Botë

BBC: SHBA-ja dhe Irani zhvillojnë bisedime, ndërsa rritet presioni për marrëveshjen bërthamore

Published

on

Zyrtarët amerikanë dhe iranianë do të takohen në Gjenevë këtë fundjavë për një raund të tretë bisedimesh indirekte, ndërsa Presidenti Donald Trump kërcënon të godasë Iranin nëse nuk arrihet një marrëveshje bërthamore.

Diskutimet vijnë në mes të grumbullimit më të madh ushtarak amerikan në Lindjen e Mesme që nga pushtimi i Irakut i udhëhequr nga SHBA-ja në vitin 2003, dhe me Iranin që zotohet të përgjigjet ndaj një sulmi me forcë.

Bisedimet shihen si një përpjekje e fundit për të parandaluar një konflikt, por shanset për një marrëveshje mbeten të paqarta.

Ndërsa Trump ka thënë se preferon ta zgjidhë krizën përmes diplomacisë, ai ka thënë gjithashtu se po shqyrton një sulm të kufizuar ndaj Iranit për të ushtruar presion mbi udhëheqësit e tij që të pranojnë një marrëveshje.

Megjithatë, presidenti ka bërë pak për të shpjeguar se çfarë kërkon në negociata dhe pse mund të ketë nevojë për të ndërmarrë veprime ushtarake tani, tetë muaj pasi SHBA-të bombarduan objektet bërthamore iraniane gjatë një lufte midis Izraelit dhe Iranit.

Irani ka hedhur poshtë kërkesën e SHBA-së për të ndaluar pasurimin e uraniumit në territorin e tij, por ka pasur indikacione se është i përgatitur të ofrojë disa lëshime në lidhje me programin e tij bërthamor.

Ashtu si në dy raundet e mëparshme të diskutimeve, të cilat u ndërmjetësuan nga Omani në fillim të këtij muaji, delegacioni iranian do të udhëhiqet nga Ministri i Jashtëm Abbas Araghchi, ndërsa SHBA-të do të përfaqësohen nga i dërguari special Steve Witkoff dhe dhëndri i Trump, Jared Kushner.

Në javët e fundit, SHBA-të kanë dërguar mijëra trupa dhe atë që Trump e ka përshkruar si një “armadë” në rajon, duke përfshirë dy transportues aeroplanësh së bashku me anije të tjera luftarake, si dhe avionë luftarakë dhe avionë furnizimi me karburant.

Trump kërcënoi për herë të parë të bombardonte Iranin muajin e kaluar, ndërsa forcat e sigurisë shtypën brutalisht protestat antiqeveritare, duke vrarë mijëra njerëz. Por që atëherë, fokusi i tij është kthyer në programin bërthamor të Iranit, i cili ka qenë në qendër të një mosmarrëveshjeje të gjatë me Perëndimin.

Për dekada të tëra, SHBA-të dhe Izraeli e kanë akuzuar Iranin se po përpiqet të zhvillojë fshehurazi një armë bërthamore. Irani këmbëngul se programi i tij është vetëm për qëllime paqësore, megjithëse vendi është i vetmi shtet jo-bërthamor që ka uranium të pasuruar në nivelin e armëve.

Në fjalimin e tij mbi Gjendjen e Kombit në Kongres të martën, Trump foli shkurt dhe në mënyrë të paqartë për tensionet me Iranin, pa paraqitur qartë argumentet për sulme.

Ai tha se Irani po punonte për të ndërtuar raketa që “së shpejti” do të ishin të afta të arrinin SHBA-në, pa dhënë detaje. Ai gjithashtu akuzoi vendin se po përpiqej të “fillonte nga e para” me një program armësh bërthamore pas sulmeve të vitit të kaluar dhe tha se nuk mund të lejonte që “sponsori numër një i terrorizmit në botë… të kishte një armë bërthamore”.

SHBA-të goditën tre centrale bërthamore në Iran qershorin e kaluar, ndërsa iu bashkuan Izraelit në fushatën e tij të bombardimeve. Në atë kohë, Trump tha se objektet ishin “zhdukur”.

Irani thotë se aktiviteti i tij i pasurimit u ndal pas sulmeve, megjithëse nuk u ka lejuar inspektorëve të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike të hyjnë në centralet e dëmtuara.

“Ata duan të bëjnë një marrëveshje,” tha Trump, “por ne nuk i kemi dëgjuar ato fjalë sekrete: ‘Ne kurrë nuk do të kemi një armë bërthamore'”.

Megjithatë, disa orë para fjalimit, ministri i jashtëm iranian postoi në mediat sociale se Irani “në asnjë rrethanë nuk do të zhvillonte kurrë një armë bërthamore”. Araghchi tha gjithashtu se ekzistonte një “mundësi historike për të arritur një marrëveshje të paprecedentë që adreson shqetësimet e ndërsjella dhe arrin interesat e ndërsjella”.

Duke reaguar ndaj fjalimit të Trump, një zëdhënës i ministrisë së jashtme iraniane akuzoi SHBA-në se po përsëriste “gënjeshtra të mëdha” në lidhje me programin e saj bërthamor, raketat balistike dhe numrin e protestuesve të vrarë në shtypje.

Propozimet e Iranit nuk janë bërë publike, por diskutimet në Gjenevë mund të përfshijnë krijimin e një konsorciumi rajonal për pasurimin e uraniumit, i cili është ngritur në negociatat e mëparshme, si dhe ide se çfarë të bëhet me rezervat e uraniumit të pasuruar shumë prej rreth 400 kg të Iranit.

Në këmbim, Irani pret heqjen e sanksioneve që kanë dëmtuar ekonominë e tij. Kundërshtarët e regjimit thonë se çdo lehtësim do t’u jepte sundimtarëve klerikë një litar shpëtimi.

Por mbetet e paqartë se cilat kushte Trump mund t’i gjejë të pranueshme për një marrëveshje. Irani tashmë ka refuzuar diskutimin e kufizimeve në programin e raketave balistike të vendit dhe ndërprerjen e mbështetjes së tij për përfaqësuesit në rajon – një aleancë që Teherani e quan “Boshti i Rezistencës” që përfshin Hamasin në Gaza, Hezbollahun në Liban, milicitë në Irak dhe Huthët në Jemen.

Raportet në median amerikane, duke cituar zyrtarë të paidentifikuar të administratës, kanë sugjeruar se Trump po shqyrtonte një sulm fillestar në ditët në vijim ndaj Gardës Revolucionare të Iranit ose vendeve bërthamore për të ushtruar presion mbi udhëheqësit e vendit. Nëse negociatat dështojnë, sipas raportimeve, presidenti mund të shkojë deri aty sa të urdhërojë një fushatë me qëllim rrëzimin e Udhëheqësit Suprem iranian, Ajatollah Ali Khamenei.

Kryetari i Shtabit të Përbashkët thuhet gjithashtu se ka paralajmëruar se sulmet kundër Iranit mund të jenë të rrezikshme, duke e tërhequr potencialisht SHBA-në në një konflikt të zgjatur, megjithëse Trump ka këmbëngulur se Gjenerali Dan Caine beson se do të “fitohej lehtë”.

Ndërkohë, Irani ka kërcënuar se do t’i përgjigjet çdo sulmi duke goditur asetet ushtarake amerikane në Lindjen e Mesme dhe Izrael.

Vendet aleate të SHBA-së në rajon janë të shqetësuara se një sulm ndaj Iranit mund të çojë në një konflikt më të gjerë dhe kanë paralajmëruar se vetëm fuqia ajrore nuk do të jetë në gjendje të ndryshojë udhëheqjen e vendit.

Megjithatë, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka paralajmëruar kundër një marrëveshjeje që nuk përfshin raketat balistike të Iranit dhe përfaqësuesit e tij. Netanyahu e ka përshkruar prej kohësh Iranin si një kërcënim kryesor për Izraelin dhe një burim paqëndrueshmërie në rajon.

Analistët besojnë se kryeministri, i cili vizitoi Shtëpinë e Bardhë në fillim të këtij muaji, mund të jetë duke nxitur një fushatë me qëllim rrëzimin e regjimit iranian.

SHBA-të kanë arsenalin e dytë më të madh bërthamor në botë. Besohet gjithashtu se Izraeli ka armë bërthamore, megjithëse as nuk e konfirmon dhe as nuk e mohon këtë.

Përpara deklaratës për Gjendjen e Unionit, Sekretari i Shtetit Marco Rubio mbajti një informim të klasifikuar për të ashtuquajturën “bandë prej tetë”, të përbërë nga udhëheqësit e të dy partive në Senat dhe Dhomën e Përfaqësuesve dhe kryetarët dhe anëtarët e lartë të komiteteve të inteligjencës të të dy dhomave.

Pas informimit, Chuck Schumer, udhëheqësi i pakicës në Senat, dha një deklaratë të shkurtër, duke thënë: “Kjo është serioze dhe administrata duhet t’ia paraqesë argumentet e saj popullit amerikan”.

 

Teksti: Hugo Bachega, korrespondent i BBC nga Jerusalemi

Foto: EPA/BBC

Continue Reading

Lajmet

Vizitë në ditën e pavarësisë: Kryeministri britanik Andy Burnham udhëton drejt Ukrainës

Published

on

By

Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar, Andy Burnham, ka arritur të hënën në Ukrainë, në udhëtimin e tij të parë zyrtar jashtë vendit që nga marrja e detyrës.

Kjo vizitë përkojnë me 35-vjetorin e pavarësisë së Ukrainës nga Bashkimi Sovjetik. Gjatë këtij qëndrimi, Burnham pritet të njoftojë arritjen e një marrëveshjeje që i mundëson Ukrainës nisjen e prodhimit të versioneve të saj të raketave britanike “Storm Shadow”.

Me të mbërritur, ai u prit nga ministri i Jashtëm ukrainas, Andrii Sybiha, ndërsa në agjendë është paraparë edhe një takim me presidentin Volodymyr Zelensky.

Ministri britanik i Mbrojtjes, Luke Pollard, deklaroi se përzgjedhja e Ukrainës si destinacioni i parë ndërkombëtar i kryeministrit Burnham dëshmon qartë shkallën e lartë të mbështetjes së Mbretërisë së Bashkuar për këtë shtet.

Pollard theksoi nevojën për rritjen e kapaciteteve të mbrojtjes ajrore, duke vënë në dukje se zhvillimet dhe konflikti në Lindjen e Mesme kanë rritur kërkesën globale për sistemet “Patriot”.

“Për këtë arsye, Mbretëria e Bashkuar po e ndihmon Ukrainën me mjete të tjera mbrojtëse, jo vetëm për të rrëzuar raketat kruiz të lëshuara nga Rusia, por edhe për të neutralizuar dronët”, deklaroi ai për BBC-në. /BBC/

Continue Reading

Aktualitet

Luftë tregtare SHBA-Kanada: Vendosen tarifa të reja prej 50%

Published

on

By

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka thënë se Kanada dëshiron “përfitimet e të qenit një shtet [i SHBA-së], pa qenë një i tillë”, pasi bisedimet tregtare midis dy vendeve dështuan vonë të premten.

Prishja e negociatave nxiti tarifa të reja prej 50% nga ana e SHBA-së mbi një sërë mallrash kanadeze. Trump tha gjithashtu se fermerët amerikanë janë ngarkuar me “shuma masive tarifash” për vite me rradhë.

Kryeministri kanadez Mark Carney i quajti tarifat e reja një “llogaritje të gabuar” të projektuar për “të na dëmtuar dhe përçarë”.

Carney konfirmoi se do t’u përgjigjej tarifave të Trump “dollar për dollar” nga 8 shtatori, përfshirë taksat mbi çelikun, produktet e qumështit, pajisjet shtëpiake dhe elektronikën, duke thënë se SHBA dhe Kanada tashmë janë në një luftë tregtare.

Të dyja vendet ishin optimiste për një marrëveshje në fillim të javës, por bisedimet u dështuan pasi të dyja palët akuzuan njëra-tjetrën për bërjen e ndryshimeve të minutës së fundit.

“Ata kërkuan tepër shumë dhe ofruan tepër pak”, tha Carney të shtunën. “Je në luftë kur sulmohesh. Ne u sulmuam.”

Komentet e fundit të Trump i bëjnë jehonë referencave të tij të përsëritura për ta bërë Kanadanë “shtetin e 51-të” të Amerikës që nga rikthimi i tij në detyrë, çka ka nxitur frustrim te udhëheqësit dhe banorët e saj.

Dështimi i bisedimeve tregtare përmbysi një marrëdhënie tregtare thellësisht të integruar, pa asnjë rrugë të qartë drejt zgjidhjes.

“Ne nuk mund të pranojmë atë që ata kanë ofruar dhe nuk do të japim atë që ata kanë kërkuar”, tha Carney.

Trump i tha Fox News të dielën se kanadezët ishin “të marrë” që u angazhuan në një luftë tregtare me SHBA-në dhe mendojnë se “do të fitojnë faktikisht”.

Tarifat e reja 50% të SHBA-së do të zbatohen për një sërë mallrash kanadeze, përveç tarifave ekzistuese të SHBA-së mbi çelikun, aluminin, automjetet dhe lëndën drusore kanadeze.

Ato janë të kufizuara në fushëveprim, duke mbuluar rreth 20 miliardë dollarë (15 miliardë stërlina; 28 miliardë dollarë kanadezë) importe nga Kanada, ose rreth 5% të totalit, përfshirë verën, produktet e qumështit, çimenton, veshmbathjet dhe pajisjet e hokejit.

Kryeministri tha se Kanada po hakmerrej “me hezitim” për të mbrojtur interesat e saj, ndërsa detajet e kundërmasave pritet të publikohen në ditët në vijim. /BBC/

Continue Reading

Aktualitet

Disa të plagosur pas një sulmi me shpatë në një shkollë në Suedi

Published

on

By

Një sulmues i armatosur me shpatë plagosi disa persona në një shkollë të mesme në Suedinë qendrore, thanë autoritetet të premten, teksa mediat kanë raportuar se autori i dyshuar i sulmit është qëlluar nga policia.

“Një sulmues i armatosur me shpatë ka hyrë në Brinellskolan dhe ka plagosur disa persona”, tha komuna e Fagerstas përmes një deklarate, duke shtuar se sulmuesi ishte arrestuar nga policia.

Gazeta Aftonbladet raportoi se një person i armatosur me një hanxhar ishte plagosur me armë zjarri në këmbë nga policia.

Komuna nuk specifikoi numrin e të plagosurve, por tha se policia po kontrollon shkollën dhe se shkollat e tjera në zonë ishin mbyllur.

Transmetuesi publik SVT tha se ambulanca, makina të policisë dhe një helikopter kanë shkuar në shkollën që gjendet në qytetin me rreth 12.000 banorë.

Suedia është përballur me disa sulme në institucione arsimore.

Në shkurt të vitit 2025, një 35-vjeçar vrau dhjetë persona në një qendër të arsimit për të rritur në Orebro. Policia tha ky sulm kishte për motiv synimin e autorit për të bërë vetëvrasje për shkak të problemeve financiare dhe psikologjike.

Në mars të vitit 2022, një nxënës 18-vjeçar vrau me thikë dy mësues në një shkollë të mesme në qytetin jugor të Malmos.

Ndërsa në tetor të vitit 2015, tre persona u vranë në një sulm me motive racore në një shkollë në qytetin perëndimor Trollhatan, nga një sulmues i armatosur me shpatë, i cili u vra nga policia./REL/

Continue Reading

Lajmet

Gjermani: Mbyllja më e fortë e bizneseve në gati 20 vjet

Published

on

Energjia e shtrenjtë, mungesa e fuqisë punëtore të kualifikuar dhe mungesa e pasardhësve për biznesin po çojnë në shtimin numrit të mbylljeve të bizneseve dhe falimentimeve në Gjermani.

187.744 sipërmarrje në Gjermanindërprenë gjatë vitit të kaluar aktivitetin e tyre, duke shënuar numrin më të lartë të mbylljevenë pothuajse 20 vjet. Krahasuar me vitin pararendës, ky numër u rrit me gati 10 për qind. Këto janë të dhënat e analizës së përbashkët vjetore të agjencisë së informacionit ekonomik Creditreform dhe Qendrës Leibniz për Kërkime Ekonomike Evropiane (ZEW) në Mannheim.

Sipas analizës dinamika e krizës po përhapet tashmë në të gjitha fushat, përfshirë edhe gastronominë apo sektorin e shëndetësisë. Dhe ndryshe nga vitet e mëparshme tani po e ndërpresin aktivitetin e tyre edhe kompani që, në fakt, janë ekonomikisht të shëndosha dhe të qëndrueshme.

Gastronomia dhe hoteleria

Në analizë thuhet se rritja më e fortë e numrit të mbylljeve të bizneseve u regjistrua në sektorin e gastronomisë dhe të hotelerisë. Në vitin 2025 mbyllën aktivitetin e tyre rreth 15.000 restorante, kafene dhe sipërmarrje akomoduese, që përbën 15 për qind më shumë krahasuar me vitin 2024.

Që nga 1 janari 2026 në gastronominë gjermane zbatohet një normë e reduktuar TVSH-je prej 7 për qind për ushqimet. Por “ulja e TVSH-së për të mbështetur sektorin e gastronomisë në krahasim me degët e tjera, duket se nuk ka arritur ta zbusë gjendjen e vështirë në këtë sektor”, thuhet në analizë.

Përkeqësim i gjendjes në sektorin e shëndetësisë

Në sektorin e shëndetësisë vazhdoi prirja negative që po vërehet prej rreth dhjetë vitesh: numri i mbylljeve të sipërmarrjeve në këtë fushë, arriti në rreth 11.000 raste, dhe  është tashmë rreth dy herë më i lartë se në vitin 2008.

Vetëm gjatë vitit të kaluar mbyllën aktivitetin e tyre afërsisht 5.500 klinika mjekësore,  pra rreth 23 për qind më shumë krahasuar me vitin 2024. Shpesh arsyeja është se mjekët dalin në pension dhe nuk arrijnë të gjejnë dikë që të marrë përsipër dhe të vazhdojë drejtimin e klinikës së tyre.

Edhe industria u godit rëndë

Në sektorin industrial ndërprenë aktivitetin e tyre rreth 11.000 ndërmarrje, që do të thotë 10 për qind më shumë mbyllje krahasuar me një vit më parë.

Eksperti i Creditreform, Patrik-Ludwig Hantzsch, e quajti rritjen e numrit të falimentimeve si një “darë krize” që po e “kap dhe dëmton ekonominë gjermane nga dy anë”: nga njëra anë trazirat gjeopolitike, si lufta me Iranin ose tarifat doganore amerikane, dhe nga ana tjetër çmimet e larta të energjisë dhe burokracia e madhe brenda vendit.

Studiuesja e ZEW-së, Sandra Gottschalk, thekson se vetëm 13 për qind e afro 190.000 mbylljeve të regjistruara gjatë vitit të kaluar ishin si pasojë falimentimi. Sipas saj shumica e bizneseve mbyllen pothuajse pa u vënë re, pa procedura formale falimentimi dhe pa tërhequr vëmendje të madhe publike./A.K/

Burimi:DW

 

Continue Reading

Të kërkuara