Lajmet
Analizë: Pesë mënyra për të kuptuar se COVID-19 është bërë endemik
Nëse shohim që shtrimet në spital vazhdojnë të ulen dhe të mbeten të qëndrueshme, kjo do të sugjerojë endemizëm.
Published
4 years agoon
By
Betim GashiSë fundmi u publikua një përditësim i strategjisë kombëtare për COVID-19, i krijuar për të menaxhuar virusin në mënyrë që shumica e amerikanëve të mund t’i kthehen jetës së përditshme pa ndërprerje.
Vendi po kalon në një fazë të re në të cilën kërcënimi COVID-19 ndryshon nga “pandemik” në “endemik”. Kjo do të thotë se virusi do të vazhdojë të qarkullojë brenda popullatës, por me ritme të ulëta ose sezonale. Strategjia e përditësuar duhet të na mbushë me optimizëm. Por ne duhet të jemi edhe më të kujdesshëm.
“Ndërsa shkojmë drejt një jete të kontrolluar nga COVID, do të jetë gjithnjë e rëndësishme të vlerësojmë ndryshimet në kohë reale në virus dhe ndikimin e tij në komunitet, sepse ne e dimë se sa i paparashikueshëm mund të jetë ky virus”, tha Dr. Atul Nakhasi, një mjek internist në Qendrën ambulatore Martin Luther King Jr. në Los Anxhelos.
Si mund ta dimë nëse është e sigurt të demaskojmë dhe të rifillojmë aktivitetet tona normale? Çfarë sinjalesh duhet të kërkojmë për të përcaktuar nëse duhet të rifillojmë distancimin social? Më poshtë janë pesë tregues që mund të na japin përgjigje.
1. Numrat e rasteve:
Në Los Anxhelos, ku punon Nakhasi, zyrtarët e shëndetit publik kanë zhvilluar një sistem alarmi të krijuar për të sinjalizuar nivelin e rrezikut të virusit. Nëse numri i rasteve të reja qëndron nën 200 për 100 mijë njerëz, atëherë niveli i rrezikut mbetet i ulët.
Megjithëse vaksinimi luan një rol kyç në mbajtjen e ulët të numrit të rasteve, nuk është mënyra e vetme për të arritur atje. Shumica e njerëzve që infektohen me COVID-19 zhvillojnë njëfarë niveli imuniteti ndaj virusit. Infeksionet e përhapura të kombinuara me vaksinat kanë bërë që një grup shkencëtarësh të përcaktojnë se 73% e amerikanëve janë të paktën tani për tani, imun ndaj omicron, variantit dominues. Ata thonë se përqindja mund të rritet në 80% deri në mes të marsit.
2. Shtrirjet në spital:
Nëse shohim që shtrimet në spital vazhdojnë të ulen dhe të mbeten të qëndrueshme, kjo do të sugjerojë endemizëm. CDC është larguar nga numrat e rasteve për t’u përqëndruar në shtrimet në spital. Kjo sepse, edhe nëse numri i përgjithshëm i raportuar i rasteve mbetet i ulët, një rritje e shtrimeve në spital mund të tregojë se virusi ka pësuar mutacion dhe rreziku i infeksionit mund të rritet me shpejtësi.
“Një fazë e re e pandemisë kërkon një rikalibrim të metrikës që nënvizon drejtpërdrejt ndikimin e vërtetë të popullsisë”, tha shefi i Inovacionit në Spitalin e Fëmijëve të Bostonit John Broënstein, P.h.D.
“Ndërsa rastet janë shkëputur nga sëmundja e rëndë, numrat e shtrimeve në spital do të vazhdojnë të jenë një tregues i fuqishëm mbi të cilin mund të mbështetet shëndeti publik”, shtoi ai.
3. Shkalla e vdekjeve:
Sipas Jodie Guest, një epidemiologe në Universitetin Emory, një masë e ashpërsisë së virusit është shkalla e vdekjeve. Nëse shohim më pak se 100 vdekje nga COVID-19 në ditë në mbarë vendin, sipas Guest, virusi ka arritur në fazën endemike. Natyrisht, do të na duhet të vëzhgojmë variantet dhe rajonet e veçanta të vendit ku përhapja e komunitetit mund të jetë e ndryshme.
4. Mostrat e ujërave të zeza:
Ujërat e zeza që rrjedhin nëpër sistemet tona të kanalizimeve mund të na tregojnë shumë për sëmundjet që mund të qarkullojnë në komunitet. Në fakt, të dhënat nga Sistemi Kombëtar i Mbikëqyrjes së Ujërave të Zeza të CDC-së treguan se 70% e objekteve të ujërave të zeza zbuluan se nivelet e virusit ishin ulur në krahasim me dy javë më parë, një tjetër shenjë që rastet e COVID-19 janë në rënie.
Mostrat e ujërave të zeza janë veçanërisht të rëndësishme sepse njerëzit e largojnë virusin kur janë në fazat e hershme të infeksionit. Kjo do të thotë që ne mund të identifikojmë shkallët në rritje të infeksionit edhe para se njerëzit të fillojnë të shfaqin simptoma.
Dr. Ted Smith, një profesor i asociuar i mjekësisë mjedisore në Shkollën e Mjekësisë të Universitetit të Louisville, tha se përqendrimet e ujërave të zeza po bien në Amerikën e Veriut. Megjithëse ai paralajmëron se normat e infeksionit zakonisht bien në pranverë dhe verë, gjenomika është mbështetëse e një situate të prishur.
5. Grupet e shpërthimit:
Nëse kemi mësuar ndonjë gjë për COVID-19, është se është shumë ngjitës. Kjo do të thotë që zyrtarët e shëndetit publik duhet të jenë në gjendje të identifikojnë grupet e shpërthimeve në shkolla dhe vendet e punës, të cilat ka të ngjarë të paraqesin nivele në rritje të sëmundjes.
Një paralajmërim i madh:
Ndërsa kalojmë në fazën endemike të virusit, shumë njerëz do të tundohen të mendojnë se COVID është një gjë e së kaluarës. Çdo komunitet është i ndryshëm. Shkalla e vaksinimit në Vermont është rreth 80%, ndërsa në Alabama është afër 50%. Banorët e këtyre dy shteteve po përballen me dy skenarë shumë të ndryshëm në muajt në vijim.
Po kështu, edhe në qytete si Los Anxhelosi, Nakhasi paralajmëroi se është me të vërtetë e rëndësishme për ne të njohim ndikimin disproporcional që ky virus ka pasur në komunitetet tona me burime të pamjaftueshme dhe të cenueshme dhe t’i japim përparësi shëndetit, mirëqenies dhe jetës, ndërsa përgatitemi për rritje të radhës.
Gjithashtu, vetëm për shkak se më pak prej nesh sëmuren, nuk do të thotë se nuk duhet të marrim masa paraprake të zgjuara si larja e duarve dhe vazhdimi i marrjes së vaksinave përforcuese kur rekomandohet.
“Ne jemi në një fazë endemike kur rastet, shtrimet në spital dhe vdekjet kanë arritur një gjendje të qëndrueshme. “Mos harroni, megjithatë, se ‘endemik’ nuk është i njëjtë me ‘jo i rrezikshëm’”, tha Dr. Megan Ranney, një mjeke praktikuese dhe dekane në Shkollën e Shëndetit Publik të Universitetit Brown./UBTNews/
Lajmet
Dizajnerët kosovarë prezantojnë Kosovën në Eurovision përmes modës
Published
2 hours agoon
May 17, 2026By
UBT News
Kosova është e pranishme në Eurovision përmes krijimtarisë së dizajnerëve të saj, ndonëse nuk merr pjesë si shtet në garë.
Dy dizajnerët kosovarë, Valdrin Sahiti dhe Drenusha Xharra, kanë veshur prezantuesen e finales së Eurovision Song Contest 2025, Victoria Swarovski, në skenën që u mbajt në Vjenë.
Sipas mediave ndërkombëtare, Sahiti ka dizajnuar një fustan në ngjyrë smerald-jeshile me detaje që theksojnë siluetën, ndërsa Xharra është autore e një fustani ngjyrë vjollcë të veshur gjatë mbrëmjes finale.
Kjo prani vlerësohet si një përfaqësim i rëndësishëm i dizajnit kosovar në një nga skenat më të mëdha ndërkombëtare të muzikës dhe televizionit.
Lajmet
Alis drithëron skenën e finales së Eurovision 2026 me “Nan”
Published
3 hours agoon
May 16, 2026By
UBT News
Këngëtari nga Shkodra, Alis Kallaçi, ka dhuruar një performancë të fuqishme dhe plot emocion në finalen e Eurovision 2026, ku u ngjit i pesti në renditje me këngën “Nan”.
Pas paraqitjes së suksesshme në gjysmëfinale, Alis performoi edhe njëherë në skenën madhështore në Vjenë, duke sjellë një interpretim që kombinoi emocionin, energjinë dhe një prezantim unik artistik. Pjesë e performancës ishte sërish aktorja Rajmonda Bulku, e cila me praninë e saj i dha këngës një dimension simbolik dhe emocional, duke theksuar mesazhin për figurën e nënës shqiptare.
Performanca u shoqërua me flamurin kuqezi dhe një atmosferë elektrizuese në sallë, ndërsa publiku reagoi me duartrokitje dhe brohoritje të shumta. Ekspertët e Eurovisionit e kanë cilësuar Alisin si një nga vokalet më të spikatura të këtij edicioni.
Paraqitja e Shqipërisë në finalen e madhe u konsiderua një moment krenarie për publikun shqiptar dhe një nga performancat më emocionale të natës.
Lajmet
“Inside Politics with Anisa” sjell diskutim të thellë mbi gjeopolitikën dhe sfidat globale me profesorin Alfred Marleku
Published
4 hours agoon
May 16, 2026By
ubtnews
Në episodin më të ri të podcastit “Inside Politics with Anisa”, i ftuar ishte profesori i njohur i marrëdhënieve ndërkombëtare dhe gjeopolitikës, Alfred Marleku, me të cilin u zhvillua një debat i gjerë dhe aktual mbi zhvillimet globale, sigurinë ndërkombëtare dhe pozicionin e Kosovës në një botë gjithnjë e më të polarizuar.
Ky episod solli një analizë të thelluar të sfidave gjeopolitike që po tronditin botën, duke u fokusuar në ndikimin e luftës në Ukrainë, tensionet në Lindjen e Mesme, rivalitetin mes fuqive të mëdha dhe reflektimin e tyre në Ballkan dhe veçanërisht në Kosovë.
Profesori Marleku foli për sinjalet shqetësuese që po shfaqen në rajon, duke theksuar se Ballkani vazhdon të mbetet një hapësirë me rëndësi strategjike për interesat globale. Ai analizoi ndryshimet në arkitekturën e sigurisë pas luftës në Ukrainë, duke vlerësuar se rajoni po hyn në një periudhë të re sfidash, ku ndikimet politike, ekonomike dhe ushtarake mund të ndihen më fuqishëm se më parë.
Në diskutim u trajtua edhe tensioni mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës, si dhe mundësia që përshkallëzimi i konflikteve globale të ketë pasoja direkte për Evropën dhe Ballkanin. Profesori Marleku vlerësoi se shtetet e vogla, përfshirë Kosovën, duhet të jenë shumë më të përgatitura institucionalisht për t’u përballur me krizat e reja ndërkombëtare.
Një pjesë e rëndësishme e bisedës iu kushtua politikës së jashtme të Kosovës, sfidave të saj strategjike dhe nevojës për një qasje më të koordinuar në raport me partnerët ndërkombëtarë. U diskutua edhe mbi neutralitetin politik në kohë krizash globale, ku profesori Marleku theksoi se në një botë të polarizuar, aleancat strategjike mbeten jetike për sigurinë dhe stabilitetin.
Po ashtu, në podcast u analizuan çështjet e sigurisë energjetike dhe ekonomike, duke ngritur pyetjen se sa e ekspozuar mbetet Kosova ndaj krizave globale dhe çfarë hapash duhet të ndërmerren për të rritur qëndrueshmërinë institucionale dhe kombëtare.
Podcasti “Inside Politics with Anisa” vazhdon të sjellë diskutime dhe analiza profesionale mbi politikën, shoqërinë dhe zhvillimet globale, duke krijuar një hapësirë reflektimi dhe debati për çështjet më të rëndësishme të kohës.
Lajmet
Caktohen numrat e partive politike për zgjedhjet e 7 qershorit
Published
13 hours agoon
May 16, 2026By
UBTNews
Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) ka hedhur shortin për renditjen e subjekteve politike të certifikuara në fletëvotimin për zgjedhjet parlamentare të 7 qershorit.
Sipas shortit të tërhequr nga KQZ-ja, Lëvizja Vetëvendosje në fletëvotim do ta ketë numrin 116, ndërsa Partia Demokratike e Kosovës do të garojë me numrin 125.
Lidhja Demokratike e Kosovës do të mbajë numrin 113, kurse Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës do të paraqitet me numrin 128. Ndërkaq, Partia Socialdemokrate në zgjedhje do të garojë me numrin 129.
Zgjedhjet për Kuvendin e Kosovës do të mbahen më 7 qershor të këtij viti.
Sipas të dhënave të KQZ-së, për 120 ulëse në Kuvendin e Kosovës do të garojnë 23 subjekte politike me gjithsej 917 kandidatë.
Dizajnerët kosovarë prezantojnë Kosovën në Eurovision përmes modës
Alis drithëron skenën e finales së Eurovision 2026 me “Nan”
“Inside Politics with Anisa” sjell diskutim të thellë mbi gjeopolitikën dhe sfidat globale me profesorin Alfred Marleku
Caktohen numrat e partive politike për zgjedhjet e 7 qershorit
Ditari: Çfarë ngjarjesh shënuan datën 16 maj 1993-1998?
Vizita e Marta Kos në Prishtinë: BE kërkon stabilitet politik, Kurti insiston në statusin e kandidatit
Drake publikon tre albume njëherësh, në mesin e tyre edhe një artiste shqiptare
REL: Shqipëria bëhet gati për të dërguar trupa në Gazë
Trump dhe Xi mbyllin samitin pa marrëveshje konkrete tregtare
Të kërkuara
-
Lajmet3 months agoUBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
-
Lajmet2 months agoKoordinatorja e projektit AKIL-EU në UBT, prof. Manjola Zaçellari, referon në University of Oxford
-
Live3 months agoKryegjykatësi Smith III shpall mbylljen e çështjes gjyqësore
-
Lajmet3 months agoPërfundon seanca e sotme në Hagë për pengim të drejtësisë
