Lajmet

Analizë: Pesë mënyra për të kuptuar se COVID-19 është bërë endemik

Nëse shohim që shtrimet në spital vazhdojnë të ulen dhe të mbeten të qëndrueshme, kjo do të sugjerojë endemizëm.

Published

on

Së fundmi u publikua një përditësim i strategjisë kombëtare për COVID-19, i krijuar për të menaxhuar virusin në mënyrë që shumica e amerikanëve të mund t’i kthehen jetës së përditshme pa ndërprerje.

Vendi po kalon në një fazë të re në të cilën kërcënimi COVID-19 ndryshon nga “pandemik” në “endemik”. Kjo do të thotë se virusi do të vazhdojë të qarkullojë brenda popullatës, por me ritme të ulëta ose sezonale. Strategjia e përditësuar duhet të na mbushë me optimizëm. Por ne duhet të jemi edhe më të kujdesshëm.

“Ndërsa shkojmë drejt një jete të kontrolluar nga COVID, do të jetë gjithnjë e rëndësishme të vlerësojmë ndryshimet në kohë reale në virus dhe ndikimin e tij në komunitet, sepse ne e dimë se sa i paparashikueshëm mund të jetë ky virus”, tha Dr. Atul Nakhasi, një mjek internist në Qendrën ambulatore Martin Luther King Jr. në Los Anxhelos.

Si mund ta dimë nëse është e sigurt të demaskojmë dhe të rifillojmë aktivitetet tona normale? Çfarë sinjalesh duhet të kërkojmë për të përcaktuar nëse duhet të rifillojmë distancimin social? Më poshtë janë pesë tregues që mund të na japin përgjigje.

1. Numrat e rasteve:

Në Los Anxhelos, ku punon Nakhasi, zyrtarët e shëndetit publik kanë zhvilluar një sistem alarmi të krijuar për të sinjalizuar nivelin e rrezikut të virusit. Nëse numri i rasteve të reja qëndron nën 200 për 100 mijë njerëz, atëherë niveli i rrezikut mbetet i ulët.

Megjithëse vaksinimi luan një rol kyç në mbajtjen e ulët të numrit të rasteve, nuk është mënyra e vetme për të arritur atje. Shumica e njerëzve që infektohen me COVID-19 zhvillojnë njëfarë niveli imuniteti ndaj virusit. Infeksionet e përhapura të kombinuara me vaksinat kanë bërë që një grup shkencëtarësh të përcaktojnë se 73% e amerikanëve janë të paktën tani për tani, imun ndaj omicron, variantit dominues. Ata thonë se përqindja mund të rritet në 80% deri në mes të marsit.

2. Shtrirjet në spital:

Nëse shohim që shtrimet në spital vazhdojnë të ulen dhe të mbeten të qëndrueshme, kjo do të sugjerojë endemizëm. CDC është larguar nga numrat e rasteve për t’u përqëndruar në shtrimet në spital. Kjo sepse, edhe nëse numri i përgjithshëm i raportuar i rasteve mbetet i ulët, një rritje e shtrimeve në spital mund të tregojë se virusi ka pësuar mutacion dhe rreziku i infeksionit mund të rritet me shpejtësi.

“Një fazë e re e pandemisë kërkon një rikalibrim të metrikës që nënvizon drejtpërdrejt ndikimin e vërtetë të popullsisë”, tha shefi i Inovacionit në Spitalin e Fëmijëve të Bostonit John Broënstein, P.h.D.

“Ndërsa rastet janë shkëputur nga sëmundja e rëndë, numrat e shtrimeve në spital do të vazhdojnë të jenë një tregues i fuqishëm mbi të cilin mund të mbështetet shëndeti publik”, shtoi ai.

3. Shkalla e vdekjeve:

Sipas Jodie Guest, një epidemiologe në Universitetin Emory, një masë e ashpërsisë së virusit është shkalla e vdekjeve. Nëse shohim më pak se 100 vdekje nga COVID-19 në ditë në mbarë vendin, sipas Guest, virusi ka arritur në fazën endemike. Natyrisht, do të na duhet të vëzhgojmë variantet dhe rajonet e veçanta të vendit ku përhapja e komunitetit mund të jetë e ndryshme.

4. Mostrat e ujërave të zeza:

Ujërat e zeza që rrjedhin nëpër sistemet tona të kanalizimeve mund të na tregojnë shumë për sëmundjet që mund të qarkullojnë në komunitet. Në fakt, të dhënat nga Sistemi Kombëtar i Mbikëqyrjes së Ujërave të Zeza të CDC-së treguan se 70% e objekteve të ujërave të zeza zbuluan se nivelet e virusit ishin ulur në krahasim me dy javë më parë, një tjetër shenjë që rastet e COVID-19 janë në rënie.

Mostrat e ujërave të zeza janë veçanërisht të rëndësishme sepse njerëzit e largojnë virusin kur janë në fazat e hershme të infeksionit. Kjo do të thotë që ne mund të identifikojmë shkallët në rritje të infeksionit edhe para se njerëzit të fillojnë të shfaqin simptoma.

Dr. Ted Smith, një profesor i asociuar i mjekësisë mjedisore në Shkollën e Mjekësisë të Universitetit të Louisville, tha se përqendrimet e ujërave të zeza po bien në Amerikën e Veriut. Megjithëse ai paralajmëron se normat e infeksionit zakonisht bien në pranverë dhe verë, gjenomika është mbështetëse e një situate të prishur.

5. Grupet e shpërthimit:

Nëse kemi mësuar ndonjë gjë për COVID-19, është se është shumë ngjitës. Kjo do të thotë që zyrtarët e shëndetit publik duhet të jenë në gjendje të identifikojnë grupet e shpërthimeve në shkolla dhe vendet e punës, të cilat ka të ngjarë të paraqesin nivele në rritje të sëmundjes.

Një paralajmërim i madh:

Ndërsa kalojmë në fazën endemike të virusit, shumë njerëz do të tundohen të mendojnë se COVID është një gjë e së kaluarës. Çdo komunitet është i ndryshëm. Shkalla e vaksinimit në Vermont është rreth 80%, ndërsa në Alabama është afër 50%. Banorët e këtyre dy shteteve po përballen me dy skenarë shumë të ndryshëm në muajt në vijim.

Po kështu, edhe në qytete si Los Anxhelosi, Nakhasi paralajmëroi se është me të vërtetë e rëndësishme për ne të njohim ndikimin disproporcional që ky virus ka pasur në komunitetet tona me burime të pamjaftueshme dhe të cenueshme dhe t’i japim përparësi shëndetit, mirëqenies dhe jetës, ndërsa përgatitemi për rritje të radhës.

Gjithashtu, vetëm për shkak se më pak prej nesh sëmuren, nuk do të thotë se nuk duhet të marrim masa paraprake të zgjuara si larja e duarve dhe vazhdimi i marrjes së vaksinave përforcuese kur rekomandohet.

“Ne jemi në një fazë endemike kur rastet, shtrimet në spital dhe vdekjet kanë arritur një gjendje të qëndrueshme. “Mos harroni, megjithatë, se ‘endemik’ nuk është i njëjtë me ‘jo i rrezikshëm’”, tha Dr. Megan Ranney, një mjeke praktikuese dhe dekane në Shkollën e Shëndetit Publik të Universitetit Brown./UBTNews/

lajme

UBT përmbyll edicionin e 15-të të Konferencës Ndërkombëtare, duke bashkuar mijëra pjesëmarrës nga e gjithë bota

Published

on

By

Me shkëmbim të dijes, prezantim të hulumtimeve shkencore dhe forcim të bashkëpunimit ndërkombëtar, UBT ka përmbyllur me sukses edicionin e 15-të të Konferencës Ndërkombëtare për Biznes, Teknologji dhe Inovacion, duke konfirmuar edhe një herë rolin e tij si një nga platformat më të rëndësishme akademike në rajon.

Konferenca mblodhi mijëra pjesëmarrës, përfshirë akademikë, studiues, ekspertë të fushave të ndryshme, profesionistë dhe studentë nga dhjetëra vende të botës, duke e shndërruar UBT-në në një pikëtakim të rëndësishëm të ideve, përvojave dhe perspektivave ndërkombëtare.

Gjatë ditëve të zhvillimit, Parku Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik i UBT-së në Lipjan u bë hapësirë e diskutimeve shkencore, prezantimeve kërkimore dhe debateve mbi zhvillimet që po e formësojnë të ardhmen e shoqërisë. Përmes më shumë se 24 konferencave të specializuara dhe ndërdisiplinare, pjesëmarrësit trajtuan tema që përfshijnë inteligjencën artificiale, teknologjinë, mjekësinë, arkitekturën, ekonominë, psikologjinë, edukimin, drejtësinë, inxhinierinë, komunikimin, median dhe shëndetin publik.

Një rëndësi e veçantë iu kushtua ndërthurjes së kërkimit shkencor me nevojat e industrisë dhe zhvillimet shoqërore, duke krijuar mundësi të reja për bashkëpunim ndërmjet institucioneve akademike, profesionistëve dhe partnerëve ndërkombëtarë.

Në ceremoninë përmbyllëse, Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, vlerësoi angazhimin e pjesëmarrësve, organizatorëve dhe partnerëve ndërkombëtarë, duke theksuar rëndësinë e vazhdimit të kësaj tradite akademike dhe të krijimit të hapësirave të reja për zhvillimin e shkencës dhe inovacionit.

“Përmbyllja e këtij edicioni është dëshmi e fuqisë së bashkëpunimit ndërkombëtar dhe e përkushtimit tonë për të krijuar një mjedis ku dija, kërkimi shkencor dhe inovacioni shndërrohen në vlera konkrete për shoqërinë. UBT do të vazhdojë të investojë në ndërkombëtarizimin e arsimit dhe në fuqizimin e Kosovës si një destinacion i rëndësishëm për shkencën dhe zhvillimin akademik”, u shpreh Rektori Hajrizi.

Përgjatë konferencës, studiues nga Evropa, Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Azia dhe rajoni i Ballkanit prezantuan rezultate kërkimore, analiza dhe qasje të reja për sfidat bashkëkohore, duke kontribuar në zgjerimin e perspektivave shkencore dhe në ndërtimin e urave të reja të bashkëpunimit.

Programi përfshiu konferenca të veçanta në fusha si inxhinieria ndërtimore, shkencat mjekësore, infermieria dhe psikologjia, ekonomia dhe menaxhmenti, arkitektura dhe planifikimi hapësinor, edukimi, komunikimi dhe media, si dhe mjedisi, energjetika dhe zhvillimi i qëndrueshëm.

Përtej prezantimeve dhe diskutimeve akademike, edicioni i 15-të krijoi mundësi për shkëmbimin e përvojave, zhvillimin e ideve të reja dhe krijimin e partneriteteve që mund të shërbejnë si bazë për projekte të ardhshme kërkimore dhe profesionale.

Me përmbylljen e këtij edicioni, UBT riafirmon përkushtimin për avancimin e kërkimit shkencor, promovimin e inovacionit dhe zgjerimin e bashkëpunimit ndërkombëtar, duke e vendosur Kosovën gjithnjë e më shumë në hartën e aktiviteteve akademike dhe shkencore të përmasave globale.

Continue Reading

Lajmet

Inovacioni dhe Dizajni i Integruar në qendër të vëmendjes së Konferencës Ndërkombëtare të UBT-së

Published

on

By

UBT organizoi edicionin e 15-të të Konferencës Ndërkombëtare Shkencore, duke mbledhur në Kampusin Inovativ në Lipjan emra të njohur të fushës akademike dhe shkencore.

Në kuadër të kësaj ngjarjeje madhore, u mbajt Konferenca Ndërkombëtare për Dizajnin e Integruar (IC-ID 2026), e cila shërbeu si një platformë për diskutimin e ndikimit të teknologjisë, inteligjencës artificiale, estetikës dhe materialeve të qëndrueshme në zhvillimin e dizajnit bashkëkohor, arkitekturës dhe modës.

Në këtë kuadër të konferencës u prezantuan punimet e studiuesve dhe akademikëve me temat e tyre përkatëse:

Arbresha Hoxha – Impact of Artificial Intelligence on Graphic Design

Aferdita Statovci – Beyond the Runway: Fashion Show and Fashion Exhibition as Modes of Presentation

Milot Gusia – Graphic Design in the Early Seventies in Kosovo – Case Study: “Kosovarja” Magazine

Olta Komoni & Albulena Bilalli – Time machine

Enea Curri & Albulena Bilalli – Inspiration in Fashion Design

Mevludin Shabani, Besnik Skenderi & Arirana Gjoni – Design Material Recommendation Reliability Framework (DMRRF): A Pilot Methodology for Assessing AI-Generated Material Recommendations in Engineering Design

Uran Krasniqi – Unwanted Authorship: Analysis of an Enforced Visual Trilogy

Kaltrina Veselaj Shllaku & Visar Shllaku – Visual Interpretation of the Same Texts by Students and Artificial Intelligence: A Comparative Analysis of Illustrations

Arsa Lleshil, Olta Komoni & Albulena Bilalli – Perceptions of Credibility

Mira Bajraktari, Jeta Bajraktari, Erza Thaqi, Jehona Ndrecaj & Albulena Bilalli – The Impact of Fast Fashion on Consumer Behavior and Purchasing Preferences

Ylber Limani & Venera Thaçi – AI in Interior Design: The Co-evolution of Creativity and Technological Innovation

Ylber Limani & Bekim Sele – Multidimensional Impacts of Film Festivals: Empirical Insights from DOKUFEST, Kosovo

Ardita Rizvanolli – Details make the difference: Recontextualizing traditional Albanian garment elements and ornaments in contemporary fashion design

Nexhat Çoçaj – The fireplace in contemporary interior design: between cultural heritage and modern aesthetics

Naim Ostergllava – Development and comparative material selection of mycelium-based biocomposites for sustainable product design using Ashby methodology and CES EduPack

Ariana Gjonil – Design for Longevity in Fashion: A Conceptual Framework Linking Emotional Aesthetics and Garment Adaptability

Besfort Salihu – The Architecture of Silence “Feelings Absorbed” as a 3D Visual Metaphor for Systemic Censorship, Sensory Deprivation, and Emotional Suppression

Hana Kasëmi, Hera Thaqi & Albulena Bilalli – Media Literacy in Kosovo: Policies, Institutional Practices, and the Role of RTK in the Digital Age

Muharrem Sejdiu & Halil Hasil – Anthropometry and ergonomics in The Interior Design of children’s nurseries in the Municipal ity of GJAKOVA

Ardita Rizvanolli – The impact of artificial intelligence on interior design: Opportunities, challenges and perspectives for contemporary development

Laureta Obrazhda, Vesa Bibaj, Tringa Mustafa & Albulena Bilalli – The Role of Accessories in Completing an Outfit

Diona Alickaj – Assessment of the impact of the integrated redesign in university outdoor spaces on student well-being

Filiz Aliu, Ernesa Tahiri, Ylleza Syla & Albulena Bilalli – The role of colour clothing in design

Arberesha Hoxha & Greta Ahma – Explainable Machine Learning for Analyzing Player Behavior and Engagement in Video Games

Ariana Gjonil & Drenushë Sylaj Kllokoqil – Renewal and Reuse as Creative Strategies in Fashion Design

Nita Statovci – Epitaph of Craftsmanship: A Cultural Reflection

Riccardo Baccani – AI Workflows Design: Generative AI for Video Narrations in the Art and Design field

Pavarsi Mehmetil & Rrahim Sejdiu – The application of 3D technology in the maintenance of timber structures

Continue Reading

Aktualitet

Arsimi si mjet për integrimin evropian, në fokus të tryezës shkencore në UBT

Published

on

By

Roli i arsimit në procesin e integrimit evropian të Kosovës, cilësia e të nxënit dhe përgatitja e të rinjve për sfidat e së ardhmes evropiane ishin në fokus të tryezës shkencore me temën “Arsimi si mjet për integrimin evropian: A po i përgatit Kosova të rinjtë për të ardhmen evropiane?”, e organizuar më 24 tetor 2026 në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së.

Tryeza u mbajt në kuadër të Konferencës së 15-të Ndërkombëtare për Shkencat Politike dhe Studimet e Sigurisë, në kuadër të Modulit Jean Monnet AKIL-EU (Advancing Kosovo’s European Integration through Learning about the EU), i bashkëfinancuar nga Bashkimi Evropian.

Diskutimi u përqendrua në sfidat dhe mundësitë e sistemit arsimor në Kosovë, duke vënë në pah rëndësinë e arsimit cilësor, zhvillimit të kompetencave themelore, përgatitjes profesionale të mësimdhënësve dhe transformimit digjital në funksion të perspektivës evropiane të vendit.

Në hapje të tryezës, Prof. Assoc. Dr. Manjola Zaçellari, koordinatore akademike e Modulit Jean Monnet AKIL-EU, theksoi se integrimi evropian nuk është vetëm proces politik, juridik dhe institucional, por edhe proces arsimor, kulturor dhe shoqëror, i cili kërkon investim të vazhdueshëm në kapitalin njerëzor.

Sipas saj, përafrimi i legjislacionit me standardet evropiane dhe ndërtimi i institucioneve funksionale nuk janë të mjaftueshme pa një sistem arsimor që zhvillon mendimin kritik, kompetencat digjitale dhe aftësinë e të rinjve për të kontribuar në një shoqëri demokratike.

Një pjesë e rëndësishme e diskutimit iu kushtua rezultateve të PISA-s dhe sfidave që ato paraqesin për arsimin në Kosovë. Të dhënat e paraqitura në kuadër të tryezës evidentuan nevojën për ndërhyrje konkrete në forcimin e aftësive bazë në lexim, matematikë dhe shkencë, si dhe për përmirësimin e cilësisë së mësimdhënies dhe të nxënit.

Duke iu referuar këtyre sfidave, Zaçellari theksoi se rezultatet e vlerësimeve ndërkombëtare duhet të shërbejnë si pikënisje për reflektim dhe reforma konkrete, e jo për të fajësuar nxënësit apo mësimdhënësit. Ajo vuri në pah se përmirësimi i rezultateve arsimore kërkon politika të qëndrueshme, mbështetje për mësuesit dhe investime në kapacitetet institucionale.

Gjatë diskutimit u trajtua gjithashtu ndikimi i inteligjencës artificiale dhe teknologjive digjitale në arsim. U theksua se përdorimi i teknologjisë duhet të shërbejë për thellimin e të nxënit, zhvillimin e mendimit kritik dhe përgatitjen e të rinjve për kërkesat e një shoqërie gjithnjë e më të digjitalizuar, duke ruajtur njëkohësisht përgjegjësinë dhe etikën në përdorimin e saj.

Një tjetër çështje me rëndësi ishte lidhja ndërmjet arsimit, punësimit dhe inovacionit, si dhe krijimi i mundësive që të rinjtë ta ndërtojnë të ardhmen e tyre në Kosovë. Në këtë kontekst, u theksua rëndësia e bashkëpunimit ndërmjet universiteteve vendore dhe institucioneve evropiane, mobilitetit akademik dhe programeve si Erasmus+, të cilat mund të kontribuojnë në shkëmbimin e njohurive dhe forcimin e kapaciteteve vendore.

Tryeza trajtoi edhe rëndësinë e promovimit të vlerave evropiane përmes arsimit, duke nënvizuar se përgatitja e të rinjve për integrimin evropian nuk nënkupton vetëm njohjen e institucioneve të Bashkimit Evropian, por edhe zhvillimin e qytetarisë aktive, respektimin e mendimit ndryshe, përgjegjësinë shoqërore dhe pjesëmarrjen demokratike.

Në përfundim, u riafirmua nevoja që arsimi të shihet si një nga shtyllat themelore të integrimit evropian të Kosovës. Përgatitja e brezave të rinj kërkon jo vetëm reforma në kurrikula dhe institucione, por edhe mundësi të barabarta për të gjithë nxënësit dhe studentët, pavarësisht vendbanimit apo kushteve ekonomike e shoqërore.

Përmes Modulit Jean Monnet AKIL-EU, synohet të forcohet lidhja ndërmjet studimeve mbi Bashkimin Evropian, institucioneve arsimore, shoqërisë civile dhe të rinjve, duke nxitur diskutimin akademik dhe identifikimin e zgjidhjeve konkrete për avancimin e integrimit evropian të Kosovës.

Continue Reading

Vendi

Inovacionet farmaceutike dhe kërkimet e avancuara shkencore në Konferencën Ndërkombëtare të UBT-së

Published

on

By

Në kuadër të Konferencës Ndërkombëtare të UBT-së, edicioni i 16-të për Shkenca Farmaceutike dhe Natyrore (IC-PNS 2026) ka mbledhur në Kampusin e UBT-së hulumtues dhe ekspertë të shquar të kësaj fushe.

Në kuadër të kësaj ngjarjeje, pjesëmarrësit po trajtojnë zhvillimet më të fundit në hulumtimet kimike, terapitë e avancuara, mjekësinë e personalizuar dhe ndikimin e faktorëve mjedisorë e shëndetësorë në shkencat natyrore.

Në vijim janë prezantuar punimet e hulumtuesve me temat e tyre përkatëse:

  • Bujar Qazimi – Chemical profiling of leaves and flowers of Rosmarinus officinalis by LC-DAD-ESI-MS method
  • Elsa Hoti – Off-Label Drug Use: A Comparative Review of Regulatory Approaches
  • Gentiana Balaj – Chemical Structure Profiles of Cardiovascular Drugs Used Among Hypertensive Patients
  • Erza Berisha – UV-Vis Spectrophotometric Assessment of Metal-NSAID Interactions: A Study with Iron(III) and Copper(II)
  • Leonida Gashi – Glycemic Control and Its Determinants Among Patients with Diabetes Mellitus in Kosovo: A Cross-Sectional Study
  • Rina Hasani – Assessment of the Health Impacts of Environmental Pollution from KEK Activities on the Population of Obiliq Municipality
  • Rina Nexhipi – Hematological and Metabolic Effects of Azithromycin Administration in Adult Mus musculus
  • Gresa Halimi Syla – Bioisosteric Replacement and Its Applications in Drug Design and Development
  • Rrona Mallaki – Effects of Curcumin in Doxorubicin-Treated Mus musculus Mice
  • Dafina Krasniqi Hoxha – Herb-Drug Interactions in Primary Healthcare: Mechanisms, Clinical Significance, and the Pharmacist’s Role
  • Reita Muharremi – Personalized Medicine: Future Perspectives in the Treatment of Rare Genetic Diseases
  • Elsa Qenaj – Joubert Syndrome: A Rare Genetic Ciliopathy—Epidemiology, Molecular Pathogenesis, and Therapeutic Perspectives
  • Olta Shehu – Mucopolysaccharidoses: Molecular Basis, Clinical Spectrum, and Therapeutic Perspectives with Focus on Type I and III
  • Anjeza Temaj – Ribosome-Targeted Therapeutic Strategies for Severe Junctional Epidermolysis Bullosa and Other Genetic Diseases: From PTC Readthrough to Selective Ribosomal Editing
  • Shkumbin Hamza – From Monogenic to Polygenic Obesity: Genomic Insights, Cardiometabolic Comorbidities, and the Role of Vitamin D in Pediatric Respiratory Health
  • Yllka Gashi – Consanguinity, Rare Autosomal Recessive Disorders, and Ciliopathies in Southeast Europe: Genetic Architecture, Clinical Spectra, and Implications for Diagnosis and Counseling
  • Mendor Xharra – Ribosome Dynamics, p53 Signaling, and Polyploid Giant Cancer Cells: Emerging Therapeutic Targets in Oncology and Genetic Disease

Continue Reading

Të kërkuara