Përmes lidhjes mes dy mutantëve, varianti indian i virusit mund ta anashkalojë sistemin imunitar të trupit. Edhe të vaksinuarit si edhe të shëruarit mund të infektohen më lehtë me këtë mutacion të dyfishtë.
Varianti indian i virusit Corona, i njohur si B.1.617 shfaq dy ndryshime të rëndësishme gjenetike në proteinën e tij sipërfaqësore. E484Q dhe L452R. Pas këtyre shifrave të pakuptueshme fshihet pozicioni i saktë i gjenit të ndryshuar. Mutacionet e veçanta të virusit janë të njohura prej kohësh. E484Q i ngjason variantit E484K, që u shfaq edhe tek varianti britanik, afrikanojugor dhe ai brazilian. Kurse mutacioni L452R gjendet ndërkohë në variantin kalifornian CAL.20C. Në Indi për herë të parë këto mutacione shfaqen së bashku, prandaj edhe raportohet për një “mutacion të dyfishtë”.
Përgjegjës nuk është vetëm “mutacioni i dyfishtë”
Që të dy këta mutantë shfaqen së bashku nuk do të thotë, që ky variant është dyfish më infektues apo i rrezikshëm, kjo duhet studiuar ende. Deri tani thjesht mungojnë të dhënat për të vlerësuar më mirë këtë variant nga India. Sidoqoftë “mutacioni i dyfishtë” indian është vetëm një nga arsyet për gjendjen e tmerrshme në Indiaktualisht. Ky vend shënon më shumë se 17 milionë infektime të konfirmuara, këto janë infektimet më të larta në botë pas SHBA. Ndërkohë që shifra e errët duhet të jetë shumë më e lartë. Më shumë se 200.000 vetë kanë vdekur në Indi nga virusi.
Ilustrim i mutacionit të një virusi
Janë sidomos rastet e shumta të shfaqura në një kohë të shkurtër – 332.000 raste në një ditë – që e çuan në kolaps sistemin shëndetësor në shumë rajone ende të prapambetur. Për një kohë të gjatë autoritetet vepruan me gjysmë zemre në luftë kundër virusit, kufizimet u liruan shumë herët, madje u toleruan edhe grumbullime të mëdha.
“Escape” ikja nga sistemi imunitar
Kur një formë virusi arrin të anashkalojë sistemin imunitar të trupit, shkenca e vlerëson si “escape”, ikje. Sipas Institutit Robert Koch këto mutacione çojnë në një “reduktim të neutralizimit nga antitrupat apo qelizat T”. Rëndësi ka të dihet, se sa ndikon ky reduktim. Këto mutacione që i shpëtojnë efektit neutralizues të sistemit imunitar rrezikojnë edhe të vaksinuarit dhe të shëruarit nga virusi. Nuk dihet, nëse të vaksinuarit mund të infektojnë të tjerët. Eksperti i SPD-së për shëndetësinë dhe epidemiolog, Karl Lauterbach shkroi në twitter duke iu referuar një studimi për neutralizimin nga India, sipas të cilit, vaksinat që kemi aktualisht veprojnë kundër variantit të Indisë. Sipas një studimi britanik, rreziku i infektimit pas vaksinës reduktohet me dy të tretat. E kush infektohet, ka një rrezik të ulur me dy të tretat për të pasur një ecuri të rëndë të sëmundjes.
Vlerësimet ndërkombëtare
Megjithëse tingëllon cinike para situatës tragjike në Indi. Deri më tani Organizata Botërore e Shëndetësisë e konsideron variantin indian B.1.617 vetëm si “variant of interest”. Kurse si variante shqetësuese “variant of concern” konsiderohen varianti britanik, B.1.1.7, ai afrikanojugor B.1.351 dhe ai brazilian P.1. Sipas qëndrimit të OBSH këto variante janë shqetësues, sepse përhapen shumë më lehtë dhe shkaktojnë sëmundje të rënda e më të gjata, sepse virusi e anashkalon sistemin imunitar të trupit, dhe vaksinat e zhvilluara e kanë efektin më të dobët.
Ndihma për Indinë, ku pandemia ka dalë nga kontrolli
Deri më tani ka pak informacione vërtet të sakta mbi variantin e dyfishtë të virusit nga India. Por ekspertë gjermanë janë shprehur me tone qetësuese. Richard Neher, drejtues i grupit studimor të Evolucionit të Viruseve dhe Baktereve në Qendrën Biologjike të Universitetit të Bazelit thotë se “nga ato pak vëzhgime nuk mund të përcaktosh dot një trend por kjo duhet vëzhguar me kujdes.” Besoj, se ky variant nuk meriton më shumë vëmendje se të tjerët, thotë Neher. Edhe drejtuesi i Virologjisë në Universitetin e Berlinit, Charite, Christian Drosten nuk shprehet i shqetësuar për këtë virus. Për të kapur mutantët e rinj të virusit me gjeneratën e re të vaksinave mjafton vetëm një “update-im i lehtë”, tha Drosten në podcastin e tij në radion NDR.
Profesorët e UBT-së, Prof. Dr. Hazir S. Çadraku, Prof. Dr. Pajtim Bytyqi dhe Prof. Dr. Osman Fetoshi, në bashkëpunim me studiues nga universitete të vendeve të rajonit, Bashkimit Evropian dhe institucione të tjera ndërkombëtare, kanë publikuar studimin shkencor me titull “Seasonal and Spatial Assessment of Heavy Metal Contamination in Groundwater in the Republic of Kosovo” në revistën prestigjioze ndërkombëtare Limnological Review (MDPI).
Ky publikim paraqet një kontribut të rëndësishëm në fushën e shkencave mjedisore, duke analizuar shpërndarjen hapësinore dhe sezonale të metaleve të rënda në ujërat nëntokësore të Republikës së Kosovës. Studimi ofron të dhëna të rëndësishme shkencore për vlerësimin e cilësisë së ujërave nëntokësore, identifikimin e burimeve potenciale të ndotjes dhe mbështetjen e politikave për mbrojtjen e burimeve ujore dhe zhvillimin e qëndrueshëm.
Punimi është rezultat i një bashkëpunimi të gjerë ndërkombëtar mes studiuesve nga rajoni, Bashkimi Evropian dhe vende të tjera të botës, duke dëshmuar edhe një herë angazhimin e profesorëve të UBT-së në kërkimin shkencor dhe pjesëmarrjen aktive në projekte me ndikim ndërkombëtar.
Ky sukses përfaqëson një tjetër arritje të rëndësishme të stafit akademik të UBT-së në promovimin e ekselencës në kërkim shkencor dhe forcimin e bashkëpunimit me komunitetin akademik ndërkombëtar.
Punimi i plotë mund të lexohet në lidhjet e mëposhtme: Website
Akademia Verore e Fakultetit të Psikologjisë nisi me sukses aktivitetet e saj akademike dhe praktike, duke ofruar ligjërata dhe punëtori (workshop-e) interaktive të fokusuara në promovimin e shëndetit mendor dhe zhvillimin e kompetencave profesionale të studentëve.
Në kuadër të aktiviteteve të ditës së parë, PhD cand. Anita Sadikaj mbajti një ligjëratë me temën “Shëndeti mendor si prioritet për mirëqenien psikologjike, sociale dhe komunitare”, gjatë së cilës u trajtua rëndësia e promovimit dhe ruajtjes së shëndetit mendor si një komponent kyç për mirëqenien individuale dhe zhvillimin e një shoqërie të shëndetshme.
Gjithashtu, specialistja e psikologjisë klinike Fatime Sahiti Bekteshi zhvilloi një punëtori interaktive mbi terapinë me rërë (Sandplay Therapy), ku prezantoi rëndësinë e kësaj metode terapeutike në shprehjen e emocioneve, vetërregullimin, përpunimin e përvojave traumatike dhe lehtësimin e zgjidhjes së konflikteve të brendshme.
Dita e parë e Akademisë Verore u karakterizua nga pjesëmarrja aktive e studentëve, diskutime frytdhënëse dhe ushtrime praktike, duke krijuar një atmosferë bashkëpunimi, reflektimi dhe mësimi interaktiv.
Përmes aktiviteteve të tilla, UBT dhe Fakulteti i Psikologjisë vazhdojnë të ofrojnë mundësi për zhvillim profesional dhe praktik, duke i pajisur studentët me njohuri bashkëkohore dhe aftësi të nevojshme për praktikën psikologjike dhe promovimin e mirëqenies mendore.
Në kuadër të aktiviteteve të Akademisë Verore të Fakultetit të Sistemeve të Informacionit, e organizuar në kuadër të Global UBT Fest 2026, studentët morën pjesë në ligjëratën me temën “Transformimi Digjital në Industrinë e Pijeve: Sistemet e Informacionit, Analitika e Shitjes dhe Menaxhimi i Brendeve”, të mbajtur nga Dr. Shqipërim Jashari, Menaxher i Marketingut në kompaninë Royal Beverage.
Përmes prezantimit të rasteve konkrete nga industria, pjesëmarrësit u njohën me mënyrën se si sistemet e informacionit mbështesin proceset e prodhimit, analizën e shitjeve, gjurmueshmërinë e produkteve (LOT Traceability), menaxhimin e brendeve dhe vendimmarrjen strategjike të bazuar në analiza të avancuara të të dhënave.
Gjatë ligjëratës u diskutua edhe rëndësia që transformimi digjital ka për kompanitë moderne, duke u theksuar se përdorimi i teknologjive të avancuara dhe i sistemeve inteligjente të informacionit është shndërruar në një faktor kyç për rritjen e efikasitetit, konkurrueshmërisë dhe zhvillimit të qëndrueshëm të bizneseve.
Ky aktivitet u ofroi studentëve mundësinë të lidhin njohuritë akademike me praktikat reale të industrisë, duke krijuar një urë bashkëpunimi ndërmjet universitetit dhe sektorit privat. Diskutimet interaktive dhe shembujt praktikë kontribuan në zgjerimin e njohurive të tyre mbi rolin gjithnjë e më të madh të sistemeve të informacionit në transformimin digjital të bizneseve.
Akademia Verore e Fakultetit të Sistemeve të Informacionit vazhdon të sjellë aktivitete që fuqizojnë kompetencat profesionale të studentëve dhe promovojnë bashkëpunimin me industrinë, duke i përgatitur ata për sfidat dhe kërkesat e tregut bashkëkohor të teknologjisë dhe inovacionit.
Fakulteti i Biokimisë Mjekësore dhe Bioteknologjisë në UBT ka hapur punimet e Akademisë Verore, me temën “Shkenca moderne, inovacioni dhe praktika klinike në funksion të së ardhmes së shëndetësisë”.
Në hapje të këtij aktiviteti, dekani i Fakultetit, Prof. Dr. Fisnik Laha, theksoi se e ardhmja e shëndetësisë nuk ndërtohet vetëm duke mësuar atë që tashmë dihet, por duke krijuar hapësirë që studentët, studiuesit dhe profesionistët të sfidojnë kufijtë e dijes. Ai shtoi se UBT po ndërton pikërisht urën që lidh shkencën moderne me diagnostikën, praktikën laboratorike dhe nevojat reale të pacientëve.
Ky aktivitet katërditor përfaqëson një platformë të integruar akademike dhe profesionale, e cila bashkon ekspertizën klinike, kërkimin shkencor, teknologjitë e reja, inteligjencën artificiale, gjenetikën molekulare dhe praktikën intensive laboratorike. Programi është konceptuar në mënyrë që pjesëmarrësit të kalojnë nga bazat e diagnostikës dhe analiza e rasteve klinike, drejt biologjisë së së ardhmes, teknologjive inovative dhe zbatimit praktik të njohurive në avancimet më të fundit shkencore.
Programi katërditor përfshin tema që shtrihen nga biokimia e organizmave me bazë silikoni dhe sistemet alternative biologjike, deri te përdorimi i modeleve të mësimit të thellë (deep learning) për parashikimin e gjenomeve minimale, ndikimi i ndotjes së ajrit në parametrat fiziologjikë, si dhe editimi i gjeneve dhe aplikimet e tij në mjekësinë moderne.
Shkolla Verore e këtij viti ka bërë bashkë profesorë dhe studiues të UBT-së, profesionistë nga klinikat publike të QKUK-së, ekspertë të biokimisë, neonatologjisë, ekologjisë dhe biologjisë molekulare, si dhe ligjërues e hulumtues të njohur ndërkombëtarë, duke krijuar një platformë për shkëmbimin e njohurive dhe përvojave ndërmjet akademisë dhe praktikës profesionale.
Përmes një programi që ndërthur shkencën, praktikën klinike, teknologjinë, laboratorin dhe bashkëpunimin ndërkombëtar, Fakulteti i Biokimisë Mjekësore dhe Bioteknologjisë në UBT konfirmon edhe një herë përkushtimin e tij për ofrimin e arsimit bashkëkohor, zhvillimin e kërkimit shkencor me ndikim dhe përgatitjen e profesionistëve të aftë për t’iu përgjigjur sfidave të së ardhmes së shëndetësisë.