Lajmet

Antiheronjtë: Përse na magjepsin?

Statusi i tyre moral ndonjëherë është i diskutueshëm, në mos i dënueshëm, por jemi gjithësesi të tërhequr nga ana e tyre e errët.

Published

on

Walter White, Tony Soprano, Don Draper, Daredevil, Jessica Jones, Maleficent… Mund të vazhdojmë dhe me siguri do të gjejmë shumë nga personazhet tanë të preferuar nga kinemaja, televizioni, komiket apo librat. Anti-heronjtë na magjepsin. Statusi i tyre moral ndonjëherë është i diskutueshëm, në mos i dënueshëm, por jemi gjithësesi të tërhequr nga ana e tyre e errët.

Për më shumë se një dekadë, ky profil psikologjik ka vazhduar të vendoset gjithnjë e më fort në kulturën tonë. Për disa arsye, nuk na tërheqin më figurat e virtytshme, ato që Carl Jung përcaktonte me arketipin e tij të heroit dhe që luftojnë kundër së keqes. Shpëtimtarët tanë të përjetshëm, ata që sjellin dritë për të larguar errësirën, nuk kanë pushuar së frymëzuari.

Për çfarë arsye? Për shumë. Antropologu Lévi-Strauss thotë se asnjë mit, legjendë apo figurë arketipike nuk është e rastësishme; të gjitha këto entitete kanë përfaqësimin e tyre në botën reale.

Filluam të ndiheshim më afër këtyre personazheve të gabueshëm, me të meta dhe ndonjëherë amorale. Le të shohim se çfarë motivesh dhe çfarë lehtësimi të brendshëm fshihen pas maskës së antiheroit.

Kush janë antiheronjtë dhe pse na tërheqin?

Koha e heronjve autentikë duket se ka kaluar. Mbretërimi i tyre mund të përfundojë shumë më shpejt sesa mendojmë. Figura si Herkuli apo Perseu kanë pushuar së shkndërrituri shumë kohë më parë.

Letërsia na ka lënë personazhe të paharrueshëm si Konti i Monte Kristos, por Xhejms Xhojsi e kishte ripunuar tashmë këtë univers me Uliksin e tij dhe me atë roman që befas na paraqet një grup antiheronjsh që kufizohen me komiken dhe tragjiken.

Në çdo anti-hero gjejmë të njëjtët përbërës: hijen e traumës dhe anën e kundërt të komikes. Joker është një shembull i kësaj; ne mund ta fusim në mesin e zuzarëve, por në ADN-në e tij është gjeniu i antiheroit. Sepse ai ka një të kaluar të tmerrshme dhe vishet si klloun, qesh kur dëshmon mizori dhe pikturon një buzëqeshje në një fytyrë të shënuar nga trishtimi.

Është e lehtë të kesh empati për anti-heroin, sepse ai shpesh është i pakënaqur, një ndjenjë që është e lehtë për t’u kuptuar këto kohë.

Anti-heronjtë e vërtetë dhe anti-heronjtë e papërsosur

Është e rëndësishme të mos ngatërrohet anti-heroi i tekstit shkollor me personazhin thjesht me të meta. Toni Stark (Ironman) ose Batman bëjnë pjesë në kategorinë e fundit. Ata kanë dritë dhe hije, njëri i çuditshëm dhe madje i papërgjegjshëm, tjetri duhet të përballet me një të kaluar të komplikuar për shkak të vdekjes së prindërve të tij.

Megjithatë, të dy janë heronj shpëtimtarë, personazhe që zgjidhin problemet e mëdha të botës. Ato simbolizojnë arketipin Jungian të shpëtimtarit.

Ai është një figurë që del nga fatkeqësitë, traumat, humbja apo tradhtia. Nga kjo ai krijon një botë personale në të cilën mbretërojnë ligjet e tij dhe sistemi i vlerave, shumë të ndryshme nga i yni.

E mira dhe e keqja turbullohen dhe mund të lundrojnë në të dy detet, si aftësia për bëma dhe vepra të mëdha që shkelin plotësisht ligjin.

Është e lehtë të ndjesh empati për një anti-hero

Ne i admirojmë heronjtë dhe identifikohemi me anti-heronjtë. Si është e mundur? Është një kontradiktë që dikush mund të empatizojë personazhe si Walter White apo Tony Soprano dhe të shijojë bëmat e tyre. Megjithatë është kështu. Sepse ndjenja jonë e empatisë na bën të identifikohemi më lehtë me dikë që është i pakënaqur, i dëshpëruar, i frustruar dhe që po lufton kundër një sistemi të dështuar.

Walter White, i cili ka arritur të rrëmbejë simpatinë tonë, është një mësues kimie në shkollë të mesme, vuan nga kanceri dhe prodhon metamfetaminë për të mbajtur familjen e tij. Maleficent është një zanë e tradhtuar dhe e shtypur nga njeriu që do, i cili përveç se do ta lërë, do të kthehet për t’i shqyer krahët.

Është kaq e lehtë të identifikohesh me këta personazhe. Ana e tyre e errët na tërheq sepse kuptojmë arsyet që i çuan në një dimension të tillë.

Në një shoqëri që ka dështuar, antiheroi na çliron

The Punisher, Daredevil, Jessica Jones… Vitet e fundit, janë shtuar përshtatjet për ekranin e vogël të këtyre personazheve nga bota e komikeve.

Ka diçka te anti-heronjtë që vepron si balsam, si element katartik. Ato përfaqësojnë shumë qëndrime për të cilat ne mendojmë, por nuk do t’i zbatonim kurrë në praktikë. Ata lëvizin dhe veprojnë jashtë ligjit për të zbatuar drejtësinë e tyre (justifikimin e tyre) në një shoqëri të dështuar.

Ndonjëherë anti-heroi përdor masa drastike për t’iu kundërvënë padrejtësive. Veprimi i tij ekstrem është (fshehurazi) tërheqës. Ne e admirojmë vendosmërinë e tyre përballë asaj që nuk do të guxonim kurrë të ndryshonim.

Antiheroi nuk ndryshon (dhe ne duam që ai të qëndrojë i tillë)

Anti-heronjtë gënjejnë, mund të jenë mizorë apo edhe të vrasin brutalisht. Ato mund të jenë kontradiktorë dhe ne mund t’i urrejmë dhe të vendosim t’i asgjësojmë.

Në një moment ne do të shkëputemi sepse ato sfidojnë kodet tona etike dhe morale, por, herët a vonë, do të duam të dimë më shumë. Do të donim të shihnim një film tjetër, një episod tjetër, të lexonim një tjetër komik apo një libër tjetër.

Në fund të fundit, ne nuk duam që ata të ndryshojnë. Dhe kështu, nëse superheroi devijon nga rruga e mirësisë, ai do të bëjë të pamundurën për t’u rikthyer në rrugën e duhur. Por jo, antiheroi nuk do të aspirojë kurrë të jetë ai që nuk është. Dhe ne e duam atë ashtu, të papërsosur.

Me pak fjalë, heronjtë janë zëvendësuar nga antiheronj që, në një farë mënyre, janë pasqyra e dëshirave tona më të errëta. Ato që nuk do t’i shprehim kurrë me zë të lartë./bota.al

Vendi

Rasti i Arlinda Zekajt: Komisioni Hetimor interviston sot kryetarin e Pejës dhe zyrtarët e QPS-së

Published

on

By

Komisioni Hetimor Parlamentar lidhur me veprimet dhe mosveprimet institucionale për vrasjen e Arlinda Zekajt, si dhe trajtimin e dhunës ndaj fëmijëve dhe grave në familje, pritet të intervistojë sot pesë dëshmitarë, në mesin e të cilëve edhe kryetarin e Komunës së Pejës, Gazmend Muhaxheri.

Sipas agjendës, mbledhja e Komisionit nis në orën 08:30, ndërsa intervistimi i dëshmitarëve pritet të fillojë nga ora 09:30. Përveç kryetarit Muhaxheri, para anëtarëve të Komisionit do të dëshmojnë edhe katër zyrtarë të Qendrës për Punë Sociale (QPS) në Pejë: drejtuesja Shpresa Lukaj, udhëheqësi Durim Kelmendi, menaxherja e rastit Toska Gega dhe zyrtari Shpat Morina.

Ky komision hetimor kryesohet nga Burim Ramadani (AAK) dhe ka zëvendëskryesues Adnan Rrustemin (LVV). Pjesë e përbërjes janë deputetët Armend Baloku, Arijeta Rexhepi, Osman Musliu dhe Adelinë Tërshani nga LVV-ja; Besa Kabashi-Ramaj dhe Eman Rrahmani nga PDK-ja; Doarsa Kica-Xhelili nga LDK-ja; si dhe Jovana Radosavljeviq dhe Emilija Rexhepi nga radhët e komuniteteve.

Këto intervistime vijnë tre ditë pasi Ministria për Punë, Familje dhe Vlerat e Luftës Çlirimtare njoftoi se një inspektim i jashtëzakonshëm në QPS-në e Pejës ka konstatuar shkelje të shumta në trajtimin e rastit të së ndjerës Arlinda Zekaj. Raporti i inspektimit evidentoi mosrespektim të afatit gjyqësor, neglizhencë në detyrë, mosveprim sipas detyrës zyrtare dhe mungesë të mbikëqyrjes profesionale.

Si pasojë e këtyre gjetjeve, Divizioni i Inspektimit i ka rekomanduar kryetarit të Pejës ndërmarrjen e masave disiplinore ndaj menaxheres së rastit (T. G.) dhe udhëheqësit të Shërbimeve Sociale (D. K.), si dhe rritjen urgjente të kapaciteteve të stafit profesional në këtë qendër. /E.A/

 

Continue Reading

Lajmet

Përfundon takimi dypalësh Xi–Putin në Kinë, Trump niset drejt Shenzhenit për samitin historik trepalësh

Published

on

By

Presidenti kinez Xi Jinping dhe homologu i tij rus Vladimir Putin kanë përmbyllur bisedimet e tyre dypalëshe në qytetin kinez Shenzhen, në kuadër të samitit të Bashkëpunimit Ekonomik Azi-Paqësor (APEC), raporton BBC. Takimi zgjati më shumë se dy orë, ndërsa ndërkohë presidenti amerikan Donald Trump është nisur me Air Force One nga Manila e Filipineve drejt Kinës, në prag të takimit të paprecedentë trepalësh mes tre liderëve botërorë.

Gjatë takimit të tyre të 50-të personal, Xi dhe Putin vlerësuan lidhjet e ngushta dypalëshe dhe rritjen e shkëmbimeve tregtare e teknologjike. Sipas agjencisë shtetërore ruse TASS, në fokus të bisedimeve ishin perspektivat e bashkëpunimit të mëtejshëm ekonomik, furnizimet energjetike — përfshirë projektin e gazsjellësit përmes Mongolisë — si dhe lufta në Ukrainë dhe koordinimi i qasjeve përballë Shteteve të Bashkuara. Lideri kinez deklaroi se marrëdhëniet Rusi–Kinë sjellin stabilitet në një botë kaotike, ndërsa Putin theksoi angazhimin e përbashkët për ndërtimin e një rendi botëror multipolar.

Paralelisht me takimin në Shenzhen, presidenti amerikan Donald Trump përmbylli vizitën e tij në Filipine, ku zhvilloi bisedime me presidentin Ferdinand Marcos Jr. dhe njoftoi finalizimin e një marrëveshjeje të madhe tregtare mes Uashingtonit dhe Manilës, ndonëse pa dhënë detaje konkrete. Fluturimi i tij nga Manila drejt Shenzhenit pritet të zgjasë rreth dy orë.

Takimi trepalësh mes Donald Trumpit, Xi Jinpingut dhe Vladimir Putinit, i parashikuar të mbahet të enjten në margjinat e samitit të APEC-ut, po cilësohet si një moment i paprecedentë diplomatik. Analistët e BBC-së vlerësojnë se ndonëse vështirë të priten kthesa të mëdha konkrete në çështje të ndjeshme si kontrolli i armëve bërthamore apo tarifat tregtare, ky takim po shihet nga mediat ruse si një fitore diplomatike për Putinin, i cili ulet në tryezë me liderët e dy fuqiive më të mëdha botërore pa bërë lëshime për luftën në Ukrainë.

Përveç diplomacisë së nivelit të lartë, Kina po e shfrytëzon samitin e APEC-ut në qendrën teknologjike të Shenzhenit për të demonstruar epërsinë e saj në inteligjencën artificiale fizike, me robotë humanoidë që patrullojnë ambientet dhe mirëpresin delegacionet ndërkombëtare. Ndërkohë, sa i përket spekulimeve për një takim të mundshëm me liderin e Koresë së Veriut, Kim Jong Un, burimet diplomatike vlerësojnë se gjasat që ai të shfaqet në këtë samit janë shumë të vogla, në mungesë të koordinimit paraprak nga Pheniani. /E.A/

 

Continue Reading

lajme

Rama fton investitorët japonezë në projektin e hekurudhës Durrës–Prishtinë: Ka rëndësi strategjike edhe për NATO-n

Published

on

By

Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, ka pritur në një takim një përfaqësi të gjerë të sipërmarrjes japoneze, me të cilët ka diskutuar mundësitë e bashkëpunimit ekonomik dhe investimet strategjike, me fokus të veçantë te projekti i hekurudhës Durrës–Prishtinë, raporton RTSH.

Gjatë takimit, Rama bëri të ditur se Shqipëria dhe Kosova janë të gatshme të mirëpresin përfshirjen e partnerëve japonezë në këtë projekt infrastrukturor, duke theksuar se kjo linjë hekurudhore, e cila përmes Nishit lidhet me rrjetin e Evropës Qendrore, ka rëndësi të dyfishtë: ekonomike dhe të sigurisë.

“Së bashku me kryeministrin e Kosovës kemi biseduar më shumë se një herë se sa mirë do të ishte ta përfshinim Japoninë në projektin e hekurudhës së re nga Durrësi në Prishtinë, e cila më pas kalon nëpër Nish dhe lidhet me Evropën Qendrore. Kjo hekurudhë ka gjithashtu rëndësi shumë të madhe për NATO-n, për shkak të Portit të ri në Durrës, i cili do të ketë edhe një degë të dedikuar 100 për qind për veprimtaritë ushtarake dhe ato të Aleancës. Ky mund të jetë një investim shumë interesant”, deklaroi Rama.

Kryeministri shqiptar i ftoi përfaqësuesit e biznesit japonez që ta shqyrtojnë këtë projekt strategjik, duke rikonfirmuar gatishmërinë e plotë të qeverive të Shqipërisë dhe Kosovës për të bashkëpunuar me çdo partner nga Japonia drejt realizimit të tij. /E.A/

 

Continue Reading

Lajmet

Kosova mposhtet thellë në Dublin nga Irlanda, e mbyll grupin në vendin e tretë dhe mbetet në Ligën B

Published

on

By

Përfaqësuesja e Kosovës në futboll e ka mbyllur edicionin e pestë të Ligës së Kombeve me një humbje të rëndë 3:0 në udhëtim ndaj Irlandës, në takimin e zhvilluar të martën mbrëma në Dublin.

Pikë kthese e ndeshjes rezultoi të jetë minuta e 26-të, kur mbrojtësi Kreshnik Hajrizi u ndëshkua me karton të kuq pasi ndali topin me dorë në vijën e portës. Nga pika e bardhë, Troy Parrott shënoi për 1:0 në minutën e 28-të. Ndonëse Kosova e nisi më mirë takimin përmes rasteve të Lindon Emërllahut dhe Vedat Muriqit, ky 11-metërsh dhe largimi i Hajrizit ndryshuan plotësisht rrjedhën e lojës.

Në pjesën e dytë, irlandezët thelluan epërsinë përmes një tjetër penalltie të realizuar përsëri nga Parrott në minutën e 50-të (pas një ndërhyrjeje të portierit Aro Muriq), ndërsa rezultatin përfundimtar 3:0 e vulosi Jack Moylan në minutën e 75-të me një goditje të saktë me kokë.

Me këtë humbje, Kosova e mbyll Grupin B3 në vendin e tretë me gjashtë pikë, duke siguruar megjithatë mbetjen në Ligën B për edicionin e ardhshëm. Austria e fitoi grupin me 12 pikë pas barazimit 1:1 me Izraelin, ndërsa Irlanda u rendit e dyta me tetë pikë, duke siguruar plejofin për Ligën A dhe një vend në vazon e dytë për shortin e kualifikimeve të “Euro 2028”. Izraeli përfundoi i fundit me katër pikë.

Për shkak të këtij renditjeje, Kosova do të pozicionohet në vazon e tretë për shortin e kualifikimeve të Kampionatit Evropian, i cili do të tërhiqet më 6 dhjetor. Përkundër mungesave dhe disfatës së thellë në ndeshjen e fundit ku u aplikua sistemi 5-3-2, “Dardanët” arritën objektivin kryesor të ruajtjes së statusit në Ligën B. /E.A/

 

Continue Reading

Të kërkuara