Lajmet

Antiheronjtë: Përse na magjepsin?

Statusi i tyre moral ndonjëherë është i diskutueshëm, në mos i dënueshëm, por jemi gjithësesi të tërhequr nga ana e tyre e errët.

Published

on

Walter White, Tony Soprano, Don Draper, Daredevil, Jessica Jones, Maleficent… Mund të vazhdojmë dhe me siguri do të gjejmë shumë nga personazhet tanë të preferuar nga kinemaja, televizioni, komiket apo librat. Anti-heronjtë na magjepsin. Statusi i tyre moral ndonjëherë është i diskutueshëm, në mos i dënueshëm, por jemi gjithësesi të tërhequr nga ana e tyre e errët.

Për më shumë se një dekadë, ky profil psikologjik ka vazhduar të vendoset gjithnjë e më fort në kulturën tonë. Për disa arsye, nuk na tërheqin më figurat e virtytshme, ato që Carl Jung përcaktonte me arketipin e tij të heroit dhe që luftojnë kundër së keqes. Shpëtimtarët tanë të përjetshëm, ata që sjellin dritë për të larguar errësirën, nuk kanë pushuar së frymëzuari.

Për çfarë arsye? Për shumë. Antropologu Lévi-Strauss thotë se asnjë mit, legjendë apo figurë arketipike nuk është e rastësishme; të gjitha këto entitete kanë përfaqësimin e tyre në botën reale.

Filluam të ndiheshim më afër këtyre personazheve të gabueshëm, me të meta dhe ndonjëherë amorale. Le të shohim se çfarë motivesh dhe çfarë lehtësimi të brendshëm fshihen pas maskës së antiheroit.

Kush janë antiheronjtë dhe pse na tërheqin?

Koha e heronjve autentikë duket se ka kaluar. Mbretërimi i tyre mund të përfundojë shumë më shpejt sesa mendojmë. Figura si Herkuli apo Perseu kanë pushuar së shkndërrituri shumë kohë më parë.

Letërsia na ka lënë personazhe të paharrueshëm si Konti i Monte Kristos, por Xhejms Xhojsi e kishte ripunuar tashmë këtë univers me Uliksin e tij dhe me atë roman që befas na paraqet një grup antiheronjsh që kufizohen me komiken dhe tragjiken.

Në çdo anti-hero gjejmë të njëjtët përbërës: hijen e traumës dhe anën e kundërt të komikes. Joker është një shembull i kësaj; ne mund ta fusim në mesin e zuzarëve, por në ADN-në e tij është gjeniu i antiheroit. Sepse ai ka një të kaluar të tmerrshme dhe vishet si klloun, qesh kur dëshmon mizori dhe pikturon një buzëqeshje në një fytyrë të shënuar nga trishtimi.

Është e lehtë të kesh empati për anti-heroin, sepse ai shpesh është i pakënaqur, një ndjenjë që është e lehtë për t’u kuptuar këto kohë.

Anti-heronjtë e vërtetë dhe anti-heronjtë e papërsosur

Është e rëndësishme të mos ngatërrohet anti-heroi i tekstit shkollor me personazhin thjesht me të meta. Toni Stark (Ironman) ose Batman bëjnë pjesë në kategorinë e fundit. Ata kanë dritë dhe hije, njëri i çuditshëm dhe madje i papërgjegjshëm, tjetri duhet të përballet me një të kaluar të komplikuar për shkak të vdekjes së prindërve të tij.

Megjithatë, të dy janë heronj shpëtimtarë, personazhe që zgjidhin problemet e mëdha të botës. Ato simbolizojnë arketipin Jungian të shpëtimtarit.

Ai është një figurë që del nga fatkeqësitë, traumat, humbja apo tradhtia. Nga kjo ai krijon një botë personale në të cilën mbretërojnë ligjet e tij dhe sistemi i vlerave, shumë të ndryshme nga i yni.

E mira dhe e keqja turbullohen dhe mund të lundrojnë në të dy detet, si aftësia për bëma dhe vepra të mëdha që shkelin plotësisht ligjin.

Është e lehtë të ndjesh empati për një anti-hero

Ne i admirojmë heronjtë dhe identifikohemi me anti-heronjtë. Si është e mundur? Është një kontradiktë që dikush mund të empatizojë personazhe si Walter White apo Tony Soprano dhe të shijojë bëmat e tyre. Megjithatë është kështu. Sepse ndjenja jonë e empatisë na bën të identifikohemi më lehtë me dikë që është i pakënaqur, i dëshpëruar, i frustruar dhe që po lufton kundër një sistemi të dështuar.

Walter White, i cili ka arritur të rrëmbejë simpatinë tonë, është një mësues kimie në shkollë të mesme, vuan nga kanceri dhe prodhon metamfetaminë për të mbajtur familjen e tij. Maleficent është një zanë e tradhtuar dhe e shtypur nga njeriu që do, i cili përveç se do ta lërë, do të kthehet për t’i shqyer krahët.

Është kaq e lehtë të identifikohesh me këta personazhe. Ana e tyre e errët na tërheq sepse kuptojmë arsyet që i çuan në një dimension të tillë.

Në një shoqëri që ka dështuar, antiheroi na çliron

The Punisher, Daredevil, Jessica Jones… Vitet e fundit, janë shtuar përshtatjet për ekranin e vogël të këtyre personazheve nga bota e komikeve.

Ka diçka te anti-heronjtë që vepron si balsam, si element katartik. Ato përfaqësojnë shumë qëndrime për të cilat ne mendojmë, por nuk do t’i zbatonim kurrë në praktikë. Ata lëvizin dhe veprojnë jashtë ligjit për të zbatuar drejtësinë e tyre (justifikimin e tyre) në një shoqëri të dështuar.

Ndonjëherë anti-heroi përdor masa drastike për t’iu kundërvënë padrejtësive. Veprimi i tij ekstrem është (fshehurazi) tërheqës. Ne e admirojmë vendosmërinë e tyre përballë asaj që nuk do të guxonim kurrë të ndryshonim.

Antiheroi nuk ndryshon (dhe ne duam që ai të qëndrojë i tillë)

Anti-heronjtë gënjejnë, mund të jenë mizorë apo edhe të vrasin brutalisht. Ato mund të jenë kontradiktorë dhe ne mund t’i urrejmë dhe të vendosim t’i asgjësojmë.

Në një moment ne do të shkëputemi sepse ato sfidojnë kodet tona etike dhe morale, por, herët a vonë, do të duam të dimë më shumë. Do të donim të shihnim një film tjetër, një episod tjetër, të lexonim një tjetër komik apo një libër tjetër.

Në fund të fundit, ne nuk duam që ata të ndryshojnë. Dhe kështu, nëse superheroi devijon nga rruga e mirësisë, ai do të bëjë të pamundurën për t’u rikthyer në rrugën e duhur. Por jo, antiheroi nuk do të aspirojë kurrë të jetë ai që nuk është. Dhe ne e duam atë ashtu, të papërsosur.

Me pak fjalë, heronjtë janë zëvendësuar nga antiheronj që, në një farë mënyre, janë pasqyra e dëshirave tona më të errëta. Ato që nuk do t’i shprehim kurrë me zë të lartë./bota.al

Vendi

“Prishtina Parking” nis ekzekutimin e pagave

Published

on

Ndërmarrja Publike “Prishtina Parking” ka nisur ekzekutimin e pagave për punëtorët, ka njoftuar ushtruesi i detyrës së kryeshefit të ndërmarrjes, Milot Mahmutaj.

Pas protestës së punëtorëve të martën për shkak të vonesës së pagës, Mahmutaj ka njoftuar se procesi i ekzekutimit të pagave ka filluar dhe se ato do të kalojnë në llogaritë e tyre pasi të përpunohen nga bankat.

“Po siç e dini qysh kemi probleme financiare ne si një vit e gjysmë, që kjo është problemi që ka ndodhë. Ne sot veç ka filluar procesi i ekzekutimit të pagave, e tash deri sa të procesohen. Kemi komunikuar edhe me sindikatën edhe jemi marrë vesh që sot dalin pagat, qysh të janë mundësitë”, ka thënë Mahmutaj.

Ai shtoi se do të angazhohet për tejkalimin e situatës, ndërsa problemet financiare i lidhi me vendimin e Gjykatës Themelore që ka shfuqizuar disa pika të rregullores.

“Unë jam ushtrues detyre që pesë ditë edhe kjo është gjendja. Unë do të mundohem sa të mundem, sa të kam mundësi. Po këto shkaktarët janë siç dihet, vendimi i Gjykatës Themelore. I ka shfuqizuar disa pika edhe tash deri sa të rregullohet rregullorja e re do të ketë kështu probleme. Po sot ka nis ekzekutimi, tash deri sa të procesohen nëpër banka”, tha Mahmutaj.

Më herët gjatë ditës, një pjesë e punëtorëve të “Prishtina Parking” protestuan duke kërkuar ekzekutimin e pagave, ndërsa Sindikata paralajmëroi se do të ndërmarrë masa të tjera sindikale nëse vonesat në paga vazhdojnë. Nga mosrealizimi i pagave janë prekur rreth 200 punëtorë të kësaj ndërmarrjeje./ekonomiaonline/A.K/

Continue Reading

Vendi

Avokati i Popullit nis hetimet për pretendimet për keqtrajtim të të arrestuarve në Gazimestan

Published

on

Avokati i Popullit ka njoftuar se ka nisur hetimet lidhur me pretendimet për keqtrajtim të personave të arrestuar nga Policia e Kosovës gjatë festimit të Vidovdanit në Gazimestan, më 28 qershor.

Sipas njoftimit, hetimet janë iniciuar me qëllim të verifikimit të fakteve dhe rrethanave të rastit, si dhe për të vlerësuar nëse gjatë trajtimit të personave të arrestuar janë respektuar standardet kushtetuese, ligjore dhe ndërkombëtare për mbrojtjen e të drejtave dhe lirive themelore të njeriut.

Institucioni ka bërë të ditur se ka pranuar ankesa nga disa qytetarë të arrestuar nga Policia e Kosovës, të cilët pretendojnë se janë ekspozuar ndaj dhunës fizike dhe psikike gjatë transportimit në stacion policor. Ata kanë deklaruar gjithashtu se ndaj tyre janë cenuar edhe të drejta të tjera të garantuara me Kushtetutë dhe ligjet në fuqi.

“Institucioni i Avokatit të Popullit ka hapur hetime lidhur me pretendimet e publikuara dhe ankesat e pranuara nga disa qytetarë, të arrestuar nga Policia e Kosovës, se janë ekspozuar ndaj dhunës fizike dhe psikike gjatë transportimit të tyre në stacion policor, si dhe se ndaj tyre janë cenuar edhe të drejta të tjera të garantuara me Kushtetutën dhe ligjet në fuqi”, thuhet në njoftimin e institucionit.

Në kuadër të hetimeve, Avokati i Popullit ka bërë të ditur se do të ndërmarrë të gjitha veprimet e nevojshme, përfshirë mbledhjen e informatave dhe dokumentacionit përkatës nga autoritetet kompetente, në përputhje me mandatin kushtetues dhe ligjor./A.K/

Continue Reading

Aktualitet

Haxhiu kërkon nga BE-ja hapjen e rrugës për negociatat e anëtarësimit të Kosovës

Published

on

Ushtruesja e detyrës së presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu, ka thënë se Kosovës duhet t’i hapet rruga drejt negociatave për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Këto deklarata ajo i ka bërë në takim me eurodeputetin Riho Terras, i cili gjithashtu është raportues i përhershëm i Parlamentit  Evropian për Kosovën.

Haxhiu ka deklaruar se aplikimi i Kosovës për anëtarësim në Bashkimin Evropian duhet të trajtohet pa vonesa të mëtejshme dhe se përparimi i vendit duhet të vlerësohet mbi bazën e meritave.

Sipas Haxhiut, Kosova nuk kërkon përjashtim nga kriteret, por një proces të drejtë, i cili do t’i hapte rrugën marrjes së statusit të vendit kandidat dhe fillimit të negociatave për anëtarësim.

“U.D. Presidentja Haxhiu paraqiti përparimin e Kosovës në reformat evropiane, sundimin e ligjit dhe zhvillimin ekonomik, si dhe bashkëpunimin e ngushtë me institucionet e Bashkimit Evropian. Ajo vuri në pah se orientimi euroatlantik i Kosovës është i qartë, i qëndrueshëm dhe gëzon mbështetje të gjerë qytetare”, thuhet në komunikatën zyrtare të Presidencës.

 Bëhet e ditur se Haxhiu ka folur edhe për dialogun me Serbinë, çështjet e sigurisë dhe mungesën e përgjegjësisë për sulmin terrorist në Banjskë. Ajo theksoi se procesi evropian duhet të mbështetet në zbatimin e marrëveshjeve dhe në përgjegjësi të barabartë për të gjitha palët./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Studimi i studentit të UBT-së publikohet në revistën ndërkombëtare të indeksuar në Scopus

Published

on

By

Studenti i programit master Shkencat Ushqimore dhe Bioteknologji në UBT, Jasin Kadrija, ka shënuar një sukses të rëndësishëm akademik, pasi rezultatet e studimit të tij shkencor mbi pijen tradicionale të fermentuar boza janë publikuar në revistën ndërkombëtare Food. Science. Technology. Quality, me seli në Poloni dhe të indeksuar në bazën prestigjioze Scopus.

Punimi është realizuar në kuadër të temës së masterit, nën mentorimin e stafit akademik të UBT-së, duke trajtuar karakteristikat dhe potencialin e kësaj pijeje tradicionale përmes metodave bashkëkohore të kërkimit shkencor.

Ky publikim paraqet një tjetër dëshmi të cilësisë së studimeve pasuniversitare në UBT dhe të përkushtimit të institucionit për ta integruar kërkimin shkencor në procesin mësimor. Përmes angazhimit në projekte kërkimore dhe publikimeve në revista të njohura ndërkombëtare, studentët e UBT-së kanë mundësinë të kontribuojnë në avancimin e dijes dhe të bëhen pjesë e komunitetit shkencor global.

Publikimi në një revistë të indeksuar në Scopus konfirmon standardet e larta akademike të punimit dhe rëndësinë e bashkëpunimit ndërmjet studentëve dhe profesorëve në zhvillimin e kërkimit shkencor.

Continue Reading

Të kërkuara