Lajmet

Antiheronjtë: Përse na magjepsin?

Statusi i tyre moral ndonjëherë është i diskutueshëm, në mos i dënueshëm, por jemi gjithësesi të tërhequr nga ana e tyre e errët.

Published

on

Walter White, Tony Soprano, Don Draper, Daredevil, Jessica Jones, Maleficent… Mund të vazhdojmë dhe me siguri do të gjejmë shumë nga personazhet tanë të preferuar nga kinemaja, televizioni, komiket apo librat. Anti-heronjtë na magjepsin. Statusi i tyre moral ndonjëherë është i diskutueshëm, në mos i dënueshëm, por jemi gjithësesi të tërhequr nga ana e tyre e errët.

Për më shumë se një dekadë, ky profil psikologjik ka vazhduar të vendoset gjithnjë e më fort në kulturën tonë. Për disa arsye, nuk na tërheqin më figurat e virtytshme, ato që Carl Jung përcaktonte me arketipin e tij të heroit dhe që luftojnë kundër së keqes. Shpëtimtarët tanë të përjetshëm, ata që sjellin dritë për të larguar errësirën, nuk kanë pushuar së frymëzuari.

Për çfarë arsye? Për shumë. Antropologu Lévi-Strauss thotë se asnjë mit, legjendë apo figurë arketipike nuk është e rastësishme; të gjitha këto entitete kanë përfaqësimin e tyre në botën reale.

Filluam të ndiheshim më afër këtyre personazheve të gabueshëm, me të meta dhe ndonjëherë amorale. Le të shohim se çfarë motivesh dhe çfarë lehtësimi të brendshëm fshihen pas maskës së antiheroit.

Kush janë antiheronjtë dhe pse na tërheqin?

Koha e heronjve autentikë duket se ka kaluar. Mbretërimi i tyre mund të përfundojë shumë më shpejt sesa mendojmë. Figura si Herkuli apo Perseu kanë pushuar së shkndërrituri shumë kohë më parë.

Letërsia na ka lënë personazhe të paharrueshëm si Konti i Monte Kristos, por Xhejms Xhojsi e kishte ripunuar tashmë këtë univers me Uliksin e tij dhe me atë roman që befas na paraqet një grup antiheronjsh që kufizohen me komiken dhe tragjiken.

Në çdo anti-hero gjejmë të njëjtët përbërës: hijen e traumës dhe anën e kundërt të komikes. Joker është një shembull i kësaj; ne mund ta fusim në mesin e zuzarëve, por në ADN-në e tij është gjeniu i antiheroit. Sepse ai ka një të kaluar të tmerrshme dhe vishet si klloun, qesh kur dëshmon mizori dhe pikturon një buzëqeshje në një fytyrë të shënuar nga trishtimi.

Është e lehtë të kesh empati për anti-heroin, sepse ai shpesh është i pakënaqur, një ndjenjë që është e lehtë për t’u kuptuar këto kohë.

Anti-heronjtë e vërtetë dhe anti-heronjtë e papërsosur

Është e rëndësishme të mos ngatërrohet anti-heroi i tekstit shkollor me personazhin thjesht me të meta. Toni Stark (Ironman) ose Batman bëjnë pjesë në kategorinë e fundit. Ata kanë dritë dhe hije, njëri i çuditshëm dhe madje i papërgjegjshëm, tjetri duhet të përballet me një të kaluar të komplikuar për shkak të vdekjes së prindërve të tij.

Megjithatë, të dy janë heronj shpëtimtarë, personazhe që zgjidhin problemet e mëdha të botës. Ato simbolizojnë arketipin Jungian të shpëtimtarit.

Ai është një figurë që del nga fatkeqësitë, traumat, humbja apo tradhtia. Nga kjo ai krijon një botë personale në të cilën mbretërojnë ligjet e tij dhe sistemi i vlerave, shumë të ndryshme nga i yni.

E mira dhe e keqja turbullohen dhe mund të lundrojnë në të dy detet, si aftësia për bëma dhe vepra të mëdha që shkelin plotësisht ligjin.

Është e lehtë të ndjesh empati për një anti-hero

Ne i admirojmë heronjtë dhe identifikohemi me anti-heronjtë. Si është e mundur? Është një kontradiktë që dikush mund të empatizojë personazhe si Walter White apo Tony Soprano dhe të shijojë bëmat e tyre. Megjithatë është kështu. Sepse ndjenja jonë e empatisë na bën të identifikohemi më lehtë me dikë që është i pakënaqur, i dëshpëruar, i frustruar dhe që po lufton kundër një sistemi të dështuar.

Walter White, i cili ka arritur të rrëmbejë simpatinë tonë, është një mësues kimie në shkollë të mesme, vuan nga kanceri dhe prodhon metamfetaminë për të mbajtur familjen e tij. Maleficent është një zanë e tradhtuar dhe e shtypur nga njeriu që do, i cili përveç se do ta lërë, do të kthehet për t’i shqyer krahët.

Është kaq e lehtë të identifikohesh me këta personazhe. Ana e tyre e errët na tërheq sepse kuptojmë arsyet që i çuan në një dimension të tillë.

Në një shoqëri që ka dështuar, antiheroi na çliron

The Punisher, Daredevil, Jessica Jones… Vitet e fundit, janë shtuar përshtatjet për ekranin e vogël të këtyre personazheve nga bota e komikeve.

Ka diçka te anti-heronjtë që vepron si balsam, si element katartik. Ato përfaqësojnë shumë qëndrime për të cilat ne mendojmë, por nuk do t’i zbatonim kurrë në praktikë. Ata lëvizin dhe veprojnë jashtë ligjit për të zbatuar drejtësinë e tyre (justifikimin e tyre) në një shoqëri të dështuar.

Ndonjëherë anti-heroi përdor masa drastike për t’iu kundërvënë padrejtësive. Veprimi i tij ekstrem është (fshehurazi) tërheqës. Ne e admirojmë vendosmërinë e tyre përballë asaj që nuk do të guxonim kurrë të ndryshonim.

Antiheroi nuk ndryshon (dhe ne duam që ai të qëndrojë i tillë)

Anti-heronjtë gënjejnë, mund të jenë mizorë apo edhe të vrasin brutalisht. Ato mund të jenë kontradiktorë dhe ne mund t’i urrejmë dhe të vendosim t’i asgjësojmë.

Në një moment ne do të shkëputemi sepse ato sfidojnë kodet tona etike dhe morale, por, herët a vonë, do të duam të dimë më shumë. Do të donim të shihnim një film tjetër, një episod tjetër, të lexonim një tjetër komik apo një libër tjetër.

Në fund të fundit, ne nuk duam që ata të ndryshojnë. Dhe kështu, nëse superheroi devijon nga rruga e mirësisë, ai do të bëjë të pamundurën për t’u rikthyer në rrugën e duhur. Por jo, antiheroi nuk do të aspirojë kurrë të jetë ai që nuk është. Dhe ne e duam atë ashtu, të papërsosur.

Me pak fjalë, heronjtë janë zëvendësuar nga antiheronj që, në një farë mënyre, janë pasqyra e dëshirave tona më të errëta. Ato që nuk do t’i shprehim kurrë me zë të lartë./bota.al

Vendi

Nis forumi akademik i UBT-së për nder të 250-vjetorit të Amerikës: Diskutohet partneriteti Kosovë–SHBA dhe roli i arsimit

Published

on

Në Prishtinë ka filluar organizimi i forumit akademik të UBT-së, në kuadër të projektit “America Inspires Freedom – The Kosovo Story”, pjesë e programit ndërkombëtar për shënimin e 250-vjetorit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Forumi me titull “Nga Çlirimi te Lidershipi: Edukimi i Gjeneratës së Ardhshme përmes Partneritetit Kosovë–SHBA” ka mbledhur në Prishtinë një gamë të gjerë pjesëmarrësish nga fusha akademike, politike dhe institucionale.

Pjesë e diskutimit në këtë panel është edhe Prof. Dr. Edmond Hajrizi, themelues dhe rektor i UBT-së, së bashku me Daniel Serwer, Faton Bislimi, Prof. Edward P. Joseph, Besa Tafilaj Pinchotti dhe Mario Marquez, të cilët po kontribuojnë në diskutimet mbi partneritetin Kosovë–SHBA dhe zhvillimin e lidershipit të ri.

Në fokus të forumit është marrëdhënia e qëndrueshme ndërmjet Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara, si dhe roli i arsimit, inovacionit dhe bashkëpunimit akademik në forcimin e vlerave demokratike dhe përgatitjen e gjeneratave të ardhshme.

Organizimi po zhvillohet edhe në bashkëpunim me nisma si “Smart City”, duke theksuar rëndësinë e teknologjisë dhe zhvillimit urban në të ardhmen e shoqërisë.

Ky aktivitet është mundësuar pas Memorandumit të Mirëkuptimit ndërmjet Fondacionit Shqiptaro-Amerikan dhe Komisionit Amerikan “America250”, përmes të cilit Kosova është përfshirë zyrtarisht në programin e këtij përvjetori dhe bëhet vendi i parë dhe i vetëm jashtë SHBA-së në këtë iniciativë ndërkombëtare.

Continue Reading

Kronikë e zezë

Dy 19-vjeçarë therën me thikë në Prizren, njëri në trajtim spitalor

Published

on

Dy persona të moshës rreth 19-vjeçare janë therur me thikë në Prizren, në një incident që ka ndodhur më 28 qershor 2026, rreth orës 01:10.

Sipas njoftimit të Spitalit të Përgjithshëm të Prizrenit, të dy të rinjtë janë pranuar në Shërbimin e Emergjencës me lëndime të shkaktuara nga mjet i mprehtë.

Njëri nga pacientët ka paraqitur disa plagë në shpinë dhe në regjionin e belit. Pas kryerjes së ekzaminimeve të nevojshme mjekësore dhe radiologjike, si dhe trajtimit fillestar të plagëve, ai është pranuar për trajtim të mëtejmë në Repartin e Kirurgjisë.

Ndërkohë, pacienti i dytë ka pasur një plagë në regjionin e kofshës së djathtë. Pas trajtimit në Shërbimin e Emergjencës dhe përpunimit të plagës, ai është liruar për në shtëpi.

Në njoftimin zyrtar të spitalit thuhet:

“Më 28.06.2026, rreth orës 01:10, në Shërbimin e Emergjencës të Spitalit të Përgjithshëm ‘Prim. Dr. Daut Mustafa’ në Prizren janë pranuar dy pacientë, të lindur në vitin 2007, si pasojë e lëndimeve të shkaktuara me mjet të mprehtë. Njëri pacient ka paraqitur disa plagë në shpinë dhe në regjionin e belit”.

Gjithashtu, në të njëjtin njoftim theksohet edhe ecuria e trajtimit:

“Janë kryer ekzaminimet e nevojshme mjekësore dhe radiologjike, si dhe është ofruar trajtimi fillestar i plagëve në Shërbimin e Emergjencës. Pas konsultimit me kirurgun kujdestar, pacienti është pranuar për trajtim të mëtejmë në Repartin e Kirurgjisë. Pacienti i dytë ka paraqitur një plagë në regjionin e kofshës së djathtë. Pas trajtimit dhe përpunimit të plagës në Shërbimin e Emergjencës, ai është liruar në shtëpi”, thuhet në njoftim.

Rrethanat e incidentit ende nuk janë bërë të ditura, ndërsa rasti është duke u hetuar nga autoritetet kompetente.

/A.K/

Continue Reading

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 29 qershor 1993-1998?

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

 Foto: Ish-rektori i UP, dr. Ejup Statovci

 29 qershor 1993

Shtypi gjerman rreth diskriminimit racial në Kosovë

Agjencia gjermane DPA, sot në një raport nga Prishtina, njofton për ashpërsimin e masave kundër shqiptarëve në Kosovë. Kjo agjenci, njofton se dënimi i autotransportuesve shqiptarë, kryesisht bëhet për shkak të synimit të regjimit serb për të penguar furnizimin me mallëra për nevojat jetësore të shqiptarëve, të cilët janë të rrezikuar në çdo pikëpamje. Kosova, e cila banohet kryesisht nga shqiptarët, po sundohet përmes dhunës policore dhe ushtarake serbe që nga rrënimi i autonomisë së saj. Në punë të kolonizimit të Kosovës dhe me qëllim të ndërrimit të strukturës së saj etnike, është angazhuar edhe kisha ortodokse serbe, e cila stimulon natalitetin serb në Kosovë.

Gazeta e njohur “Frankfurter Allgemeine”, po ashtu shkruan se janë shpikur forma të ndrushme të plaçkitjes së shqiptarëve, siç është rasti me tarifën e veçantë doganore, sipas së cilës pronarët shqiptarë të kamionëve dënohen me nga 500 marka gjermane.

 

29 qershor 1994

Forcat serbe ndërhynë në Universitetin e Prishtinës dhe morën në pyetje drejtuesit e tij

Forcat serbe ndërhynë dje rreth orës 11:30 në Rektoratin e Universitetit të Prishtines, ndërprenë mbledhjen e Senatit të UP-së dhe morën në polici për rreth tri orë rektorin Statovci, kryetarin e Senatit të UP-së dr. Fadil Berishën dhe sekretarin e UP-së Destan Halimin.

Siç njofton sot Rektorati i UP-së, kur ndërhynë forcat serbe, në Rektorat po mbahej mbledhja e Senatit të UP-së.

Mbledhja kishte në rend të ditës shpalljen e zgjedhjeve në Universitet për rektor, për anëtarë të Senatit, për dekanë nëpër fakultete dhe për drejtorë në shollat e larta, në bazë të Dekretligjit mbi shkollimin e lartë, të aprovuar Qnga Qeveria e Republikës së Kosovës më 22 qershor 1994 dhe që ka hyrë në fuqi të njëjtën ditë.

Forcat serbe legjitimuan pjesëmarrësit e mbledhjes dhe bastisën lokalet e Rektoratit, morën dokumentacionin dhe kopjet e Dekretligjit mbi shkollimin e lartë që ishin bërë gati për t’iu shpërndarë fakulteteve dhe shkollave të larta, si edhe materiale të tjera.

Policia dërgoi në stacion rektorin Statovci, kryetarin e Senatit dr. Fadil Berishën dhe sekretarin e UP-së Destan Halimin.

Këta u mbajtën dhe u morën në pyetje prej dy deri në tri orë.

Policisë i interesonte puna përfundimtare rreth Dekretligjit mbi shkollimin e lartë, për aprovimin e tij nga Qeveria e Kosovës dhe për mënyrën e komunikimit me Qeverinë dhe personat që e bëjnë këtë. Policia interesohej edhe për bazën juridike të Dekretligjit e për zbatimin e tij, për atë se përse bëhen dhe si bëhen tash zgjedhjet në UP dhe me çka dallohen këto zgjedhje me ato të mëparshmet.

Drejtuesit e UP-së u pyetën edhe për qëllimin e mbledhjes së Senatit të UP-së dhe për punën e këtij senati tash.

Pas marrjes në pyetje ata u liruan, por rektori Statovci u paraqit sot në polici në orën 8:00 në bazë të urdhërit që iu dha dje.

Rektori u mor në pyetje rreth një orë për çështjet që ishte marrë në pyetje edhe ditën e djeshme.

Në kumtesën e Rektoratit të UP-së të shpallur sot thuhet se qëllimi i ndërhyrjes së djeshme ishte pengimi i punës së UP-së dhe frikësimi i mësimdhënësve e studentëve.

Universiteti i Prishtinës, thuhet në kumtesë, si edhe deri më tash do ta vazhdojë punën e vet me vendosmëri dhe me bazë të re, të krijuar me nxjerrjen e Dekretligjit mbi shkollimin e lartë.

Ndërhyrja e djeshme e forcave serbe kundër UP-së është e dyta gjatë këtij muaji. Në fillim të qershorit policia serbe ndërhyri kundër mbledhjes së Kuvendit të UP-së që po mbahej në Medresenë “Alaudin” të Prishtinës, me ç’rast kishte arrestuar rektorin dhe disa drejtues të lartë të UP-së.

 

29 qershor 1995

Në Podujevë vazhdon aksioni për kërkimin e armëve

Gjatë kësaj jave në Podujevë, policia serbe me pretekst të kërkimit të armëve ishte në shtëpinë e Kadri Hakiqit, Ramadan Osmanit të cilët në stacionin e policisë në Podujevë u maltretuan fizikisht si dhe në shtëpinë e Salih Salihut, Nazmi Podvoricës e Riza Fazliut. Gjithashtu në fshatin Bradash poicia kërkoi edhe Rexhep Hotin, i cili ditë më parë ishte maltretuar fizikisht.

Në Bajçinë policia ishte në shtëpinë e Bejtush Muçollit ku kërkuan të birin e tij Hasanin, si dhe në shtëpinë e Naip Muçollit. Preteksti ishte kërkimi i armëve, njofton Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Podujevë.

Ndërsa dje në Sfeçël policia serbe kontrolloi shtëpinë e Hetem Ajetit. Pasi që Hetemi nuk ishte në shtëpi policia iu la fleturdhëresën që të lajmërohet të nesërmen. E njëjta ekspeditë e policisë ishte sot në ora 8:00 të mëngjesit për të kërkuar sërish Hetemin, mirëpo pasi nuk ishte në shtëpi, policia bëri demolimin e orendive shtëpiake.

 

29 qershor 1998

Një burrë e një fëmijë të vrarë dhe tre fëmijë tjerë të plagosur në Drenoc të Klinës

Shaip Krasniqi (30) dhe Betim Xhevdet Fejza (12) janë vrarë mbrëmë në fshatin Drenoc të Klinës, ndërsa Fidan Rasim Agushi (12), Arben Hamzë Fejza (17) dhe Labinot Ismet Fejza (10) janë plagosur gjatë sulmit të policisë e të civilëve serbë që filloi në orën 20:00. Sulmi i furishëm në këtë fshat përskaj rrugës Prishtinë – Pejë zgjati rreth një orë. Thuhet se janë rrëmbyer Qaush Haxhi Fazlia (38) dhe Skënder Imer Ademi (51).

Fshatarët bënë një rezistencë të fuqishme me mjetet që i kishin.

Fshati vazhdon të mbahet ende në rrethim. Dega e LDK-së në Klinë tërheq vërejtjen për rrezikun nga një masakër i fshatit, pasi në të gjenden fëmijë, gra e pleq.

 

Lismir: Behar Gojnovci vdiq, Hajrullah Konjuhi në gjendje të rëndë

Behar Gojnovci (8) nga Lismiri, i cili u plagos sot në mëngjes nga forcat serbe që sulmuan fshatin, vdiq disa orë më vonë, në pamundësi të ofrimit të ndihmës mjekësore, për shkak se fshati mbahet në rrethim të plotë nga forcat serbe.

Njoftohet se është plagosur edhe Hajrullah Konjuhi (56) nga ky fshat, i cili gjithashtu është në gjendje të rëdnë, për shkak se atij nuk ka mundësi t’i afrohet ndihmë mjekësore.

Continue Reading

Vendi

Arrestohet një person i dyshuar për zjarrvënie në Prishtinë

Published

on

Policia e Rajonit të Prishtinës, përmes hetuesve të Njësisë së Hetimeve të Përgjithshme (NjHP), ka arrestuar një person të dyshuar për zjarrvënie.

Sipas policisë, rasti ka ndodhur më 6 qershor 2026 në rrugën “C” në Prishtinë, ku është djegur një veturë dhe janë shkaktuar dëme të konsiderueshme edhe në një automjet tjetër.

I dyshuari, A.Sh., 26 vjeç, është arrestuar nga hetuesit policorë dhe me vendim të prokurorit të shtetit është dërguar në ndalim për 48 orë.

Hetimet për rastin po vazhdojnë./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara