Shëndet
Disa mënyra për të trajnuar trurin tuaj për një gjumë më të mirë
Published
5 years agoon
By
Betim GashiDitët tani janë të gjata, të mjaftueshme për të shijuar një pjesë me të dashurit tuaj. Por nëse doni të shijoni ditën tuaj, ju duhet të bëni mjaftueshëm gjumë gjatë natës.
Gjumi i pamjaftueshëm dhe i parregulltë, është një problem global sipas Shoqatës Botërore të Gjumit, e përkushtuar për avancimin e “shëndetit të gjumit në të gjithë botën”.
“Problemet e gjumit përbëjnë një ‘epidemi’ globale që kërcënon shëndetin dhe cilësinë e jetës për deri në 45% të popullsisë së botës”, sipas tyre.
Ashtu siç keni mësuar të lani shpesh duart dhe të vendosni një maskë si pjesë e higjienës suaj personale gjatë pandemisë, ju mund të mësoni të flini më mirë çdo natë me atë që ekspertët e quajnë “higjiena e gjumit”.
Këtu janë mënyrat kyesore për të përmirësuar higjienën tuaj të gjumit dhe për të bërë një gjumë më të mirë.
1. Krijoni një mjedis të përshtatshëm për të fjetur

Një nga detyrat e para është të vendosni mjedisin tuaj të gjumit. Faza e gjumit REM ose ëndërrimi, është faza ku gjumi mund të prishet shumë lehtë, kështu që përpiquni të keni një dyshek dhe shtrat të rehatshëm që nuk është shumë i nxehtë.
Shkenca na tregon se ne flemë më mirë në temperatura më të ftohta prej rreth 60 deri 67 gradë Fahrenheit (15 deri në 20 gradë Celsius).
2. Bëni një rutinë, dhe ndiqeni rregullisht

Provoni këtë rutinë 5-minutëshe të yogës para gjumitVendosni një ritual para gjumit duke bërë një banjë ose dush të ngrohtë, duke lexuar një libër ose duke dëgjuar muzikë qetësuese. Ose mund të provoni frymëmarrje të thellë, yoga, meditim ose shtrirje të lehta.
Ju po e mësoni trurin tuaj të pushojë.
Shkoni në shtrat dhe ngrihuni në të njëjtën kohë çdo ditë, madje edhe gjatë fundjavave ose ditëve tuaja të pushimit, këshillon CDC. Trupit i pëlqen rutina.
3. Ndaleni dritën në dhomën e gjumit

Reduktoni dritën në mjedisin ku fleni, ose duke vendosur një maskë gjumi ose duke përdorur hije që bllokojnë dritën, sugjerojnë ekspertët.
Sekretimi i hormonit të gjumit melatonin fillon në errësirë. Hulumtimet kanë zbuluar se trupi do të ngadalësojë ose ndalojë prodhimin e melatoninës nëse ekspozohet ndaj dritës, kështu që hiqni qafe çdo dritë, madje edhe dritën blu të telefonit apo laptopit juaj.
4. Mbyllni email-in dhe rrjetet sociale
Mund të ju pengoj edhe drita e telefonit, andaj është mirë të çaktivizoni çdo sinjalizim pune (padyshim se një email pune apo anasjelltas, natën mund të prish gjumin tuaj).
5. Bojkotoni kafeinën gjatë ditës

Ndaloni pirjen e lëngjeve me kafeinë të paktën gjashtë orë para gjumit tuaj normal (disa ekspertë nuk thonë asgjë pas orës 3 pasdite). Dhe kafeina është jo vetëm në kafe, kështu që vlen për disa çajra dhe pije të gazuara, si dhe çokollata.
Ajo filxhan çokollatë e nxehtë që mendoni se mund t’ju ndihmojë të flini mund të përmbajë 25 miligram kafeinë ndërsa një filxhan çaj jeshil ose të zi do të sigurojë 50 miligram kafeinë.
6. Ndaloni pijet alkoolike
Mos iu drejtoni alkoolit për të qetësuar nervat ose për t’ju ndihmuar të flini. Alkooli mund t’ju ndihmojë të bini në gjumë, por ju bllokon në fazat më të lehta të gjumit.
7. Shmangni ushqimet e rënda ose pikante

Ushqime të rënda dhe pikante mund t’ju sjellin djegësirë stomaku ose vështirësi të tjera të tretjes, duke ndikuar kështu në aftësinë tuaj për të rënë dhe për të qëndruar në gjumë.
Sa i përket sheqerit, studimet tregojnë se është e lidhur me gjumin e shqetësuar dhe të trazuar dhe mund të ndikojë ndoshta në hormone që kontrollojnë dëshirat.
Një meze e lehtë përpara gjumit “është e pranueshme”, sipas Fondacionit Kombëtar të Gjumit. Rekomandon thërrime të një grushti arra; disa qershi (të cilat janë të larta në melatonin); një banane (e cila përmban relaksues të muskujve kalium dhe magnez) dhe çajra pa kafeinë si kamomil, xhenxhefil dhe mente.
Shëndet
Ish-anesteziologu francez dënohet me burgim të përjetshëm për helmimin e 30 pacientëve
Published
2 weeks agoon
December 19, 2025By
UBTnews
Një ish-anesteziolog francez është dënuar me burgim të përjetshëm pasi u shpall fajtor për helmimin e qëllimshëm të 30 pacientëve, 12 prej të cilëve humbën jetën.
Frédéric Péchier, 53 vjeç, u dënua të premten pas përfundimit të një gjyqi katërmujor në qytetin lindor të Besançon, në një nga rastet më të rënda të keqpërdorimit mjekësor të regjistruara ndonjëherë në Francë.

Sipas hetimeve dhe aktakuzës, Péchier kishte futur substanca kimike si klorur kaliumi ose adrenalinë në qeset e infuzionit të pacientëve, duke shkaktuar arreste kardiake ose hemorragji të papritura gjatë ndërhyrjeve kirurgjikale.
Viktima më e re ishte një fëmijë katërvjeçar, i cili i mbijetoi dy arresteve kardiake gjatë një operacioni rutinë të bajameve në vitin 2016. Viktima më e moshuar ishte 89 vjeç.
“Ju jeni Doktor Vdekja. Një helmues, një vrasës. Ju turpëroni gjithë profesionin mjekësor”, deklaruan prokurorët gjatë seancave përmbyllëse, duke shtuar se ai “e kishte kthyer klinikën në një varrezë”.
Sipas prokurorisë, Péchier shpesh nuk ishte anestezisti kryesor në operacione. Ai dyshohet se mbërrinte herët në klinikë për të manipuluar qeset e infuzionit, ndërsa më pas, kur pacientët pësonin komplikacione, ndërhynte vetë për t’u paraqitur si “shpëtimtari”.
Në 12 raste, ndërhyrja erdhi shumë vonë ose nuk ndodhi fare, duke përfunduar me vdekjen e pacientëve.
Hetimi nisi në vitin 2017, kur në qesen e infuzionit të një pacienteje u gjet një tepricë e rrezikshme kloruri kaliumi. Autoritetet zbuluan një model alarmues “ngjarjesh serioze të padëshiruara” në klinikën private Saint-Vincent në Besançon.
Ndërsa mesatarja kombëtare për vdekje nga arresti kardiak nën anestezi ishte 1 në 100 mijë, në këtë klinikë shifra ishte më shumë se gjashtë herë më e lartë. Anomalia u zhduk kur Péchier u largua përkohësisht dhe u rikthye sapo ai u kthye në klinikë. Pas pezullimit të tij nga profesioni në vitin 2017, rastet u ndalën përfundimisht.
Gjatë gjyqit, Péchier mohoi vazhdimisht akuzat, duke deklaruar se kishte respektuar “betimin e Hipokratit”. Megjithatë, dëshmia e tij ndryshoi disa herë dhe ai pranoi se mund të ketë pasur “një helmues tjetër” në klinikë.
Psikologu i gjykatës e përshkroi atë si një person me personalitet të dyfishtë, i aftë të shfaqej i respektueshëm në publik, por edhe të shkaktonte dëme të mëdha.
Tani, Péchier pritet të kalojë të paktën 22 vite pas hekurave. Ai ka 10 ditë kohë për të apeluar vendimin.
“Është fundi i një makthi”, tha Sandra Simard, një nga pacientet që i mbijetoi helmimit. Një tjetër i mbijetuar, Jean-Claude Gandon, u shpreh: “Tani mund të kemi një Krishtlindje më të qetë”./BBC
Shëndet
Kur dieta dhe pesha nuk mjaftojnë, arsyeja e fshehur e kolesterolit të lartë
Published
2 weeks agoon
December 16, 2025By
UBT News
Studimet tregojnë se nivelet e kolesterolit në gjak ndikohen më shumë nga gjenet sesa nga ushqimi, pesha apo aktiviteti fizik.
Mëlçia prodhon shumicën e kolesterolit dhe kjo prodhimtari kontrollohet nga gjenet, ndaj disa persona ka kolesterol LDL të lartë edhe pse jetojnë shëndetshëm.
Edhe pse faktorët e stilit të jetesës si ushqimi i pashëndetshëm, mungesa e aktivitetit fizik, mbipesha dhe stresi janë shkaktarë të shpeshtë, forma e trashëguar – hiperkolesterolemia familjare (FH) – përbën rreth 5% të rasteve dhe është më e rrezikshme.
Ajo shfaqet herët dhe shpesh nuk përmirësohet vetëm me dietë.
FH shkaktohet nga mutacione gjenetike që pengojnë largimin e kolesterolit LDL nga gjaku, duke rritur ndjeshëm rrezikun për infarkt ose goditje në tru në moshë të re, shpesh pa simptoma.
Ekspertët theksojnë se pamja e jashtme nuk garanton shëndet të mirë.
Kontrolli i profilit lipidik të paktën një herë në vit, pasi kolesteroli i lartë nuk dhemb, por dëmton në heshtje zemrën dhe enët e gjakut. /A.Z/UBT News/
Shëndet
Si ta kuptoni nëse trupi juaj ka mungesë të vitaminës D?
Published
3 weeks agoon
December 15, 2025By
UBT News
Vitamina D është thelbësore për shëndetin e kockave, pasi ndihmon trupin të përthithë kalciumin dhe kontribuon në forcimin e tyre.
Ajo luan rol të rëndësishëm në rritjen dhe zhvillimin e qelizave, ul inflamacionin dhe mbështet funksionimin e sistemit imunitar.
Kur trupi ka mungesë të vitaminës D, mund të shfaqen disa shenja paralajmëruese.
Djersitje e tepruar
Djersitja e pazakontë, sidomos gjatë dimrit, lidhet me mungesën e vitaminës D, pasi trupi ka vështirësi në rregullimin e temperaturës.
Lodhje e vazhdueshme
Ndjenja e lodhjes, edhe pas gjumit të mjaftueshëm, si dhe marramendja, janë shenja të shpeshta të mungesës së kësaj vitamine.
Ndryshime në humor
Mungesa e saj lidhet me ndjenja trishtimi e depresioni, pasi ndikon në prodhimin e hormoneve të mirëqenies si serotonina dhe dopamina.
Dhimbje në kocka dhe muskuj
Dhimbjet në kyçe, kocka dhe muskuj janë shenjë e niveleve të ulëta të vitaminës D, veçanërisht te personat me probleme reumatike.
Si ta furnizoni trupin me vitaminë D?
Ekspozimi i moderuar në diell ndihmon prodhimin e vitaminës D, duke përdorur gjithmonë mbrojtje nga rrezet UV.
Përveç kësaj, vitamina D merret edhe nga ushqimi, si: peshqit e yndyrshëm (salmon, sardele, ton), vezët, qumështi dhe produktet e bulmetit, kërpudhat, drithërat dhe lëngu i portokallit. /A.Z/UBT News/
Shëndet
Çfarë të hani para gjumit për një natë më të qetë?
Published
3 weeks agoon
December 15, 2025By
UBT News
Nëse vetëm mendimi për gjumin të shqetëson, ajo që ha mund të ketë ndikim të madh. Gjumi cilësor ndihmon shëndetin e trurit, forcon sistemin imunitar dhe ul rrezikun për sëmundje kronike.
Edhe pse rekomandohen 7–8 orë gjumë çdo natë, shumë njerëz e kanë të vështirë ta arrijnë këtë.
Përveç zakoneve të mira të gjumit, edhe ushqimi luan rol kyç.
Ja 9 ushqime dhe pije që mund të ndihmojnë për gjumë më të mirë:
Bajamet – të pasura me magnez, vitamina B dhe melatoninë.
Gjeli i detit – përmban triptofan që nxit përgjumjen.
Çaji i kamomilit – ka efekt qetësues dhe ndihmon kundër pagjumësisë.
Kivi – përmban serotonin dhe antioksidantë.
Lëngu i qershisë së thartë – burim natyral i melatoninës.
Peshqit e yndyrshëm – të pasur me vitaminë D dhe omega-3.
Arrat – ndihmojnë rregullimin e ciklit të gjumit.
Çaji i lules së pasionit – ul stresin dhe nxit relaksimin.
Orizi i bardhë – karbohidratet mund të ndihmojnë rënien në gjumë kur konsumohet me masë. /A.Z/UBT News/
Top 20 sportistë më të paguar në histori
Edmond Hajrizi: Kur dija, biznesi dhe etika ndërthuren në vendimmarrje
20 drejtorët ekzekutivë më të paguar
Top 30 shtetet me më së paku korrupsion
Top 20 shtetet me më së shumti korrupsion në botë
25 emrat më të shpeshtë në botë – Muhameti e Maria nuk lëshojnë udhë!
Top 20 filmat më të mirë të të gjitha kohëve
Ngjarjet e rëndësishme të vitit 2025
Kur u vendos 1 janari, cilat data festoheshin më herët si ditë e Vitit të Ri
Të kërkuara
-
Aktualitet2 months agoProfesoresha e UBT-së, Marigona Bekteshi-Ferati, fituese e bursës prestigjioze Fullbright Visiting Scholar, Profesor Vizitor dhe Post Doktoraturë
-
Aktualitet2 months agoU mbajt Mbledhje Komemorative në nder të Prof. Dr. Faton Kabashit në UBT Prizren
-
Lajmet3 months agoPunimi shkencor i profesoreshës së UBT-së, Miranda Sejdiu Abazi dhe bashkëautorëve botohet në Georgian Medical News
-
Rajoni1 month agoProfesorët e UBT-së publikojnë studim shkencor mbi cilësinë e ujërave nëntokësore në Komunën e Suharekës
