Dëshmitari Fatmir Ademi, drejtor i Departamentit për Kimi dhe Biologji në Agjencinë e Kosovës për Forenzikë, ka deklaruar se ekspertiza e ADN-së në rastin e sulmit në kanalin “Ibër-Lepenc” është kryer në laboratorin e Prishtinës, ndërsa rezultatet janë dërguar në Itali për interpretim, raporton Ekonomia Online.

Këtë deklaratë Ademi e ka dhënë gjatë dëshmisë së tij, në përgjigje të pyetjeve të avokatit të të pandehurve, Nebojsha Vllajiq.

“Kjo ekspertizë e ADN-së është kryer në Itali, këtu thuhet se në deklaratën tuaj ka pasur mungesë të metodave për ekzaminimin e përzierjeve dhe thuhet që nuk keni qenë në gjendje që t’i ekzaminoni. Prokurori e thotë të njëjtën, pasi nuk keni pasur mundësi me verifikuar e keni dërguar në Itali, pse nuk keni qenë në gjendje të bëni?”, pyeti ai.

Ademi u përgjigj se ekspertiza është kryer në Prishtinë dhe se në Itali janë dërguar rezultatet për interpretim.

“Ekspertiza është kryer në laboratorin e Prishtinës, nuk është bërë në Itali ekspertiza. Sa i përket nevojës së interpretimit, kjo ka të bëjë me mungesë të softuerit në laboratorin tonë. Ne e kemi bërë analizimin edhe në mungesë të softuerit, këto profilet e ADN-së të mikstuar nga dëshmia nr. 4 dhe profilin për personin S1, i kemi krahasuar dhe kemi bërë një vlerësim tonin edhe para interpretimit nga italianët”, tha ai.

Avokati e ka pyetur se çfarë është dërguar në Itali, rezultatet apo mostrat.

“Ne kemi dërguar rezultatet për të bërë një interpretim për shkak të mungesës së softuerit”, u përgjigj ai.

I pyetur se si kanë ardhur deri te ADN-ja e personave të dyshuar, Ademi tha se dëshmitë janë pranuar përmes vijës zyrtare, sipas procedurave për rastet kriminale.

“Dëshmitë i kemi pranuar në vijë zyrtare sipas procedurave për rastet kriminale. Hetuesia i ka sjellë bashkë me urdhëresën e prokurorisë dhe ato nuk kanë ardhur direkt në laboratorin e ADN-së, por në sektorin që është i veçantë për çështje të pranim-dorëzimit. Rasti ka kaluar në laboratorin e ADN-së, ku ne i kemi trajtuar të gjitha provat sipas urdhëresës së prokurorisë. Procedurat janë të qarta për të gjitha çështjet që i kemi në laborator edhe divizioni për pranim-dorëzim i ka procedurat e veta ku, ndër të tjera, i verifikon dëshmitë, se a janë të përshkruara si duhet, të mbyllura si duhet… Kjo procedurë, pasi kalon dëshmia në laboratorin e ADN-së, prapë verifikohet para se të fillojmë punën dhe pastaj gjithçka që verifikohet bëhet sipas procedurave strikte”.

“Sipas rregullave që i kemi, ne prokurorit ia dorëzojmë raportin e ekspertizës, ndërsa dosja e punës komplet dorëzohet në divizionin e pranim-dorëzimit”, tha ai.

Ndërkaq, avokati i të pandehurit Millosh Deloviq e ka pyetur Ademin nëse është e vërtetë se ka punuar në 50 prova të analizës së ADN-së.

“Po”, u përgjigj Ademi.

I pyetur se sa prej këtyre provave janë gjetur në vendin e ngjarjes, Ademi tha se, sa ka mundur të mbajë mend, kanë qenë shtatë dëshmi nga vendi i shpërthimit.

“Sa kam mundur me mbajt mend, kanë qenë 7 dëshmi nga vendi i shpërthimit”, tha ai.

Avokati e ka pyetur nëse në mesin e këtyre shtatë provave të vendit të ngjarjes është vërtetuar ndonjë përputhshmëri e ADN-së me të pandehurin Dragisha Viqentijeviq.

“Jo, nuk kemi gjetur”, tha ai.

Sipas aktakuzës së Prokurorisë, vëllezërit Dragisha dhe Jovan Viqentijeviq, më 29 nëntor 2024, rreth orës 18:50, në fshatin Varagë, Komuna e Zubin Potokut, kanë vendosur eksploziv në pjesën e kanalit të “Ibër-Lepencit”, infrastrukturë publike e cila shërben për furnizimin me ujë të pijshëm dhe nevoja të Korporatës Energjetike të Kosovës (KEK) për prodhim të energjisë elektrike.

Në aktakuzën të cilën e ka ngritur prokurori special Bekim Kodraliu, thuhet se të akuzuarit, së bashku me disa persona të tjerë ende të panjohur, pas një marrëveshjeje paraprake, me qëllim të frikësimit serioz të popullsisë së vendit dhe rrezikimit të rendit kushtetues dhe sigurisë së Republikës së Kosovës, e kanë vendosur një sasi të konsiderueshme të eksplozivit që shërben për përdorim ushtarak, rreth 20 kilogramë të llojit Trinitrotoluen “TNT”, në brendësi të kanalit.

Këtë, sipas PSRK-së, e kanë bërë përmes një çante të cilën e kishin lidhur me litar në një shtyllë betoni, duke e pozicionuar në atë mënyrë që të shkaktojë dëmtim serioz të infrastrukturës kritike të furnizimit me ujë dhe me energji elektrike. Sipas aktakuzës, të pandehurit, përmes ndezjes së një fitili zjarrpërcjellës me ndezje të ngadalshme, e kanë aktivizuar lëndën shpërthyese, duke shkaktuar një shpërthim të fuqishëm, si pasojë e të cilit është dëmtuar rëndë struktura e betonit e kanalit të “Ibër-Lepencit”.

Në aktakuzë thuhet se kjo kishte shkaktuar ndërprerje të furnizimit me ujë të pijshëm për qytetarët e disa komunave veriore dhe qendrore të Kosovës, kishte penguar furnizimin me ujë për KEK-un, si dhe kishte rrezikuar prodhimin e energjisë elektrike në nivel vendi.

Me këto veprime, sipas Prokurorisë, të akuzuarit kanë shkaktuar një rrezik serioz për jetën dhe sigurinë e popullsisë dhe dëmtimin e infrastrukturës kritike të shtetit, ku në këtë rast të dëmtuarës, “Ibër-Lepencit”, i janë shkaktuar dëme materiale në vlerë prej 376 mijë e 774 euro e 70 centë.

Kështu, ata akuzohen se në bashkëkryerje e kanë kryer veprën penale “Rrezikimi i rendit kushtetues me shkatërrimin apo dëmtimin e instalimeve dhe pajisjeve publike”, nga neni 122, lidhur me veprën penale “Kryerja e veprës terroriste”, nga neni 129, paragrafi 1, dhe neni 128, paragrafi 1, nënparagrafi 1.8, lidhur me nenin 31 të Kodit Penal.

Kurse, në pikën 2 të aktakuzës, vëllezërit Viqentijeviq akuzohen edhe për armëmbajtje pa leje. Sipas aktakuzës, nga data e pacaktuar e deri me arrestimin e tyre, në shtëpitë e tyre, njërën në Zubin Potok dhe tjetrën në fshatin Prevllak të po kësaj komune, gjatë kontrolleve të bëra nga ana e Policisë së Kosovës, u është gjetur në posedim një sasi e konsiderueshme e armatimit luftarak. /EO//A.K/

Një numër gjithnjë e në rritje punonjësish në Gjermani e ndryshojnë vendin e punës brenda një viti. Janë kryesisht meshkujt në punë me paga të ulëta ata që kërkojnë më shpesh një punë të re.

Përqindja e punonjësve që kanë ndryshuar vendin e  punës brenda një viti u rrit me 13 pikë përqindjeje midis viteve 2013 dhe 2024. Kjo del sipas një studimi të ri të Institutit për Kërkime të Punësimit (IAB), të publikuar sot në Nuremberg.

Sipas studimit, në vitin 2013 vetëm 12 për qind e grave dhe 13 për qind e burrave punonin në një profesion të ndryshëm nga viti i mëparshëm. Që atëherë, numri i njerëzve që kanë ndryshuar profesion është rritur ndjeshëm: në vitin 2024, lëvizshmëria profesionale te meshkujt ishte 16 për qind më e lartë se në vitin 2013, ndërsa te femrat ishte 10 për qind më i lartë.

Meshkujt ndërrojnë punë më shpesh, veçanërisht kur pagat janë të ulëta

Rritja e lëvizshmërisë në karrierë vërehet në të gjitha nivelet e pagave, megjithatë ishte më e theksuar tek meshkujt sesa tek femrat, vëren IAB. Meshkujt në profesionet me paga të ulëta e të mesme, veçanërisht, ishin më të gatshëm të ndryshonin karrierë. Megjithatë, mobiliteti u ul kur niveli i pagës u rrit.

Femrat ndryshonin profesionin më shpesh se meshkujt, veçanërisht në grupin e pagave të mesme. Sipas autorëve të studimit, një arsye e mundshme për këtë është se, në këtë nivel pagash, femrat priren të kalojnë në punë me kohë të pjesshme më shpesh pas lindjes së një fëmije. Në profesionet me paga të ulëta të mesme ose të larta, mobiliteti i tyre profesional ishte dukshëm më i ulët.

Klima ekonomike ndikon në tregun e punës

Studimi gjithashtu tregon se mobiliteti profesional është i lidhur ngushtë me situatën ekonomike: ‘U vërejt një rritje në vitet kur kërkesa për punë u rrit veçanërisht ndjeshëm për shkak të klimës ekonomike,’ thuhet në të. Në të njëjtën kohë, numri i ndryshimeve të vendit të punës ishte më i ulët gjatë periudhave të vështirësive ekonomike. “Kjo sugjeron se punonjësit shfrytëzojnë mundësitë në profesione të reja kur shumë nga këto vende pune të reja krijohen si rezultat i rritjes së punësimit,” shkruajnë autorët.

Kështu, pandemia COVID-19 ngadalësoi përkohësisht rritjen e mobilitetit të karrierës. Ai arriti kulmin në vitin 2023, përpara se të fillonte sërish të binte në vitin 2024. “Ndryshimi strukturor ndryshon kërkesën për punë. Ata që kalojnë në një profesion që ka shumë kërkesë në atë kohë zakonisht si rezultat janë në gjendje të përmirësojnë perspektivat e tyre të fitimit,” tha Mara Buhmann, hulumtuese në IAB.

aud (ag, tgsch)

Klima e biznesit në Gjermani është përmirësuar më tej. Indeksi ifo i klimës së biznesit është barometri kryesor i ekonomisë gjermane. Ai u rrit në të gjitha sektorët, pavarësisht situatës së paqartë në Lindjen e Mesme.

Optimizmi në drejtimet e ndërmarrjeve gjermane po forcohet përsëri. Instituti ifo i Mynihut mblodhi të dhëna nga rreth 9.000 drejtues biznesesh. Sipas tij, indeksi i klimës së biznesit u rrit në korrik në 86.6 pikë. Kjo është rritja e tretë radhazi.

Ekonomistët e anketuar nga agjencia Reuters prisnin vetëm 86.0 pikë. Në qershor, barometri kishte shënuar 85.7 pikë.

Analistët paralajmërojnë megjithatë që rritja aktuale të mos mbiinterpretohet: “Rritja e dukshme e klimës së biznesit ifo ka vlerë të kufizuar informuese, sepse shumica e ndërmarrjeve iu përgjigjën pyetësorit përpara rritjes së fortë të çmimit të naftës gjatë dy javëve të fundit,” thekson Jörg Krämer, ekonomisti kryesor i Commerzbank. Në shumë sektorë në Gjermani rrezikohen humbje masive vendesh pune.

Lufta me Iranin vazhdon të rëndojë mbi optimizmin

Në Lindjen e Mesme,  lufta mes SHBA-së dhe Iranit   u rindez përkohësisht. Kjo i rriti çmimet e naftës. Fuçia e naftës referuese Brent arriti përsëri mbi 100 dollarë.

Ngushtica e Hormuzit është jetike për zinxhirët ndërkombëtarë të furnizimit. Aty, transporti i naftës, gazit dhe lëndëve të para ende nuk ka arritur nivelet e para luftës me Iranin. Një hapje e qëndrueshme e kësaj rruge detare konsiderohet impuls i rëndësishëm për ekonominë gjermane. Prej muajsh, ajo po vuan nën peshën e çmimeve të larta të energjisë.

Në të njëjtën linjë është edhe Alexander Krüger, ekonomisti kryesor i Bethmann Hal: “Optimizmi i ndërmarrjeve mund të përmirësohet vetëm kur çmimet e energjisë të bien ndjeshëm. Deri atëherë, klima do të vazhdojë ndoshta të ecë me valë-valë.” Kështu, edhe vlerësimi për situatën aktuale rezulton më i dobëvlen veçanërisht për industrinë përpunuese dhe sektorin e shërbimeve.

Me optimizëm drejt së ardhmes

Pritshmëritë për të ardhmen janë dukshëm më pozitive. Treguesi u mbështet kryesisht nga përmirësimi i pritshmërive të ndërmarrjeve. Klima u përmirësua në të gjitha sektorët: në industri, te ofruesit e shërbimeve, në tregti dhe në ndërtim.

Në korrik u ndje veçanërisht optimizëm në drejtimet e ndërmarrjeve industriale gjermane. “Bizneset raportojnë kërkesë të përmirësuar,” tha Klaus Wohlrabe, drejtues i anketave të Institutit ifo. Kjo vlen për sektorët e mëdhenj si prodhuesit e automobilave dhe të makinerive. Nuk vlen, megjithatë, për industrinë kimike. Aty pesimizmi u rrit, “ndoshta i shtyrë nga rritja e çmimeve të naftës,” theksoi Wohlrabe.

Prirje e lehtë drejt rritjes

Rritja e çmimeve të naftës po ngre edhe pritshmëritë për çmimet. Kjo vlen për ekonominë gjermane në përgjithësi. “Shumë ndërmarrje kanë kaluar në rritje çmimesh,” theksoi eksperti Wohlrabe. “Gjithashtu, pasiguria është rritur përsëri, në të gjitha sektorët.”

“Por rritja tregon të paktën potencialin e rimëkëmbjes, nëse SHBA-ja dhe Irani arrijnë një marrëveshje dhe Ngushtica e Hormuzit hapet përgjithmonë,” thekson Krämer, ekonomisti kryesor i Commerzbank. Në mënyrë të ngjashme i interpreton të dhënat edhe Wohlrabe: “Ekonomia gjermane është gati të marrë vrull,” thotë drejtuesi i anketave të Institutit ifo. “Për ekonominë në tërësi, po vihet re një prirje e lehtë rritëse.”

aud (tgsch, ag)