Lajmet

Antiheronjtë: Përse na magjepsin?

Statusi i tyre moral ndonjëherë është i diskutueshëm, në mos i dënueshëm, por jemi gjithësesi të tërhequr nga ana e tyre e errët.

Published

on

Walter White, Tony Soprano, Don Draper, Daredevil, Jessica Jones, Maleficent… Mund të vazhdojmë dhe me siguri do të gjejmë shumë nga personazhet tanë të preferuar nga kinemaja, televizioni, komiket apo librat. Anti-heronjtë na magjepsin. Statusi i tyre moral ndonjëherë është i diskutueshëm, në mos i dënueshëm, por jemi gjithësesi të tërhequr nga ana e tyre e errët.

Për më shumë se një dekadë, ky profil psikologjik ka vazhduar të vendoset gjithnjë e më fort në kulturën tonë. Për disa arsye, nuk na tërheqin më figurat e virtytshme, ato që Carl Jung përcaktonte me arketipin e tij të heroit dhe që luftojnë kundër së keqes. Shpëtimtarët tanë të përjetshëm, ata që sjellin dritë për të larguar errësirën, nuk kanë pushuar së frymëzuari.

Për çfarë arsye? Për shumë. Antropologu Lévi-Strauss thotë se asnjë mit, legjendë apo figurë arketipike nuk është e rastësishme; të gjitha këto entitete kanë përfaqësimin e tyre në botën reale.

Filluam të ndiheshim më afër këtyre personazheve të gabueshëm, me të meta dhe ndonjëherë amorale. Le të shohim se çfarë motivesh dhe çfarë lehtësimi të brendshëm fshihen pas maskës së antiheroit.

Kush janë antiheronjtë dhe pse na tërheqin?

Koha e heronjve autentikë duket se ka kaluar. Mbretërimi i tyre mund të përfundojë shumë më shpejt sesa mendojmë. Figura si Herkuli apo Perseu kanë pushuar së shkndërrituri shumë kohë më parë.

Letërsia na ka lënë personazhe të paharrueshëm si Konti i Monte Kristos, por Xhejms Xhojsi e kishte ripunuar tashmë këtë univers me Uliksin e tij dhe me atë roman që befas na paraqet një grup antiheronjsh që kufizohen me komiken dhe tragjiken.

Në çdo anti-hero gjejmë të njëjtët përbërës: hijen e traumës dhe anën e kundërt të komikes. Joker është një shembull i kësaj; ne mund ta fusim në mesin e zuzarëve, por në ADN-në e tij është gjeniu i antiheroit. Sepse ai ka një të kaluar të tmerrshme dhe vishet si klloun, qesh kur dëshmon mizori dhe pikturon një buzëqeshje në një fytyrë të shënuar nga trishtimi.

Është e lehtë të kesh empati për anti-heroin, sepse ai shpesh është i pakënaqur, një ndjenjë që është e lehtë për t’u kuptuar këto kohë.

Anti-heronjtë e vërtetë dhe anti-heronjtë e papërsosur

Është e rëndësishme të mos ngatërrohet anti-heroi i tekstit shkollor me personazhin thjesht me të meta. Toni Stark (Ironman) ose Batman bëjnë pjesë në kategorinë e fundit. Ata kanë dritë dhe hije, njëri i çuditshëm dhe madje i papërgjegjshëm, tjetri duhet të përballet me një të kaluar të komplikuar për shkak të vdekjes së prindërve të tij.

Megjithatë, të dy janë heronj shpëtimtarë, personazhe që zgjidhin problemet e mëdha të botës. Ato simbolizojnë arketipin Jungian të shpëtimtarit.

Ai është një figurë që del nga fatkeqësitë, traumat, humbja apo tradhtia. Nga kjo ai krijon një botë personale në të cilën mbretërojnë ligjet e tij dhe sistemi i vlerave, shumë të ndryshme nga i yni.

E mira dhe e keqja turbullohen dhe mund të lundrojnë në të dy detet, si aftësia për bëma dhe vepra të mëdha që shkelin plotësisht ligjin.

Është e lehtë të ndjesh empati për një anti-hero

Ne i admirojmë heronjtë dhe identifikohemi me anti-heronjtë. Si është e mundur? Është një kontradiktë që dikush mund të empatizojë personazhe si Walter White apo Tony Soprano dhe të shijojë bëmat e tyre. Megjithatë është kështu. Sepse ndjenja jonë e empatisë na bën të identifikohemi më lehtë me dikë që është i pakënaqur, i dëshpëruar, i frustruar dhe që po lufton kundër një sistemi të dështuar.

Walter White, i cili ka arritur të rrëmbejë simpatinë tonë, është një mësues kimie në shkollë të mesme, vuan nga kanceri dhe prodhon metamfetaminë për të mbajtur familjen e tij. Maleficent është një zanë e tradhtuar dhe e shtypur nga njeriu që do, i cili përveç se do ta lërë, do të kthehet për t’i shqyer krahët.

Është kaq e lehtë të identifikohesh me këta personazhe. Ana e tyre e errët na tërheq sepse kuptojmë arsyet që i çuan në një dimension të tillë.

Në një shoqëri që ka dështuar, antiheroi na çliron

The Punisher, Daredevil, Jessica Jones… Vitet e fundit, janë shtuar përshtatjet për ekranin e vogël të këtyre personazheve nga bota e komikeve.

Ka diçka te anti-heronjtë që vepron si balsam, si element katartik. Ato përfaqësojnë shumë qëndrime për të cilat ne mendojmë, por nuk do t’i zbatonim kurrë në praktikë. Ata lëvizin dhe veprojnë jashtë ligjit për të zbatuar drejtësinë e tyre (justifikimin e tyre) në një shoqëri të dështuar.

Ndonjëherë anti-heroi përdor masa drastike për t’iu kundërvënë padrejtësive. Veprimi i tij ekstrem është (fshehurazi) tërheqës. Ne e admirojmë vendosmërinë e tyre përballë asaj që nuk do të guxonim kurrë të ndryshonim.

Antiheroi nuk ndryshon (dhe ne duam që ai të qëndrojë i tillë)

Anti-heronjtë gënjejnë, mund të jenë mizorë apo edhe të vrasin brutalisht. Ato mund të jenë kontradiktorë dhe ne mund t’i urrejmë dhe të vendosim t’i asgjësojmë.

Në një moment ne do të shkëputemi sepse ato sfidojnë kodet tona etike dhe morale, por, herët a vonë, do të duam të dimë më shumë. Do të donim të shihnim një film tjetër, një episod tjetër, të lexonim një tjetër komik apo një libër tjetër.

Në fund të fundit, ne nuk duam që ata të ndryshojnë. Dhe kështu, nëse superheroi devijon nga rruga e mirësisë, ai do të bëjë të pamundurën për t’u rikthyer në rrugën e duhur. Por jo, antiheroi nuk do të aspirojë kurrë të jetë ai që nuk është. Dhe ne e duam atë ashtu, të papërsosur.

Me pak fjalë, heronjtë janë zëvendësuar nga antiheronj që, në një farë mënyre, janë pasqyra e dëshirave tona më të errëta. Ato që nuk do t’i shprehim kurrë me zë të lartë./bota.al

Lajmet

Hollywood Academy vjen në Kosovë: UBT lanson projektin gjigand për industrinë e kinematografisë me partnerë nga Amerika

Published

on

By

Për herë të parë në Kosovë, profesionistë të industrisë së Hollywood-it po sjellin përvojën dhe standardet e produksioneve ndërkombëtare te të rinjtë dhe profesionistët kosovarë. UBT ka lansuar bashkëpunimin me Catalyst Story Institute, institucion amerikan i specializuar në zhvillimin e talenteve dhe përgatitjen profesionale për industrinë e filmit dhe televizionit, duke sjellë në Kosovë një mundësi të re për të gjithë ata që ëndërrojnë të bëhen pjesë e kësaj industrie.

Përmes këtij bashkëpunimi, profesionistë me përvojë në produksione të njohura ndërkombëtare, përfshirë profesionistë që kanë punuar me studio si HBO, Netflix dhe Warner Bros., do të ofrojnë trajnime dhe specializime në Prishtinë, me synimin për të përgatitur talentet lokale për mundësi reale pune në produksione filmike dhe televizive.

Kjo mundësi është veçanërisht e rëndësishme për studentët dhe të rinjtë që studiojnë në fushat e regjisë, arteve, arteve dramatike, aktrimit, artit dhe medias digjitale, kinematografisë, medias, komunikimit dhe produksionit.

Programi fillestar “Hollywood 101” zgjat 13 javë dhe i njeh pjesëmarrësit me mënyrën se si funksionon një produksion i Hollywood-it: strukturën e industrisë, kontratat dhe biznesin, audicionet dhe intervistat, procedurat kreative, dokumentacionin, sigurinë në set, buxhetet, pagesat dhe terminologjinë profesionale të produksionit.

Pas përfundimit të këtij moduli, pjesëmarrësit mund të orientohen drejt specializimeve të ndryshme, si aktrimi, shkrimi, regjia, kinematografia, montazhi, animacioni, produksioni, biznesi, juridiku, kontabiliteti dhe profesionet teknike të produksionit. Ky bashkëpunim vjen në një moment kur Kosova dhe rajoni po bëhen gjithnjë e më interesante për produksionet ndërkombëtare.

Megjithatë, një nga sfidat kryesore mbetet mungesa e profesionistëve të trajnuar për shumë prej roleve që kërkon një produksion modern. Përmes trajnimeve, pjesëmarrësit do të kenë mundësi të ndërtojnë aftësi praktike, të kuptojnë standardet profesionale të industrisë dhe të krijojnë një rrjet bashkëpunëtorësh që mund t’u shërbejë gjatë gjithë karrierës së tyre.

Një tjetër mundësi e rëndësishme vjen përmes bashkëpunimit me BoyHouse Studio, përmes të cilit do të ndahen grante zhvillimore për studentët më të dalluar. Përfituesit do të kenë gjithashtu mundësi për takime që lidhen me përfaqësimin nga agjenci dhe mentorim nga profesionistë të industrisë.

Në këtë mënyrë, iniciativa synon të krijojë një rrugëtim të plotë për talentet: nga trajnimi, te rrjeti profesional, mentorimi dhe mundësitë konkrete për zhvillimin e karrierës.

 

Continue Reading

Lajmet

Partia e Putinit fiton bindshëm zgjedhjet në Rusi me mbi 57% të votave

Published

on

By

Partia në pushtet në Rusi, “Rusia e Bashkuar”, ka marrë një fitore të lehtë në zgjedhjet parlamentare, të cilat presidenti Vladimir Putin i ka vlerësuar si një sprovë të mbështetjes qytetare për luftën në Ukrainë. Lajmi është bërë i ditur këtë të hënë nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve, pas numërimit të më shumë se 95% të votave.
Sipas të dhënave zyrtare të komisionit, “Rusia e Bashkuar” ka siguruar 57,83% të votave, duke shënuar një rritje të dukshme në krahasim me zgjedhjet e fundit parlamentare të vitit 2021, ku kjo parti kishte marrë 49,8%.
Kjo fitore i garanton partisë së Putinit 355 nga gjithsej 450 vendet në Dumën Shtetërore (dhomën e ulët të parlamentit), rezultat ky që i mundëson asaj të ruajë plotësisht shumicën kushtetuese në vend.

Continue Reading

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 21 shtator 1993-1998

Published

on

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

 

 

21 shtator 1993

 

U bastisën 11 familje në Viti

 

Gjatë tre ditëve të kaluara në komunën e Vitisë, policia serbo-malazeze bastisi 11 familje shqiptare. Në fshatin Smirë u bastisën dy djemtë e Mehmet Azemit, nga të cilët u morën një revole dhe një pushkë automatike, ndërkaq në Ramnishtë, pas bastisjes së familjes së Bilall Bilallit policia me vete mori dy djemtë e tij, Abdullahun e Isain. Abdullahu u lirua e Isahu ende mbahet në polici. Në Viti policia bastisi familjet e Sherif Tafës dhe Elmi Dinaricës, në Potorc atë të Feriz Avdiut dhe familjen Jusufi, në Lubizhdë u bastis familja e Bajram Bilallit, në Mogillë ajo e Feti Hetemit dhe në Goshicë ajo e Emin Eminit.

 

 

21 shtator 1994

 

Vazhdon represioni policor serb kundër shkollës shqipe

 

Që nga fillimi i vitit shkollor, represioni i policisë serbe po shkallëzohet nga dita në ditë në të gjitha komunat e Republikës së Kosovës.

Dje, në stacionin e policisë në Istog, policia serbe i keqtrajtoi disa profesorë të shkollës së mesme “Haxhi Zeka” në Gjurakoc, si Sylë, Shaban e Ali Shatrin, Bashkim Hysenajn dhe Nasir, Isa e Sadik R.Kabashin njofton Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Istog.

Njoftohet se profesorët e lartëshënuar janë keqtrajtuar fizikisht nga ana e policisë serbe, si dhe janë kërcënuar që të mos mbajnë mësim.

Gjatë ditës së djeshme në polici u mor edhe Idriz A.Bajramaj, pronar i një shtëpie-shkollë.

Bëhet me dije se dje policia mori edhe Naser Osmanajn, drejtor i shkollës fillore “Martin Camaj”. Në polici është marrë edhe Gjokë Gegaj, arsimtar i lëndës së historisë në këtë shkollë.

Dy personat e lartëshënuar, policia i urdhëroi që të paraqiten sërish në stacionin e policisë.

Ndërkaq, Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Viti njofton se dje, pas thirrjes që e mori një ditë më parë, u paraqit dhe u mor në pyetje në stacionin e policisë në Viti, Muhamet Osmani, drejtor i shkollës fillore “Ganimete Tërbeshi” në fshatin Smirë të Vitisë.

Inspektorët serbë nga Muhamet Osmani kërkuan që t’i mbyll dyert e shkollës dhe aty të mos mbahet mësim. Inspektorët serbë nga Muhamet Osmani kërkuan që t’i dorëzojë edhe vulat e shkollës, si dhe u pyet rreth Këshillit për Financim.

Muhamet Osmani u lirua me kusht që të paraqitet sërish në stacionin e policisë në Viti.

Dje në pyetje është marrë edhe Ramush Misini, drejtor i shkollës fillore “Ndre Mjedja” në Kabash të Vitisë.

Njoftohet se Ramush Misini ende po mbahet në polici.

 

 

21 shtator 1995

 

Në Prizren 38 shqiptarë u dënuan prej 1 deri 6 e gjysmë vjet burg

 

Gjykata e instaluar serbe në Prizren, shpalli sot aktgjykimin e procesit të montuar gjyqësor kundër 44 ish-policëve, kryetarit të Partisë Popullore Turke dhe funksionarëve tjerë lokalë, sipas të cilit, 38 të akuzuar u dënuan me nga disa vjet burg.

Të akuzuarit u dënuan me burg në kohëzgjatje prej 1 deri në 6 vjet e gjysmë.

Kështu, Xhelal Canziba u dënua me 6,5 vjet burg, Esat Jaha 6, Rexhep Oruçi 6, Xhemal Haxhimustafa 5, Nahit Elshani 4,5 vjet, Gani Mullabazi 5, Salih Sokoli 5,5, Shaban Dana 1,5, Osman Vuçiterna 1, Halil Kafexholli 3, Shaip Mustafa 2,5, Adem Shala 3, Faik Jasiqi 2, Ramadan Ndrecaj 3, Sali Muriqi 2, Ilmet Fondaj 1,5, Sylë Millaku 1,5, Xhemajl Shasivari 2,5, Zehadin Ramadani 3,5, Sezair Shaip 3,5, Ilmi Bujari 2,5, Sejdi Bytyçi 1,5, Astrit Koshi 2,5, Emin Uka 2,5, Bashkim Braha 2,5, Liman Gashi 3,5, Besnik Baruti 2,5, Vezir Selaj 2, Eshref Berisha 2, Rrustem Palushi 2, Orhan Zajmi 2,5, Ajet Gashi 2,5, Ymer Kryeziu 2, Remzi Ademaj 3,5, Arhimed Varolli 3, Shasivar Gashi 1, Ramush Krasniqi 3 dhe Mitat Elshani 1 vjet.

Ndaj të akuzuarit Halil Blakaj është veçuar procedura penale, për shkak të gjendjes se rëndë shëndetësore, ndaj të akuzuarve Rexhep Pista, Abdullah Haxhiymeri dhe Myhedin Bekeri prokurori hoqi dorë nga ndjekja penale, në mungesë të provave, ndërkaq Bajram Mexhuani dhe Bedri Abazi u liruan nga aktakuza.

Pas shpalljes së aktgjykimit, 6 të akuzuar mbetën në paraburgim, ndërsa të tjerët u liruan të “mbrohen në liri” derisa vendimi të bëhet i plotfuqishëm.

 

 

21 shtator 1997

 

 

Prani e policisë përballë Shoqatës së Shkrimtarëve të Kosovës

 

Nga ora 13,30 min deri në orën 15,00, dy policë serbë qëndruan për një kohë të gjatë para ndërtesës së Shoqatës së Shkrimtarëve të Kosovës, ku është selia e presidencës së Republikës dhe e LDK-së si edhe para ndërtesës së Qendrës për Informim të Kosovës (QIK).

Nuk dihet preteksti i kësaj pranie demonstrative të dy policëve serbë përballë ndërtesave të institucioneve të Kosovës, mirëpo kjo prani vjen pas shpeshtimit të provokimeve të policisë serbe para këtyre dy ndërtesave.

 

 

21 shtator 1998

 

Shalë e Bajgorës: Forcat serbe kanë vrarë 10, kanë plagosur 3, kurse janë zhdukur disa shqiptarë

 

Gjatë ofensivës së forcave të ushtrisë dhe të policisë serbe në fshatrat e Shalës së Bajgorës, njoftohet se janë vrarë e masakruar 10, janë plagosur 3 shqiptarë dhe janë zhdukur disa të tjerë, njofton KI i Degës së LDK-së në Mitrovicë.

Bëhet e ditur se forcat serbe kanë masakruar Januz Deli Shalën (95) nga Vidishiqi, Mihane Hysenin (80), Ilaz Bali Hysenin (85), Fetah Sefer Hysenin (60), djalin e tij Jashar Hysenin (36) dhe Elez Begollin (60) nga Kaçanolli, Halim Halil Ferizin (60) dhe djalin e tij Enver Ferizin (38) nga Stan tërgu, Riza Ferat Tahirin (55) nga Selaci dhe Avni Rasim Shabanin (26) nga fshati Dedi.

Ndërkaq janë plagosur Nurije Baliu (92), Hidajete Baliu (24) dhe Shemsi Baliu (18) nga Vidishiqi.

I njëjti burim bën të ditur se se gjatë ofensivës së forcave serbe janë zhdukur Hafije Shala (80), Hajriz Shala (75), Brahim Shala (70) e Abdyl Bajram Isufi (65) nga Vidishiqi dhe Ukshin Ferati (39) nga fshati Barje, i cili është edhe i sëmurë mental.

Njoftohet se në rajonin e Shalës së Bajgorës janë plagosur e zhdukur edhe disa qytetarë të tjerë shqiptarë.

 

 

Forcat serbe dogjën kullën 200- vjeçare

 

Ditëve të fundit, forcat e ushtrisë dhe të policisë serbe në fshatin Lipovec, kanë djegur edhe kullën e moçme 200- vjeçare, pronë të Zeqirja Halitit..

Të përkujtojmë se që kur ka shpërthyer lufta në Kosovë, në Rrafshin e Dukagjinit forcat e policisë dhe ushtrisë serbe, kanë djegur edhe disa objekte shqiptare me rëndësi kulturore, siç është djegia e një kulle katër katëshe në Strellc të Deçanit, por edhe të disa monumenteve të tjera kulturore.

 

Continue Reading

Lajmet

Hamza: Kuvendi s’mund ta injorojë zërin e qytetarëve, procedojmë ndryshimin e ligjit për Specialen

Published

on

By

Kryetari i Partisë Demokratike të Kosovës, Bedri Hamza, i shoqëruar nga deputetët e grupit parlamentar, ka dalë në një konferencë për media ku ka ritheksuar qëndrimin e prerë kundër vendimit dënues të Gjykatës Speciale ndaj katërshes së UÇK-së.

Gjatë fjalës së tij, Hamza bëri të ditur se Grupi Parlamentar i PDK-së tashmë ka proceduar zyrtarisht në Kuvend kërkesën për plotësim-ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara. Ai theksoi se Kosova po kalon nëpër ditë të rënda dhe se reagimi i qytetarëve, të cilët po protestojnë në vazhdimësi kundër këtij vendimi, nuk mund të injorohet nga institucionet vendëse.

Sipas kryetarit të PDK-së, Kuvendi i Kosovës nuk mund të sillet sikur kjo çështje nuk e prek drejtpërdrejt Republikën e Kosovës.

“Kjo gjykatë nuk është imponuar nga një rezolutë e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara, por është krijuar me Kushtetutën dhe ligjet e miratuara nga vetë Kuvendi i Kosovës“, u shpreh Hamza, duke kërkuar reagim institucional ndaj situatës së krijuar

Continue Reading

Të kërkuara