Lajmet

Antiheronjtë: Përse na magjepsin?

Statusi i tyre moral ndonjëherë është i diskutueshëm, në mos i dënueshëm, por jemi gjithësesi të tërhequr nga ana e tyre e errët.

Published

on

Walter White, Tony Soprano, Don Draper, Daredevil, Jessica Jones, Maleficent… Mund të vazhdojmë dhe me siguri do të gjejmë shumë nga personazhet tanë të preferuar nga kinemaja, televizioni, komiket apo librat. Anti-heronjtë na magjepsin. Statusi i tyre moral ndonjëherë është i diskutueshëm, në mos i dënueshëm, por jemi gjithësesi të tërhequr nga ana e tyre e errët.

Për më shumë se një dekadë, ky profil psikologjik ka vazhduar të vendoset gjithnjë e më fort në kulturën tonë. Për disa arsye, nuk na tërheqin më figurat e virtytshme, ato që Carl Jung përcaktonte me arketipin e tij të heroit dhe që luftojnë kundër së keqes. Shpëtimtarët tanë të përjetshëm, ata që sjellin dritë për të larguar errësirën, nuk kanë pushuar së frymëzuari.

Për çfarë arsye? Për shumë. Antropologu Lévi-Strauss thotë se asnjë mit, legjendë apo figurë arketipike nuk është e rastësishme; të gjitha këto entitete kanë përfaqësimin e tyre në botën reale.

Filluam të ndiheshim më afër këtyre personazheve të gabueshëm, me të meta dhe ndonjëherë amorale. Le të shohim se çfarë motivesh dhe çfarë lehtësimi të brendshëm fshihen pas maskës së antiheroit.

Kush janë antiheronjtë dhe pse na tërheqin?

Koha e heronjve autentikë duket se ka kaluar. Mbretërimi i tyre mund të përfundojë shumë më shpejt sesa mendojmë. Figura si Herkuli apo Perseu kanë pushuar së shkndërrituri shumë kohë më parë.

Letërsia na ka lënë personazhe të paharrueshëm si Konti i Monte Kristos, por Xhejms Xhojsi e kishte ripunuar tashmë këtë univers me Uliksin e tij dhe me atë roman që befas na paraqet një grup antiheronjsh që kufizohen me komiken dhe tragjiken.

Në çdo anti-hero gjejmë të njëjtët përbërës: hijen e traumës dhe anën e kundërt të komikes. Joker është një shembull i kësaj; ne mund ta fusim në mesin e zuzarëve, por në ADN-në e tij është gjeniu i antiheroit. Sepse ai ka një të kaluar të tmerrshme dhe vishet si klloun, qesh kur dëshmon mizori dhe pikturon një buzëqeshje në një fytyrë të shënuar nga trishtimi.

Është e lehtë të kesh empati për anti-heroin, sepse ai shpesh është i pakënaqur, një ndjenjë që është e lehtë për t’u kuptuar këto kohë.

Anti-heronjtë e vërtetë dhe anti-heronjtë e papërsosur

Është e rëndësishme të mos ngatërrohet anti-heroi i tekstit shkollor me personazhin thjesht me të meta. Toni Stark (Ironman) ose Batman bëjnë pjesë në kategorinë e fundit. Ata kanë dritë dhe hije, njëri i çuditshëm dhe madje i papërgjegjshëm, tjetri duhet të përballet me një të kaluar të komplikuar për shkak të vdekjes së prindërve të tij.

Megjithatë, të dy janë heronj shpëtimtarë, personazhe që zgjidhin problemet e mëdha të botës. Ato simbolizojnë arketipin Jungian të shpëtimtarit.

Ai është një figurë që del nga fatkeqësitë, traumat, humbja apo tradhtia. Nga kjo ai krijon një botë personale në të cilën mbretërojnë ligjet e tij dhe sistemi i vlerave, shumë të ndryshme nga i yni.

E mira dhe e keqja turbullohen dhe mund të lundrojnë në të dy detet, si aftësia për bëma dhe vepra të mëdha që shkelin plotësisht ligjin.

Është e lehtë të ndjesh empati për një anti-hero

Ne i admirojmë heronjtë dhe identifikohemi me anti-heronjtë. Si është e mundur? Është një kontradiktë që dikush mund të empatizojë personazhe si Walter White apo Tony Soprano dhe të shijojë bëmat e tyre. Megjithatë është kështu. Sepse ndjenja jonë e empatisë na bën të identifikohemi më lehtë me dikë që është i pakënaqur, i dëshpëruar, i frustruar dhe që po lufton kundër një sistemi të dështuar.

Walter White, i cili ka arritur të rrëmbejë simpatinë tonë, është një mësues kimie në shkollë të mesme, vuan nga kanceri dhe prodhon metamfetaminë për të mbajtur familjen e tij. Maleficent është një zanë e tradhtuar dhe e shtypur nga njeriu që do, i cili përveç se do ta lërë, do të kthehet për t’i shqyer krahët.

Është kaq e lehtë të identifikohesh me këta personazhe. Ana e tyre e errët na tërheq sepse kuptojmë arsyet që i çuan në një dimension të tillë.

Në një shoqëri që ka dështuar, antiheroi na çliron

The Punisher, Daredevil, Jessica Jones… Vitet e fundit, janë shtuar përshtatjet për ekranin e vogël të këtyre personazheve nga bota e komikeve.

Ka diçka te anti-heronjtë që vepron si balsam, si element katartik. Ato përfaqësojnë shumë qëndrime për të cilat ne mendojmë, por nuk do t’i zbatonim kurrë në praktikë. Ata lëvizin dhe veprojnë jashtë ligjit për të zbatuar drejtësinë e tyre (justifikimin e tyre) në një shoqëri të dështuar.

Ndonjëherë anti-heroi përdor masa drastike për t’iu kundërvënë padrejtësive. Veprimi i tij ekstrem është (fshehurazi) tërheqës. Ne e admirojmë vendosmërinë e tyre përballë asaj që nuk do të guxonim kurrë të ndryshonim.

Antiheroi nuk ndryshon (dhe ne duam që ai të qëndrojë i tillë)

Anti-heronjtë gënjejnë, mund të jenë mizorë apo edhe të vrasin brutalisht. Ato mund të jenë kontradiktorë dhe ne mund t’i urrejmë dhe të vendosim t’i asgjësojmë.

Në një moment ne do të shkëputemi sepse ato sfidojnë kodet tona etike dhe morale, por, herët a vonë, do të duam të dimë më shumë. Do të donim të shihnim një film tjetër, një episod tjetër, të lexonim një tjetër komik apo një libër tjetër.

Në fund të fundit, ne nuk duam që ata të ndryshojnë. Dhe kështu, nëse superheroi devijon nga rruga e mirësisë, ai do të bëjë të pamundurën për t’u rikthyer në rrugën e duhur. Por jo, antiheroi nuk do të aspirojë kurrë të jetë ai që nuk është. Dhe ne e duam atë ashtu, të papërsosur.

Me pak fjalë, heronjtë janë zëvendësuar nga antiheronj që, në një farë mënyre, janë pasqyra e dëshirave tona më të errëta. Ato që nuk do t’i shprehim kurrë me zë të lartë./bota.al

Lajmet

Rektori Hajrizi prezanton modelin UBT 5S për edukimin e së ardhmes në energji

Published

on

By

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, ishte i ftuar në Konferencën e 3-të Ndërkombëtare për Energjinë e Ripërtëritshme dhe Teknologjitë e Mençura – REST 2026, në Tiranë, ku prezantoi modelin UBT 5S dhe mënyrën se si ky koncept i përgjigjet kërkesave të reja për edukimin, industrinë dhe sektorin energjetik.

Në panelin “Future-Ready or Falling Behind? Building the Energy Workforce Through Education, Industry and Brain Gain”, Rektori Hajrizi prezantoi vizionin e UBT-së për ndërtimin e një modeli të integruar që lidh edukimin, kërkimin, teknologjinë, industrinë dhe zhvillimin e qëndrueshëm.

Në këtë kuadër, UBT ka zhvilluar konceptin UBT 5S, të cilin e ka implementuar edhe në UBT Smart City, duke krijuar një ekosistem ku edukimi, inovacioni, teknologjia dhe zgjidhjet e qëndrueshme aplikohen në praktikë. UBT është një Living Lab, ku teknologjitë dhe modelet e reja mund të eksperimentohen në kushte reale, përfshirë përdorimin e Digital Twin për simulimin dhe optimizimin e sistemeve dhe proceseve.

Një pjesë e rëndësishme e këtij vizioni është edhe përfshirja e diasporës në zhvillimin akademik dhe profesional. Përmes bashkëpunimeve dhe rrjetëzimit me profesionistë e ekspertë jashtë vendit, UBT ka krijuar mundësi për shkëmbim të njohurive, përfshirje në projekte, kërkim shkencor dhe lidhje më të forta ndërmjet diasporës dhe zhvillimit të vendit.

Ky model mbështetet edhe në programet akademike të UBT-së, veçanërisht në Inxhinierinë e Energjisë, si dhe në laboratorët e specializuar për energjinë solare, energjinë e erës, smart grids, pompat e nxehtësisë, energjinë gjeotermale, biomasën, IoT dhe teknologjitë e testimit dhe auditimit.

Lidhja me industrinë është pjesë e drejtpërdrejtë e këtij modeli, përmes praktikave, projekteve dhe bashkëpunimit me institucione e kompani të sektorit energjetik, duke u mundësuar studentëve të përballen me kërkesat reale të tregut dhe të përgatiten për profesionet e së ardhmes.

Konferenca REST 2026, është bashkëorganizim me UBT dhe bëri bashkë studiues, inxhinierë dhe profesionistë ndërkombëtarë për të diskutuar të ardhmen e energjisë së ripërtëritshme, teknologjive të mençura, ruajtjes së energjisë, inteligjencës artificiale, IoT-së dhe efiçiencës energjetike.

 

 

Continue Reading

Lajmet

Aksion për rrënimin e objekteve pa leje në Rezallë të Zubin-Potokut

Published

on

Një aksion ka nisur në orët e para të mëngjesit në fshatin Rezallë të Zubin-Potokut, ku po bëhet rrënimi i disa objekteve të ndërtuara pa leje, përfshirë shtëpi-pushime.

Zëvendësdrejtori i Policisë së Kosovës për rajonin e veriut, Veton Elshani, ka konfirmuar se Policia po asiston Ministrinë e Mjedisit gjatë aksionit.

Sipas tij, njësitë përkatëse policore po ofrojnë asistencë për inspektorët e Ministrisë së Mjedisit, ndërsa aksioni është ende në zhvillim.

Ky nuk është aksioni i parë i këtij lloji në veri. Në korrik, disa objekte të ndërtuara ilegalisht u rrënuan edhe në zonën e Liqenit të Ujmanit, me kërkesë të ndërmarrjes publike “Ibër-Lepenci”, e cila thotë se toka është pronë publike e Kosovës./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Nëntë ditë nën rrënoja, dy persona gjenden të gjallë në një tunel në Nepal – pamje

Published

on

Dy persona u shpëtuan nga një tunel i hidrocentralit, nëntë ditë pasi përmbytjet katastrofike goditën Nepalin, me më shumë se 4,000 njerëz ende të zhdukur.

Ekipet e shpëtimit, me ndihmën e më shumë se 500 inxhinierëve të mbledhur në një grup në WhatsApp, po vazhdojnë të kërkojnë të zhdukurit.

Në grup, ata shkëmbejnë skica të hidrocentraleve dhe tuneleve dhe informacione rreth planimetrisë së tyre për të ndihmuar ekipet e shpëtimit të gjejnë hyrje dhe të përcaktojnë se ku mund të ketë të mbijetuar.

Kërkimi po vështirësohet nga fakti se përmbytja ndryshoi terrenin përreth tuneleve dhe solli sasi të mëdha balte, shkëmbinjsh dhe materialesh të tjera në to.

Përmbytja la rreth 2.2 milion ton sedimente dhe mbeturina në luginë, dhe në disa vende hyrjet e tuneleve janë varrosur plotësisht.

Më shumë se 1,200 njerëz vdiqën në përmbytjet e shkaktuara nga shembja e akullnajës dhe më shumë se 4,000 njerëz ende rezultojnë të zhdukur.

Fatkeqësia shkatërroi rreth dhjetë përqind të kapacitetit të prodhimit të energjisë elektrike të Nepalit./A.K/

 

Continue Reading

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 4 shtator 1993-1998

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

4 shtator 1995

Kumtesë e KMDLNJ lidhur me gjendjen e të drejtave të njeriut në Kosovë

Krahas kolonizimit të Kosovës me serbë nga Kraina e Kroacisë, regjimi serb i Beogradit, po vazhdon përpjekjet që përmes dhunës, të krijojë gjendje të padurueshme dhe të paperspektivë për popullin shqiptar dhe të provokojë konflikte, të cilat mund të kenë pasoja të paparashikueshme, thuhet në fillim të kumtesës së KMDLNJ-së për gjendjen aktuale në Kosovë.

Përveç disa qindra rasteve individuale dhe kolektive të ushtrimit të dhunës në komunat e Podujevës, Vushtrrisë, Prishtinës, Gllogocit, Kaçanikut, Gjilanit, Mitrovicës, Skënderajt, Ferizajt etj., që shënojnë një rritje të dukshme të dhunës, policia dhe ushtria serbe janë duke bërë provokime të hapëta, si me rastin e vrasjes mizore të Ymer Devish Agushit (22 vjeçar) baba i një fëmije, nga Gërçina e Gjakovës, më 26 gusht.

Në kumtesë më tutje thuhet se me arrestimin dhe keqtrajtimin e dhjetëra qyetarëve të pafajshëm shqiptarë të fshatrave Radavc, Jabllanicë e Madhe, Jabllanicë e Vogël dhe Novosellë, gjoja në kërkim të kriminelëve pas gjetjes së një kufome të masakruar në Bjeshkën e Zhlepit të Pejës; e mësimdhënësve dhe qytetarëve në lokalet e shkollës “Zenel Hajdini” në Prishtinë; të veprimtarëve për të drejtat e njeriut dhe atyre politikë; shqetësimin dhe keqtrajtimin e dasmorëve në Ferizaj; përzënien e shqitparëve nga Kosova, si në rastin e Gani Bajraktarit nga Ferizaj, më 9 gusht; mohimin e dokumenteve personale qytetarëve shqiptarë në komunën e Obiliqit dhe komunat tjëera të Kosovës; hapjen e proceseve të reja gjyqëesore dhe dëenimin e aktivistëve politikë dhe të atyre për të drejtat e njeriut si dhe të qytetarëve të pafajshëm shqiptarë; uzurpimin me dhunë të shtëpive të qytetarëve shqiptarë nga kolonët serbë nga Kraina me lejen e policisë dhe të organeve shtetërore serbe; nxjerrjen para gjyqit të Ganimet Podvoricës, i cili akuzohet për vepër terroriste; lajmet e shpifura mbi vrasjen e policëve në komuna të ndryshme të Kosovës dhe keqtrajtimi masiv i qytetarëve shqitparë; akuzat e pabaza ndaj shqitparëve për vrasjen e ushtarëve serbë në kufirin shqiptaro-serb e kështu me radhë, synohet mbjellja e psikozës së frikës dhe jetës së padurueshme për shqiptarët në Kosovë, me qëllim të ikjes së tyre nga Kosova”.

Në tendosjen e situatës jashtëzakonisht të acaruar në Kosovë, armata serbe luan një rol gjithnjë e më të ndjeshëm, thuhet më tutje në kumtesë.

“Më 22 gusht 1995 rreth orës 17:00 në Ferizaj, në lagjen “Prizreni”, nga kazerma e qytetit, ushtarët serbë me trombllonë mbi 50 herë gjuajtën në shtëpitë e qytetarëve shqiptarë, të cilat gjenden në afërsi të kazermës.

Shtëpitë e qytetarëve shqiptarë gjenden në afërsi të kazermës. Nga trombllonët e ushtrisë serbe, u dëmtuan shtëpitë e Faik Rizanit, Rifat Bekteshit, Isa Halimit, Ismet, Shefki e Ilmi Ukzajmit etj.

Policët që bënë shikimin e vendit dhe mblodhën mbi 20 trombllone më tepër ishin të shqetësuar pse predhat nuk e kishin goditur fotografinë e kryetarit të Republikës së Kosovës, Dr. Ibrahim Rugova, të vendosura në muret e shtëpive të qytetarëve, se sa për rrezikun që u kërcënohej qytetarëve. Për të qenë ironia edhe më e madhe, policët u propozojnë të dëmtuarëve që herave të tjera, në rastet e ngjashme, që duhet të priten në të ardhmen, të lajmërojnë organet ushtarake të kazermës.

Këshilli pëer Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut, që nga themelimi vazhdimisht ka tërhequr dhe vemendjen e opinionit për shkeljet e rënda të të drejtave individuale dhe kolektive të njeriut në Kosovë, me theks të posaçëm në brutalitetin dhe vrazhdësinë e sjelljeve të organeve policore, ushtarake dhe të organeve tjera shtetërore serbe në Kosovë.

Duke pasur parasysh seriozitetin e situatës së tillë, KMDLNJ edhe kësaj radhe apelon te të gjitha organizatat simotra në botë dhe Komiteti Ndërkomëtar, të ndërmarrin atë ç’ është e mundur për t’i dhënë fund dhunës dhe veprimeve provokative të policisë, ushtrisë dhe organeve shtetërore serbe në Kosovë, në mënyrë që të parandalohet konflikti i mundshëm, që do të sillte tragjedi të reja në Ballkan.

 

4 shtator 1997

Të shtëna enigmatike në stacionin e policisë në Kërpimeh të Podujevës

Mbrëmë, rreth orës 23. 45 minuta, në afërsi të stacionit të policisë në Kërpimeh të Podujevës, u dëgjuan të shtëna armësh. Në njoftimin e Komisionit për Informim të Degës së LDK-së në Podujevë thuhet se të shtënat zgjatën rreth një orë, ndërsa gjatë kësaj kohe u dëgjua edhe një detonim.

Gjurmët e të shtënave vërehen edhe në shtëpitë përreth këtij stacioni.

Nga Podujeva njoftohet se për në Kërpimeh kanë shkuar forca të shtuara të policisë, me vetura dhe me autoblindë. Gjendja në këtë lokalitet është e rëndë, ndërsa policia e vendosur në katër punkte po kontollon të gjitha veturat dhe kalimtarët. Lëvizje të shtuara të policisë vërehen sot edhe në Podujevë.

Tash për tash nuk ka njoftime më të hollësishme për këtë situatë të pasqaruar as për epilogun e saj.

 

4 shtator 1998

Prizren: Para stacionit të policisë serbe u sollën mbi 30 shqiptarë të arrestuar

Prishtinë, 4 shtator (QIK)

Sot në orën 10:30, para stacionit të policisë serbe në Prizren, policia serbe solli me autobus mbi 30 shqiptarë të arrestuar, të cilët nga policët serbë detyroheshin që t’i ngritnin tre gishta lartë, njofton KI i Degës së LDK-së në Prizren.

I njëjti burim konfirmon se policia serbe ka arrestuar edhe disa civilë të tjerë shqiptarë.

 

Në Lubizhdë vdiq një foshnje 6 muajshe

Në Lubizhdë të Malishevës gjatë ditëve të fundit janë vendosur shumë banorë të ikur nga fshatrat e sulmuara, Sferka, Llapçeva, Panorci etj.

Njoftohet se, për shkak të kushteve të rënda të jetës, në këtë fshat sot në mëngjes vdiq foshnja gjashtëmuajshe Besart Tafaj nga Carraleva.

 

Klinë: Granatime të fshatrave – 8 mijë banorë pa kulm mbi kokë

Edhe sot që nga orët e hershme të mëngjesit e deri në mesditë, forcat serbe kanë vazhduar së granatuari me armë të rënda artilerike fshatrat Gremnik, Çupevë e Lartë, Çupevë e Ulët, Volljak, Sferkë e fshatra të tjera, bën të ditur KI i Degës së LDK-së në Klinë.

Në këto fshatra deri tash janë plaçkitur e djegur qindra shtëpi shqiptare, ndërsa rreth 8 mijë banorë shqiptarë kanë mbetur pa kulm mbi kokë. Banorët e këtushëm janë vendosur në malet rreth Panorcit e Llapçevës, ku gjenden edhe mijëra të zhvendosur të tjerë shqiptarë pa ushqime, ilaçe e gjësende të tjera më elementare për jetë.

Njoftohet gjithashtu se gjatë ofensivës së fundit të forcave serbe në fshatrat e Klinës, në fshatin Çabiq patën mbetur tri plaka dhe Halime Gashi (53), e sëmurë e cila vdiq para dy ditësh.

Bëhet e ditur se e ndjera Halime Gashi ishte e palëvizshme dhe e sëmurë nga kanceri, ndërsa ajo është varrosur në oborrin e shtëpisë së saj nga tri plakat tjera shqiptare që mbetën në këtë fshat.

 

Continue Reading

Të kërkuara