Lajmet

Brazil: 3 arsyet pse fitorja e Luiz Inácio Lula da Silvas është e rëndësishme

Shumë komentues e kanë krahasuar fitoren e Lulës me një fitore të demokracisë.

Published

on

Ish-presidenti majtist i Brazilit, Luiz Inácio Lula da Silva, ka mposhtur kandidatin e të djathtës ekstreme Jair Bolsonaro në një nga zgjedhjet më të rëndësishme në historinë e vendit.

Silva, një ish-punëtor i fabrikës, u bë presidenti i parë i klasës punëtore të Brazilit saktësisht 20 vjet më parë. Ai shërbeu si president nga viti 2003 deri në vitin 2010, përpara se të përfshihej në disa skandale korrupsioni dhe të vuante një periudhë të shkurtër në burg. Por Gjykata e Lartë Federale vendosi në mars 2021 se gjyqtari që mbikëqyrte gjyqin e tij për korrupsion – Sergio Moro – ishte i njëanshëm, duke çuar në anulimin e të gjitha rasteve që Moro kishte ngritur kundër Lulës dhe duke i hapur rrugën rikthimit të tij politik.

Lula fitoi pasi siguroi 50.9 për qind të votave, ndërsa Bolsonaro mori 49.1 për qind. Për shkak të kësaj, tashmë ka pasur disa shqetësime për ndezjen e tensioneve brenda vendit të polarizuar.

Megjithatë, sipas analistëve, ja ku qëndron Lula për disa çështje kyçe dhe pse zgjedhja e tij nuk është vetëm një lajm i mirë për Brazilin, por edhe për botën.

Kriza klimatike
Gjatë kohës së Bolsonaros në detyrë, ai uli mbrojtjen e Amazon, shkurtoi buxhetin mjedisor të Brazilit dhe pushoi ekspertët e mjedisit. Midis 1 gushtit 2019 dhe 31 korrikut 2021, më shumë se 8.4 milionë hektarë u shpyllëzuan nga Amazona – një zonë më e madhe se e gjithë Belgjika.

Lula dëshiron ta ndryshojë këtë. “Në vend që të jemi liderë botërorë në shpyllëzim, ne duam të jemi kampionë botërorë në përballjen me krizën klimatike dhe në zhvillimin socio-mjedisor”, tha Lula në një letër drejtuar popullit brazilian të cilën ai e shkroi javën e kaluar. “Në këtë mënyrë do të kemi ushqim të shëndetshëm në pjatat tona, ajër të pastër për të marrë frymë dhe ujë për të pirë dhe shumë punë cilësore me investime të gjelbra”. Ai gjithashtu është zotuar të “luftojë për zero-shpyllëzim”.

Kjo nuk është vetëm një fitore për Brazilin, por një fitore për botën. Ekspertët kanë paralajmëruar se Amazona – shpesh e quajtur ‘mushkëritë e Tokës’ për shkak të rezervave të saj të mëdha të karbonit natyror – po i afrohet ‘pikës së kthesës’ si pasojë e shpyllëzimit të shfrenuar të Bolsonaros. Tani, me Lulën e rikthyer në detyrë, ka shpresë se pylli i gjerë mund të ringjallet. Çuditërisht, presidenti i ri ka gjithashtu një histori të mirë: në mandatet e tij të mëparshme në detyrë, shkalla e shpyllëzimit në Amazon ra me 80 për qind.

Demokracia
Bolsonaro gjithashtu ka kaluar katër vitet e fundit duke minuar demokracinë e Brazilit. Presidenti në largim ka shprehur më parë përbuzje për proceset demokratike dhe ka festuar diktaturën brutale ushtarake të Brazilit, e cila mori fund në 1985. Ai gjithashtu ka hedhur dyshime mbi votimin elektronik dhe ka lejuar që dezinformimi të lulëzojë në mediat sociale gjatë mandatit të tij, si dhe ka sulmuar Gjykatën e Lartë braziliane dhe Tribunalin e Lartë Zgjedhor për hetimin e tij, dhe e mbushën policinë me aleatë besnikë.

Lula foli gjatë për rëndësinë e mbrojtjes së demokracisë gjatë fushatës së tij zgjedhore. “Ne duam të kthehemi në mënyrë që askush të mos guxojë të sfidojë më demokracinë”, tha ai në një fjalim. “Dhe që fashizmi të kthehet në kanalizimet e historisë, nga ku nuk duhet të ishte larguar kurrë”.

Shumë komentues e kanë krahasuar fitoren e Lulës me një fitore të demokracisë. Pas shpalljes së fitores së Lulës, ish-presidenti i Brazilit, Fernando Henrique Cardoso, shkroi në Twitter: “Demokracia ka fituar, Brazili ka fituar”.

Ekonomia
Lula ka premtuar gjithashtu se do të rikthejë prosperitetin ekonomik që u pa në presidencën e tij të fundit. Ai është zotuar të sjellë një regjim tatimor më progresiv, të heqë kufirin e shpenzimeve për shpenzimet publike, të rrisë pagën minimale dhe të rrisë shpenzimet e mirëqenies sociale.

Por ndërsa ekonomia globale shkon drejt recesionit, ka të ngjarë që Lula të përballet me disa vështirësi në zbatimin e disa prej politikave të tij më radikale.

Megjithatë duket se Lula do të përballet me sfidën. Gjatë presidencës së tij të fundit, ai filloi programin ikonik të mirëqenies Bolsa Familia, i cili ofroi ndihmë financiare për familjet e varfra braziliane që kishin vaksinuar fëmijët e regjistruar në arsim. Skema mendohet se ka nxjerrë 20 milionë njerëz nga varfëria ekstreme dhe papunësia kishte arritur gjithashtu në nivele rekord deri në kohën kur ai la detyrën./UBTNews/

Vendi

27-vjet nga masakra e Dubravës

Published

on

By

Masakra në Burgun e Dubravës konsiderohet një nga krimet më të rënda të kryera gjatë luftës në Kosovë. Ndërmjet 19 dhe 24 majit 1999, forcat serbe vranë 116 të burgosur shqiptarë dhe plagosën 185 të tjerë brenda burgut të Dubravës, ndërsa veprimtari dhe intelektuali Ukshin Hoti u zhduk me dhunë.

Në 27-vjetorin e kësaj masakre, u bënë homazhe në nderim të të vrarëve, të plagosurve dhe të mbijetuarve. Të pranishëm ishin përfaqësues institucionalë, ish-të burgosur politikë dhe familjarë të viktimave.

Në ceremoninë përkujtimore mori pjesë edhe kryeministri në detyrë Albin Kurti, i cili tha se emrat e viktimave të Dubravës janë “aktakuzë e përhershme kundër atyre që urdhëruan, organizuan dhe ekzekutuan këtë krim”.

Tutje, Kurti u shpreh se Dubrava mbetet një akt dëshmie për ekzekutimet masive e gjenocidale të shqiptarëve.

“Dubrava mbetet dëshmi për ekzekutimet masive e gjenocidale të shqiptarëve, por edhe për shpirtin liridashës të të burgosurve politikë, që nuk thyhej para torturave në burgjet serbe”, deklaroi Kurti.

Ai shtoi se Republika e Kosovës ka obligim që të ruajë kujtesën për krimet e luftës dhe të kërkojë drejtësi për viktimat.

Continue Reading

Lajmet

REL: KE mirëpret diskutimin për afrimin e Ballkanit dhe Ukrainës me BE-në

Published

on

By

Komisioni Evropian konfirmoi se ka pranuar letrën e kancelarit gjerman, Friedrich Merz, përmes së cilës ai propozon që Ukrainës t’i jepet statusi i anëtares së asociuar, ndërsa vendeve të Ballkanit Perëndimor statusi i vëzhguesit.

Zëdhënësi i Komisionit Evropian, Guillaume Mercier, tha se institucioni që ai përfaqëson e mirëpret faktin që ky diskutim po zhvillohet mes vendeve anëtare dhe inkurajon vazhdimin e debatit në nivel të udhëheqësve të BE-së.

“Kjo tregon se ekziston një përkushtim i fuqishëm i vendeve anëtare që zgjerimi të bëhet realitet sa më shpejt. Është gjithnjë e më e qartë se zgjerimi është investim gjeostrategjik në prosperitetin, paqen dhe sigurinë tonë. Anëtarësimi i Ukrainës në Bashkimin Evropian është po ashtu i lidhur në mënyrë thelbësore me sigurinë e bllokut tonë”, tha Mercier në një konferencë për media.

Ai shtoi se është po aq e rëndësishme arritja e synimit për ta kompletuar BE-në me të gjitha vendet kandidate, të cilat prej shumë vjetësh po punojnë drejt anëtarësimit.

“Të gjitha zgjidhjet inovative duhet të udhëhiqen nga një proces i bazuar në merita. Duke parë përpara, duhet të sigurohemi që qasja jonë ndaj zgjerimit të jetë e përshtatshme për qëllimin që synon”, tha zëdhënësi Mercier.

Prandaj, sipas tij, Komisioni Evropian do të vazhdojë të bashkëpunojë në mënyrë aktive me vendet anëtare dhe me vendet kandidate, për të gjetur zgjidhjet më të mira që do ta bënin Bashkimin Evropian më të fortë dhe më të sigurt.

Në letrën e bërë publike më 21 maj, kancelari gjerman, Friedrich Merz, propozon për Ballkanin Perëndimor dhe Moldavinë qasje të privilegjuar në tregun e përbashkët evropian dhe lidhje më të afërta me institucionet evropiane në procesin e përditshëm të vendimmarrjes.

Tregu i Përbashkët Evropian është hapësirë, e përbërë kryesisht nga 27 vende anëtare të BE-së, që mundëson lëvizjen e lirë të mallrave, shërbimeve, kapitalit dhe njerëzve, pa rregullore kufitare ose tarifa doganore.

Merz, po ashtu, propozon dhënien e statusit të vëzhguesit për vendet e Ballkanit Perëndimor në të gjitha institucionet relevante të Bashkimit Evropian, si dhe mbajtjen e mbledhjeve të përbashkëta të Komisionit Evropian ose Parlamentit Evropian me përfaqësues të rajonit, për çështje që lidhen drejtpërdrejt me të.

“Integrimi gradual mund të realizohet përmes ndërtimit të blloqeve që do të shërbenin si bazë për zbatimin e plotë të fushave përkatëse të politikave, dhe më pas do të shoqërohej me mbështetje më të madhe në zbatimin e ligjeve të BE-së. Përveç kësaj, mund ta avancojmë edhe integrimin institucional mbi bazën e progresit real. E gjithë kjo mund t’i afrojë ndjeshëm vendet kandidate me ne dhe të nxisë një ambicie të re për reforma të mëtejshme drejt anëtarësimit të plotë”, thuhet në letrën e kancelarit gjerman.

“Të qëndrojmë fort të përkushtuar ndaj premtimit se vendet e Ballkanit Perëndimor dhe Moldavia mund t’i bashkohen Bashkimit Evropian, siç është përcaktuar në Kriteret e Kopenhagës dhe në Agjendën e Selanikut të vitit 2003. Qëllimi ynë nuk ka ndryshuar: kompletimi i Bashkimit Evropian përmes përfshirjes së të gjitha vendeve kandidate”, theksohet në letër.

Nga vendet e Ballkanit Perëndimor, Shqipëria, Mali i Zi, Serbia, Bosnje dhe Hercgovina dhe Maqedonia e Veriut janë kandidate për anëtarësim, ndërsa Kosova jo.

Në anën tjetër, për Ukrainën, ai propozon afrim të konsiderueshëm me Bashkimin Evropian dhe me institucionet e tij kryesore, “pa ndikuar në negociatat e vazhdueshme për anëtarësim, por duke e nxitur dhe mbështetur këtë proces”.

Kreu i Qeverisë gjermane beson se këto propozime nuk kërkojnë ndryshime në kuadrin institucional dhe ligjor të Bashkimit Evropian, por vetëm një “marrëveshje të fortë politike”. /REL/

Continue Reading

Vendi

Mbi 2.09 milionë votues për zgjedhjet e 7 qershorit në Kosovë, 22 mijë për herë të parë

Published

on

By

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka certifikuar listën votuese për zgjedhjet e 7 qershorit në Kosovë, ku të drejtë vote kanë 2,092,174 qytetarë. Ky numër është 15,884 votues më shumë krahasuar me zgjedhjet e kaluara.

Sipas KQZ-së, rreth 1.96 milionë qytetarë do të votojnë brenda vendit, ndërsa mbi 132 mijë janë regjistruar për votim nga diaspora në forma të ndryshme, përfshirë postën dhe përfaqësitë diplomatike.

Në këto zgjedhje pritet të votojnë për herë të parë 22,685 qytetarë. Procesi zgjedhor do të zhvillohet në 949 qendra votimi brenda Kosovës, ndërsa votimi jashtë vendit do të organizohet në 30 përfaqësi diplomatike më 6 qershor 2026.

Continue Reading

Lajmet

Profesorët e UBT-së, Vesel Rrustemaj dhe Jeta Kiseri-Kubati publikojnë punim shkencor në revistë ndërkombëtare të stomatologjisë

Published

on

By

Një punim i ri shkencor me autorë nga UBT është publikuar në një revistë prestigjioze braziliane të fushës së stomatologjisë, e indeksuar në Web of Science (ESCI) dhe Scopus, si dhe e klasifikuar në Q2 sipas SCImago në fushën e ortodoncisë, duke përfaqësuar një arritje të rëndësishme akademike dhe shkencore për institucionin.

Autorë të këtij punimi janë Prof. Dr. Vesel Rrustemaj, si autor i parë dhe korrespondent, dhe Prof. Dr. Jeta Kiseri-Kubati, si bashkëautore, të dy profesorë në programin e Stomatologjisë në UBT dhe ekspertë në fushën e ortodoncisë.

Punimi shkencor trajton një temë me rëndësi të veçantë shëndetësore dhe epidemiologjike: lidhjen ndërmjet karakteristikave okluzale, zakoneve orale dhe kariesit dentar tek fëmijët e moshës 3–6 vjeç në Prishtinë, Kosovë. Studimi fokusohet në një problematikë të shpeshtë tek moshat e reja, duke ofruar të dhëna të vlefshme për gjendjen e shëndetit oral në këtë grupmoshë.

Hulumtimi është realizuar si studim epidemiologjik dhe ka sjellë rezultate të rëndësishme mbi faktorët që ndikojnë në shfaqjen e kariesit dentar dhe zhvillimin okluzal te fëmijët, duke kontribuar në literaturën shkencore ndërkombëtare në fushën e stomatologjisë dhe ortodoncisë.

Publikimi në një revistë të këtij niveli shkencor përbën një arritje të rëndësishme jo vetëm për autorët, por edhe për UBT-në, duke dëshmuar angazhimin e vazhdueshëm të institucionit në kërkimin shkencor, ndërkombëtarizimin dhe kontributin në zhvillimin e dijes në fushën e shkencave shëndetësore.

Ky studim pritet të shërbejë si referencë e vlefshme për studiuesit dhe profesionistët e stomatologjisë, si dhe për përmirësimin e praktikave klinike në trajtimin dhe parandalimin e problemeve dentare tek fëmijët.

Studimi i plotë

Continue Reading

Të kërkuara