Botë

BBC: SHBA-ja dhe Irani zhvillojnë bisedime, ndërsa rritet presioni për marrëveshjen bërthamore

Published

on

Zyrtarët amerikanë dhe iranianë do të takohen në Gjenevë këtë fundjavë për një raund të tretë bisedimesh indirekte, ndërsa Presidenti Donald Trump kërcënon të godasë Iranin nëse nuk arrihet një marrëveshje bërthamore.

Diskutimet vijnë në mes të grumbullimit më të madh ushtarak amerikan në Lindjen e Mesme që nga pushtimi i Irakut i udhëhequr nga SHBA-ja në vitin 2003, dhe me Iranin që zotohet të përgjigjet ndaj një sulmi me forcë.

Bisedimet shihen si një përpjekje e fundit për të parandaluar një konflikt, por shanset për një marrëveshje mbeten të paqarta.

Ndërsa Trump ka thënë se preferon ta zgjidhë krizën përmes diplomacisë, ai ka thënë gjithashtu se po shqyrton një sulm të kufizuar ndaj Iranit për të ushtruar presion mbi udhëheqësit e tij që të pranojnë një marrëveshje.

Megjithatë, presidenti ka bërë pak për të shpjeguar se çfarë kërkon në negociata dhe pse mund të ketë nevojë për të ndërmarrë veprime ushtarake tani, tetë muaj pasi SHBA-të bombarduan objektet bërthamore iraniane gjatë një lufte midis Izraelit dhe Iranit.

Irani ka hedhur poshtë kërkesën e SHBA-së për të ndaluar pasurimin e uraniumit në territorin e tij, por ka pasur indikacione se është i përgatitur të ofrojë disa lëshime në lidhje me programin e tij bërthamor.

Ashtu si në dy raundet e mëparshme të diskutimeve, të cilat u ndërmjetësuan nga Omani në fillim të këtij muaji, delegacioni iranian do të udhëhiqet nga Ministri i Jashtëm Abbas Araghchi, ndërsa SHBA-të do të përfaqësohen nga i dërguari special Steve Witkoff dhe dhëndri i Trump, Jared Kushner.

Në javët e fundit, SHBA-të kanë dërguar mijëra trupa dhe atë që Trump e ka përshkruar si një “armadë” në rajon, duke përfshirë dy transportues aeroplanësh së bashku me anije të tjera luftarake, si dhe avionë luftarakë dhe avionë furnizimi me karburant.

Trump kërcënoi për herë të parë të bombardonte Iranin muajin e kaluar, ndërsa forcat e sigurisë shtypën brutalisht protestat antiqeveritare, duke vrarë mijëra njerëz. Por që atëherë, fokusi i tij është kthyer në programin bërthamor të Iranit, i cili ka qenë në qendër të një mosmarrëveshjeje të gjatë me Perëndimin.

Për dekada të tëra, SHBA-të dhe Izraeli e kanë akuzuar Iranin se po përpiqet të zhvillojë fshehurazi një armë bërthamore. Irani këmbëngul se programi i tij është vetëm për qëllime paqësore, megjithëse vendi është i vetmi shtet jo-bërthamor që ka uranium të pasuruar në nivelin e armëve.

Në fjalimin e tij mbi Gjendjen e Kombit në Kongres të martën, Trump foli shkurt dhe në mënyrë të paqartë për tensionet me Iranin, pa paraqitur qartë argumentet për sulme.

Ai tha se Irani po punonte për të ndërtuar raketa që “së shpejti” do të ishin të afta të arrinin SHBA-në, pa dhënë detaje. Ai gjithashtu akuzoi vendin se po përpiqej të “fillonte nga e para” me një program armësh bërthamore pas sulmeve të vitit të kaluar dhe tha se nuk mund të lejonte që “sponsori numër një i terrorizmit në botë… të kishte një armë bërthamore”.

SHBA-të goditën tre centrale bërthamore në Iran qershorin e kaluar, ndërsa iu bashkuan Izraelit në fushatën e tij të bombardimeve. Në atë kohë, Trump tha se objektet ishin “zhdukur”.

Irani thotë se aktiviteti i tij i pasurimit u ndal pas sulmeve, megjithëse nuk u ka lejuar inspektorëve të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike të hyjnë në centralet e dëmtuara.

“Ata duan të bëjnë një marrëveshje,” tha Trump, “por ne nuk i kemi dëgjuar ato fjalë sekrete: ‘Ne kurrë nuk do të kemi një armë bërthamore'”.

Megjithatë, disa orë para fjalimit, ministri i jashtëm iranian postoi në mediat sociale se Irani “në asnjë rrethanë nuk do të zhvillonte kurrë një armë bërthamore”. Araghchi tha gjithashtu se ekzistonte një “mundësi historike për të arritur një marrëveshje të paprecedentë që adreson shqetësimet e ndërsjella dhe arrin interesat e ndërsjella”.

Duke reaguar ndaj fjalimit të Trump, një zëdhënës i ministrisë së jashtme iraniane akuzoi SHBA-në se po përsëriste “gënjeshtra të mëdha” në lidhje me programin e saj bërthamor, raketat balistike dhe numrin e protestuesve të vrarë në shtypje.

Propozimet e Iranit nuk janë bërë publike, por diskutimet në Gjenevë mund të përfshijnë krijimin e një konsorciumi rajonal për pasurimin e uraniumit, i cili është ngritur në negociatat e mëparshme, si dhe ide se çfarë të bëhet me rezervat e uraniumit të pasuruar shumë prej rreth 400 kg të Iranit.

Në këmbim, Irani pret heqjen e sanksioneve që kanë dëmtuar ekonominë e tij. Kundërshtarët e regjimit thonë se çdo lehtësim do t’u jepte sundimtarëve klerikë një litar shpëtimi.

Por mbetet e paqartë se cilat kushte Trump mund t’i gjejë të pranueshme për një marrëveshje. Irani tashmë ka refuzuar diskutimin e kufizimeve në programin e raketave balistike të vendit dhe ndërprerjen e mbështetjes së tij për përfaqësuesit në rajon – një aleancë që Teherani e quan “Boshti i Rezistencës” që përfshin Hamasin në Gaza, Hezbollahun në Liban, milicitë në Irak dhe Huthët në Jemen.

Raportet në median amerikane, duke cituar zyrtarë të paidentifikuar të administratës, kanë sugjeruar se Trump po shqyrtonte një sulm fillestar në ditët në vijim ndaj Gardës Revolucionare të Iranit ose vendeve bërthamore për të ushtruar presion mbi udhëheqësit e vendit. Nëse negociatat dështojnë, sipas raportimeve, presidenti mund të shkojë deri aty sa të urdhërojë një fushatë me qëllim rrëzimin e Udhëheqësit Suprem iranian, Ajatollah Ali Khamenei.

Kryetari i Shtabit të Përbashkët thuhet gjithashtu se ka paralajmëruar se sulmet kundër Iranit mund të jenë të rrezikshme, duke e tërhequr potencialisht SHBA-në në një konflikt të zgjatur, megjithëse Trump ka këmbëngulur se Gjenerali Dan Caine beson se do të “fitohej lehtë”.

Ndërkohë, Irani ka kërcënuar se do t’i përgjigjet çdo sulmi duke goditur asetet ushtarake amerikane në Lindjen e Mesme dhe Izrael.

Vendet aleate të SHBA-së në rajon janë të shqetësuara se një sulm ndaj Iranit mund të çojë në një konflikt më të gjerë dhe kanë paralajmëruar se vetëm fuqia ajrore nuk do të jetë në gjendje të ndryshojë udhëheqjen e vendit.

Megjithatë, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka paralajmëruar kundër një marrëveshjeje që nuk përfshin raketat balistike të Iranit dhe përfaqësuesit e tij. Netanyahu e ka përshkruar prej kohësh Iranin si një kërcënim kryesor për Izraelin dhe një burim paqëndrueshmërie në rajon.

Analistët besojnë se kryeministri, i cili vizitoi Shtëpinë e Bardhë në fillim të këtij muaji, mund të jetë duke nxitur një fushatë me qëllim rrëzimin e regjimit iranian.

SHBA-të kanë arsenalin e dytë më të madh bërthamor në botë. Besohet gjithashtu se Izraeli ka armë bërthamore, megjithëse as nuk e konfirmon dhe as nuk e mohon këtë.

Përpara deklaratës për Gjendjen e Unionit, Sekretari i Shtetit Marco Rubio mbajti një informim të klasifikuar për të ashtuquajturën “bandë prej tetë”, të përbërë nga udhëheqësit e të dy partive në Senat dhe Dhomën e Përfaqësuesve dhe kryetarët dhe anëtarët e lartë të komiteteve të inteligjencës të të dy dhomave.

Pas informimit, Chuck Schumer, udhëheqësi i pakicës në Senat, dha një deklaratë të shkurtër, duke thënë: “Kjo është serioze dhe administrata duhet t’ia paraqesë argumentet e saj popullit amerikan”.

 

Teksti: Hugo Bachega, korrespondent i BBC nga Jerusalemi

Foto: EPA/BBC

Continue Reading

Aktualitet

Goditet ura e dytë kryesore në Kiev, Klitschko paralajmëron për situatë “dramatike”

Published

on

By

Një sulm rus ka goditur një urë të dytë kryesore në Kiev, ka bërë të ditur kryetari i bashkisë, Vitali Klitschko, ndërsa Rusia po intensifikon sulmet mbi infrastrukturën kritike në kryeqytetin ukrainas, raporton BBC.

Sulmi të shtunën në mëngjes dëmtoi shtresën e rrugës dhe linjat ajrore të trolejbusëve në Urën Veriore (Northern Bridge), deklaroi Klitschko, duke shkaktuar bllokimin e qarkullimit të automjeteve.

Goditja vjen pasi një tjetër urë kyçe e qytetit, Ura e Jugut, u shënjestrua disa herë nga dronët rusë të enjten dhe të premten. Klitschko më herët paralajmëroi se sulme të tilla po e “shqyejnë Kievin”.

Urat e Veriut dhe të Jugut lidhin pjesët lindore dhe perëndimore të kryeqytetit dhe nuk ishin goditur kurrë më parë para të enjtes, gjë që sinjalizon një fazë të re në strategjinë e Moskës.

Sulmet mbi Urën e Jugut kanë shkaktuar kaos të madh në transport që nga e enjtja, me pezullimin e qarkullimit të metrosë dhe makinave mbi të. Shumë nga banorët e qytetit — i cili numëron rreth tre milionë banorë — mbështeten te metroja për të udhëtuar përmes qytetit.

Në sulmin e së enjtes, një dron rus goditi kabllot e urës Pivdennyi në Kiev.

Duke shkruar në Telegram të shtunën, Klitschko tha: “Goditje në Urën e Veriut. Shërbimet e urgjencës janë rrugës.”

“Qarkullimi në urë nga bregu i majtë në të djathtin për momentin është i bllokuar,” shtoi ai.

Sulmet e mëparshme në Urën e Jugut shtynë këshillin e mbrojtjes të Kievit të mbante një mbledhje krize të premten, pas së cilës Klitschko paralajmëroi se qyteti ndodhet në një “situatë shumë dramatike”, ndërsa Moska po godet “infrastrukturën kritike, logjistikën, strehimin” dhe objekte të tjera kyçe.

Presidenti rus Vladimir Putin ka deklaruar se Rusia po vepron si përgjigje ndaj sulmeve të Ukrainës mbi objektet energjetike ruse, me gjithë faktin se ishte vetë Moska ajo që kishte nisur e para sulme të tilla.

Pas sulmit në Urën e Jugut, udhëtarët përshkruan se si pluhuri nga vala e shpërthimit hyri në vagonin e tyre përmes sistemit të ventilimit.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky tha se Putin ka vendosur që “tashmë nuk ka rregulla” gjatë sulmeve ndaj Ukrainës.

Në një intervistë për Financial Times, ai tha: “Rusët dështuan të na pushtojnë. Kështu që tani po kryejnë sulme masive dhe vrasje masive.”

Ai shtoi: “Ata duan të shkatërrojnë urat tona… qendrat tona të të dhënave, internetin, rrjetet celulare, spitalet, kopshtet, shkollat, universitetet — gjithçka. Ata duan që njerëzit të ikin nga qytetet e tyre.” /BBC/

 

Continue Reading

Aktualitet

Piloti hero parandalon tragjedinë në ajër: Detaje nga sulmi dramatik brenda avionit të “FlyDubai”

Published

on

By

Kapiteni indian Smit Machchhar është shndërruar në heroin e ditës pasi parandaloi një katastrofë ajrore me më shumë se 170 pasagjerë në bord, gjatë fluturimit të kompanisë “FlyDubai” nga Dubai drejt Tel Avivit. Ngjarja dramatike ndodhi në ajër kur bashkëpiloti e sulmoi atë me thikë dhe u përpoq të merrte kontrollin për ta rrëzuar me shpejtësi mjetin fluturues.

Pavarësisht plagëve të rënda, kapiteni Machchhar gjeti forcën të reagonte ndërsa avioni po humbiste lartësi me shpejtësi marramendëse. I shtrirë në dyshemenë e kabinës, ai arriti të hapte derën nga brenda, duke u dhënë mundësi pasagjerëve dhe pjesës tjetër të ekuipazhit të ndërhynin me shpejtësi për ta neutralizuar sulmuesin.

Pas marrjes së kontrollit të situatës, dy pilotë rezervë — të cilët po udhëtonin si pasagjerë — morën drejtimin e avionit dhe realizuan një ulje emergjente të sigurt në aeroportin e Tabukut, në veriperëndim të Arabisë Saudite.

Kapiteni, i cili ka një përvojë 17-vjeçare në aviacion, u dërgua menjëhirë në spital dhe aktualisht ndodhet në gjendje të qëndrueshme shëndetësore në Abu Dhabi. Gjatë një video-telefonate me kryeministrin indian Narendra Modi, ai u shpreh se nuk mund të lejonte kurrsesi që pasagjerët të vdisnin. Reagimi i tij është cilësuar si heroik edhe nga Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu, ndërsa në të gjithë Indinë dhe rrjetet sociale gjakftohtësia e tij po vlerësohet si shembull i jashtëzakonshëm i përkushtimit profesional. /E.A/

Continue Reading

Botë

Protestat përshkallëzohen në Francë, rreth 400 shkolla mbyllen të premten

Published

on

By

Rreth 400 shkolla dhe institucione arsimore në Francë pritet të mbeten të mbyllura të premten, pasi protestat studentore, të nisura fillimisht për shkak të problemeve në sistemin arsimor, janë përshkallëzuar në dhunë në disa qytete të vendit.

“Ka pak më shumë se 400 shkolla dhe institucione të tjera arsimore që, sipas informacioneve që kam, do të mbyllen”, deklaroi ministri francez i Arsimit, Edouard Geffray, në një intervistë.

Sipas Reuters, duke iu referuar një burimi pranë kryeministrit francez, Sebastien Lecornu, agjencitë e inteligjencës u thanë zyrtarëve në një takim të krizës të enjten se lëvizja protestuese ishte nxitur nga politikanë të së majtës ekstreme, përfshirë anëtarë të partisë La France Insoumise (LFI).

Ligjvënësi i LFI-së, Louis Boyard, i ka mohuar këto pretendime në deklaratat e tij për mediat franceze.

Protestat, të cilat nisën muajin e kaluar në rajonin e Parisit, u nxitën nga pakënaqësitë për mungesën e mësuesve dhe gjendjen e rënduar të disa ndërtesave shkollore. Ato janë përhapur gradualisht në pjesë të ndryshme të vendit dhe janë shoqëruar me përplasje, dhjetëra të plagosur dhe qindra arrestime nga policia.

Sipas Reuters, gjatë së enjtes protestuesit dogjën zjarre në të paktën dy shkolla të mesme. Në një tjetër shkollë në qytetin jugor të Marsejës, disa mësues u spërkatën aksidentalisht me benzinë, sipas autoriteteve.

Ndërkohë, në Strasburg, në lindje të Francës, të paktën një automjet u dogj, ndërsa në Tuluzë, në jugperëndim të vendit, policia u përlesh me protestuesit e rinj.

Autoritetet franceze po përpiqen të frenojnë përshkallëzimin e protestave, ndërsa mbyllja e qindra institucioneve arsimore pritet të ndikojë ndjeshëm në zhvillimin normal të mësimit të premten.

D.L

Continue Reading

Aktualitet

Trump paralajmëron ndalimin e eksportit të naftës dhe kërkon nga Evropa të hapë rezervat

Published

on

By

Shtetet e Bashkuara të Amerikës po shqyrtojnë mundësinë e bllokimit të eksporteve të naftës (dizel) për shkak të krizës globale dhe rritjes së çmimeve, ndërsa Presidenti Donald Trump ka deklaruar se mund t’u kërkojë vendeve evropiane të lirojnë një pjesë të rezervave të tyre strategjike, raporton BBC.

Këto deklarata pasojnë thirrjen e Sekretarit të Thesarit amerikan, Scott Bessent, i cili i kërkoi Evropës të përgatitet menjëherë për nxjerrjen në treg të këtyre furnizimeve, duke argumentuar se “fermerët, kamionistët dhe bizneset amerikane nuk duhet të mbajnë barrën” e çmimeve që po fluturojnë.

Uashingtoni ka kërcënuar se do të kufizojë eksportet e dizelit pas rritjes drastike të kostove si pasojë e luftës në Iran. Kjo çështje është kthyer në një nga temat kryesore për votuesit amerikanë në prag të zgjedhjeve të rëndësishme nëntoriane për Kongresin.

Shtetet e Bashkuara janë një furnizues kyç i dizelit në nivel global, duke eksportuar nga 1.2 deri në 1.5 milionë fuçi në ditë. Ekspertët paralajmërojnë se një ndalim i mundshëm i dërgesave jashtë vendit do të rriste edhe më shumë presionin mbi çmimet në shtetet e tjera.

“Po e mendojmë shumë seriozisht,” tha Trump gjatë vikendit lidhur me bllokimin e eksporteve, ndërsa të enjten shtoi se mund t’u kërkojë partnerëve evropianë përdorimin e rezervave të tyre.

“Partnerët tanë evropianë duhet të përpe shpejtojnë përmbushjen e angazhimeve të tyre ekzistuese dhe të vënë menjëherë në dispozicion furnizime shtesë për të trajtuar ndërprerjet aktuale,” shkroi Bessent në rrjetet sociale.

Evropa dhe Britania në bisedime urgjente

Të enjten, Mbretëria e Bashkuar zhvilloi bisedime me partnerët evropianë për një përgjigje të koordinuar ndaj një ndalimi të mundshëm nga SHBA-ja.

Sipas të dhënave nga organizata e automobilizmit RAC, çmimet e dizelit në Britani të Madhe arritën nivele rekorde këtë javë, duke prekura kufirin e 2 paundëve për litër.

Një zëdhënës i Komisionit Evropian konfirmoi se po zhvillohen “shumë telefonata dhe takime” për situatën e dizelit, përfshirë kontakte të nivelit të lartë me administratën amerikane. Nga ana tjetër, zyrtarët britanikë theksuan se vendi ka një furnizim të qëndrueshëm, por pranuan se çmimet pritet të rriten më tej.

Pse po rriten çmimet globale?

Çmimet e benzinës dhe dizelit në mbarë botën janë rritur ndjeshëm që nga shpërthimi i luftës SHBA-Izrael në Iran në muajin shkurt.

Mbyllja e ngushticës strategjike të Hormuzit — përmes së cilës kalon rreth një e pesta e naftës dhe gazit në botë — ka bllokuar rrugët kryesore të transportit dhe ka çuar në shtrenjtimin e të gjitha nënprodukteve të naftës në tregjet ndërkombëtare.

 

Continue Reading

Të kërkuara