor të tij, sepse edhe pse po flasim për imigracionin tani, në tetor mund të flasim për diçka shumë të ndryshme”, shtoi ai.

Matthew Agius/DW

 

Mbitërheqjet bankare (overdraft) të qytetarëve e bizneseve në Kosovë gjatë vitit 2025 kanë arritur vlerën 655 milionë euro.

Sipas të dhënave të reviduara (verifikuara) nga Banka Qendrore e Kosovës (BQK), stoku i mbitërheqjeve apo overdrafteve në fund të vitit 2025 ka arritur vlerën prej 655 milionë eurove, një rritje prej 11.4 për qind krahasuar me periudhën e njëjtë të vitit 2024, të publikuara nga Instituti GAP, raporton KosovaPress.

Pjesën më të madhe të kësaj vlere e përbëjnë overdraftet e bizneseve, të cilat në vitin 2025 janë rritur për rreth 49 milionë euro apo 10 për qind.

Sipas një publikimi nga Instituti GAP, norma mesatare efektive (e ponderuar) e interesit e aplikuar në këto overdrafte gjatë vitit 2025 ishte 7 për qind.

“Ndërkaq, overdraftet e ekonomive familjare kapin vlerën prej 115.9 milionë euro, që përbën një rritje rreth 18 milionë euro apo 19% krahasuar me vitin paraprak. Norma mesatare efektive e interesit (e ponderuar) e aplikuar në overdraftet e ekonomive familjare gjatë vitit 2025 ishte 12.3 për qind”, thuhet në njoftimin e Institutit GAP, transmeton KosovaPress.

Grafika për mbitërheqjet bankare në Kosovë, 2015-2025:

 

Në seancën gjyqësore për vrasjen e Liridona Ademaj trupi gjykues ka refuzuar propozimet e mbrojtësve të të akuzuarve, Naim Murseli,Kushtrim Kokalla dhe Granit Plava për plotësimin e procedurës së provave.

Edhe sot në gjykatore u sollën me pranga në duar të akuzuarit, derisa u shoqëruan me siguri të lartë.

E qysh në nisje të seancës i akuzuari, Naim Murseli kërkoi konsultim me avokatin e tij.

Fillimisht kryetarja e trupit gjykues, Fatmire Dërmaku bëri të ditur se mbrojtësit e të akuzuarit kanë parashtruar kërkesa të reja.

Mbrojtja e Naim Murselit ka kërkuar rikontruim të vendit të ngjarjes, ndërsa, avokati i të akuzuarit, Kushtrim Kokalla ka kërkuar të dëgjohet dëshmitari Tafil Kokalla.

E mbrojtësi i Granit Plavës ka kërkuar që klientit të tij t’i bëhet ekspertizë shtesë lidhur me gjendjen psikike të Granit Plavës në kohën e kryerjes së veprës penale.

Kryetarja e trupit gjykues, Fatmire Dërmaku tha se prokuroria ia ka lënë në dorë të vendos trupit gjykues për kërkesat e mbrojtjes së Kokallës dhe Plavës.

“Avokati i të akuzuarit, Kushtrim Kokalla Ndrec Doda ka propozuar dëgjimin e dëshmitarit Tafil Kokalla në cilësi të dëshmitari, ndërsa me 23 janar 2026 mbrojtësi i të akuzuarit, Granit Plava, Skender Gojani ka parashtruar kërkesë me të cilën ka kërkuar nxjerrjen e një ekspertize shtesë lidhur me gjendjen psikike të Granit Plavë në kohën e kryerjes së veprës penale, si dhe më 27 janar 2026 mbrojtësit e të akuzuarit, Naim Musreli avokatit Teuta Zhinipotoku dhe Shemsedin Piraj kanë parashtruar kërkesë me të cilën kanë kërkuar të bëhet rikonstruimi i vendit të ngjarjes të shtjellohet si provë CD – komunikimi i tij mes të akuzuarit dhe fëmijëve të tij si dhe kërkohet hartografia e telefonave që janë marrë në ditën kritike”, tha ajo.

Sa i përket kërkesës së mbrojtjes së Naim Murselit për rikontriubim të vendit të ngjarjes, prokurorja, Javorka Perlinçeviq e konsideroi të pasafatshme.

“Në seancën e mbajtur më 22.12 .2025 gjykata të gjitha palëve iu ka dhënë mundësinë që propozimin për nxjerrjen e provave të reja t’i dorëzojnë deri më datën 09 janar 2026 konsideroj se ky propozim është i dorëzuar jashtë afatit ligjore dhe që nuk është respektuar udhëzimi i gjykatës dhe i njëjti nuk duhet të pranohet”, tha ajo.

Rikonstruimin e vendit të ngjarjes dhe ekspertiza për gjendjen psikike të të akuzuarit Granit Plava u kundërshtua edhe nga avokati i familjes së Liridona Ademaj, Leutrim Syla i cili konsideroi se këto dyja nuk do të ndryshojnë gjendjen faktike.

Sa i përket dëgjimit si dëshmitar të Tafil Kokallës pati pajtueshmëri edhe nga mbrojtja e familjes Ademaj.

“Edhe në përmbajtje, përveç çështjes së afatit e kundërshtojmë rikonstruimin e vendit të ngjarjes, konsiderojmë se është zvarritje e procedurës nuk ka as edhe një fakt që ka me ndërruar nga ajo çka ka deklaruar i pandehuri gjatë marrjes në pyetje dhe duke ditur se rikonstriuimi bëhet me dëshmitarë duke i marrë në pyetje veç e veç tashmë është fakt se aty dëshmitarë nuk kemi pas, si rrjedhojë dhe nuk ka se si të kryhet ky rikonstruim për të vërtetuar një gjendje tjetër faktike. Për propozime e mbrojtësve e të akuzuarve Granit dhe Kushtrim lidhur me propozimin e mbrojtësit Granit Plavës konsiderojmë se ekspertiza e pranuar për të njëjtin ka qenë e plotë si në përmbajtje ashtu edhe në metodologji si rrjedhojë edhe konsiderojmë se duhet të refuzohet ky propozim pasi që është edhe në kundërshtim me parimin e ekonomizimit dhe nuk di s ecka ka me vërtetua më tepër se ekspertiza e parë. Në raport me propozimin e avokatit Ndrec Dodaj që të akuzuarit Kushtrim Kokalla konsiderojmë se secili dëshmitar që mund të na sqaroj më shumë lidhur me këtë çështje është në interes edhe tonin dhe gjithë të pranishmëve kështu që nuk e kundërshtojmë”, theksoi ai.

Avokati i Naim Murselit, Shemsedin Piraj u shpreh se kanë të drejtë të propozojnë prova deri në përfundim të shqyrtimit kryesor.

“Nuk ka nevojë me mbajt ligjërata për procedurë penale… Palët kanë të drejtë të propozojnë prova deri në përfundim të shqyrtimit kryesor. Arsyetimet e kolegut të palës së dëmtuar që propozimet nuk janë relevante, këto janë shumë relevante ne e dimë që shumë dëshmitarë në vendin e ngjarjes nuk ka pas, kemi propozuar rikonstiruimin e vendit të ngjarjes, pikërisht është fjala për konstatimin e ekspertit të mjekësisë ligjore profesor, Naim Uka… Afatshmëria, nuk vinë në shprehje”, deklaroi ai.

Se trupi gjykues ka refuzuar propozimet e mbrojtësve për plotësimin e procedurës së provave, tha kryetarja e trupit gjykues, Fatmire Dermaku.

“Refuzohen propozimet e mbrojtësve për plotësimin e procedurës së provave konkretisht të mbrojtësit të akuzuarit, Kushtrim Kokalla, avokatit Ndrec Dodaj, për dëgjimin e dëshmitarit Tafil Kokalla pasi një dëshmi e tillë nuk është relevante dhe nuk do të kontribuoj asgjë në ndriçimin e çështjes. Refuzohet propozimi i mbrojtësit të Granit Plavës, Skender Gojani për nxjerrjen e ekspertizë plotësuese psikiatrike pasi që gjykata konsideron s enjë propozim i tillë është i pabazuar i pambështetur në prova konkrete pasi të njëjtit i është bërë një ekspertizë psikiatrike dhe nuk ka pasur vërejtje në këtë ekspertizë gjithashtu në sallë ka qenë eksperti dhe mbrojtësi dhe i akuzuari kanë parashtruar pyetje dhe kjo çështje ka mund të trajtohet edhe në këto prentendime. Refuzohet propozimi i mbrojtësve të Naim Murselit për rikonstruimin e vendit të ngjarjes pasi që gjykata konsideron se një propozim i tillë për arsye të paraqitura të njëjtat fakte nuk janë kontestuese mes palëve dhe të njëjtat mjaftueshëm janë elaboruar gjatë dëgjimit të dëshmitarëve”, deklaroi ajo.

Trupi gjykues ka refuzuar edhe kërkesën e mbrojtjes së Naim Murselit të shtjellohet si provë CD komunikimi i tij me fëmijët si dhe nxjerrja e hartografisë së telefonave.

Liridona Ademaj ishte vrarë më 29.11.2023 në ora 20:25, në rrugën “Dalip Alshiqi” në fshatin Bërnicë të Prishtinës

Shkrimtari i shquar shqiptar u lind më 28 janar të vitit 1936 në Gjirokastër, e vdiq më 1 korrik të vitit 2024. Kadare jetoi 88 vjet.

Kadare u lind në Gjirokastër, ku përfundoi edhe arsimin e mesëm. Kadare është një nga shkrimtarët më gjenialë bashkëkohorë, disa herë i nominuar për çmimin “Nobel” në letërsi. Ai shquhet për novela, romane, por ka botuar edhe vëllime me poezi dhe sprova.

Në vitin 1958 mbaroi degën e Gjuhës e të Letërsisë në Universitetin e Tiranës, për të vazhduar më pas në Moskë me studime për dy vjet në Institutin e Letërsisë Botërore “Maksim Gorki” (1958-1960). Kadare është një nga shkrimtarët më të mëdhenj të letërsisë shqipe dhe gjithashtu një nga shkrimtarët më të mëdhenj të letërsisë botërore bashkëkohore.

Me veprën e tij, që ka shënuar një numër rekord të përkthimeve (në mbi 45 gjuhë të huaja) ai e ka bërë të njohur Shqipërinë në botë, me historinë dhe me kulturën e saj shekullore. Rrugën e krijimtarisë letrare e nisi si poet që në vitet e gjimnazit Frymëzimet djaloshare, 1954, “Ëndërrimet”, (1957), por u bë i njohur sidomos me vëllimin Shekulli im (1961), që u pasua nga vëllimet e tjera poetike, si: Përse mendohen këto male (1964), Motive me diell (1968) dhe Koha (1976). Vepra poetike e Ismail Kadaresë shquhet për idetë e thella dhe për figuracionin e pasur e origjinal; rol me rëndësi për pasurimin e poezisë shqiptare.

Në fushën e prozës, Ismail Kadare ka lëvruar tregimin, novelën dhe romanin. Vepra e parë e rëndësishme e Ismail Kadaresë në prozë është romani “Qyteti pa reklama”, që nuk u lejua të botohej i plotë deri në vitin 2003. Prozën e tij e karakterizojnë përgjithësimet e gjëra historiko-filozofike, subjekti i ngjeshur dhe mendimi i thellë i shprehur shpesh me anë të parabolës, mbi bazën e asociacionit apo të analogjive historike. Ideja e romanit Gjenerali i ushtrisë së vdekur (1964) është shpirti liridashës i popullit shqiptar. Temën e shpirtit të pamposhtur të shqiptarëve nëpër shekuj autori e trajtoi edhe në romanin Kështjella (1975). Në romanin Kronikë në gur (1970) Kadare kritikoi psikologjinë provinciale dhe traditat prapanike.

Probleme të rëndësishme të historisë janë trajtuar edhe në përmbledhjet me tregime e novela Emblema e dikurshme (1977), Ura me tri harqe (1978) dhe Gjakftohtësia (1980). E veçanta e talentit të Ismail Kadaresë shfaqet sidomos në trajtimin, nga një këndvështrim i ri, i temës historike dhe në tingëllimin e mprehtë aktual që është i aftë t’i japë asaj. Një nga krijimet më të shquara të Ismail Kadaresë dhe të të gjithë letërsisë së re shqiptare është romani Pallati i ëndrrave (1981). Shumica e veprave të Ismail Kadaresë janë përkthyer e botuar në mbi 45 gjuhë të botës dhe janë pritur shumë mirë nga publiku lexues. Ai është shkrimtari shqiptar më i njohur në botë.

Në vjeshtën e viti 1990 Ismail Kadare vendosi të largohet nga Shqipëria dhe të qëndrojë në Paris. Shkrimtari në atë kohë e përligji këtë largim me “mungesën e ndryshimeve demokratike”. Autoritetet e kohës e dënuan largimin e Ismail Kadaresë, por krijimtaria e tij nuk u ndalua. Në vitin 1990 e më pas vepra e tij bëhet shprehja më e fuqishme e vlerave gjuhësore dhe artistike të shqipes letrare. Letërsia e Ismail Kadaresë pas vitit 1990 bart të njëjtat tipare thelbësore të asaj të mëparshme: frymën etnografike dhe shpërfaqjen e identitetit shqiptar.

Ismail Kadare është laureat i shumë çmimeve letrare kombëtare dhe ndërkombëtare. Që nga v. 1994 I.K. është anëtar korrespondent i Akademisë së Shkencave Morale dhe Politike të Francës dhe anëtar i jashtëm i ASHAK.

Ka qenë delegat në Kongresin e Drejtshkrimit (1972).Në vitin 2005 fitoi çmimin “The Booker Prize Man”.Ismail Kadare është dekoruar nga Presidenti i Republikës së Shqipërisë me Urdhrin “Nderi i Kombit” dhe nga shteti francez me urdhrat “Kryqi i Legjionit të Nderit” e “Oficer i Legjionit të Nderit”.Ismail Kadare më 23.06.2012 u nderua me Çmimin e madh spanjoll, “Princi i Asturias për Letërsi”, një nga çmimet me prestigjioze letrare në botë. Ai doli fitues mes 31 kandidateve nga 25 vende të ndryshme të botës ku dallohet emri i Milan Kunderas apo italiani Antonio Cabucchi. Ismail Kadare shkroi edhe veprën e njohur “Gënjeshtër nga dashuria e Galdimi ndaj Arife-s” 2013.