Masat ndëshkuese që Bashkimi Evropian ia vendosi Kosovës në qershorin e vitit 2023, u hoqën përfundimisht vetëm në mars të këtij viti, ani pse drita e gjelbër u dha në fund të dhjetorit të vitit 2025. Kosova ka insistuar për kohë të gjatë se masat ishin të padrejta dhe që i kishte plotësuar të gjitha kushtet për heqjen e tyre. Kush saktësisht ua sheh hairin fondeve evropiane për Kosovën?

Pas gati tre vjetëve, Kosovës nuk i rëndon më pesha e masave ndëshkuese që Bashkimi Evropian ia vendosi për shkak të tensioneve në veriun e banuar me shumicë serbe.

Lajm edhe më i mirë është se përfituesit më të mëdhenj janë qytetarët e Kosovës, pasi lëshimi i fondeve pritet të ndikojë, mes tjerash, edhe në hapjen e vendeve të reja të punës.

Autoritetet në Kosovë i kanë cilësuar masat vazhdimisht si të padrejta, pasi deklaronin me bindje se i kishin plotësuar kohë më parë kërkesat e BE-së për heqjen e tyre: uljen e tensioneve dhe zvogëlimin e pranisë policore afër objekteve të katër komunave në veri të Kosovës.

Masat patën kosto të konsiderueshme financiare për Kosovën, pasi u pezulluan apo u shtynë projekte të ndryshme në kuadër të Instrumentit të Para-Anëtarësimit (IPA II dhe III), si dhe Kornizës Investuese për Ballkanin Perëndimor (WBIF).

Përfitimet kryesore

Njomza Arifi, drejtoreshë ekzekutive në Grupin për Studime Juridike dhe Politike (GLPS), thotë për Radion Evropa e Lirë (REL) se në dhjetor të vitit 2025 u liruan 216 milionë euro që lidheshin kryesisht me arsimin, sikurse është skema e bursave Young Cell dhe projekte infrastrukturore e mjedisore.

Young Cell ofron bursa për të rinjtë që dëshirojnë të studiojnë në vendet evropiane. Këtë muaj, kjo skemë përmbylli aplikimin për 37 bursa të plota pasuniversitare. BE-ja i ka ndarë 3 milionë euro, ndërsa Kosova 1 milion shtesë.

Te projektet infrastrukturore përfshihet ndarja e 12 milionë eurove për ndërtimin e impiantit për trajtimin e ujërave të zeza në termocentralin Kosovën B, mbështetja për ngrohjen qendrore me 17.6 milionë euro si dhe projekte të tjera.

“Pjesa e mbetur prej 205 milionë eurosh që u lirua këto ditë përfshin kryesisht fonde të IPA-s dhe të WBIF-it dhe do të programohen për të mbështetur reforma të ndryshme që ndërlidhen kryesisht me fushat thelbësore siç janë sundimi i ligjit, qeverisja e mirë, zhvillimi ekonomik, dhe arsimi”, thotë Arifi për REL-in.

Për Rrona Zhurin, koordinatore e hulumtimeve në Institutin për Studime të Avancuara – GAP, heqja e masave mundëson rikthimin e normalitetit në raportet me BE-në.

“Lirimi i fondeve pritet të ketë një ndikim të gjerë pozitiv në disa dimensione të zhvillimit. Në aspektin ekonomik dhe të punësimit, rifillimi i projekteve kapitale dhe investimeve pritet të gjenerojë vende të reja pune dhe të rrisë aktivitetin ekonomik në vend. Njëkohësisht, në fushën e shërbimeve publike, sektorë si energjia, mjedisi dhe infrastruktura do të përfitojnë drejtpërdrejt, duke kontribuar në përmirësimin e cilësisë së jetës për qytetarët”, thotë Zhuri.

Sipas saj, ndikimi i lirimit të fondeve shtrihet edhe në reformat strukturore, pasi fondet e Bashkimit Evropian zakonisht lidhen me kushte të caktuara reformash, duke nxitur përparim në fusha të rëndësishme sikurse sundimi i ligjit, administrata publike dhe zhvillimi i qëndrueshëm.

E, Arifi beson se pikërisht këto reforma e përmirësojnë mirëqenien e qytetarëve.

“Prandaj përfitues të këtyre fondeve natyrisht që janë qytetarët e Kosovës, në përgjithësi. Si të tilla, ndihmojnë vendin për të shënuar progres në rrugën evropiane, duke mbështetur procese reformuese që ndërlidhen ngushtë me parakushtet për anëtarësim në BE”, thotë ajo.

Kosova është vendi i vetëm i Ballkanit Perëndimor që nuk e gëzon statusin e vendit kandidat për anëtarësim në BE. Aplikimi që ka bërë vendi më 2022, nuk është shqyrtuar ende nga institucionet e bllokut evropian.

Pasojat e masave

Përveç bllokimit të fondeve, masat e prekën edhe aspektin politik, meqë pati kufizime të takimeve dypalëshe të nivelit të lartë dhe në nivelin e nënkomiteteve të lidhura me Marrëveshjen e Stabilizim – Asocimit, marrëveshjen e parë kontraktuale mes Kosovës dhe BE-së.

Megjithatë, Brukseli ka sinjalizuar se synon riangazhim të plotë me autoritetet në Kosovë.

Arifi beson se kështu do të krijohet momentum i ri në dialogun e ndërsjellë me BE-në, pasi masat patën “ndikim negativ në kredibilitetin ndërkombëtar të Kosovës”.

Edhe Rrona Zhuri beson se masat i humbën shumë mundësi Kosovës.

“Çdo vonesë apo pezullim i projekteve nënkupton shtyrje apo humbje e mundësive për zhvillim, përmirësim të mirëqenies së qytetarëve, forcim institucional dhe vonesë në procesin e integrimit evropian”.

Sipas një hulumtimi të GAP-it të vitit 2025, masat financiare rezultuan me 613.4 milionë euro projekte të pezulluara apo të shtyra, dhe sektori më i goditur ishte ai i mjedisit me 350 milionë euro.

Sipas njohëseve të këtyre çështjeve, realiteti i ri duhet të shërbejë si shtysë për përparim në fusha që lidhen me integrimin evropian.

“Mbetet shumë e rëndësishme që Kosova ta shfrytëzojë këtë moment pozitiv për t’i përshpejtuar proceset integruese, duke shmangur bllokimet e mëtutjeshme nga krizat e brendshme politike”, porosit mes tjerash Njomza Arifi. /REL/

Përzgjedhësi i Sllovakisë, Francesco Calzona, ka publikuar këtë të enjte listën e lojtarëve për ndeshjen vendimtare kundër Kosovës, e cila do të luhet më 26 mars në Bratislavë.

Kjo përballje është gjysmëfinalja e plejofit kualifikues për Kupën e Botës 2026, ku sllovakët kanë përfshirë dy yjet kryesorë, Milan Skriniar dhe Stanislav Lobotka, pavarësisht problemeve të tyre fizike.

Kapiteni Skriniar nuk ka luajtur fare që nga lëndimi me Fenerbahçen më 19 shkurt në Ligën e Evropës, por stafi teknik po shpreson në rikuperimin e tij të shpejtë për sfidën ndaj “Dardanëve”.

Krahas tij, në dyshim mbetet edhe gjendja e mesfushorit me përvojë, Stanislav Lobotka, duke krijuar pasiguri në formacionin e Calzonës para këtij takimi jetik që do të zhvillohet në Stadiumin Nacional.

Deputeti shqiptar në Kuvendin e Serbisë, Shaip Kamberi, ka ngritur alarmin për rritjen e tensioneve në Luginën e Preshevës, duke deklaruar se stërvitjet e fundit ushtarake të Serbisë në territorin e Komunës së Bujanocit, pranë kufirit me Republikën e Kosovës, përbëjnë një kërcënim serioz për mjedisin e sigurisë në rajon.

Sipas Kamberit, këto aktivitete që përfshijnë kapacitete ajrore dhe zhvillohen afër zonave të banuara, ndikojnë negativisht në perceptimin e sigurisë te komuniteti shqiptar dhe ulin besimin ndërmjet aktorëve lokalë, duke u interpretuar si faktorë që nxisin destabilizimin e Ballkanit Perëndimor.

Ai ka theksuar se përballë provokimeve të vazhdueshme të regjimit të Vuçiqit ndaj Kosovës dhe shqiptarëve të Luginës, është bërë i domosdoshëm reagimi i bashkësisë ndërkombëtare për të inkurajuar transparencën dhe për të shmangur veprimet provokuese që shkelin normat ndërkombëtare.

“Duke marrë parasysh rëndësinë e stabilitetit afatgjatë në Ballkanin Perëndimor, mbetet thelbësore që të veprohet me përmbajtje dhe në përputhje me parimet e sigurisë bashkëpunuese. Në këtë drejtim, roli i bashkësisë ndërkombëtare është kyç për të inkurajuar dialogun konstruktiv, transparencën dhe shmangien e veprimeve që mund të perceptohen si provokuese”, shkruan Kamberi

Në këtë kuadër, Kamberi ka bërë thirrje urgjente për shtimin e forcave të KFOR-it si një masë të rëndësisë primare për ruajtjen e paqes, duke i kërkuar NATO-s që të rishikojë vendimin për Zonën Toksore të Sigurisë me qëllim parandalimin e krizave të mundshme dhe garantimin e një mjedisi të qëndrueshëm e të parashikueshëm në këtë pjesë delikate të rajonit.

Lidhur me këtë situatë, sot ka reaguar edhe Kryeministri i Kosovës, i cili gjatë mbledhjes së Qeverisë i dënoi fluturimet e helikopterëve dhe lëvizjet e parashutistëve mbi zonat e banuara me shqiptarë si një shfaqje të rrezikshme agresioni.

Kreu i ekzekutivit bëri një lidhje të drejtpërdrejtë mes këtyre njësive ushtarake dhe sulmit terrorist në Banjskë, duke theksuar se Beogradi po përdor armatimin rus e kinez për të shantazhuar stabilitetin e Ballkanit Perëndimor në interes të aleatëve si Rusia dhe Irani. Pavarësisht kësaj trysnie, Kryeministri u bëri thirrje shqiptarëve në Luginë që të mos bien pre e provokimeve, duke vlerësuar se këto veprime vijnë nga dëshpërimi i Serbisë pas dështimit të strukturave të saj ilegale brenda territorit të Kosovës.

Programi Bachelor në Inxhinieri të Energjisë në UBT është hartuar si një rrugëtim profesional për të gjithë ata që synojnë një karrierë të sigurt dhe me ndikim në industrinë e të ardhmes.

Ky drejtim fokusohet në përgatitjen e ekspertëve të rinj që do të merren me prodhimin, shpërndarjen dhe përdorimin efikas të energjisë, duke kombinuar metodat tradicionale me ato moderne dhe miqësore me mjedisin.

Nevoja për inxhinierë të rinj në Kosovë është mjaft e lartë, sidomos kur merret parasysh se në institucionet tona si KEK-u, mosha mesatare e punonjësve është rreth 60 vjeç. Kjo tregon se tregu i punës ka një kërkesë të madhe për kuadro të reja që zotërojnë njohuri kreative dhe teknike për të zgjidhur sfidat e sotme të sistemit energjetik.

Gjatë tri viteve të studimit, studentët fitojnë njohuri të plota që nga bazat e fizikës dhe matematikës e deri te teknologjitë më të avancuara si energjia solare, ajo e erës dhe sistemet e ruajtjes së energjisë përmes baterive.

Ky program është i harmonizuar plotësisht me Strategjinë e Energjisë së Kosovës 2022-2031, e cila parasheh investime të mëdha në burime të rinovueshme dhe në rrjete inteligjente të njohura si “Smart Grid”. Kjo u mundëson të diplomuarve që të jenë të gatshëm për t’u përfshirë në projekte të rëndësishme, qofshin ato shtetërore apo private, duke menaxhuar sisteme komplekse dhe duke kontribuar drejtpërdrejt në mbrojtjen e mjedisit.

Si një risi e rëndësishme për këtë vit, të gjithë studentët që bëhen pjesë e këtij programi do të kenë mundësi të përfitojnë një bursë prej 20% për të tri vitet e studimeve.

Ky është një lehtësim i konsiderueshëm që u mundëson studentëve të përkushtohen maksimalisht në ngritjen e tyre profesionale. Në përfundim të studimeve, ata do të jenë të aftë të projektojnë sisteme energjetike, të analizojnë faktorët ekonomikë dhe të udhëheqin ekipe multidisiplinare.

Ky program në UBT mbetet një pikë referimi për krijimin e liderëve të nesërm në njërin prej sektorëve më strategjikë të vendit dhe rajonit.