Lajmet

Antiheronjtë: Përse na magjepsin?

Statusi i tyre moral ndonjëherë është i diskutueshëm, në mos i dënueshëm, por jemi gjithësesi të tërhequr nga ana e tyre e errët.

Published

on

Walter White, Tony Soprano, Don Draper, Daredevil, Jessica Jones, Maleficent… Mund të vazhdojmë dhe me siguri do të gjejmë shumë nga personazhet tanë të preferuar nga kinemaja, televizioni, komiket apo librat. Anti-heronjtë na magjepsin. Statusi i tyre moral ndonjëherë është i diskutueshëm, në mos i dënueshëm, por jemi gjithësesi të tërhequr nga ana e tyre e errët.

Për më shumë se një dekadë, ky profil psikologjik ka vazhduar të vendoset gjithnjë e më fort në kulturën tonë. Për disa arsye, nuk na tërheqin më figurat e virtytshme, ato që Carl Jung përcaktonte me arketipin e tij të heroit dhe që luftojnë kundër së keqes. Shpëtimtarët tanë të përjetshëm, ata që sjellin dritë për të larguar errësirën, nuk kanë pushuar së frymëzuari.

Për çfarë arsye? Për shumë. Antropologu Lévi-Strauss thotë se asnjë mit, legjendë apo figurë arketipike nuk është e rastësishme; të gjitha këto entitete kanë përfaqësimin e tyre në botën reale.

Filluam të ndiheshim më afër këtyre personazheve të gabueshëm, me të meta dhe ndonjëherë amorale. Le të shohim se çfarë motivesh dhe çfarë lehtësimi të brendshëm fshihen pas maskës së antiheroit.

Kush janë antiheronjtë dhe pse na tërheqin?

Koha e heronjve autentikë duket se ka kaluar. Mbretërimi i tyre mund të përfundojë shumë më shpejt sesa mendojmë. Figura si Herkuli apo Perseu kanë pushuar së shkndërrituri shumë kohë më parë.

Letërsia na ka lënë personazhe të paharrueshëm si Konti i Monte Kristos, por Xhejms Xhojsi e kishte ripunuar tashmë këtë univers me Uliksin e tij dhe me atë roman që befas na paraqet një grup antiheronjsh që kufizohen me komiken dhe tragjiken.

Në çdo anti-hero gjejmë të njëjtët përbërës: hijen e traumës dhe anën e kundërt të komikes. Joker është një shembull i kësaj; ne mund ta fusim në mesin e zuzarëve, por në ADN-në e tij është gjeniu i antiheroit. Sepse ai ka një të kaluar të tmerrshme dhe vishet si klloun, qesh kur dëshmon mizori dhe pikturon një buzëqeshje në një fytyrë të shënuar nga trishtimi.

Është e lehtë të kesh empati për anti-heroin, sepse ai shpesh është i pakënaqur, një ndjenjë që është e lehtë për t’u kuptuar këto kohë.

Anti-heronjtë e vërtetë dhe anti-heronjtë e papërsosur

Është e rëndësishme të mos ngatërrohet anti-heroi i tekstit shkollor me personazhin thjesht me të meta. Toni Stark (Ironman) ose Batman bëjnë pjesë në kategorinë e fundit. Ata kanë dritë dhe hije, njëri i çuditshëm dhe madje i papërgjegjshëm, tjetri duhet të përballet me një të kaluar të komplikuar për shkak të vdekjes së prindërve të tij.

Megjithatë, të dy janë heronj shpëtimtarë, personazhe që zgjidhin problemet e mëdha të botës. Ato simbolizojnë arketipin Jungian të shpëtimtarit.

Ai është një figurë që del nga fatkeqësitë, traumat, humbja apo tradhtia. Nga kjo ai krijon një botë personale në të cilën mbretërojnë ligjet e tij dhe sistemi i vlerave, shumë të ndryshme nga i yni.

E mira dhe e keqja turbullohen dhe mund të lundrojnë në të dy detet, si aftësia për bëma dhe vepra të mëdha që shkelin plotësisht ligjin.

Është e lehtë të ndjesh empati për një anti-hero

Ne i admirojmë heronjtë dhe identifikohemi me anti-heronjtë. Si është e mundur? Është një kontradiktë që dikush mund të empatizojë personazhe si Walter White apo Tony Soprano dhe të shijojë bëmat e tyre. Megjithatë është kështu. Sepse ndjenja jonë e empatisë na bën të identifikohemi më lehtë me dikë që është i pakënaqur, i dëshpëruar, i frustruar dhe që po lufton kundër një sistemi të dështuar.

Walter White, i cili ka arritur të rrëmbejë simpatinë tonë, është një mësues kimie në shkollë të mesme, vuan nga kanceri dhe prodhon metamfetaminë për të mbajtur familjen e tij. Maleficent është një zanë e tradhtuar dhe e shtypur nga njeriu që do, i cili përveç se do ta lërë, do të kthehet për t’i shqyer krahët.

Është kaq e lehtë të identifikohesh me këta personazhe. Ana e tyre e errët na tërheq sepse kuptojmë arsyet që i çuan në një dimension të tillë.

Në një shoqëri që ka dështuar, antiheroi na çliron

The Punisher, Daredevil, Jessica Jones… Vitet e fundit, janë shtuar përshtatjet për ekranin e vogël të këtyre personazheve nga bota e komikeve.

Ka diçka te anti-heronjtë që vepron si balsam, si element katartik. Ato përfaqësojnë shumë qëndrime për të cilat ne mendojmë, por nuk do t’i zbatonim kurrë në praktikë. Ata lëvizin dhe veprojnë jashtë ligjit për të zbatuar drejtësinë e tyre (justifikimin e tyre) në një shoqëri të dështuar.

Ndonjëherë anti-heroi përdor masa drastike për t’iu kundërvënë padrejtësive. Veprimi i tij ekstrem është (fshehurazi) tërheqës. Ne e admirojmë vendosmërinë e tyre përballë asaj që nuk do të guxonim kurrë të ndryshonim.

Antiheroi nuk ndryshon (dhe ne duam që ai të qëndrojë i tillë)

Anti-heronjtë gënjejnë, mund të jenë mizorë apo edhe të vrasin brutalisht. Ato mund të jenë kontradiktorë dhe ne mund t’i urrejmë dhe të vendosim t’i asgjësojmë.

Në një moment ne do të shkëputemi sepse ato sfidojnë kodet tona etike dhe morale, por, herët a vonë, do të duam të dimë më shumë. Do të donim të shihnim një film tjetër, një episod tjetër, të lexonim një tjetër komik apo një libër tjetër.

Në fund të fundit, ne nuk duam që ata të ndryshojnë. Dhe kështu, nëse superheroi devijon nga rruga e mirësisë, ai do të bëjë të pamundurën për t’u rikthyer në rrugën e duhur. Por jo, antiheroi nuk do të aspirojë kurrë të jetë ai që nuk është. Dhe ne e duam atë ashtu, të papërsosur.

Me pak fjalë, heronjtë janë zëvendësuar nga antiheronj që, në një farë mënyre, janë pasqyra e dëshirave tona më të errëta. Ato që nuk do t’i shprehim kurrë me zë të lartë./bota.al

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 8 qershor 1993-1998?

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

Foto: Universiteti i Prishtinës

 8 qershor 1993

“Le Monde”: Programi i Uashingtonit rrezikon të shpërthejë konflikti në Kosovë

Historiani serb dr.Ivan Gjuriqi, i cili para shumë muajve iku nga Beogradi dhe u vendos në Paris, boton një vështrim në gazetën “Le Mond” lidhur me planin Vens-Oven dhe vendimin e pesëshes në Uashington përkitazi me Bosnjë-Hercegovinën dhe Kosovën.

“Vendimi i Uashingtonit, thotë Gjuriqi, në vend që të qetësojë, nuk do të bëj gjë tjetër veçse do ta acarojë konfliktin në Bosnjë-Hercegovinë”.

Lidhur me Kosovën, dr.Ivan Gjuriqi shkruan:”Milosheviqi, pasi vendosi në Kosovë një gjendje të jashtëzakonshme, të shoqëruar me një represion sistematik, preferoi ruajtjen e një status-quoje në këtë krahinë ish-autonome.Ndryshe nga sa pretendohej, lufta nuk përputhej me interesat e tij. Nga ana tjetër, pikërisht atje ai sfidoi të vetmën fantazëm kombëtare, gjithmonë në fuqi, të serbëve të Serbisë, përderisa ajo nuk i është përgjigjur dëshirës së tyre për riserbizimin e Kosovës. Pikërisht tani, me ndarjen e kartave nga Uashingtoni, ne rrezikojmë të shohim atje një konflikt të vertetë me të gjitha pasojat ndërkombëtare”, thotë dr.Ivan Gjuriqi, në gazetën “Le monde”.

 

8 qershor 1994

Konkurs i Universitetit të Prishtinës për pranimin e 5.875 studentëve të rinj

Sot gazeta “Bujku”, boton konkursin e Universitetit të Prishtinës, për regjistrimin e studentëve të rinj për vitin e parë të studimeve për vitin shkollor 1994-95.

Në vitin e parë të studimeve, në vitin shkollor 1994-95, Universiteti i Prishtinës do të regjistrojë 5.875 studentë, nga të cilët 4.317 të rregulltë dhe 1.558 me korrespodencë. Në fakultete do të regjistrohen 4.060 studentë, nga të cilët 3.012 të rregulltë dhe 1.048 me korrespodencë, ndërkaq në shkolla të larta të Kosovës, do të regjistrohen 1.815 studentë prej të cilëve 1.305 të rregulltë e 510 me korrespodencë.

Fakultetet dhe shkollat e larta të Universitetit të Prishtinës, në të gjitha degët mund të regjistrojnë studentë, shtetas të huaj numri i të cilëve mund të jetë deri në 5 për qind nga numri i studentëve të fakultetit, përkatësisht shkollës së lartë.

Në konkurs, jipen edhe kushtet e përbashkëta dhe ato të veçanta për secilin fakultet apo shkollë të lartë, bashkë më numrin konkret të studentëve të rinj.

 

8 qershor 1995

Në Gjilan 17 vjet burg për 16 shqiptarët e akuzuar

Serbët e instaluar në Gjykatën e Qarkut në Gjilan shpallën sot aktgjykimin e procesit të montuar politik ndaj 28 personave, shumica ish-policë të Kosovës si edhe disa funksionarëve politikë lokalë.

Këta, si edhe shumë ish-policë të tjerë anë mbanë Kosovës u nxorrën në procese të montuara politike nën akuzë të rrejshme se gjoja kanë formuar Ministrinë e Punëve të Brendshme të Republikës së Kosovës.

Në procesin në Gjilan, 16 ish-policë u dënuan në kohëzgjatje 17 vjet burg.

Siç dihet 8 të akuzuar ishin në arrati, Shyqeri Salihu ishte liruar para pak ditësh, ndërsa Asllan Bislimi, Xhemajl Rrustemi e Baki Qerimi u liruan sot nga akuza.

Enver Ramizi u dënua me 3 vjet burg, Esat Marovci me 2.5 vjet, Halit Rexhepi e Sinan Rexhepi me 1.5 vjet burg, me 1 nga 1 vit burg u dënuan: Mujadin Keka, Isuf Zuka, Ymer Rrudhani, Ruzhdi Lipovica e Halil Kqiku. Me nga 6 muaj u dënuan: Fazli Berisha, Hasan Mahmutim Muhamet Maksuti, Isak Hërtica, Isa Thaçi e Enver Tahiri, ndërsa Vebi Ramadani u dënua me 6 muaj burg me kusht për një vit.

Njoftohet se të gjithë të akuzuarit u liruan nga paraburgimi, derisa vendimi të bëhet i plotfuqishëm.

Siç dihet në procesin e montuar politik kundër ish-policëve të Kosovës janë akuzuar 160 ish-policë të Kosovës.

Ata janë arrestuar gjatë nëntorit të vitit të kaluar dhe janë torturuar në mënyrën më të egër nga policët serbë me qëllim të nxjerrjes së deklaratave të rrejshme.

Propoganda serbe ka trumbetuar se policia serbe gjoja ka zbuluar Ministrinë e Brendshme të Republikës së Kosovës, ndërsa arrestimin e ish-policëve të Kosovës, politika serbe e ka cilësuar si një sukses të saj në fushatën e rrënimit të institucioneve kosovare.

Kundër torturimit të ish-policëve të Kosovës kanë reaguar shumë asociacione e institucione ndërkombëtare, duke përfshirë edhe proetstat publike të AI-së.

Gjatë muajit të kaluar në dy procese të montuara në Pejë 16 ish-policë të Kosovës u dënuan 59 vjet burg.

Pas atij procesi, filluan proceset e montuara në Gjilan, në Prizren dhe në Prishtinë.

Në të gjitha këto procese nuk është dëshmuar me asnjë provë aktpadia serbe.

Të akuzuarit si edhe dëshmitarët kanë hedhur poshtë aktakuzën në tërësi si të rrejshme.

Subjektet shqiptare në Kosovë i kanë cilësuar këto procese si përpjekje të Serbisë për asgjësimin e subjekteve politike dhe të organizatave shqiptare.

Ndërsa procesi i montuar në Prishtinë është konsideruar si një provokim i hapur për shkak të masovitetit të tij dhe mbajtjes në sallën solemne të ndërtesës së Parlamentit të Kosovës.

 

8 qershor 1997

U themelua Shoqata e Afaristëve të Kosovës

Sot në Prishtinë u mbajt mbledhja e Kuvendit Themelues të Shoqatës së Afaristëve të Kosovës (SHAK). Në mbledhje merrnin pjesë delegatët për këtë kuvend nga të gjitha komunat e Kosovës, pastaj Naip Zeka, anëtar i Kryesisë së LDK-së, dr. Nuri Bashota, kryetar i Shoqatës së Ekonomistëve të Kosovës dhe mysafirë të shumtë.

Kuvendi zgjodhi kryetar të SHAK-ut Fatmir Rexhepin, afarist dhe veprimtar i shquar nga Gjilani.

Më parë janë formuar degët e shoqatës së afaristëve nëpër rajonet dhe disa komuna të Kosovës.

Në statutin e SHAK-ut dhe diskutimet e shumta u theksua nevoja e formimit të këtij asociacioni. Planifikohet që përmes tij të krijohen mundësi të integrimit të afaristëve të Kosovës dhe të mbrojtjes së interesave të tyre.

 

8 qershor 1998

Në mëngjes nisi granatimi i fshatrave të Rekës së Keqe e të Deçanit

Forcat serbe kanë nisur që nga ora 5 e mëngjesit një sulm me granata kundër fshatrave të Rekës së Keqe, në brezin kufitar me Shqipërinë, njofton KI i Degës së LDK-së në Gjakovë.

Në njoftim thuhet se granatimet po dëgjohen edhe nga drejtimi i fshatrave të Deçanit.

 

Gjakovë: Vazhdojnë sulmet në brezin kufitar – shkolla e Morinës e rrënuar për tokë

Sot që nga orët e hershme të mëngjesit forcat ushtarako-policore serbe kanë sulmuar fshatrat e Rekës së Keqe të brezit kufitar Kosovë-Shqipëri. Që nga fshati Nec, Smolicë, Popoc, Ponoshec, Morinë, Brovinë, Stubëll, e të tjera, artileria e rëndë ushtarake po sulmon e përcjellë edhe me helikopterë ushtarakë, njofton KI i Degës së LDK-së në Gjakovë.

Në njoftim thuhet se fronti më i ashpër i luftës është në Morinë dhe Smolicë. Detonimet e armëve të rënda që nga mëngjesi po dëgjohen edhe në qytetin e Gjakovës

Forcat serbe po sulmojnë nga pozicionet e tyre në kodrën e Çabratit, në Babaj Bokës dhe në Kodrën e Pllanikut dhe pozicione të tjera lëvizëse.

Njoftimet nga terreni bëjnë të ditur se forcat e rezistencës iu kanë kundërvënë me vendosmëri këtij sulmi dhe i kanë sjellë mjaft dëme si në njerëz ashtu edhe në armatim forcave ushtarake dhe paramilitare serbe. Sot më tepër se kurrë kjo rezistencë bëhet me qëllim të mbrojtjes së popullatës së pambrojtur e cila ka vendosur të mbetet në shtëpitë dhe pronat e veta dhe të mos zhvendoset në Shqipëri dhe në drejtim të Gjakovës.

Dëshmitarë kanë thënë se ndërtesa e shkollës fillore në fshatin Morinë është rrafshuar me tokë.

Njoftohet gjithashtu se që nga dita e djeshme është rrethuar nga forcat policore serbe edhe fshati Dujakë.

Forcat serbe janë vendosur edhe në ndërtesën e shkollës fillore “Fan Noli” në Dujakë dhe po qëllojnë me snajperë në drejtim të këtij fshati dhe fshatarave tjera përreth.

 

Gjakovë: Sulme me granata dhe helikopterë

Gjendje dramatike sundon sot në fshatrat e brezit kufitar Smolicë, Popoc, Stubëll, Berjah, Brovinë, Mulliq e Morinë. Fshatrat po sulmohen me granata dhe me helikopterë. Disa fshatra po digjen flakë.

Sulmi ka filluar herët në mëngjes, ndërsa për viktima e të plagosur nuk dihet ende.

 

Në Carrabreg të Epërm gjashtë të vrarë e 15 të plagosur

Osman Cacaj i tha sot pasdreke QIK-ut se tepër ngadalë po zbulohen pasojat e operacioneve serbe ditëve të fundit në Deçan e rrethinë.

Ai tha se në Carrabreg i Epërm u konstatua sot se janë vrarë:

Hamdi Jakup Dautaj, Murat Selim Dautaj, Ajshe Rexhe Loshi, Idriz Bardh Lataj, Sadik Sylë Lataj e Sylejman Ukë Zekaj.

  1. Cacaj tha se druhet për shumë të vrarë e të plagosur të tjerë, sidomos në fshatrat Drenoc, Pobërxhë, Carrabreg i Epërm, Lloçan e Hulaj. Dëshmitarët që janë larguar të fundit nga shtëpitë e këtyre fshatrave kanë rrëfyer për sulme të tmerrshme të forcave serbe.

Në këto fshatra nuk ka mundur të hyjë ende askush.

  1. Cacaj tha se pos gjashtë të vrarëve në Carrabregun e Epërm, sot u mor vesh se janë plagosur gjatë ditëve të kaluara 15 shqiptarë: Isuf Tahiraj, Ramë Tahiraj, Ahmet Loshaj, Haxhi Loshaj, Driton Balaj, Sadik Gjonaj, Ajshe Rreh Dobraj, Ajshe Nezir Dobraj, Ajmane Dobraj, fëmijët Jeton Ali Dobraj e Mone Ali Dobraj, Rrustem M. Zekaj, Arsim Q. Dautaj, Hatmane Loshaj, Dyke Dautaj, Xhejrane Gani Loshaj (3), Ilir Gani Loshaj (6), Sevdije Dautaj, Arlinda M. Dobraj e Dinë Balaj.

Kurse në Deçan janë plagosur Nagip M. Cacaj, Mustafë C. Kuqi, Zejnie Kuqi. Islam Cacaj, Ismet Kuqi, Mehmet Osaj, Lush Demukaj, Imer R. Ibërhysaj, Rexhë Osaj, Gani Osaj, Halit Cacaj dhe Bekë I. Demukaj.

Gjendja të plagosurve është shumë e vështirë.

Në mëngjes sot ka pasur të shtëna. Në qytet shihen dhe në Strellc shiheshin në orën 16:00 dy shtëpi duke u kallur.

  1. Cacaj tha se me sa di Dega e LDK-së në Deçan, në këtë qytet dhe në rrethinë deri më tash nuk ka ka arritur asnjë ndihmë.

Continue Reading

Lajmet

Tentim vrasje në Klinë, arrestohet i dyshuari

Published

on

Në Klinë, sipas raportit policor është raportuar për një rast të tentim vrasjes gjatë ditës së djeshme.

Sipas Policisë së Kosovës, i dyshuari me veturën e tij dyshohet se ka goditur një motoçikletë në të cilën ndodheshin dy persona.

Si pasojë e incidentit, të dy personat në motoçikletë kanë pësuar lëndime trupore dhe u është ofruar ndihma mjekësore.

I dyshuari është arrestuar nga Policia e Kosovës dhe pas intervistimit, me vendim të Prokurorit të Shtetit është ndaluar për 48 orë.

Rasti është iniciuar dhe hetimet janë duke vazhduar me urdhër të prokurorit kujdestar.

Continue Reading

Lajmet

Koncert Koral në Kuadër të Javës së Artit dhe Dizajnit dhe 25-Vjetorit të UBT-së

Published

on

By

Në kuadër të Javës së Artit dhe Dizajnit dhe shënimit të 25-vjetorit të themelimit të UBT-së, u mbajt një koncert koral i veçantë, i cili solli para publikut fuqinë e muzikës, artit dhe bashkëpunimit artistik.

Të pranishmit patën kënaqësinë të shijojnë performancën e Korit të Fakultetit të Muzikës së UBT-së, nën dirigjimin e profesoreshës dhe dirigjentes së nderuar, Lindita Isufi. Me përkushtimin dhe profesionalizmin e saj, kori prezantoi një program të pasur artistik, rezultat i punës së vazhdueshme, disiplinës dhe dashurisë së studentëve për muzikën.

Pjesa e parë e koncertit iu kushtua krijimtarisë shqiptare, duke sjellë interpretime të veprave:

  • Dashnor tu bana – Shime Deshpali
  • Ishin dy kunata – Rafet Rudi
  • Po vijnë krushqit – Tish Daija
  • Unë biri yt Kosovë – Feim Ibrahimi

Përmes këtyre veprave u pasqyruan tradita, kultura dhe identiteti ynë muzikor, duke përcjellë emocione të veçanta te publiku.

Në pjesën e dytë, kori solli disa nga këngët më të njohura të repertorit ndërkombëtar:

  • Creep – nga Radiohead
  • Mamma Mia – nga ABBA
  • Siyahamba
  • Shkon djali termale – Çesk Zadeja

Koncerti dëshmoi edhe një herë rëndësinë e artit dhe muzikës si ura komunikimi ndërmjet kulturave, duke bashkuar zërat, emocionet dhe shpirtin krijues në një harmoni të vetme.

Në përfundim, Kori i Fakultetit të Muzikës së UBT-së falënderoi publikun për praninë, mbështetjen dhe duartrokitjet e ngrohta, duke e bërë këtë mbrëmje artistike një përvojë të paharrueshme për të gjithë pjesëmarrësit.

 

Continue Reading

Lajmet

Aksident fatal në Vushtrri, humb jetën një person

Published

on

Sipas raportit policor, në Vushtrri më 07.06.2026 rreth orës 00:55 ka ndodhur një aksident trafiku ku është përfshirë një automjet me ngasës mashkull kosovar.

Si pasojë e aksidentit, drejtuesi i automjetit ka humbur jetën në vendin e ngjarjes, ndërsa dy persona të tjerë meshkuj kosovarë kanë pësuar lëndime trupore. Ata pas marrjes së tretmanit mjekësor janë liruar në shtëpi.

Me vendim të Prokurorit të Shtetit, trupi i pajetë i viktimës është dërguar në Institutin e Mjekësisë Ligjore (IML) për obduksion.

Hetimet lidhur me shkaqet e aksidentit janë duke vazhduar.

Continue Reading

Të kërkuara