Radio Evropa e Lirë: Nëse ka një çështje për të cilën Evropa është aktualisht e bashkuar, ajo është qëndrimi ndaj Rusisë. Lista Studentore ka mbajtur qëndrimin se nuk do të vendosë sanksione ndaj Rusisë. Por, diçka duhet të ndryshojë. Çfarë do të ndryshojë në marrëdhëniet me Moskën?

Illija Sërdanoviq: Para së gjithash, siç thashë edhe më parë, kushti i parë dhe pengesa më e madhe aktuale për vazhdimin e integrimeve evropiane lidhet me kapitujt 23 dhe 24, përkatësisht të drejtat e njeriut dhe sundimin e ligjit.

Fatkeqësisht, deri më sot në Serbi nuk kemi pasur vlerat themelore të lirisë, të drejtave, demokracisë dhe lirisë së mediave. Nuk ka pasur dialog.

Qytetarët tanë nuk kanë informacion të plotë se çfarë u ofron në të vërtetë Bashkimi Evropian. Një numër i madh qytetarësh, të izoluar brenda një hapësire mediatike ku u janë servirur të pavërteta për më shumë se një dekadë e gjysmë, nuk mund ta njohin plotësisht as agjendën evropiane.

Shumë qytetarë thjesht nuk janë të informuar.

Radio Evropa e Lirë: A po thoni se, përmes dialogut, do ta rishqyrtoni edhe qëndrimin e Serbisë ndaj Rusisë?

Illija Sërdanoviq: Sigurisht që do të ketë dialog brenda shoqërisë sonë. Të gjitha çështjet e marrëdhënieve ndërkombëtare duhet të trajtohen përmes një dialogu të hapur me qytetarët tanë.

Politika nuk mund të përcaktohet nga një njeri i vetëm.

Ne jemi përpjekur dhe kemi arritur që një sistem i tillë qeverisjeje, ku një njeri vendos se nga do të shkojmë dhe në cilin drejtim do të lëvizim si komb, të mos përsëritet më kurrë në Serbi.

Do të hapim dialog dhe do t’u japim qytetarëve mundësinë të zgjedhin drejtimin që ata e konsiderojnë më të mirin për veten.

Por, ai dialog duhet të jetë i hapur dhe transparent, jo i formësuar nga regjimi, siç ka ndodhur gjatë 15 apo 20 vjetëve të fundit.

Radio Evropa e Lirë: Pra, nëse ju kuptoj drejt, qëndrimi ndaj sanksioneve kundër Rusisë mund të rishqyrtohet?

Illija Sërdanoviq: Kjo mund të nënkuptojë se për këtë çështje do të vendosin qytetarët e Serbisë.

Radio Evropa e Lirë: Si? Përmes referendumit? Më ndihmoni ta kuptoj.

Illija Sërdanoviq: Ngjashëm si në marrëdhëniet me të gjitha shtetet e tjera.

Politika e jashtme duhet të formësohet në përputhje me kërkesat dhe vullnetin e shumicës së qytetarëve, jo sipas mendimit të një njeriu apo të një grupi shumë të vogël njerëzish që marrin vendime në vend të qytetarëve.

Kjo nuk është demokraci.

Dialogu me Kosovën dhe Marrëveshja e Brukselit

Radio Evropa e Lirë: Lista Studentore ka mbajtur një qëndrim të qartë për çështjen e Kosovës. Por, a do ta vazhdoni dialogun me Kosovën për normalizimin e marrëdhënieve?

Illija Sërdanoviq: Vazhdimi i dialogut për çështjen e Kosovës dhe Metohisë është pjesë themelore e planit studentor.

E gjithë platforma e marrëdhënieve të brendshme dhe ndërkombëtare të Serbisë mbështetet në respektimin e Kushtetutës së Republikës së Serbisë.

Prandaj, edhe platforma për bisedimet dhe të ardhmen e Kosovës dhe Metohisë është në përputhje me Kushtetutën e Republikës së Serbisë.

Radio Evropa e Lirë: Pra, mbeteni të përkushtuar ndaj dialogut dhe zbatimit të plotë të marrëveshjeve?

Illija Sërdanoviq: Absolutisht. Mbetemi të hapur dhe lëmë hapësirë për dialog të hapur dhe për zgjidhjen e çështjeve, para së gjithash, në interes të qytetarëve tanë dhe të të gjithëve në bashkësinë ndërkombëtare.

Radio Evropa e Lirë: A nënkupton kjo edhe zbatimin e plotë të Marrëveshjes së Brukselit?

Illija Sërdanoviq: Kjo do të thotë se ne, si shoqëri dhe si pushtet i përgjegjshëm, në të ardhmen do t’i respektojmë protokollet e dakorduara ndërkombëtarisht.

Të gjitha protokollet që zyrtarët tanë kanë dakorduar në emër të Serbisë mund të rishqyrtohen për të përcaktuar nëse janë në përputhje me Kushtetutën e Republikës së Serbisë.

Radio Evropa e Lirë: Ndoshta është pyetje e vështirë, por a nënkupton kjo edhe gatishmërinë për të biseduar drejtpërdrejt me Albin Kurtin, kryeministrin e Kosovës?

Illija Sërdanoviq: Në këtë moment, ne ende nuk e kemi marrë mandatin dhe nuk jemi në pushtet në Serbi.

Për çdo çështje që ka rëndësi të madhe strategjike për shtetin, kombin dhe qytetarët tanë, do të marrim vendim më vonë, pasi të formohet Qeveria.

Radio Evropa e Lirë: Kush do ta marrë vendimin, a do t’ia lini këtë çështje gjyqësorit, a do të nisë ndonjë procedurë, përkatësisht a do të merret ndonjë vendim lidhur me kërkesën për ekstradimin e Millan Radoiçiqit në Kosovë?

Illija Sërdanoviq: Në këtë moment nuk mund t’ju jap një vendim, madje as një qëndrim personal për këtë çështje, sepse jam vetëm një nga anëtarët e listës që ende nuk e ka formuar Qeverinë.

Por, sigurisht që do të përpiqemi që vendimet për të gjitha çështjet e tilla të merren më vonë, në përputhje me procedurat ligjore që vlejnë në Republikën e Serbisë.

Marrëdhëniet me Republikën Sërpska dhe çështja e Srebrenicës

Radio Evropa e Lirë: A ju ka kontaktuar dikush nga rrethi i bashkëpunëtorëve të Millorad Dodikut në Bosnje e Hercegovinë?

Illija Sërdanoviq: Jo, jo.

Radio Evropa e Lirë: Çfarë bashkëpunimi prisni?

Illija Sërdanoviq: Vazhdimin e bashkëpunimit me Republikën Sërpska, në interes të qytetarëve të Serbisë dhe të Republikës Sërpska.

Radio Evropa e Lirë: A do t’i inkurajojë pushteti i ri autoritetet e Republikës Sërpska që t’i zgjidhin problemet me autoritetet qendrore të Bosnje e Hercegovinës në Sarajevë?

Illija Sërdanoviq: Sigurisht që do t’i ndihmojmë të gjithë qytetarët në vendet që na rrethojnë, ndërsa çështja e Republikës Sërpska është jashtëzakonisht e rëndësishme.

Do të kërkojmë që dialogu të zhvillohet hapur dhe të gjenden zgjidhjet më të mira të përbashkëta për të gjithë qytetarët e Bosnje e Hercegovinës, përfshirë ata të Republikës Sërpska.

Radio Evropa e Lirë: Çfarë qëndrimi do të mbani për Srebrenicën?

Illija Sërdanoviq: Qëndrimi për Srebrenicën është përcaktuar nga gjykata. Ekzistojnë edhe dokumentet e njohura ndërkombëtarisht, të miratuara nga Kuvendi ynë në vitin 2010.

Radio Evropa e Lirë: Ekziston edhe një dokument ndërkombëtar i një niveli më të lartë. E kemi fjalën për vendimin e Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë, e cila krimin në Srebrenicë e ka përcaktuar si gjenocid.

Illija Sërdanoviq: Shikoni, çështje të tilla, që nuk kanë qenë aspak pjesë e zgjedhjeve dhe e procesit zgjedhor në Serbi, nuk do t’i vendosja në fokus.

Nuk mund t’ia ngarkojmë përgjegjësinë për ngjarjet e para 40 vjetëve dikujt që ka lindur pas vitit 2000.

Të rinjtë e Serbisë, të lindur pas vitit 2000, kërkuan ndryshime për shkak të problemeve të brendshme të Serbisë.

Ata kërkuan nga ne, nga lista me 250 kandidatë, që t’i ndihmonim në këtë proces.

Ne i ndihmuam të rinjtë tanë ta rrëzonin një pushtet represiv dhe autokratik, të udhëhequr nga një autokrat që ishte një nga promovuesit kryesorë të shumë çështjeve për të cilat po flisni tani me mua.

Askush nga anëtarët e listës sonë nuk është përgjegjës për ngjarjet e viteve ’90. Por, pushteti i mëparshëm është.

Brezi ynë i së ardhmes, i lindur pas vitit 2000, dëshiron të shohë se si do të duket Serbia në të ardhmen.

Ngjarjet e së kaluarës do t’ua lëmë historianëve për të dhënë vlerësimin përfundimtar.

Gjykatat tashmë kanë marrë vendime dhe aktgjykimet ekzistojnë. Historianët le t’i trajtojnë në të ardhmen çështjet e rëndësishme historike.

Para nesh është e ardhmja e Serbisë dhe drejt saj duam të orientohemi.

Kontratat me investitorët e huaj dhe projektet kineze

Radio Evropa e Lirë: A do t’i bëni publike në të ardhmen të gjitha kontratat sekrete, përkatësisht kontratat e mbyllura, që kanë mundësuar realizimin e projekteve të mëdha në Serbi me investitorë të huaj? Kjo ka qenë një nga shtyllat e fushatës suaj kundër korrupsionit. A mund të presim që qytetarët e Serbisë, në një të ardhme, t’i shohin kontratat për projektin “Beograd na vodi” (Beogradi mbi ujë), për investimet kineze dhe projekte të tjera?

Illija Sërdanoviq: Sigurisht që do të kërkojmë transparencë për të gjitha projektet e tilla në të ardhmen, para së gjithash për projektet e mëdha infrastrukturore që janë duke u ndërtuar ose që do të realizohen në të ardhmen.

Pikërisht projektet infrastrukturore që përmendët kanë kontribuar në masë të madhe në pakënaqësinë dhe revoltën e qytetarëve.

Ne do të kërkojmë qasje të plotë në të gjitha dokumentet dhe kontratat përkatëse, në mënyrë që të mund të vlerësojmë se cilat pjesë të tyre kanë qenë në përputhje me ligjet dhe rregulloret e Republikës së Serbisë.

Vetëm kështu mund të japim një vlerësim përfundimtar për atë që është bërë.

Aktualisht, nuk kemi qasje në dokumentet që janë nënshkruar, nuk e dimë si janë lidhur këto marrëveshje dhe në interes të kujt.

Kur të kemi qasje të plotë, do të mund t’ju japim përgjigje të saktë.

Radio Evropa e Lirë: A do të rrënohet Panairi i Beogradit?

Illija Sërdanoviq: Në këtë moment nuk kam mandat t’i përgjigjem një pyetjeje të tillë, sepse edhe ky projekt, si shumë aktivitete të tjera, është mbështjellë me mister dhe mungesë transparence nga pushteti i mëparshëm.

Radio Evropa e Lirë: Pse e përmenda Panairin e Beogradit? Sepse ai është pjesë e kontratës së nënshkruar me investitorin që po ndërton projektin “Beogradi mbi ujë”.

Marrëveshjet ndërkombëtare janë marrëveshje ndërkombëtare. Por, pikërisht këto kontrata kanë qenë një nga arsyet kryesore të kritikave ndaj pushtetit tashmë të mëparshëm.

Megjithatë, këto marrëveshje duhet të vazhdojnë të respektohen, apo jo?

Illija Sërdanoviq: Kontratat duhet të respektohen nëse janë në përputhje me sistemin tonë juridik dhe me aktet e së drejtës ndërkombëtare.

Unë jam mjek dhe jo ekspert i së drejtës ndërkombëtare që të mund t’ju jap një përgjigje të saktë për këtë çështje.

Por, në listën tonë dhe në Qeverinë tonë të ardhshme do të ketë njerëz përgjegjës dhe ekspertë të kësaj fushe, të cilët do të mund t’ju japin një përgjigje më të saktë sesa unë.

Nuk dua të marr rolin e gjykatësit, sidomos në një fushë që nuk është specialiteti im.

Liria e shprehjes dhe mediat publike

Radio Evropa e Lirë: A do të hiqen ndalesat e hyrjes në Serbi për një numër të konsiderueshëm njerëzish, aktivistësh dhe punonjësish të kulturës, të cilët, në rrethana të pabesueshme, janë përballur me ndalesa të tilla gjatë dy apo tre vjetëve të fundit?

Illija Sërdanoviq: Së pari, Serbia do të jetë një vend ku do të ketë liri mendimi.

Nuk do të lejojmë më kurrë që njerëzit të etiketohen për shkak të diçkaje që kanë thënë dhe që, për këtë arsye, t’u mohohet e drejta për një jetë dinjitoze në këtë vend.

Nëse kjo është përgjigjja që kërkoni, besoj se jua dhashë në mënyrën më të përshtatshme.

Radio Evropa e Lirë: Pamë çfarë ndodhi në Radio-Televizionin e Vojvodinës. Ju ndodheni në Novi Sad. Drejtuesit e këtij transmetuesi kërkuan falje për politikën e tyre redaktuese. Çfarë prisni të ndodhë në Radio-Televizionin e Serbisë?

Illija Sërdanoviq: Duhet të them se një kërkimfalje e tillë nuk mjafton për të na bindur se politika redaktuese në të ardhmen do të jetë e drejtë dhe në përputhje me interesat më të mira të të gjithë qytetarëve të Serbisë.

Duhet të krijohet një mjedis ku do të ketë kontroll dhe mbikëqyrje të vazhdueshme mbi punën, para së gjithash, të transmetuesit publik.

Në këtë drejtim, rol kyç ka Trupi Rregullator për Mediat Elektronike, i cili duhet të fillojë ta kryejë punën e vet në përputhje me ligjin.

Kjo nënkupton mbikëqyrjen e mediave elektronike publike, e cila, fatkeqësisht, ka munguar gjatë 15 vjetëve të fundit.

Radio Evropa e Lirë: A do të miratohet një ligj për lustracionin?

Illija Sërdanoviq: Ligji për lustracionin është paraparë në programin studentor dhe, me gjasë, do të jetë një nga ligjet që do të miratohen në Kuvendin e Serbisë gjatë periudhës së ardhshme.