Kulturë
Arti në garë: Një vështrim në Olimpiadën Kulturore të Parisit 2024
Published
2 years agoon
By
Betim GashiOlimpiada Kulturore ka një histori mbi një shekull. Por çfarë është saktësisht, nga e ka origjinën dhe si ka evoluar?
Olimpiada Kulturore ka një histori të gjatë, filluar nga një vizion i Baroni Pierre de Coubertin në vitet 1890 për të rivendosur traditën e lashtë greke të festimeve katërvjeçare të atletikës dhe arteve. Këto festime, të njohura si Lojërat e Lashta, u mbajtën në Olimpia nga viti 776 para Krishtit deri në vitin 395 pas Krishtit, duke shërbyer si një platformë për të sjellë së bashku atletë, filozofë, studiues, poetë, muzikantë, skulptorë dhe udhëheqës të tjerë të artit dhe kulturës.
Coubertin, një edukator dhe historian francez, mendonte se ky bashkëveprim midis artit dhe sportit ishte “fryma e olimpizmit”, dhe në vitin 1894 ai themeloi Komitetin Olimpik Ndërkombëtar (IOC), duke çuar në organizimin e lojërave të para moderne në Athinë në vitin 1896. Megjithatë, vetëm në vitin 1912, në Stokholm, ëndrra e Coubertin për të bashkuar artin me atletikën u bë realitet me konkursin e artit në kuadër të Lojërave Olimpike. Ky ishte fillimi i Olimpiadës Kulturore si e njohur sot.

Në periudhën nga viti 1912 deri në vitin 1948, Olimpiada Kulturore përfshinte konkurse arti brenda Lojërave Olimpike, duke dhënë medalje në arkitekturë, letërsi, muzikë, pikturë dhe skulpturë për vepra të frymëzuara nga tema të lidhura me sportin. Megjithatë, me kalimin e kohës, formati i Olimpiadës Kulturore ka ndryshuar. Sot, ajo përfshin një sërë ngjarjesh kulturore që shkojnë paralelisht me Lojërat Olimpike, duke e bërë vendin pritës të shfaqet si një qendër kulturore dhe krijuese.
Në vitin 2012, Londra u shënua si një pikë kulmore për Olimpiadën Kulturore, duke shfaqur një ekstravagancë masive kulturore që shënoi një festë mbarëkombëtare të krijimtarisë, duke përfshirë mbi 170,000 ngjarje dhe mbi 40,000 artistë nga të gjitha anët e botës.
Në Francë, përgatitjet për Lojërat Olimpike të Parisit 2024 janë në kulmin e tyre, dhe përpara kësaj ngjarjeje të madhe, vendi është në një shfaqje të vërtetë të kombinimit të artit, kulturës dhe sportit. Muzeu i Luvrit, një nga institucionet më të njohura kulturore në botë, ka hapur dyert e tij për të pritur pjesëmarrësit në një mënyrë të re dhe unike. Programi “Vraponi në Luvër” ofron sesione të yoga-s dhe stërvitjes në ambientet e tij të mrekullueshme artistike. Duke e kombinuar artin e vjetër me aktivitetet e reja fizike, ky program ofron një përvojë të pazakontë për vizitorët.
Ndërkaq, në stadiumin e përkohshëm në Place de la Concorde, spektatorët kanë mundësinë të shijojnë shfaqje emocionuese të sporteve si skateboarding dhe breakdancing, duke sjellë një atmosferë tërheqëse dhe energjike në qendër të Parisit. Poashtu, Petit Palais po prezanton një ekspozitë të veçantë me titullin “Le corps en mouvement” (Trupi në lëvizje), duke sjellë në vëmendje lidhjen midis artit dhe sportit. Me 50 vepra të ndryshme artistike, ekspozita shfaq temat e lëvizjes dhe atletizmit nëpërmjet pikturës, skulpturës dhe arteve të tjera pamore.

Përtej kryeqytetit, bazilika e katedrales së Saint-Denis dhe Muzeu Regards de Provence në Marsejë ofrojnë ekspozita të veçanta që i fokusohen temave të sportit dhe artit. Në Saint-Denis, ekspozita “La Trêve” ofron një përvojë të pasur kulturore me portrete, afreske dhe kostume të frymëzuara nga historia e Lojërave Olimpike. Ndërsa në Marsejë, ekspozita “Surfing the wave” shpalos ndikimin e sërfit dhe sporteve të bordit në krijimin e artit bashkëkohor.
Këto ngjarje dhe ekspozita shërbejnë si shembuj i shumëllojshmërisë dhe pasurisë së kulturës dhe artit francez, duke përcjellë frymën e Lojërave Olimpike dhe bashkëndjenjes së artit dhe sportit në një harmoni të vërtetë kreative.
©️Përktheu dhe përshtati nga Euronews, Dionesa Ebibi
Lajmet
Kosova në Cannes me filmin “Dua”: Një rrëfim për vitet ’90 dhe rezistencën përmes syve të një adoleshenteje
Published
39 minutes agoon
May 12, 2026By
UBTNews
Festivali prestigjioz i Cannes hap sot dyert për edicionin e tij të 79-të, duke rikthyer në vëmendje historinë e Kosovës. Këtë vit, shteti më i ri i Evropës përfaqësohet me filmin “Dua”, nën regjinë e Blerta Bashollit, i cili do të ketë premierën botërore në kuadër të “Javës së Kritikës” (Semaine de la Critique).
Filmi trajton dramën e një 13-vjeçareje në fundvitet ’90, një periudhë e shënuar nga tensionet etnike dhe spastrimi etnik në Evropë. Përmes syve të Duas, publiku do të përjetojë transformimin e një adoleshenteje në mes të pasigurisë, ku sporti i xhudos nuk vjen thjesht si disiplinë, por si një masë mbrojtëse ndaj represionit të asaj kohe.
“Pritjet janë shumë të mira dhe jemi shumë të lumtur që do të jemi pjesë e Cannes. Ky është një moment i rëndësishëm për ne dhe për të gjithë ekipin,” u shpreh producenti i filmit, Valon Bajgora, pak para nisjes për në Francë.
Sipas axhendës, ekipi i filmit do të ketë premierën gala të mërkurën në orën 17:30, ndjekur nga takime me profesionistë të industrisë dhe media ndërkombëtare. Bashkëprodhimi mes Kosovës, Zvicrës dhe Francës bazohet në përvojat personale të regjisores Basholli, duke sjellë një ndjeshmëri të lartë njerëzore në ekranin e madh.
Në këtë seksion të festivalit, “Dua” garon përkrah produksioneve nga Jemeni, Meksika, Kina e Irlanda. Ndërkohë, festivali i sivjetmë udhëhiqet nga juria me kryetar regjisorin koreano-jugor Park Chan-wook, ndërsa në ceremoninë hapëse do të nderohet me çmim special regjisori Peter Jackson.
Ky rrugëtim i “Duas” në Cannes nuk është vetëm një sukses kinematografik, por edhe një mundësi që historia e dëbimit dhe vrasjes së civilëve në Kosovë të dëshmohet përmes artit në një prej skenave më të rëndësishme botërore.
Lajmet
Pianisti polak Pawel Kowalski performon në Prishtinë
Published
2 hours agoon
May 12, 2026By
UBT News
Pianisti virtuoz nga Varshava, Pawel Kowalski, ka mbajtur një koncert të veçantë në Prishtinë, duke sjellë vepra të kompozitorëve të njohur polakë, përfshirë Fryderyk Chopin, Ignacy Jan Paderewski dhe Wojciech Kilar.
Koncerti u organizua në kuadër të aktiviteteve paralajmëruese për Festivalin e Muzikës Polake në Kosovë (POMIK), që do të mbahet në nëntor në Prishtinë.
Ngjarja u zhvillua edhe gjatë vizitës së një delegacioni polak prej 10 profesionistësh nga fusha të ndryshme, duke shërbyer si një mundësi për forcimin e bashkëpunimit kulturor dhe institucional mes Kosovës dhe Polonisë.
Lajmet
Baleti i Kosovës përmbyll me sukses turneun në El Salvador
Published
2 hours agoon
May 12, 2026By
UBT News
Baleti Kombëtar i Kosovës ka përmbyllur pjesën e parë të turneut në Amerikën Qendrore dhe Latine me tri gala mbrëmje në El Salvador, së bashku me Baletin Kombëtar të El Salvadorit.
Shfaqjet në Teatro Nacional de San Salvador u mbajtën para rreth 1400 spektatorëve dhe me sallë të mbushur plot.
Institucioni falënderoi autoritetet dhe partnerët në El Salvador për mikpritjen dhe mbështetjen, duke theksuar se ky bashkëpunim shënon fillimin e një miqësie dhe bashkëpunimi afatgjatë mes dy vendeve.
Pas El Salvadorit, Baleti Kombëtar i Kosovës do të vazhdojë turneun me tri shfaqje në Kolumbi.
Lajmet
Profesori i UBT-së, Liburn Jupolli, realizon muzikën dhe sound design për Pavijonin e Kosovës në Bienalen e Venecias 2026
Published
4 days agoon
May 8, 2026By
ubtnews
Profesori i Fakultetit të Muzikës Moderne, Prodhimit Digjital dhe Menaxhmentit në UBT, Liburn Jupolli, ka realizuar muzikën origjinale dhe sound design-in për Pavijonin e Republikës së Kosovës në edicionin e 61-të të Bienales së Artit në Venecia, një nga ngjarjet më të rëndësishme ndërkombëtare të artit bashkëkohor.
Kosova në këtë edicion të La Biennale di Venezia 2026 përfaqësohet nga artisti Brilant Milazimi me projektin “Hard Teeth / Dhëmbë të Fortë”, i cili prezantohet në kuadër të konceptit kuratorial “In Minor Keys”.
Puna artistike e profesorit Jupolli është zhvilluar në dialog të afërt me konceptin artistik të ekspozitës, materialitetin e veprave dhe përvojën hapësinore të pavijonit. Muzika dhe dizajni zanor janë konceptuar jo vetëm si element shoqërues, por si pjesë organike e narrativës artistike, duke krijuar një hapësirë të kujtesës, tensionit, transformimit dhe reflektimit emocional.
Kompozicioni ndërtohet mbi një ndërthurje mes pianos, lahutës, elektronikës dhe tingullit trupor, ku secili element trajtohet si një identitet më vete artistik dhe akustik. Pianoja shfaqet si strukturë rezonante, lahuta si prani historike dhe ekspresive, elektronika si fushë transformimi tingullor, ndërsa efekti live i “teeth grinding” trajtohet si gjest fizik dhe emocional njerëzor.
Procesi krijues ka përfshirë kompozim instrumental, trajtim elektroakustik, live-electronics për piano dhe lahutë, regjistrim, përpunim të tingullit, kompozim hapësinor dhe sound design.
Në kuadër të këtij bashkëpunimi ndërkombëtar, Jupolli ka bashkëpunuar ngushtë me artistin Brilant Milazimi, kuratorin José Esparza Chong Cuy, komisioneren Hana Halilaj, si dhe me Galeria Kombëtare e Kosovës.
Ky projekt përfaqëson një sukses të rëndësishëm profesional dhe artistik për profesorin Liburn Jupolli, por edhe një dëshmi të angazhimit të UBT-së në zhvillimin e praktikave bashkëkohore artistike dhe kreative që arrijnë prezantim në platformat më prestigjioze ndërkombëtare.
Përmes këtij projekti, UBT vazhdon të dëshmojë rolin e tij në mbështetjen e krijuesve dhe profesionistëve që kontribuojnë në afirmimin ndërkombëtar të artit dhe kulturës së Kosovës.

Ditari: Çfarë ngjarjesh shënuan datën 12 maj 1993-1998?
Kosova në Cannes me filmin “Dua”: Një rrëfim për vitet ’90 dhe rezistencën përmes syve të një adoleshenteje
Pianisti polak Pawel Kowalski performon në Prishtinë
Aktakuzë ndaj 12 personave në Pejë për shitblerje të patentë shoferëve
Kosova konfirmon miqësoret e radhës: Ndeshje me Çekinë në Pragë dhe me Andorrën në Prishtinë
“Adolescence” dominon në Bafta TV Awards 2026
Baleti i Kosovës përmbyll me sukses turneun në El Salvador
Pejë: Arrestohet një person për armëmbajtje pa leje
Dëmtohet një kamion nga shpërthimi dhe digjet një shtëpi në rajonin e Mitrovicës
Të kërkuara
-
Lajmet3 months agoUBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
-
Lajmet2 months agoKoordinatorja e projektit AKIL-EU në UBT, prof. Manjola Zaçellari, referon në University of Oxford
-
Lajmet2 months agoPërfundon seanca e sotme në Hagë për pengim të drejtësisë
-
Live3 months agoKryegjykatësi Smith III shpall mbylljen e çështjes gjyqësore
