Lajmet

Antiheronjtë: Përse na magjepsin?

Statusi i tyre moral ndonjëherë është i diskutueshëm, në mos i dënueshëm, por jemi gjithësesi të tërhequr nga ana e tyre e errët.

Published

3 years ago

on

Walter White, Tony Soprano, Don Draper, Daredevil, Jessica Jones, Maleficent… Mund të vazhdojmë dhe me siguri do të gjejmë shumë nga personazhet tanë të preferuar nga kinemaja, televizioni, komiket apo librat. Anti-heronjtë na magjepsin. Statusi i tyre moral ndonjëherë është i diskutueshëm, në mos i dënueshëm, por jemi gjithësesi të tërhequr nga ana e tyre e errët.

Për më shumë se një dekadë, ky profil psikologjik ka vazhduar të vendoset gjithnjë e më fort në kulturën tonë. Për disa arsye, nuk na tërheqin më figurat e virtytshme, ato që Carl Jung përcaktonte me arketipin e tij të heroit dhe që luftojnë kundër së keqes. Shpëtimtarët tanë të përjetshëm, ata që sjellin dritë për të larguar errësirën, nuk kanë pushuar së frymëzuari.

Për çfarë arsye? Për shumë. Antropologu Lévi-Strauss thotë se asnjë mit, legjendë apo figurë arketipike nuk është e rastësishme; të gjitha këto entitete kanë përfaqësimin e tyre në botën reale.

Filluam të ndiheshim më afër këtyre personazheve të gabueshëm, me të meta dhe ndonjëherë amorale. Le të shohim se çfarë motivesh dhe çfarë lehtësimi të brendshëm fshihen pas maskës së antiheroit.

Kush janë antiheronjtë dhe pse na tërheqin?

Koha e heronjve autentikë duket se ka kaluar. Mbretërimi i tyre mund të përfundojë shumë më shpejt sesa mendojmë. Figura si Herkuli apo Perseu kanë pushuar së shkndërrituri shumë kohë më parë.

Letërsia na ka lënë personazhe të paharrueshëm si Konti i Monte Kristos, por Xhejms Xhojsi e kishte ripunuar tashmë këtë univers me Uliksin e tij dhe me atë roman që befas na paraqet një grup antiheronjsh që kufizohen me komiken dhe tragjiken.

Në çdo anti-hero gjejmë të njëjtët përbërës: hijen e traumës dhe anën e kundërt të komikes. Joker është një shembull i kësaj; ne mund ta fusim në mesin e zuzarëve, por në ADN-në e tij është gjeniu i antiheroit. Sepse ai ka një të kaluar të tmerrshme dhe vishet si klloun, qesh kur dëshmon mizori dhe pikturon një buzëqeshje në një fytyrë të shënuar nga trishtimi.

Është e lehtë të kesh empati për anti-heroin, sepse ai shpesh është i pakënaqur, një ndjenjë që është e lehtë për t’u kuptuar këto kohë.

Anti-heronjtë e vërtetë dhe anti-heronjtë e papërsosur

Është e rëndësishme të mos ngatërrohet anti-heroi i tekstit shkollor me personazhin thjesht me të meta. Toni Stark (Ironman) ose Batman bëjnë pjesë në kategorinë e fundit. Ata kanë dritë dhe hije, njëri i çuditshëm dhe madje i papërgjegjshëm, tjetri duhet të përballet me një të kaluar të komplikuar për shkak të vdekjes së prindërve të tij.

Megjithatë, të dy janë heronj shpëtimtarë, personazhe që zgjidhin problemet e mëdha të botës. Ato simbolizojnë arketipin Jungian të shpëtimtarit.

Ai është një figurë që del nga fatkeqësitë, traumat, humbja apo tradhtia. Nga kjo ai krijon një botë personale në të cilën mbretërojnë ligjet e tij dhe sistemi i vlerave, shumë të ndryshme nga i yni.

E mira dhe e keqja turbullohen dhe mund të lundrojnë në të dy detet, si aftësia për bëma dhe vepra të mëdha që shkelin plotësisht ligjin.

Është e lehtë të ndjesh empati për një anti-hero

Ne i admirojmë heronjtë dhe identifikohemi me anti-heronjtë. Si është e mundur? Është një kontradiktë që dikush mund të empatizojë personazhe si Walter White apo Tony Soprano dhe të shijojë bëmat e tyre. Megjithatë është kështu. Sepse ndjenja jonë e empatisë na bën të identifikohemi më lehtë me dikë që është i pakënaqur, i dëshpëruar, i frustruar dhe që po lufton kundër një sistemi të dështuar.

Walter White, i cili ka arritur të rrëmbejë simpatinë tonë, është një mësues kimie në shkollë të mesme, vuan nga kanceri dhe prodhon metamfetaminë për të mbajtur familjen e tij. Maleficent është një zanë e tradhtuar dhe e shtypur nga njeriu që do, i cili përveç se do ta lërë, do të kthehet për t’i shqyer krahët.

Është kaq e lehtë të identifikohesh me këta personazhe. Ana e tyre e errët na tërheq sepse kuptojmë arsyet që i çuan në një dimension të tillë.

Në një shoqëri që ka dështuar, antiheroi na çliron

The Punisher, Daredevil, Jessica Jones… Vitet e fundit, janë shtuar përshtatjet për ekranin e vogël të këtyre personazheve nga bota e komikeve.

Ka diçka te anti-heronjtë që vepron si balsam, si element katartik. Ato përfaqësojnë shumë qëndrime për të cilat ne mendojmë, por nuk do t’i zbatonim kurrë në praktikë. Ata lëvizin dhe veprojnë jashtë ligjit për të zbatuar drejtësinë e tyre (justifikimin e tyre) në një shoqëri të dështuar.

Ndonjëherë anti-heroi përdor masa drastike për t’iu kundërvënë padrejtësive. Veprimi i tij ekstrem është (fshehurazi) tërheqës. Ne e admirojmë vendosmërinë e tyre përballë asaj që nuk do të guxonim kurrë të ndryshonim.

Antiheroi nuk ndryshon (dhe ne duam që ai të qëndrojë i tillë)

Anti-heronjtë gënjejnë, mund të jenë mizorë apo edhe të vrasin brutalisht. Ato mund të jenë kontradiktorë dhe ne mund t’i urrejmë dhe të vendosim t’i asgjësojmë.

Në një moment ne do të shkëputemi sepse ato sfidojnë kodet tona etike dhe morale, por, herët a vonë, do të duam të dimë më shumë. Do të donim të shihnim një film tjetër, një episod tjetër, të lexonim një tjetër komik apo një libër tjetër.

Në fund të fundit, ne nuk duam që ata të ndryshojnë. Dhe kështu, nëse superheroi devijon nga rruga e mirësisë, ai do të bëjë të pamundurën për t’u rikthyer në rrugën e duhur. Por jo, antiheroi nuk do të aspirojë kurrë të jetë ai që nuk është. Dhe ne e duam atë ashtu, të papërsosur.

Me pak fjalë, heronjtë janë zëvendësuar nga antiheronj që, në një farë mënyre, janë pasqyra e dëshirave tona më të errëta. Ato që nuk do t’i shprehim kurrë me zë të lartë./bota.al

Related Topics:
Continue Reading

lajme

UBT organizoi me sukses Akademinë Verore për Shkencat e Ushqimit dhe Agrikulturën

Published

1 hour ago

on

July 9, 2026

By

Në kuadër të Global UBT Fest 2026, Fakulteti Shkencat e Ushqimit dhe Bioteknologji dhe Fakulteti Agrikulturë dhe Inxhinieri e Mjedisit organizuan me sukses Akademinë Verore 2026, me temë “Shkenca dhe inovacioni në shërbim të cilësisë së ushqimit dhe prodhimit të qëndrueshëm”.

Akademia u mbajt më 7 dhe 8 korrik në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologji të UBT-së, duke bërë bashkë studentë, profesorë universitarë, ekspertë vendorë, si dhe përfaqësues të industrisë agro-ushqimore.

Gjatë dy ditëve të aktivitetit, pjesëmarrësit ndoqën dhjetë ligjërata profesionale, ku u trajtuan tema aktuale që lidhen me teknologjinë ushqimore, sigurinë dhe cilësinë e ushqimit, bujqësinë e qëndrueshme, inovacionin, përpunimin e produkteve ushqimore, si dhe bashkëpunimin ndërmjet institucioneve akademike dhe sektorit privat.

Ligjëratat u zhvilluan nga ekspertë me përvojë akademike dhe profesionale, të cilët prezantuan rezultatet e kërkimeve shkencore, përvojat praktike dhe trendet më të reja të zhvillimit në sektorin agro-ushqimor. Çdo sesion u shoqërua me diskutime interaktive, duke krijuar një mjedis të favorshëm për shkëmbimin e njohurive, ideve dhe përvojave ndërmjet pjesëmarrësve.

Akademia Verore u karakterizua nga një pjesëmarrje e lartë dhe angazhim aktiv. 37 pjesëmarrës përfunduan me sukses programin dyditor.

Përveç programit akademik, Akademia shërbeu edhe si një ngjarje e rëndësishme për forcimin e bashkëpunimit ndërmjet studentëve, profesorëve, institucioneve dhe industrisë, duke promovuar dialogun, rrjetëzimin profesional dhe shkëmbimin e praktikave më të mira.

Përmes organizimit të Akademisë Verore 2026, UBT rikonfirmoi përkushtimin e tij për ofrimin e arsimit cilësor, promovimin e kërkimit shkencor dhe inovacionit, si dhe përgatitjen e profesionistëve të rinj që do të kontribuojnë në zhvillimin e qëndrueshëm të sektorit agro-ushqimor në Kosovë dhe më gjerë.

Continue Reading

Aktualitet

Albion Rrahmani transferohet në Serie A te Venecia, ndahet me mesazh emocional nga Sparta

Published

2 hours ago

on

July 9, 2026

By

Sulmuesi i përfaqësueses së Kosovës, Albion Rrahmani, ka bërë hapin e madh në karrierë duke u transferuar zyrtarisht në elitën e futbollit italian, Serie A, te skuadra e Venecias. Kompletimi i këtij transferimi dhe prezantimi i tij janë bërë të ditur të enjten.

Rrahmani i jep fund kështu një periudhe mjaft të suksesshme dyvjeçare te Sparta e Pragës, klub nga i cili u nda me një mesazh mjaft prekës dhe falënderues për tifozët dhe stafin.

“Të isha pjesë e këtij klubi për dy vitet e fundit ishte një nder për mua. Erdha këtu si një djalosh që mendonte se dinte gjithçka, por gjatë kësaj periudhe në këtë klub të madh, mësova shumë gjëra që më duheshin për të vazhduar ndjekjen e ëndrrës sime dhe për t’u bërë një lojtar më i mirë çdo ditë,” ka shkruar Rrahmani në postimin e tij të lamtumirës.

Sulmuesi kosovar ka theksuar se po largohet nga klubi çek si një futbollist i formësuar dhe mbi të gjitha si një burrë më i pjekur.

“Ju falënderoj që më pranuat ashtu siç isha, duke më mbështetur në momentet e mira dhe duke më qëndruar prapa në ato të vështira. Do t’ju mbështes gjithmonë dhe do të jem një tifoz i juaji, dhe ndoshta një ditë rrugët tona do të kryqëzohen përsëri. Një herë Spartan, përgjithmonë Spartan,” përfundoi Rrahmani.

Me kalimin te Venecia, Rrahmani do të ketë mundësinë të dëshmojë cilësitë e tij në një prej kampionateve më të forta në botë, duke shënuar një tjetër sukses të madh për futbollin kosovar në arenën ndërkombëtare. /D.L/

Continue Reading

Vendi

Tri raste të dhunës në familje brenda 24 orëve në Pejë dhe Gjakovë

Published

3 hours ago

on

July 9, 2026

By

Vetëm brenda 24 orëve të fundit, Policia e Kosovës ka regjistruar tri raste të ndryshme të dhunës në familje në rajonin e Pejës dhe të Gjakovës, të cilat kanë çuar në arrestimin e dy personave dhe shpalljen në kërkim të një të mituri.

Rasti i parë është regjistruar në Pejë, në orët e hershme të mëngjesit të së mërkurës. Sipas Policisë, një person është arrestuar pasi i njëjti, në gjendje të dehur, kishte ushtruar dhunë psikike ndaj bashkëshortes së tij. Me urdhër të prokurorit kujdestar, i dyshuari është dërguar menjëherë në mbajtje.

Ndërkaq, dy raste të tjera të dhunës janë raportuar në komunën e Gjakovës. Në njërin prej tyre, një djalë i mitur ka sulmuar fizikisht nënën e tij. Sipas raportit policor, viktima nuk ka pësuar lëndime që kërkonin tretman mjekësor, ndërsa i dyshuari i mitur ka ikur nga vendi i ngjarjes dhe ndodhet në arrati. Rasti është duke u hetuar me intensitet nga njësitet përkatëse.

Po në Gjakovë, gjatë pasdites së të mërkurës është raportuar edhe një tjetër rast i dhunës brenda familjes. I dyshuari është shoqëruar në stacionin policor ku është intervistuar nga hetuesit dhe me vendim të prokurorit, edhe ai është dërguar në mbajtje. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Përfundon Akademia Verore e Aktrimit në UBT: Studentët trajtojnë lëvizjen skenike bashkë me aktorin Edlir Gashi

Published

3 hours ago

on

July 9, 2026

By

Në valën e edicioneve të suksesshme të “Global Fest”, ka përfunduar zyrtarisht edhe Akademia Verore e Aktrimit në UBT. Ky edicion mblodhi studentë dhe të apasionuar pas artit skenik, duke u ofruar atyre një platformë unike të trajnimit intensiv dhe ndërveprimit të drejtpërdrejtë me profesionistë të industrisë së teatrit dhe televizionit.

Si në çdo akademi tjetër verore të organizuar këtë vit nga UBT, ku theksi kryesor u vë mbi praktikën dhe inovacionin, edhe kjo e aktrimit solli një program të pasur e dinamik. I ftuari special i këtij edicioni ishte aktori i mirënjohur Edlir Gashi, i angazhuar në shumë shfaqje teatrore si dhe në disa prej serialeve më të ndjekura vendore.

Gjatë ligjëratave dhe punëtorive të tij, Gashi trajtoi temën qendrore: “Movement, space, and ensemble work” (Lëvizja, hapësira dhe puna në ansambël). Ai zgjodhi të ndajë me studentët eksperiencat e tij të gjata mbi skenën dhe para kamerave, duke u zbërthyer atyre sfidat reale të profesionit të aktorit.

Përtej ligjërimit teorik, akademia u karakterizua nga një ndërveprim i vazhdueshëm artistik. Aktori Gashi i inkuadroi studentët në ushtrime të ndryshme praktike dhe lojëra artistike koncentrimi, të cilat ndihmojnë në lirimin e trupit, zotërimin e hapësirës skenike dhe rritjen e vëmendjes gjatë performancës në grup.

Studentët patën mundësinë të kalojnë nëpër sesione intensive të reflektimeve mbi teknikën e lëvizjes dhe koordinimit, duke i përmbyllur punimet me një prezantim të përbashkët ku testuan të gjitha njohuritë e fituara.

Me përfundimin e kësaj akademie, UBT dëshmoi edhe një herë përkushtimin për t’u ofruar studentëve jo vetëm mësimdhënie akademike, por edhe mundësinë për të prekur nga afër industrinë përmes bashkëpunimit me emra të dëshmuar të skenës kosovare.

 

Continue Reading

Të kërkuara