Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë hequr zyrtarisht Sirinë nga lista e shteteve sponsorizuese të terrorizmit pas gati gjysmë shekulli. Ky vendim heq pengesat kryesore për hyrjen e investimeve të sektorit privat dhe i hap rrugën riintegrimit të vendit në ekonominë globale.

Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, deklaroi se ky hap vjen si njohje e veprimeve pozitive të qeverisë së re siriane për t’u distancuar plotësisht nga terrorizmi ndërkombëtar. Administrata e Presidentit Trump ka ndërtuar marrëdhënie të mira me presidentin e ri të Sirisë, Ahmed al-Sharaa – një ish-militant ndaj të cilit SHBA-ja dikur kishte caktuar një shpërblim financiar kur ai udhëhiqte një fraksion të lidhur me al-Qaeda-n.

Paralelisht me këtë vendim, nga lista amerikane e organizatave terroriste ndërkombëtare është hequr edhe grupi islamist Hayat Tahrir al-Sham (HTS). Grupi, i njohur më parë si Fronti al-Nusra, shërbeu si dega e al-Qaeda-s në Siri deri në vitin 2016, kohë kur Sharaa ndërpreu përfundimisht lidhjet me rrjetin xhihadist. Në fund të vitit 2024, HTS udhëhoqi ofensivën e rebelëve që përmbysi regjimin e Bashar al-Assadit dhe aktualisht dominon administratën kalimtare të vendit.

Përmes kësaj strategjie, Uashingtoni synon ta afrojë Sirinë pranë sferës së vet të ndikimit, duke parandaluar orientimin e saj drejt Rusisë apo Kinës. Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se rreziqet mbeten të larta: Siria është ende larg garancive të sigurisë, vuan nga mungesa e një qeverisjeje gjithëpërfshirëse dhe ndodhet në qendër të tensioneve gjithnjë e më të ashpra mes Izraelit dhe Turqisë. /BBC/

Një ngjarje tragjike ka tronditur qytetin Billings në Montana, ku disa persona, përfshirë edhe fëmijë, kanë humbur jetën pasi një person i armatosur ka hapur zjarr në një banesë.

Sipas Telegrafit, policia e ka cilësuar ngjarjen e së dielës mbrëma si një “konflikt familjar”. Pas të shtënave, i dyshuari dyshohet se i ka vënë zjarrin banesës dhe më pas ka kryer vetëvrasje me armë zjarri.

Sherifi i përkohshëm i Yellowstone County, Kent O’Donnell, ka konfirmuar se në banesë kanë vdekur “disa të rritur dhe disa të mitur”. Megjithatë, autoritetet ende nuk kanë bërë të ditur numrin e saktë, identitetet apo moshat e viktimave.

Policia ka arritur në rrugën White Star Circle rreth 10 minuta pasi një person kishte telefonuar 911 dhe kishte raportuar të shtëna. Zyrtarët kanë dëgjuar të shtëna nga pjesa e pasme e banesës, ndërsa pak minuta më vonë ndërtesa është përfshirë nga zjarri.

Zjarrfikësit janë përballur me vështirësi të mëdha gjatë ndërhyrjes, për shkak të qasjes së kufizuar në ujë dhe numrit të pamjaftueshëm të hidrantëve në zonë.

Shefi i zjarrfikësve të Billings, Matt Hoppel, ka thënë se zjarri është përhapur me shpejtësi dhe, për shkak të kushteve të rënda, banorët e shtëpisë nuk kanë mundur të shpëtojnë.

Hetimet vazhdojnë, ndërsa autoritetet po përpiqen të sqarojnë rrethanat e plota të tragjedisë.

Ndërkohë, një fushatë në GoFundMe pretendon se të paktën tetë persona, përfshirë dy fëmijë, kanë humbur jetën. Kjo shifër ende nuk është konfirmuar zyrtarisht nga autoritetet./A.K/

Opinion: Hadeel Awad – Shkrimtare dhe infermiere në Gazë

Al Jazeera

Sistemi shëndetësor i shkatërruar nuk mund të arrijë tek më të cenuarit e Gazës – ata që jetojnë në kampet e të zhvendosurve

Këto ditë, sistemi shëndetësor i Gazës nuk është më në lajme. Nuk ka më bastisje të dhunshme në spitale, siç ndodhi në spitalin Al Shifa ndërsa unë po mjekoja atje në nëntor 2023; nuk ka më bombardime të repartave spitalore apo vrasje nga snajperët në oborret e tyre; nuk ka pretendime të reja për tunelë sekretë nën objektet mjekësore.

E megjithatë, sistemi mjekësor i Gazës vazhdon të vuajë nga një kolaps gjithnjë e më i rëndë. Ndoshta, kjo është më e dukshme në kampet e të zhvendosurve, ku njerëzit më të varfër dhe më të cenuar janë të detyruar të jetojnë. Atje, sistemi i shkatërruar i kujdesit shëndetësor nuk mund të arrijë tek ata që kanë më shumë nevojë, e as të sëmurët dhe të plagosurit nuk janë në gjendje të shkojnë në pikat e pakta që ende funksionojnë. Mungesa e higjienës, ujit të pijshëm të sigurt dhe ekspozimi i vazhdueshëm ndaj të ftohtit apo nxehtësisë së padurueshme e bëjnë krizën shëndetësore edhe më të rëndë.

Muajin e kaluar, pata mundësinë të vizitoja një kamp improvizues që është ngritur në hapësirën e asaj që ka mbetur nga shkolla Hassan Salama në lagjen Nasr të qytetit të Gazës. Shkolla u shkatërrua pasi u bombardua së bashku me shkollën fqinje Nasr në gusht 2024, gjë që rezultoi në vdekjen e të paktën 30 personave.

Sot, qindra njerëz që janë mbetur pa strehë dhe pa asnjë pasuri nga lufta jetojnë në çadra në oborrin e shkollës dhe në atë që ka mbetur nga ndërtesa e saj. Asnjë organizatë nuk e menaxhon kampin, ndaj nuk ka asnjë ofrim shërbimesh, përfshirë ato mjekësore.

Iu bashkova një ekipi me disa punonjës mjekësorë nga një klinikë private lokale, të cilët ofruan vizita falas në kamp për një ditë. Ardhja jonë u mirëprit ngrohtësisht. Vizituam të paktën 150 pacientë.

Ankesat varionin nga tensioni i lartë i gjakut te sëmundjet kronike, si diabeti dhe problemet me veshkat, e deri te infeksionet si hepatiti dhe zgjebja. Pamë gjithashtu shumë fëmijë me linë e ujit, gastroenterit, diarre dhe infeksione respiratorë.

Megjithëse ofruam vetëm shërbime bazë, mirënjohja që morëm ishte e jashtëzakonshme.

Për shumë pacientë në kampet e të zhvendosurve, vajtja te mjeku është kthyer në një udhëtim thuajse të pamundur që kërkon mund, energji dhe burime që nuk i ka çdokush. Kostot e transportit, distancat e larga dhe lodhja e shkaktuar nga zhvendosja dhe nxehtësia ekstreme ndikojnë të gjitha që disa pacientë ta shtyjnë kujdesin mjekësor, përrah nevojave të tyre urgjente.

Një nga pacientët tanë, 46 vjeç, kishte një dëmtim të rëndë në këmbë nga një mbetje predhe dhe i nevojiteshin paterica për t’u lëvizur. Ai kishte probleme me hipertensionin, por nuk mund të shkonte në spitalin fqinj Al Rantisi, pasi ai objekt funksionon vetëm pjesërisht dhe ofron shërbime kryesisht për fëmijët dhe pacientët onkologjikë.

Ecja në këmbë për një distancë të gjatë deri në një spital tjetër nuk ishte aspak një opsion për të. Për të arritur te një mjek për të vlerësuar gjendjen e tij të hipertensionit falas dhe për të marrë një recetë për barna, atij do t’i duhej të paguante të paktën 8 dollarë për transportin deri në lehtësinë më të afërt shëndetësore.

Kjo është një shumë e madhe parash për shumicën e njerëzve në kampet e të zhvendosurve, të cilët e kanë të vështirë të sigurojnë qoftë edhe ushqimin e tyre të përditshëm.

Vonesa e kujdesit mjekësor, e kombinuar me mungesën e barnave dhe kushtet e vështira të jetesës, mund t’i përkeqësojë sëmundjet dhe madje mund të jetë fatale.

E gjithë kjo do të mund të parandalohej nëse kujdesi bazë shëndetësor kthehet në Gazë, veçanërisht nën ombrellën e një organizate të madhe si UNRWA.

Pas Nakbës, UNRWA luajti një rol vendimtar në ngritjen e ofrimit të kujdesit bazë shëndetësor për refugjatët palestinezë që erdhën në Gazë. Ajo ngriti klinika në çdo kamp refugjatësh, gjë që ndihmoi në sigurimin e një niveli bazë të kujdesit shëndetësor falas.

Përpara luftës, UNRWA drejtonte 22 klinika në të gjithë Rripin e Gazës. Sipas një raporti të fundit, vetëm gjashtë prej tyre janë funksionale sot. Vetëm 19 nga 34 spitalet e Gazës janë pjesërisht funksionale – dhe “pjesërisht funksionale” është fjala kyçe këtu. Shumica e repartave në këto spitale nuk punojnë për shkak të shkatërrimit që kanë pësuar.

Sot, në të gjithë Rripin e Gazës, ka vetëm 2,200 shtretër spitalorë të disponueshëm për t’i shërbyer 2 milionë njerëzve. Përpara luftës, vetëm spitali Al Shifa kishte 700 shtretër.

Shërbime të ndryshme mjekësore, përfshirë analizat e laboratorit, ndërhyrjet kirurgjikale dhe trajtimet, nuk janë më të disponueshme sepse nuk ka furnizime për to apo personel mjekësor të gjallë për t’i kryer ato.

Shkatërrimi i objekteve mjekësore dhe zhveshja e banorëve të Gazës nga pronat e tyre e kanë shndërruar të drejtën për kujdes shëndetësor në një privilegj.

Ne kemi nevojë urgjente për një ndërhyrje shëndetësore që të fokusohet jo vetëm në rindërtimin e spitaleve, por edhe në rivendosjen e klinikave të kujdesit bazë dhe arritjen te më të cenuarit në kampet e të zhvendosurve.

Pikëpamjet e shprehura në këtë artikull janë të autores dhe nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht qëndrimin redaktues të Al Jazeera-s.

Hadeel Awad është një shkrimtare dhe infermiere me banim në Gazë. Ajo ka punuar në spitalin Al Shifa derisa ai u bastis nga ushtria izraelite në nëntor 2023.

Holanda nuk do të marrë pjesë në Eurovisionin 2027, ka konfirmuar transmetuesi publik holandez AVROTROS, duke e lidhur vendimin me pjesëmarrjen e Izraelit dhe ndikimin e konfliktit në Gaza.

AVROTROS vlerëson se, në kushtet aktuale, Eurovisioni nuk mund të konsiderohet më plotësisht neutral, ndërsa ndryshimet e fundit të paralajmëruara nga Unioni Evropian i Transmetuesve (EBU) nuk kanë qenë të mjaftueshme për të rikthyer besimin te karakteri i pavarur dhe apolitik i festivalit.

Drejtori i përgjithshëm i AVROTROS, Taco Zimmerman, tha se konfliktet ndërkombëtare po ndikojnë gjithnjë e më shumë në konkurs dhe se Eurovisioni është shndërruar në një “platformë për ndarje”.

Ky është viti i dytë radhazi që Holanda nuk merr pjesë. AVROTROS ishte tërhequr edhe nga Eurovisioni 2026 për shkak të shqetësimeve për situatën në Gaza, lirinë e shtypit dhe përfshirjen politike në konkurs.

Sipas AVROTROS, në vitin 2026 pesë vende vendosën të mos merrnin pjesë, ndërsa debati për neutralitetin e Eurovisionit dhe pjesëmarrjen e Izraelit vazhdon.

Sa i përket pjesëmarrjes holandeze në vitin 2027, AVROTROS ia ka kaluar vendimin përfundimtar NPO-së, organizatës ombrellë të transmetuesve publikë holandezë./A.K/