Lajmet

Antiheronjtë: Përse na magjepsin?

Statusi i tyre moral ndonjëherë është i diskutueshëm, në mos i dënueshëm, por jemi gjithësesi të tërhequr nga ana e tyre e errët.

Published

on

Walter White, Tony Soprano, Don Draper, Daredevil, Jessica Jones, Maleficent… Mund të vazhdojmë dhe me siguri do të gjejmë shumë nga personazhet tanë të preferuar nga kinemaja, televizioni, komiket apo librat. Anti-heronjtë na magjepsin. Statusi i tyre moral ndonjëherë është i diskutueshëm, në mos i dënueshëm, por jemi gjithësesi të tërhequr nga ana e tyre e errët.

Për më shumë se një dekadë, ky profil psikologjik ka vazhduar të vendoset gjithnjë e më fort në kulturën tonë. Për disa arsye, nuk na tërheqin më figurat e virtytshme, ato që Carl Jung përcaktonte me arketipin e tij të heroit dhe që luftojnë kundër së keqes. Shpëtimtarët tanë të përjetshëm, ata që sjellin dritë për të larguar errësirën, nuk kanë pushuar së frymëzuari.

Për çfarë arsye? Për shumë. Antropologu Lévi-Strauss thotë se asnjë mit, legjendë apo figurë arketipike nuk është e rastësishme; të gjitha këto entitete kanë përfaqësimin e tyre në botën reale.

Filluam të ndiheshim më afër këtyre personazheve të gabueshëm, me të meta dhe ndonjëherë amorale. Le të shohim se çfarë motivesh dhe çfarë lehtësimi të brendshëm fshihen pas maskës së antiheroit.

Kush janë antiheronjtë dhe pse na tërheqin?

Koha e heronjve autentikë duket se ka kaluar. Mbretërimi i tyre mund të përfundojë shumë më shpejt sesa mendojmë. Figura si Herkuli apo Perseu kanë pushuar së shkndërrituri shumë kohë më parë.

Letërsia na ka lënë personazhe të paharrueshëm si Konti i Monte Kristos, por Xhejms Xhojsi e kishte ripunuar tashmë këtë univers me Uliksin e tij dhe me atë roman që befas na paraqet një grup antiheronjsh që kufizohen me komiken dhe tragjiken.

Në çdo anti-hero gjejmë të njëjtët përbërës: hijen e traumës dhe anën e kundërt të komikes. Joker është një shembull i kësaj; ne mund ta fusim në mesin e zuzarëve, por në ADN-në e tij është gjeniu i antiheroit. Sepse ai ka një të kaluar të tmerrshme dhe vishet si klloun, qesh kur dëshmon mizori dhe pikturon një buzëqeshje në një fytyrë të shënuar nga trishtimi.

Është e lehtë të kesh empati për anti-heroin, sepse ai shpesh është i pakënaqur, një ndjenjë që është e lehtë për t’u kuptuar këto kohë.

Anti-heronjtë e vërtetë dhe anti-heronjtë e papërsosur

Është e rëndësishme të mos ngatërrohet anti-heroi i tekstit shkollor me personazhin thjesht me të meta. Toni Stark (Ironman) ose Batman bëjnë pjesë në kategorinë e fundit. Ata kanë dritë dhe hije, njëri i çuditshëm dhe madje i papërgjegjshëm, tjetri duhet të përballet me një të kaluar të komplikuar për shkak të vdekjes së prindërve të tij.

Megjithatë, të dy janë heronj shpëtimtarë, personazhe që zgjidhin problemet e mëdha të botës. Ato simbolizojnë arketipin Jungian të shpëtimtarit.

Ai është një figurë që del nga fatkeqësitë, traumat, humbja apo tradhtia. Nga kjo ai krijon një botë personale në të cilën mbretërojnë ligjet e tij dhe sistemi i vlerave, shumë të ndryshme nga i yni.

E mira dhe e keqja turbullohen dhe mund të lundrojnë në të dy detet, si aftësia për bëma dhe vepra të mëdha që shkelin plotësisht ligjin.

Është e lehtë të ndjesh empati për një anti-hero

Ne i admirojmë heronjtë dhe identifikohemi me anti-heronjtë. Si është e mundur? Është një kontradiktë që dikush mund të empatizojë personazhe si Walter White apo Tony Soprano dhe të shijojë bëmat e tyre. Megjithatë është kështu. Sepse ndjenja jonë e empatisë na bën të identifikohemi më lehtë me dikë që është i pakënaqur, i dëshpëruar, i frustruar dhe që po lufton kundër një sistemi të dështuar.

Walter White, i cili ka arritur të rrëmbejë simpatinë tonë, është një mësues kimie në shkollë të mesme, vuan nga kanceri dhe prodhon metamfetaminë për të mbajtur familjen e tij. Maleficent është një zanë e tradhtuar dhe e shtypur nga njeriu që do, i cili përveç se do ta lërë, do të kthehet për t’i shqyer krahët.

Është kaq e lehtë të identifikohesh me këta personazhe. Ana e tyre e errët na tërheq sepse kuptojmë arsyet që i çuan në një dimension të tillë.

Në një shoqëri që ka dështuar, antiheroi na çliron

The Punisher, Daredevil, Jessica Jones… Vitet e fundit, janë shtuar përshtatjet për ekranin e vogël të këtyre personazheve nga bota e komikeve.

Ka diçka te anti-heronjtë që vepron si balsam, si element katartik. Ato përfaqësojnë shumë qëndrime për të cilat ne mendojmë, por nuk do t’i zbatonim kurrë në praktikë. Ata lëvizin dhe veprojnë jashtë ligjit për të zbatuar drejtësinë e tyre (justifikimin e tyre) në një shoqëri të dështuar.

Ndonjëherë anti-heroi përdor masa drastike për t’iu kundërvënë padrejtësive. Veprimi i tij ekstrem është (fshehurazi) tërheqës. Ne e admirojmë vendosmërinë e tyre përballë asaj që nuk do të guxonim kurrë të ndryshonim.

Antiheroi nuk ndryshon (dhe ne duam që ai të qëndrojë i tillë)

Anti-heronjtë gënjejnë, mund të jenë mizorë apo edhe të vrasin brutalisht. Ato mund të jenë kontradiktorë dhe ne mund t’i urrejmë dhe të vendosim t’i asgjësojmë.

Në një moment ne do të shkëputemi sepse ato sfidojnë kodet tona etike dhe morale, por, herët a vonë, do të duam të dimë më shumë. Do të donim të shihnim një film tjetër, një episod tjetër, të lexonim një tjetër komik apo një libër tjetër.

Në fund të fundit, ne nuk duam që ata të ndryshojnë. Dhe kështu, nëse superheroi devijon nga rruga e mirësisë, ai do të bëjë të pamundurën për t’u rikthyer në rrugën e duhur. Por jo, antiheroi nuk do të aspirojë kurrë të jetë ai që nuk është. Dhe ne e duam atë ashtu, të papërsosur.

Me pak fjalë, heronjtë janë zëvendësuar nga antiheronj që, në një farë mënyre, janë pasqyra e dëshirave tona më të errëta. Ato që nuk do t’i shprehim kurrë me zë të lartë./bota.al

Lajmet

Inflacioni në Kosovë arrin në 7.1 për qind në tetor, transporti shtrenjtohet më së shumti

Published

on

Çmimet e konsumit në Kosovë janë rritur për 7.1 për qind në tetor 2026, krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Sipas të dhënave të Agjencisë së Statistikave të Kosovës (ASK), rritja më e madhe është regjistruar te transporti, me 21.5 për qind.

Shtrenjtim është vërejtur edhe te strehimi, uji, energjia elektrike, gazi dhe lëndët e tjera djegëse me 9.7 për qind, pijet alkoolike dhe duhani me 5 për qind, si dhe restorantet dhe shërbimet e akomodimit me 4.5 për qind.

Rritje të çmimeve ka pasur edhe te kujdesi personal dhe shërbimet e ndryshme me 3.7 për qind, ushqimet dhe pijet joalkoolike me 3.2 për qind, mobiljet dhe pajisjet shtëpiake me 2.9 për qind, shëndetësia me 2.9 për qind, si dhe veshjet dhe këpucët me 2.3 për qind.

Rritje më të vogla janë regjistruar te rekreacioni, sporti dhe kultura (1 për qind), informacioni dhe komunikimi (0.7 për qind), si dhe sigurimet dhe shërbimet financiare (0.3 për qind). Ndërkaq, çmimet e shërbimeve arsimore kanë shënuar rënie prej 0.3 për qind.

Në raport me muajin shtator, ASK-ja ka bërë të ditur se Indeksi i Harmonizuar i Çmimeve të Konsumit nuk ka shënuar ndryshim në tetor.

Megjithatë, brenda këtij muaji janë regjistruar lëvizje të çmimeve në kategori të ndryshme. Rritja më e madhe është shënuar te strehimi, uji dhe energjia elektrike me 1.7 për qind, ndërsa ushqimet dhe pijet joalkoolike janë shtrenjtuar për 1.1 për qind.

Në anën tjetër, çmimet e transportit kanë rënë për 2.2 për qind, ato të rekreacionit, sportit dhe kulturës për 1.4 për qind, ndërsa veshjet dhe këpucët, si dhe informacioni dhe komunikimi, kanë shënuar rënie prej 0.1 për qind.

Të dhënat janë publikuar të martën nga Agjencia e Statistikave të Kosovës./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 10 nëntor 1992-1998?

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1992-1998.

10 nëntor 1992

“Rojter”: Kosova para shpërthimit

Agjencia “Rojter” pardje komentoi rrezikun serb i cili i kanoset çdo çast Kosovës. Agjencia thekson se funksionarët e administratës së Bushit frikësohen se Serbia do të shfrytëzojë periudhën kalimtare në SHBA, për të nisur një valë të re të “pastrimit etnik” dhe të dëbojë shumicën shqiptare nga Kosova. Një hap i tillë do të shkaktonte eskalimin e luftës civile në Jugosllavi që do të mund të zgjërohej jashtë kufinjve të ishfederatës jugosllave. “SHBAtë, do ta kenë shumë vështirë që në dy muajt e ardhshëm të ndërmarrin çfarëdo aksioni, kurse kryetari serb Milosheviq do të mund të bëjë hesap se tani është momenti i volitshëm për realizimin e planeve të tija”, tha një funksionar i cili dëshiron të mbetet anonim. Në Kosovë, shumicën dërmuese të popullsisë e përbëjnë shqiptarët, kurse vetëm 10 për qind të popullsisë janë serbë. Shqiptarët janë viktima të një represioni të hatashëm, dhe ata janë praktikisht të paarmatosur. Njësitë e ushtrisë serbe janë të përqëndruara në këtë territor, kurse sipas raportit të organizatës “Helsinki Uaç” në këtë moment në formim e sipër janë grupet paramilitare serbe. Ekzistojnë shumë raporte që flasin për frikësimin e shqiptarëve.

Ky regjion ka paraqitur djepin e nacionalizmit serb dhe Milosheviqi me përkrahësit e tij kanë bërë me dije se Kosova do të hyn në përbërje të “Serbisë së madhe”.

George Kenney, ishfunksionar i StejtDepartamentit, mendon se në Kosovë eksplodimi është i paevitueshëm.

“Forcat militante serbe në Kosovë janë të armatosura dhe të ushtruara. Ato i urrejnë shqiptarët dhe planifikojnë “pastrim etnik”, me qëllim që të detyrojnë sa më tepër shqiptarë që të shpërngulen në Shqipëri” tha Kenney.

“Kjo është më keq se Bosnja, kjo është një masakër”, shkruan ai.

Në rast se kjo do të ndodhë, Shqipëria, Maqedonia, Bullgaria por edhe Greqia dhe Turqia do të mund të inkuadroheshin në këtë konflikt.

Kryetari i ri Bill Klinton, gjatë fushatës elektorale e kritikoi kryetarin Xhorxh Bush, për mosveprim të mjaftueshëm për të ndërprerë agresionin serb në Bosnjë. Funksionarët druajnë se Milosheviqi ndoshta nuk do të presë që Klintoni të marrë detyrën, dhe do të tentojë që para kësaj të dëbojë shqiptarët nga Kosova.

Si duket edhe Klintoni është i vetëdijshëm për këtë rrezik. Në njërën nga deklaratat e tij të rëndësishme pas fitores zgjedhore, ai u tërhoqi vërejtjen armiqve të SHBAve, që të mos mendojnë se Uashingtoni do të jetë i dobët në periudhën tranzitore.

“Gabimi më i madh që ndonjë kundërshtar i ynë mund ta bënë, do të ishte dyshimi në vendosmërinë amerikane në periudhën tranzitore”, tha Klintoni.

Ai përmend disa rajone, në të cilat do të sigurojë kontinuitetin e politikës amerikane, duke përfshirë edhe kërkesat për zgjidhje paqësore të konfliktit të Jugosllavisë.

Disa funksionarë të administratës, të cilët jozyrtarisht e kanë kritikuar Bushin për shkak se nuk ka vepruar më vendosmërisht kundër serbëve të Bosnjës, dëshirojnë që ai të dërgojë një sinjal të fuqishëm për mënjanimin e rrezikut nga agresioni serb mbi Kosovën.

Mirëpo, tani nuk kanë humbur gjasat e Bushit të ndërmarrë ndonjë aksion që nuk e ndërmori para zgjedhjeve.

 

10 nëntor 1993

Në Shtime policia serbe arrestoi katër arsimtarë

Pardje, në Shtime rreth orës 15, policia serbe hyri në punktin e Shkollës së Mesme dhe, pasi i përzuri të gjithë nxënësit, i mori dhe i dërgoi në stacion të policisë në Shtimje arsimtarët Fehmi Baftiun, Shaban Halimin, Avdi Zenunin dhe Shaban Mustafën.

Arsimtarët, pasi u keqtrajtuan disa orë në polici, u liruan.

 

10 nëntor 1994

Në tregun e Prishtinës policia serbe plaçkiti sasi të konsiderueshme malli dhe parash

Sot rreth orës 10:00, një ekspeditë e policisë civile serbe ndërhyri me shpejtësi në tregun e gjelbër në Prishtinë, me ç’rast në fillim bllokoi të gjitha hyrje-daljet e tregut, mbylli dyert dhe filloi si zakonisht me plaçkitjen e tregtarëve dhe qytetarëve shqiptarë, njofton Komisioni për Informim i Degës II të LDK-së në Prishtinë.

Policinë serbe sot e ndihmoi edhe ajo financiare. Në shënjestër të kësaj ndërhyrjeje të policisë ishin sidomos të rinjtë shqiptarë, disa nga të cilët u arrestuan dhe u dërguan në Qendrën e Sigurimit serb në Prishtinë.

Bëhet me dije se policia serbe edhe sot plaçkiti sasi të konsiderushme malli dhe parash nga tregtarët dhe qytetarët shqiptarë, të cilët u gjendën në tregun e gjelbër në Prishtinë.

 

 10 nëntor 1995

Dhuna e përditshme në Kosovë

Klinë:- Policia serbe, me pretekst të kërkimit të armëve ka disa herë që mori në polici Miftar Krasniqin, kryetar i Nëndegës së LDK-së në Ujmirë të Klinës. Njoftohet se policia ka keqtrajtuar fizikisht djalin e Miftarit, Burim Krasniqin (15).

Istog: – Më 8 nëntor, policia serbe e postkomandës në Vrellë të Istogut thirri Kadri e Tahir Gorçajn dhe Ismajl Sadikajn, që të tre nga Studenica nga të cilët kërkuan armë.

Më 9 nëntor, policia serbe bastisi disa qytetarë në Istog, nga të cilët kërkoi deviza.

Junik: – Këto ditë, policia serbe mori në pyetje, Hysen Gjotën, kryetar i Komisionit për Solidaritet të Degës së LDK-së në Junik. Ai u pyet kryesisht rreth veprimtarisë së këtij Komisioni dhe për çështje të arsimit shqip.

Shtime: – Pas qëndrimit dy ditësh në polici, mbrëmë u lirua Shefki Rashitaj dhe dy bijtë e tij, Azem e Jakup Rashitaj nga fshati Petrovë, me kusht që të paraqiten sërish në polici. Siç kemi njoftuar, ata u morën në polici, me pretekst të kërkimit të armëve.

Ndërkaq, dje sipas thirrjes së policisë, u paraqit edhe Hasan Hasani nga Petrova, i cili u mor me pretekst të dorëzimit të armëve. Ai u lirua me kusht që të paraqitet edhe sot në polici.

 

10 nëntor 1997

Terrori i bandave nga Shqipëria largon njerëzit nga shtëpitë e tyre

Anëtari i Kryesisë së LDK Naip Zeka, bashkë me kryetarin e Degës së LDK në Gjakovë Aqif Shehu dhe me anëtarë të Kryesisë e aktivistë të fshatrave Koshare, Brovinë e tjerë vizituan të shtunën fshatin Koshare të Gjakovës. Këtë fshat kufitar me Shqipërinë e kanë sulmuar disa herë bandat e armatosura të Shqipërisë, duke plaçkitur e terrorizuar banorët. Delegacioni i shprehu ngushllime familjes së Hasan Zenunit, të cilit bandat e armatosura nga Shqipëria ia vranë djalin Afrimin.

Gjatë qëndrimit në këtë fshat, z. Zeka u njoftua se për shkak të terrorit dhe pasigurisë së krijuar, deri tash janë larguar 28 familje me mbi 250 banorë. Të largaurit janë vendosur si qeraxhinjë në Gjakovë apo tek farefisi.

Shkolla fillore gjashtëvjeqare me klasë të përziera është mbyllur ndërsa edhe dy familjet të mbetura në fshat, ajo e Hasan Zenunit dhe e kushëririt të tij po largonin të shtunën plaçkat e orenditë.

Në një mbledhje të aktiveve të LDK të fshatrave Brovinë, Muriq e Koshare, ku mori pjesë edhe anëtari i Kryesisë së LDK-së, Naip Zeka u bisedua për gjendjen e krijuar në fshatrat e zonës kufitare dhe për shqetësimet e qytetarëve. Aktivistët e LDK-së kërkuan nga organet e Kosovës që të bëjnë ç’ është e mundur që Qeveria e Shqipërisë të ndalojë kalimin e bandave në tëritorin e Kosovës.

U kërkua që aktivistët dhe udhëheqësit e LDK dhe të organeve të tjera të jenë më prezente në këtë zonë dhe që të ndihmojnë në tëjkalimin e situatës.

Banorët i bënë thirrje të Ngarkuarit me Punë të Shqipërisë në Beograd z. Besnik Konqi që të vizitojë këto fshatra për t’u bindur për gjendjen e rëndë.

Përkujtojmë se përkundër bisesdave me autoritetet shqiptare gjatë katër muajve të fundit gjendja nuk ka ndryshuar. Pasiguria dhe shqetësimi ekziston edhe tek qytetarët e fshatrave të tjera të brezit kufitar.

Për shkak të gjendjes së rëndë, udhëheqja e Kosovës ka bërë disa herë apele dhe ka kërkuar nga Qeveria e Shqipërisë që të pengojë kalimin e bandave të armatosura plaçkitëse në fshatrat e rrethinës së Gjakovës.

Banorët e kësaja zone kanë theksuar se bandat e armatosura nga Shqipëria po veprojnë në bashkëpunim me forcat e instaluara serbe.

Kryetari Rugova kërkoi të premtën e kaluar nga Qevreria e Shqipërisë, nga pushteti lokal në veri të Shqipërisë dhe nga vëzhguesit e misionit të Bashkimit Evropian që të ndikojnë në ndërprerjen e këtij terrori.

Qeveria e Shqipërisë, përkundër kërkesave të përsëritura nga Kosova nuk është deklaruar ende për këtë problem jashtëzakonisht të madh.

Në këtë situatë, deklaratat e autoriteteve të Tiranës për të ashtuquajturën hapje të kufinjëve, në vend se të mirëpriten në Kosovë, po shkaktojnë shqetësime të reja.

Në këtë kuadër do përmendur faktin se qeveria e federatës së Serbisë e të Malit të Zi vendosi në një mbledhje hapjen e të gjitha pikave kufitare, përkatësisht mori vendim që të hiqet gjendja e mbylljes së kufirit me Shqipërinë që u vendos gjatë trazirave të pranverës.

 

 10 nëntor 1998

Identifikuan trupat e pajetë të tre shqiptarëve nga Rudica e Klinës

Abaz Ahmetxhekaj nga Rudica e Klinës i tha dje KI të Degës së LDK-së në Pejë se janë identifikuar trupat e pajetë të Niman Shaban Bajraktarit (51), Haki Abaz Ahmetxhekajt (23) dhe Bashkim Xhafer Mehmetajt (22), që të tre nga Rudica e Klinës, të cilët janë zhdukur më 6 korrik të këtij viti në Gorozhdec të Pejës.

I njëjti burim bën të ditur se tre shqiptarët janë masakruar nga paramilitarët serbë, ndërsa trupave të tyre të pajetë u mungojë disa gjymtyrë.

Trupat e tyre janë varrosur me urdhër të forcave serbe më 8 korrik, pa u lejuar identifikimi i tyre.

 

 

Continue Reading

Lajmet

Fakulteti i Psikologjisë organizon bashkëbisedim për parandalimin e dhunës dhe rolin e shërbimeve psikologjike

Published

on

By

Fakulteti i Psikologjisë në UBT ka organizuar një bashkëbisedim me studentët e vitit të parë lidhur me trajtimin e dhunës, parandalimin e saj dhe rolin e shërbimeve psikologjike në shoqëri.

Aktiviteti i udhëhequr nga ligjëruesja Violeta Zefi bëri bashkë Zana Hamiti Asllanin nga Qendra për Mbrojtjen e Grave dhe Fëmijëve në Prishtinë, Kadri Gashin nga Qendra për Këshillim, Shërbime Sociale dhe Hulumtime, si dhe Dekanen e Fakultetit të Psikologjisë Denis Celcima dhe ligjëruesen Elona Krasniqi.

Të nxitur nga ngjarjet e fundit në vend, pjesëmarrësit u përqendruan te rreziku i përsëritjes së rasteve të dhunës dhe nevoja për një qasje të koordinuar institucionale.

Vëmendje e veçantë gjatë diskutimit i u kushtua edukimit, risocializimit dhe mbështetjes psikologjike për burrat dhe djemtë kryerës të dhunës, si element kyç për parandalimin e këtij fenomeni.

Continue Reading

Lajmet

Të paktën 10 të vdekur nga aksidenti masiv me rreth 50 automjete në Bullgari

Published

on

Të paktën 10 persona kanë humbur jetën dhe 27 të tjerë janë lënduar në një aksident të rëndë trafiku, ku janë përfshirë rreth 50 automjete në juglindje të Bullgarisë.

Aksidenti ndodhi të martën, në një segment të autostradës në rajonin e Jambollit, ku mjegulla e dendur dyshohet se ka vështirësuar dukshmërinë. Përplasjet ndodhën në të dyja anët e autostradës.

Lajmi është raportuar nga agjencia bullgare e lajmeve BTA, duke iu referuar guvernatorit të rajonit, Georgi Chalakov.

Në vendin e ngjarjes kanë intervenuar ekipet e policisë, zjarrfikësve dhe emergjencës mjekësore. Pamjet e publikuara nga mediat lokale tregojnë vetura dhe kamionë të grumbulluar në të dyja anët e rrugës, disa prej tyre të përmbysur, të shkatërruar rëndë ose të dalë jashtë autostradës.

Kryeinspektori Todor Mishinev nga Drejtoria Rajonale e Ministrisë së Punëve të Brendshme në Jamboll ka deklaruar për televizionin Nova se disa persona kanë mbetur të bllokuar brenda automjeteve të tyre.

“Për momentin, përparësi kanë operacionet e shpëtimit. Pasi ato të përfundojnë, do të zhvillohen veprimet procedurale dhe hetimore”, ka deklaruar ai.

Sipas BTA-së, 27 persona të lënduar janë dërguar në spitalet e rajonit për trajtim mjekësor.

Operacionet e shpëtimit dhe ndërhyrjes po vazhdojnë, ndërsa autoritetet pritet të japin më shumë detaje për rrethanat dhe shkaqet e aksidentit./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara