Lajmet

Antiheronjtë: Përse na magjepsin?

Statusi i tyre moral ndonjëherë është i diskutueshëm, në mos i dënueshëm, por jemi gjithësesi të tërhequr nga ana e tyre e errët.

Published

3 years ago

May 28, 2023

Betim Gashi

Walter White, Tony Soprano, Don Draper, Daredevil, Jessica Jones, Maleficent… Mund të vazhdojmë dhe me siguri do të gjejmë shumë nga personazhet tanë të preferuar nga kinemaja, televizioni, komiket apo librat. Anti-heronjtë na magjepsin. Statusi i tyre moral ndonjëherë është i diskutueshëm, në mos i dënueshëm, por jemi gjithësesi të tërhequr nga ana e tyre e errët.

Për më shumë se një dekadë, ky profil psikologjik ka vazhduar të vendoset gjithnjë e më fort në kulturën tonë. Për disa arsye, nuk na tërheqin më figurat e virtytshme, ato që Carl Jung përcaktonte me arketipin e tij të heroit dhe që luftojnë kundër së keqes. Shpëtimtarët tanë të përjetshëm, ata që sjellin dritë për të larguar errësirën, nuk kanë pushuar së frymëzuari.

Për çfarë arsye? Për shumë. Antropologu Lévi-Strauss thotë se asnjë mit, legjendë apo figurë arketipike nuk është e rastësishme; të gjitha këto entitete kanë përfaqësimin e tyre në botën reale.

Filluam të ndiheshim më afër këtyre personazheve të gabueshëm, me të meta dhe ndonjëherë amorale. Le të shohim se çfarë motivesh dhe çfarë lehtësimi të brendshëm fshihen pas maskës së antiheroit.

Kush janë antiheronjtë dhe pse na tërheqin?

Koha e heronjve autentikë duket se ka kaluar. Mbretërimi i tyre mund të përfundojë shumë më shpejt sesa mendojmë. Figura si Herkuli apo Perseu kanë pushuar së shkndërrituri shumë kohë më parë.

Letërsia na ka lënë personazhe të paharrueshëm si Konti i Monte Kristos, por Xhejms Xhojsi e kishte ripunuar tashmë këtë univers me Uliksin e tij dhe me atë roman që befas na paraqet një grup antiheronjsh që kufizohen me komiken dhe tragjiken.

Në çdo anti-hero gjejmë të njëjtët përbërës: hijen e traumës dhe anën e kundërt të komikes. Joker është një shembull i kësaj; ne mund ta fusim në mesin e zuzarëve, por në ADN-në e tij është gjeniu i antiheroit. Sepse ai ka një të kaluar të tmerrshme dhe vishet si klloun, qesh kur dëshmon mizori dhe pikturon një buzëqeshje në një fytyrë të shënuar nga trishtimi.

Është e lehtë të kesh empati për anti-heroin, sepse ai shpesh është i pakënaqur, një ndjenjë që është e lehtë për t’u kuptuar këto kohë.

Anti-heronjtë e vërtetë dhe anti-heronjtë e papërsosur

Është e rëndësishme të mos ngatërrohet anti-heroi i tekstit shkollor me personazhin thjesht me të meta. Toni Stark (Ironman) ose Batman bëjnë pjesë në kategorinë e fundit. Ata kanë dritë dhe hije, njëri i çuditshëm dhe madje i papërgjegjshëm, tjetri duhet të përballet me një të kaluar të komplikuar për shkak të vdekjes së prindërve të tij.

Megjithatë, të dy janë heronj shpëtimtarë, personazhe që zgjidhin problemet e mëdha të botës. Ato simbolizojnë arketipin Jungian të shpëtimtarit.

Ai është një figurë që del nga fatkeqësitë, traumat, humbja apo tradhtia. Nga kjo ai krijon një botë personale në të cilën mbretërojnë ligjet e tij dhe sistemi i vlerave, shumë të ndryshme nga i yni.

E mira dhe e keqja turbullohen dhe mund të lundrojnë në të dy detet, si aftësia për bëma dhe vepra të mëdha që shkelin plotësisht ligjin.

Është e lehtë të ndjesh empati për një anti-hero

Ne i admirojmë heronjtë dhe identifikohemi me anti-heronjtë. Si është e mundur? Është një kontradiktë që dikush mund të empatizojë personazhe si Walter White apo Tony Soprano dhe të shijojë bëmat e tyre. Megjithatë është kështu. Sepse ndjenja jonë e empatisë na bën të identifikohemi më lehtë me dikë që është i pakënaqur, i dëshpëruar, i frustruar dhe që po lufton kundër një sistemi të dështuar.

Walter White, i cili ka arritur të rrëmbejë simpatinë tonë, është një mësues kimie në shkollë të mesme, vuan nga kanceri dhe prodhon metamfetaminë për të mbajtur familjen e tij. Maleficent është një zanë e tradhtuar dhe e shtypur nga njeriu që do, i cili përveç se do ta lërë, do të kthehet për t’i shqyer krahët.

Është kaq e lehtë të identifikohesh me këta personazhe. Ana e tyre e errët na tërheq sepse kuptojmë arsyet që i çuan në një dimension të tillë.

Në një shoqëri që ka dështuar, antiheroi na çliron

The Punisher, Daredevil, Jessica Jones… Vitet e fundit, janë shtuar përshtatjet për ekranin e vogël të këtyre personazheve nga bota e komikeve.

Ka diçka te anti-heronjtë që vepron si balsam, si element katartik. Ato përfaqësojnë shumë qëndrime për të cilat ne mendojmë, por nuk do t’i zbatonim kurrë në praktikë. Ata lëvizin dhe veprojnë jashtë ligjit për të zbatuar drejtësinë e tyre (justifikimin e tyre) në një shoqëri të dështuar.

Ndonjëherë anti-heroi përdor masa drastike për t’iu kundërvënë padrejtësive. Veprimi i tij ekstrem është (fshehurazi) tërheqës. Ne e admirojmë vendosmërinë e tyre përballë asaj që nuk do të guxonim kurrë të ndryshonim.

Antiheroi nuk ndryshon (dhe ne duam që ai të qëndrojë i tillë)

Anti-heronjtë gënjejnë, mund të jenë mizorë apo edhe të vrasin brutalisht. Ato mund të jenë kontradiktorë dhe ne mund t’i urrejmë dhe të vendosim t’i asgjësojmë.

Në një moment ne do të shkëputemi sepse ato sfidojnë kodet tona etike dhe morale, por, herët a vonë, do të duam të dimë më shumë. Do të donim të shihnim një film tjetër, një episod tjetër, të lexonim një tjetër komik apo një libër tjetër.

Në fund të fundit, ne nuk duam që ata të ndryshojnë. Dhe kështu, nëse superheroi devijon nga rruga e mirësisë, ai do të bëjë të pamundurën për t’u rikthyer në rrugën e duhur. Por jo, antiheroi nuk do të aspirojë kurrë të jetë ai që nuk është. Dhe ne e duam atë ashtu, të papërsosur.

Me pak fjalë, heronjtë janë zëvendësuar nga antiheronj që, në një farë mënyre, janë pasqyra e dëshirave tona më të errëta. Ato që nuk do t’i shprehim kurrë me zë të lartë./bota.al

Vendi

Sulmohet seksualisht një grua ne Prishtinë

Published

8 minutes ago

July 14, 2026

UBTNews

Një grua në Prishtinë ka raportuar dje në Policinë e Kosovës së është sulmuar seksualisht nga një burrë.

Sipas raportit 24 orësh të, pasi është raportuar rasti, Policia ka arrestuar të dyshuarin.

I njëjti është dërguar në mbajtje me vendim te prokurorit.

“Viktima femër kosovare ka deklaruar se ka qenë e sulmua seksualisht nga i dyshuari mashkull kosovar. I dyshuari është arrestuar dhe i njëjti pas intervistimit në prezencë të avokatit, me vendim të prokurorit është dërguar në mbajtje”, thuhet në raport.

Kujtesë

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 14 korrik 1993-1998?

Published

15 minutes ago

July 14, 2026

UBTNews

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

Foto: Ibrahim Rugova u rizgjodh kryetar i Lidhjes Demokratike të Kosovës

14 korrik 1993

Për tetë ditë në Deçan u bastisën 247 familje

Gjatë ditës së djeshme, nga ora 10, polica serbe në fshatrat Gramoçel, Drenoc, Kodrali dhe Llukë e Poshtme të Deçanit, bastisi 35 familje shqiptare, kryesisht familje të ish-punëtorëve të sigurimit dhe të veprimtarëve politikë.

Që nga 4 korriku deri më 9 korrik, në fshatrat e komunës së Deçanit u bastisën 212 familje, ndërsa me bastisjet e djeshme, numri i tyre arriti në 247 familje të bastisura në këtë komunë.

14 korrik 1994

Ibrahim Rugova u rizgjodh kryetar i Lidhjes Demokratike të Kosovës

Delegatët e kuvendit të dytë zgjedhor të LDK-së zgjodhën sonte (në orën 19 e 30) minuta Dr.Rugovën me aklamacion kryetar të LDK-së. Në fjalën e rastit kryetari Rugova i falënderoi delegatët për besmin që ia dhanë.

Zgjedhja për kryetar të LDK-së është edhe një përgjegjësi për të realizuar synimet tona programore dhe deklarimin e vullnetit të Kosovës për një Kosovë të pavarur e neutrale, theksoi Rugova.

Zgjedhja është edhe një përgjegjësi për të realizuar edhe më mirë jetën dhe institucionet. Duhet të jemi poashtu në kontakt me botën tha dr. Rugova.

Në këtë situatë të vështirë duhet ta ruajmë mirëkuptimin, mirëbesimin te njëri tjetri dhe lirinë që e kemi krijuar ndërmjet veti. Ndoshta këto duken si përsëritje, por në këto punë përsëritjet janë përforcim dhe mësim, tha kryetari Rugova.

Dëshiroj t’i falënderoj anëtarët e Këshillit qëndror dhe Kryesinë e LDK-së që kanë punuar deri tash. Bashk me ju kemi punuar dhe jemi në një rrugë, në një front të rezistencës. Ju falënderoj ta ruajm vetëbesimin dhe unititin tonë, tha kryetari Rugova duke iu falënderuar delegatëve të kuvendit të dytë zgjedhor.

Sipas statutit të ri mandati i kryetarit të LDK-së zgjatë katër vjet.

14 korrik 1997

Gjendje më e mirë e të plagosurve në spitalet e Shkupit

Në klinikën e Spitalit Shtetëror të Shkupit dhe në Qendrën për Intervenime Urgjente, siç i deklaroi “Bujkut” prof. dr. Jordan Savevski, janë të shtrirë për shërim dhe janë operuar Muharrem Ibrahimi, Qazim Gjakovica, Beqir Aqimi, Driton Hyseni, Feta Kadriu dhe Fazli Ismaili, të cilët, siç tha ai, tashmë po ndihen më mirë dhe kanë filluar të këndellen. Në klinikat e këtij spitali dhe në Qendrën për Intervenime Urgjente ndihmë kanë kërkuar edhe Shemsedin Osmani, fotoreporter i “Flakës”, i cili është lëshuar për shërim në shtëpi nga lëndimet e pësuara si dhe pesë persona të tjerë, të cilët, menjëherë pas ofrimit të ndihmës së parë urgjente, gjithashtu janë lëshuar për shërim nëpër shtëpitë e tyre. Asnjëri nga pacientët e lartpërmendur, të cilët edhe më tutje janë të shtrirë në klinikat e Spitalit Shtetëror të Shkupit, nuk e ka jetën në rrezik.

Pacientët civilë, që janë duke u shëruar në Spitalin Ushtarak të Shkupit, janë Ismail Ibrahimi, Arben Sylejmani dhe Burhan Menga. Edhe në këtë spital ndihmë mjekësore kanë kërkuar më shumë pacientë që e pësuan në Gostivar, por pas marrjes së ndihmës adekuate mjekësore ata janë lëshuar për shërim nëpër shtëpitë e veta, njofton “Bujku”.

14 korrik 1998

Katër të plagosur nga granatimet serbe në fshatrat e Shalës së Bajgorës

Gjatë luftimeve të ditëve të fundit mes forcave ushtarako-policore serbe dhe pjesëtarëve të UÇK-së, që u zhvilluan në rajonin e Shalës së Bajgorës, u plagosën 4 pjesëtarë të UÇK-së, ndërsa humbjet në anën e forcave serbe janë të konsiderueshme.

KI i Degës së LDK-së në Mitrovicë njofton se jeta e të plagosurve nuk është në rrezik.

Nga granatimet në fshatin Bare janë dëmtuar shtëpitë e Nezir, Idriz dhe Jonuz Feratit, ndërsa granatime ka pasur edhe në Stantërg, Vidishiq, Mazhiq, Rashan dhe Pasomë.

Në Mal të Zi kanë shkuar mbi 17. 000 të ikur nga Kosova

Vlerësohet se në Mal të Zi numri i të ardhurve nga Kosova të jetë rritur në mbi 17. 000 vetë, njoftoi sot “Zëri i Amerikës”.

I njëjti burim theksonte se sulmet e fundit të policisë serbe mbi fshatin Loxhë dhe qytete të tjera të Pejës i shtyri me mijëra banorë të braktisin vatrat e tyre dhe të vendosen në Mal të Zi.

Tri ditët e fundit në komunën e Plavës, e cila gjendet vetëm 20 km. larg Kosovës, sipas anëtarit të Këshillit të Emergjencës në Plavë z. Fadil Alidemaj, vetëm gjatë dhjetë ditëve të fundit nga Kosova janë vendosur mbi 1000 vetë.

Të ardhurit e fundit në Plavë janë kryesisht nga Peja me rrethinë.

Në sulmit e mbrëmshëm në Isniq u vra Isuf Hysen Imeraj

Mbrëmë pas orës 18:00 përgjatë gjithë vijës së frontit në komunën e Deçanit ka pasur shkëmbime zjarri ndërmjet forcave ushtarako-policore serbe dhe forcave të vetëmbrojtjes shqiptare, të cilat kanë zgjatur rreth tri orë. Në shënjestër të armëve artilerike të forcave serbe, siç bëhet e ditur, ishte fshati Carrabreg i Poshtëm, ndërsa forcat shqiptare, të ndihmuara nga njësitë e UÇK-së ndërmorrën një kundërsulm që i detyroi forcat serbe të tërhiqen nga pozicionet e tyre. Në anën e shqiptarëve nuk pati as të vrarë e as të plagosur, kurse forcat serbe, në shenjë hakmarrjeje, dogjën në Deçan dhe në Carrabreg disa shtëpi të shqiptarëve.

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Deçan njofton se në të njëjtën kohë forcat serbe sulmuan fshatrat Isniq, Llukë e Epërme, Strellc i Epërm dhe Strellc i Poshtëm.

Gjatë sulmit në fshatin Isniq është vrarë veterani i arsimit Isuf Hysen Imeraj (67). Varrimi i të ndjerit u bë sot në Isniq, me nderimet më të larta, në praninë e një numri të madh pjesëmarrësish. Në fjalën e përmortshme që e mbajti Maxhun Tishuku, Kryetar i Këshillit Komunal të Arsimit në Deçan, u theksua se shembëlltyra e mësuesit Isuf, i cili dha kontribut të madh në fushën e arsimit në këtë komunë, do të përkujtohet përgjithëmonë.

Vendi

Parashikimi i motit për sot

Published

24 minutes ago

July 14, 2026

UBTNews

Të martën në Kosovë pritet të mbajë mot kryesisht me diell dhe me vranësira të pakta.

Sipas Institutit Hidrometeorologjik të Kosovës, temperaturat minimale do të lëvizin ndërmjet 10 dhe 13 gradë Celsius, ndërsa ato maksimale do të arrijnë nga 26 deri në 30 gradë Celsius.

Do të fryjë erë e lehtë deri mesatare nga drejtimi i perëndimit dhe veriperëndimit. /E.A/

Lajmet

Të shtëna me armë zjarri në Pejë, dyshohet për një të plagosur

Published

32 minutes ago

July 14, 2026

UBTNews

Mbrëmë në Pejë ka pasur të shtëna me armë zjarri, si pasojë e të cilave dyshohet se është plagosur një person.

Rastin e ka konfirmuar zëdhënësi i Prokurorisë Themelore në Pejë, Shkodran Nikçi. Ai bëri të ditur se në vendin e ngjarjes kanë dalë dy prokurorë dhe njësitë përkatëse policore.

Deri më tani nuk janë dhënë detaje të tjera mbi rrethanat e ngjarjes apo gjendjen shëndetësore të personit të plagosur. /E.A/