Lajmet

Ambasada amerikane: Kosovës i duhet vetting sistematik

Published

5 years ago

on

Publiku në Kosovë dëshiron që ta shohë jetësimin e procesit të vetting-ut në drejtësi, thotë këshilltarja e përhershme ligjore në Departamentin amerikan të Drejtësisë, Lana Morton-Owens. Në këtë intervistë për emisionin për sundim të ligjit ‘Iustitia’, që është bashkëprodhim i Radios Evropa e Lirë dhe Betimi për Drejtësi, Morton-Owens thotë se si procesi i vetting-ut, po ashtu edhe nisma për Ligjin për konfiskimin e pasurisë së pajustifikueshme, duhet të hartohen me kujdes.

Sa i përket vetting-ut, ajo thotë se ky proces duhet të bëhet përmes një qasjeje sistematike dhe në të gjitha institucionet, jo vetëm në ato të drejtësi. Sipas saj, propozimet aktuale për këtë, nuk ofrojnë detaje se si Kosova mëton që ta bëjë procesin e vetting-ut.

Vetting-u është proces i rivlerësimit të figurës së prokurorëve dhe gjyqtarëve dhe ka për qëllim rritjen e tyre profesionale, luftimin e korrupsionit dhe ndikimin e krimit të organizuar, politikës apo elementëve të tjerë të paligjshëm në dhënien e drejtësisë.

Sipas Morton-Owens, propozimi që konfiskimi i pasurisë të jetë përmes një procesi civil është gjë e mirë, por ajo tërheq vërejtjen se kjo gjë duhet të bëhet me shumë kujdes.

Duke folur për ligjet që duhet të amendamentohen, ajo përmend Ligjin për përgjegjësinë disiplinore, ku thotë se për shkak të një gabimi, ky ligj nuk po lejon që të suspendohen gjyqtarët dhe prokurorët që bëjnë shkelje të rënda disiplinore.

Radio Evropa e Lirë: Raportet vendore dhe ndërkombëtare sugjerojnë se gjyqësori në Kosovë është në fazën e hershme të përgatitjes, ka mungesë së pavarësisë praktike, paanësisë dhe shumë herë është selektiv dhe persekutues. Sipas jush, a do ta përmirësonte vetting-u sistemin e drejtësisë dhe çfarë lloji i vetting-ut është zgjidhja më e mirë për Kosovën?

Lana Morton-Owens: Është një pyetje shumë e vështirë që t’i përgjigjem në mënyrë të drejtpërdrejtë dhe nuk dua që t’ju jap një mori skenarësh.

Gjëja e parë është që ju (Kosova) duhet të vendosni se çfarë nënkuptoni me vetting. Termi vetting, siç kuptohet, të paktën në Shtetet e Bashkuara, është që të vlerësoni rreziqet që një individmund të ketë për ekspozim ose turpërim të institucionit ku ata kanë qenë në pozita që kërkojnë besim. Pra, ne shikojmë nëse ai person mund të jetë subjekt i ryshfetit, a mund ai të vendoset në një pozicion që do të turpëronte ose diçka tjetër, institucionin ku punon. Pra, nëse flasim për këtë, kjo gjithmonë do të jetë e rëndësishme.

Mendoj se ne hyjmë në vështirësi… Siç e dini dhe ju, më 2009 dhe 2010, Kosova ka bërë vetting. Ai proces më pas u adoptua dhe u përshtat në Shqipëri.

Nuk mund të keni një sistem ku ju e bëni të njëjtën gjë vazhdimisht, si një vetting që u krye një herë.

Prandaj, nga perspektiva jonë, juve ju duhet një qasje sistematike dhe në një mënyrë që ka kuptim, sipas meje, dhe shpresoj të ketë kuptim edhe për publikun, është një lloj trekëndëshi, me të gjithë ata që kanë pozita që kërkojnë besimin e publikut. Dhe që të gjithë ata duhet të funksionojnë, në mënyrë që kjo të ecë përpara.

Ju duhet të bëni vlerësimin e performancës, duhet ta dini se kush po e kryen punën mirë dhe kush po performon dobët dhe në cilin aspekt dhe duhet t’i mbani përgjegjës nëse janë të paaftë.

Mendimi në mes të asaj që duket se është korrupsion, por mund të jetë thjesht paaftësi, është mendim i përhapur në Kosovë, të paktën prej asaj që unë kam parë. Pra, ka shumë raste kur dikush beson se diçka është korrupsion, por unë kam qenë dëshmitare, dhe më shumë duket si mungesë e aftësisë apo kapacitetit. Prandaj, ju duhet ta rregulloni atë proces.

Ju po ashtu duhet të rregulloni disiplinën. Duhet të jeni në gjendje që të keni sens të përgjegjësisë kur dikush bën diçka që s’do të duhej ta bënte. Asnjëra prej këtyre nuk do të rregullohej nga asnjë lloj vetting-u që unë kam dëgjuar se është propozuar. Prandaj, nëse ju nuk i bashkoni këto, më pas do të jetë një proces që vështirë se do të rregullohet.

Unë pajtohem se duhet të ketë një sistem, që është sistematik dhe i cili ripërsëritet, që të sigurojë që çdo person që mban një post publik duhet të besohet. Por, ju duhet të punoni së bashku me institucionet që keni, t’i forconi ato mekanizma dhe pajtohem, ndoshta do t’ju duhet një mekanizëm i ri, nuk mendoj se duhet të jetë mekanizëm ndërkombëtar – e dëgjova ministren e Drejtësisë (Albulena Haxhiu) që tha se duhet të jetë e Kosovës dhe ne e mbështesim këtë. Ky duhet të jetë proces që udhëhiqet nga Kosova dhe ne, si ndërkombëtarë, duhet t’iu ofrojmë ekspertizë.

Por, ngrihet pyetja se kush do të verifikojë ata që e kryejnë vetting-un. Mendoj se Grupi punues që është duke u themeluar, duhet të krijojë një mekanizëm që do të funksionojë për Kosovën, jo për SHBA-në dhe jo për shtetet tjera në Evropë, por një mekanizëm që do të funksionojë në Kosovë. Dhe po ashtu, ju duhet të jeni të kujdesshëm që të mos iu përsëriten gjërat që ndodhën në Shqipëri, sepse shumicës së qytetarëve tani po iu zhvillohen seancat për rastet e tyre në gjykata. Dhe nëse e gjymtoni sistemin, duke larguar nga puna në të njëjtën kohë një numër të madh të gjyqtarëve dhe prokurorëve, kjo nuk do të ndodhë dhe duhet tetë vjet që një person të bëhet gjykatës apo prokuror dhe si do t’i zëvendësoni ata, nëse largoni nga puna shumë (gjykatës dhe prokurorë) në të njëjtën kohë?

Prandaj, duke filluar nga lartë, duke verifikuar shefat dhe të gjithë ata që kanë pozita të larta dhe mos harroni, duhet të shikoni edhe stafin. Nëse flisni vetëm për gjyqësorin, bëni gabim. Ju duhet të shikoni në agjencitë kundër korrupsionit, në polici, në administratën tatimore, në njësitë për inteligjencë financiare, duhet t’i verifikoni që të gjithë. Kjo është një sfidë e madhe, por nëse doni që ta bëni mirë, duhet që ta planifikoni mirë dhe nëse arrini të krijoni diçka që është sistematike, do të shihni ndryshime të mëdha në sundimin e ligjit në Kosovë dhe vetëm përparim.

Radio Evropa e Lirë: Sipas jush, sa ka nevojë Kosova për një gjë të tillë tash?

Lana Morton-Owens: Është e vështirë të thuhet nga njëshi te dhjeta se ku qëndron Kosova dhe sa ka nevojë për vetting. Besoj se duhet të bëhen disa përmirësime. Nuk e di nëse unë do ta kisha vendosur vetting-un në të njëjtën listë prioritetesh, siç e ka vendosur Qeveria e re e Kosovës, por e respektoj faktin se ky proces është top-prioritet ose njëri nga prioritetet kryesore të qeverisë së re. Qytetarët kanë votuar për qeverinë dhe ky prioritet, është ajo që qytetarët po kërkojnë që të bëhet. Besoj se nuk është detyrë e imja që të them se vetting-u duhet të jetë më poshtë në listën e prioriteteve sepse kjo është ajo për të cilën qytetarët kanë kërkuar.

Radio Evropa e Lirë: A keni parë edhe ndonjë pikë të dobët në këto propozimet që janë prezantuar për procesin e vetting-ut?

Lana Morton-Owens: Nuk janë të mishëruara sa duhet. I kam lexuar të katër propozimet dhe thjesht nuk janë të mishëruara dhe nuk ka detaje të mjaftueshme që të kuptohet se si do të jetë mekanizmi, periudha kohore, kush do të jetë përgjegjës, mbi cilat kritere do të vendoset që të verifikohet një person dhe për shkak të mungesës së amendamentimit të Kushtetutës, sa i përket gjykatësve dhe prokurorëve do të duhet që Këshillat (gjyqësorë dhe prokuroril) t’i largojnë ata nga puna.

Mendoj se ka ende shumë punë për të bërë dhe besoj se këtë do ta bëjë Grupi i ri punues dhe të gjejë një mekanizëm i cili do të ishte i qartë dhe lehtë i zbatueshëm.

Në Kosovë ka shumë ligje, por ajo që ka rëndësi është zbatimi i tyre. Shumë nga ligjet që keni janë të sofistikuara dhe të draftuara mirë, por jo të zbatueshme në vend. Prandaj, shpresoj se çfarëdo që do të krijojë ky Grup punues, nëse është legjislacion, duhet të jetë i përpiluar mirë në mënyrë që të sigurojë se funksionon për Kosovën.

Kosova ka “persona që mund ta udhëheqin vetting-un”

Radio Evropa e Lirë: Më herët përmendët se kush do ta verifikojë edhe ata që e kryejnë vetting-un. A ka Kosova njerëz që janë të besueshëm për ta kryer këtë proces?

Lana Morton-Owens: Unë kam takuar një numër të madh njerëzish me integritet të lartë. Prandaj, po, Kosova ka qytetarë me integritet të lartë edhe brenda sektorit të drejtësisë, policisë dhe brenda të gjitha institucioneve. Pyetja që do të ngrihet është se si do të ja dëshmoni këtë publikut? Si do t’i tregoni publikut se njerëzit që po vendosin se kush ka integritetin e duhur për të udhëhequr sektorin e drejtësisë, policinë, agjencinë kundër korrupsionit. Duhet të tregoni një kriter se ata njerëz, që do ta udhëheqin këtë proces, kushdo që janë, edhe ata kanë kaluar në procesin e njëjtë. Mund të flas për SHBA-në, unë personalisht kaloj në një proces të verifikimit të sigurisë çdo tri vjet dhe çdo tri vjet, të gjitha informacionet e mia ndahen me hetuesit, të cilët vendosin nëse unë duhet të kem këtë status. Dhe ky proces është diçka që unë besoj në të dhe unë kam besim që të jem brenda sistemit dhe mendoj që njerëzit që do ta bëjnë vetting-un duhet t’i besojnë sistemit dhe po ashtu është e rëndësishme që edhe publiku të ketë besim në sistem.

Radio Evropa e Lirë: Që prej vitit 2013, Kosova ka përmirësuar bazën ligjore për luftën kundër krimit të organizuar dhe korrupsionit, përfshirë edhe për sekuestrimin dhe konfiskimin e pasurisë. Edhe pse baza ligjore vlerësohet si mjaft e avancuar, ka mungesë të rezultateve. A mund të jetë zgjidhje për këtë nisma e re e Ministrisë së Drejtësisë, sa i përket konfiskimit të pasurisë së pajustifikueshme ose a duhet që Kosova t’i përmbahet legjislacionit që aktualisht ka apo duhet që të vazhdohet tutje me koncept-dokumentin dhe të miratohet Ligji i ri për konfiskim, ashtu siç është paralajmëruar?

Lana Morton-Owens: Qeveria tashmë e ka miratuar koncept-dokumentin dhe ky proces tani do të ecë përpara drejt përpilimit të ligjit të ri.

Mendoj se është e rëndësishme të kuptohet se këto janë procese të ndryshme. Kemi të bëjmë me konfiskim penal dhe siç thatë edhe ju, Kosova ka disa prej ligjeve më të sofistikuara në botë, dhe jo vetëm për sa i përket konfiskimit, por edhe të kompetencave të zgjeruara për konfiskimin e pasurisë. Nga perspektiva e publikut, unë e kuptoj se sa frustuese mund të jetë që të keni një proces kaq të sofistikuar dhe të shihni një shifër të lartë të pasurisë, diku 180 milionë, që sekuestrohet, por jo edhe të konfiskohet. Nuk ka një përgjigje të mirë për këtë gjë, përveç se ka një zbatim të dobët të atij ligji dhe zbatim të dobët të atyre mekanizmave.

Së fundmi, me mbështetjen tonë, tani ka koordinator për konfiskim në çdo prokurori. Ne shpresojmë se kjo do të sjellë ekspertizë për çdo zyre (të prokurorive), në mënyrë që ata ta kuptojnë se si të sekuestrojë pasuritë në mënyrë të duhur dhe çfarë provash janë të nevojshme për këtë proces. Por, gjithashtu duhet të ketë përmirësim se çka ndodh kur ju sekuestroni një gjë, shembull një veturë, dhe menjëherë ajo veturë humb vlerën e saj nëse nuk e shisni dhe kjo gjë nuk është duke ndodhur tani për tani.

Prandaj, e kuptoj se pse qeveria e re është e frustruar për shkak të mungesës së konfiskimit të aseteve dhe gjithashtu e kuptoj se pse do të ishte shumë e tmerrshme për shtetin që të shohin persona, të cilët marrin rroga qeveritare, por që jetojnë më mirë sesa dikush që do të mund të jetonte me atë rrogë. Prandaj, i kuptoj qytetarët e Kosovës që një gjë e tillë është dëshpëruese për një person që ka rrogë mesatare dhe sheh se si disa persona kanë arritur që të përfitojnë më shumë.

Prandaj, ideja e konfiskimit civil, që është propozimi i ri, është një gjë e mirë. Mendoj se është një gjë që duhet të punohet me kujdes. Duhet ta keni parasysh procesin e drejtë gjyqësor dhe duhet ta merrni parasysh se ju shtet, keni respektuar procesin e drejtë gjyqësor, që prej se është hartuar Kushtetuta juaj dhe tani nuk mund të hiqni dorë nga kjo. Duhet të siguroheni që ka mekanizma të cilat do të sigurojnë që prona e dikujt nuk do të merret, pa u dhënë atyre mundësinë që të dalin para gjykatës. Duhet të siguroheni se do të ketë masa mbrojtëse, në mënyrë që të mos konfiskohet prona e një personi të pafajshëm.

Kosova ka disa probleme. E para, ju keni ekonomi joformale, keni një diasporë të madhe që ende kontribuon për ekonominë kosovare, ju keni ende probleme me qasjen në prona, si për pronat para dhe pas luftës. Prandaj, në Kosovë ka disa probleme specifike, që sipas meje, e bëjnë më sfiduese këtë proces.

Dhe problemi i fundit është që duhet të siguroheni që këto dy sisteme nuk do të ndeshen, pra konfiskimi penal dhe ai civil. Prandaj, duhet të keni një mekanizëm që të siguroheni se nuk do të thoni: “Nuk kemi prova të mjaftueshme për ta dërguar lëndën në një gjykatë penale, prandaj do ta dërgojmë lëndën në gjykatë civile”. Prandaj, si mekanizëm është diçka që mund të përdoret në mënyrë efektive në shumë shtete, përfshirë edhe shtetin tim, por duhet të hartohet me kujdes, në mënyrë që të mos shihet si hakmarrje ndaj kundërshtarëve apo individëve dhe që të zbatohet në mënyrë fer ndaj të gjithë qytetarëve në çdo rrethanë. Prandaj, ne mezi po presim të shohim se çfarë do të bëjë Grupi punues për këtë dhe më pas do të mund të japim një mendim zyrtar nëse një gjë e tillë do të ishte e zbatueshme në Kosovë.

Rishikimi Funksional “mund të sjell ndryshime të mrekullueshme”

Radio Evropa e Lirë: Sa e rëndësishme është për Ambasadën amerikane Strategjia për sundimin e ligjit në Kosovë?

Lana Morton-Owens: Shtetet e Bashkuara si dhe Bashkimi Evropian, Mbretëria e Bashkuar dhe shumica e komunitetit ndërkombëtar, ka qenë shumë i përfshirë në atë që ne e quajmë Rishikimi Funksional të sektorit të sistemit të drejtësisë, që prej se ka nisur. Ka investim të madh, në kuptimin e ekspertizës dhe kohës dhe ka disa rekomandime, që do të mund të sillnin ndryshime të mrekullueshme në Kosovë. Ky është një proces që Kosova e ka mirëpritur dhe për të cilin, unë mendoj se duhet të jetë krenare. Kosova vendosi që të shikojë sektorin e drejtësisë në tërësi për të parë se çfarë shkonte keq në këtë sektor dhe si do të mund ta ndryshojmë në një mënyrë sistematike. Është e rëndësishme që ajo strategji të shndërrohet në një plan veprimi dhe ai plan të zbatohet. Nuk besoj që mund të flasim për këtë apo atë rekomandim, por ne jemi krenar që Kosova po e zbaton këtë proces (Rishikimin Funksional), që po e udhëheqë rrugën për t’u siguruar se ky nuk ishte një proces politik, por një proces i udhëhequr nga shoqëria civile, ku ishin të përfshirë edhe zyrtarët nga gjyqësori, nga policia dhe të gjitha institucionet e tjera. SHBA-ja do të donte që ky proces të ecte përpara sa më shpejt që të jetë e mundur sepse mendoj se mund të vijnë ndryshime të mira. Shumica e ndryshimeve, për të cilat fola, janë në atë dokument.

Prioritetet në sektorin e drejtësisë

Radio Evropa e Lirë: Sipas mendimit tuaj, cili duhet të jetë prioriteti i parë për Ministrinë e Drejtësisë: Rishikimi Funksional, vetting-u apo Ligji për konfiskimin e pasurisë së pajustifikueshme?

Lana Morton-Owens: E mira e procesit politik është se as unë, as Ambasada amerikane nuk vendos se cili duhet të jetë prioriteti i parë i Ministrisë së Drejtësisë. Mendoj se ajo (ministrja e Drejtësisë, Albulena Haxhiu) është një ministre e zonja dhe do t’i vendosë vetë prioritetet e ministrisë së saj. Ne folëm për disa prej prioriteteve. Sigurisht, prioritet për Ambasadën amerikane është Rishikimi Funksional. Brenda këtij rishikimi ka pako ligjesh që kanë të bëjnë me ndryshimet në sistemin prokurorial, që do të sillnin më shumë përgjegjësi. Ka shumë gjëra në Rishikimin Funksional që ne do të donim që të zbatoheshin, prandaj ne do të donim që ky proces të jetë pjesë e prioriteteve të ministrisë. Por, unë nuk jam në pozicion që t’i them ministres Haxhiu se cilat duhet të jenë prioritet dhe si duhet ajo ta bëjë punën e saj. Besoj që ajo duhet të punojë dhe ne do ta këshillojmë sa më mirë që të mundemi.

Radio Evropa e Lirë: Ju po ashtu deklaruat se procesi i vetting-ut duhet të jetë në mesin e prioriteteve..

Lana Morton-Owens: Nuk e thash kështu, ajo çfarë thash është se ajo është çka publiku do. Lëvizja Vetëvendosje ka fituar zgjedhjet dhe ata garuan me një platformë me sundimi i ligjit, ku vetting-u është një prej çështjeve kryesore. Prandaj, them se kjo është ajo çfarë publiku do dhe është puna e politikanëve që t’i shërbejnë publikut.

Ndryshime në Ligjin për përgjegjësinë disiplinore

Radio Evropa e Lirë: Sipas jush, cili nga ligjet në sektorin e drejtësisë, kërkojnë vëmendje të menjëhershme dhe amendamentim me qëllim që të përmirësohet pavarësia dhe integriteti i sistemit gjyqësor dhe atij prokurorial?

Lana Morton-Owens: Kuvendi është ai që vendos prioritetet se cilat ligje miratohen së pari.

Por, është një ligj që do ta përmend dhe ai është Ligji për përgjegjësinë disiplinore (të gjyqtarëve dhe prokurorëve). Përmes këtij ligji mbahen përgjegjës gjykatësit dhe prokurorët. Në këtë ligj ka një gabim tipografik dhe thotë se asnjë gjykatës apo prokuror nuk mund të suspendohet nëse nuk kanë kryer ndonjë shkelje të rëndë kriminale. Ky nuk ishte qëllimi i hartuesve. Hartuesit e këtij ligji thanë se gjykatësit dhe prokurorët mund të suspendohen pas shkeljeve të rënda disiplinore.

Pra, tani ju jeni në një sistem ku edhe nëse gjykatësit dhe prokurorët do të donin që të suspendonin nga puna ndonjërin nga kolegët e tyre, për shkak të kryerjes së ndonjë shkeljeje të rëndë disiplinore, ata do të dilnin përtej këtij ligji. Kjo sipas meje, është diçka që mund të rregullohet shumë lehtë dhe do të duhej të adresohej menjëherë. Kam dëgjuar se është diskutuar për këtë në mbledhjen e qeverisë, por nuk kam më shumë informacione, por mendoj se ky gabim mund të përmirësohet shumë lehtë dhe që do të kishte ndikim të menjëhershëm sa i përket disiplinimit të gjykatësve dhe prokurorëve që bëjnë shkelje.

Radio Evropa e Lirë: A është e rëndësishme për Kosovën që ta bëjë këtë ndryshim në këtë ligj?

Lana Morton-Owens: Është e rëndësishme për Kosovën që të ketë një sistem gjyqësor dhe prokurorial që mund të disiplinojë kolegët e tyre dhe tani për tani, ata nuk mund ta bëjnë këtë sepse ata shembull nuk mund ta suspendojnë një prokuror, edhe nëse ai prokuror ka bërë ndonjë gabim të rëndë, veç nëse është vepër kriminale, përndryshe, ai prokuror nuk mund të suspendohet nga puna.

Radio Evropa e Lirë: A besoni se në Kosovë ka numër të lartë të prokurorëve dhe gjykatësve ndaj të cilëve do të duhej të ndërmerreshin veprime disiplinore?

Lana Morton-Owens: Sa kam parë unë, Ligji për përgjegjësinë disiplinore, që ka hyrë në fuqi më 2019, do të mund të zbatohej më shumë. Dhe mendoj se është e vështirë, sepse kemi të bëjmë me një sistem të vogël, janë diku rreth 100 prokurorë dhe rreth 500 gjyqtarë, dhe është e vështirë ta disiplinosh dikë që e ke koleg. Mendoj se ka më shumë mundësi që të zbatohet ky ligj dhe po ashtu mendoj se ky ligj jo domosdoshmërish duhet të shihet nga prizmi negativ nëse dikush disiplinohet. Mediat shpesh raportojnë për diçka që ndodh në një sallë gjyqi, për diçka të tmerrshme që ka bërë ndonjë prokuror apo ndonjë gjykatës. Por, shpesh procesi disiplinor mund të heqë të gjitha dyshimet për keqbërje.

Ne në SHBA kemi një zyre për përgjegjësi profesionale ku ju mund të referoheni dhe më pas ajo zyre shikon nëse veprimet tuaja janë të përshtatshme ose jo dhe ne i besojmë atij sistemi. Mendoj se edhe procesi disiplinor duhet të kuptohet kështu, që nëse diçka nuk është në rregull dhe duhet të hetohet, ose nëse dikush ka bërë ndonjë gabim me apo pa qëllim, një komision disiplinor do të duhej të merrte vendim se si të veprohet më tutje. Por, mendoj se ju duhen më shumë vegla dhe si shtet ju duhet t’ua siguroni këto vegla, në mënyrë që ata të mund të disiplinojnë (gjyqtarët dhe prokurorët) dhe jo vetëm t’i transferojnë nga një lokacion në tjetrin, nëse ata sillen në mospërputhje me rregullat dhe kodet e etikës.

Related Topics:
Continue Reading

Vendi

Rezalla kujton 98 viktimat: 27 vjet nga një prej krimeve më të rënda të luftës në Kosovë

Published

10 hours ago

on

April 5, 2026

By

Janë bërë 27 vjet nga masakra e Rezallës në Skenderaj, ku më 5 prill 1999 forcat ushtarake dhe policore serbe vranë 98 civilë shqiptarë, banorë të këtij fshati dhe zonave përreth. Nga viktimat, 44 prej tyre u zhdukën me forcë, ndërsa më vonë një pjesë e trupave u gjetën në varreza masive në Rudnicë të Rashkës dhe iu kthyen familjarëve.

Sipas dëshmive, në ditën e masakrës, burrat dhe djemtë – nga mosha 13 deri në 90 vjeç – u nxorën dhunshëm nga shtëpitë e tyre, u ndanë nga familjet dhe më pas u ekzekutuan. Nga kjo ngjarje tragjike, vetëm tre persona arritën të mbijetojnë. Masakra e Rezallës konsiderohet ndër më të rëndat gjatë luftës në Kosovë.

Në përvjetorin e kësaj ngjarjeje, homazhe në Rezallë kanë bërë ushtruesja e detyrës së Presidentes dhe kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, së bashku me ministrin Andin Hoti. Haxhiu deklaroi se në këtë zonë ishte zbatuar një plan i organizuar shfarosjeje nga regjimi serb, duke theksuar se pas vrasjeve, trupat e viktimave u zhvendosën në varre masive në Serbi për të fshehur gjurmët e krimit.

Ajo shtoi se, pavarësisht përpjekjeve për fshehje, krimet nuk do të harrohen kurrë dhe do të mbeten pjesë e kujtesës kolektive. Haxhiu gjithashtu theksoi se institucionet e Kosovës do të vazhdojnë angazhimin për të siguruar drejtësi për viktimat e kësaj dhe masakrave të tjera të kryera gjatë luftës.

Continue Reading

Kujtesë

DITARI: Çfarë lajmesh kemi lexuar në çdo 5 prill, në vitet nëntëdhjetë

Published

11 hours ago

on

April 5, 2026

By

5 prill 1993

Lajmet kryesore:

Manifestim i madh proteste i shqiptarëve në Frankfurt

Pas rrahjes nga policia dje vdiq Ali Zeqa

U arrestuan Mehmet Hajrizi dhe disa veprimtarë të LDK-së

Pas manifestimit kulturor – në polici

Me sukses po vazhdon aksioni “Ta ruajmë ambientin”

Në Vushtrri policia serbe plaçkiti disa qytetarë shqiptarë

Në vendkalimin kufitar në Han të Elezit u plaçkit dr.Feti Mehdiu

Policia serbe në Prishtinë brutalisht rrahu nxënësin e shkollës fillore

Ftesë për paraqitje në policinë e Deçanit

Në Klinë lëvizje të mëdha policore

 

 

5 prill 1994

Lajm i plotë: Represioni në Kosovë

Ferizaj: – Më 1 prill, policia serbe në Ferizaj, me pretekst të kërkimit të armëve, Ramiz Jahiri u rrah brutalisht në stacionin e policisë në Ferizaj.

Në stacionin e policisë në Ferizaj, për shkak se i ishte lënë thirrja, u paraqit edhe Ramadan Bajraliu.

Me pretekst të kërkimit të armëve, policia serbe bastisi familjen e Mehmet Thaçit në Ferizaj, i cili u muar në stacionin e policisë. Policia e akuzonte se gjoja vëllau i tij, Halimi, ia ka dhënë Mehmetit tri revole. Ky u lirua të nesërmen pasdite rreth orës 14, me kusht që të lajmërohet sërish në stacionin e policisë.

Obiliq: – Dje, në shtëpinë tij u arrestua Remzi Haziri, kryetar i Aktivit të LDK-së në fshatin Raskovë të Obiliqit. Ai po mbahet ende në arrest.

Prishtinë: – Mbrëmë rreth orës 17, në rrugën Shkup – Prishtinë, në afërsi të Ferizajt, derisa po kthehej në shtëpi me veturën e tij, policia serbe rrahu brutalisht pa kurrfarë preteksti Malë Fazliun nga Hajvalia e Prishtinës.

Suharekë: – Sot, rreth orës 10, policia serbe ndali në rrugë, Danush Gashin kryetar i Degës së LASH-it në Suharekë.

Njoftohet se Danush Gashi ende po mbahet në stacionin e policisë në Suharekë.

 

Lajm të tjera:

Kongresisti amerikan Engël kërkon mbrojtje për Kosovën

Në Malishevë gjatë marsit u bastisën 50 familje shqiptare

Serbët uzurpuan banesën e dr. Bardhyl Çaushit

Forca ushtarake u vendosën në afërsi të Molliqit

Paralajmërohet botimi i përditshëm i gazetës “Flaka”

Në Istog për refugjatët serbë ndërtohen 220 shtëpi

Në Gjilan disa vetë në burg për kontrabandë me armë

Përparim Makolli – fitues i turneut të shahut “Kosova ’94”

 

 

5 prill 1995

 Lajm i plotë: Fillon gjykimi kundër ish-policëve

Sot, në orën dhjetë në Gjykatën serbe të Qarkut në Pejë, filloi procesi i montuar politik kundër ish-policëve të Kosovës, përkatësisht aktivistëve të BSPK-së.

Në procesin e montuar në Pejë do të nxirren: Vëllaznim Shehu (1953), Gani Hajdaraj (1955), Sherif Shala (1946), Shaban Shala (1961), Sefer Hasanaj (1942), Xhevat Ibraj (1961), Idriz Elezaj (1945), Skënder Krasniqi (1955) dhe Dërgut Bibaj (1941), i deklaroi “Bujkut” mbrojtësi Adem Bajri.

Aktakuza numër 128/94 datë 16 shkurt, 1995, përmban dhjetë faqe tekst. Këta shqiptarë akuzohen për veprime përgatitore të “cënimit të integritetit territorial të RFJ-së”.

Në aktakuzë thuhet se të pandehurit kanë vepruar sipas instruksioneve të Qeverisë së Republikës së Kosovës dhe Ministrisë së Punëve të Brendshme të Republikës së Kosovës, me qëllim të “shkëputjes së territorit të Kosovës dhe të bashkimit të me një shtet tjetër”.

Ata, po ashtu, akuzohen se paskan formuar “organet paralele të policisë, “qendrat e sigurimit”, se kinse kanë emëruar udhëheqësit e “policisë shqiptare”, komandantët e kryeshefat etj.etj.

Këta ish-policë e aktivistë të BSPK-së u burgosën që nga gjysma e dytë e nëntorit të vitit të kaluar.

Ata janë torturuar nga hetuesit serbë.

Organizata të shumta ndërkombëtare kanë dënuar dhe kanë protestuar kundër burgosjes e torturimit ndaj ish-policëve të Kosovës.

Miret vesh se avokatët e ish-policëve të Kosovës iu kanë drejtuar me një shkresë edhe Gjyqit për krimet kundër njerëzimit në Hagë.

Procesi në Pejë është i pari në një seri procesesh që pritet të organizohen kundër ish-policëve të Kosovës në Pejë, Prizren, Gjilan dhe në Prishtinë.

Prej gjysmës së dytë të nëntorit e deri tash janë arrestuar dhe torturuar qindra ish-policë të Kosovës.

Ndaj mbi 170 prej tyre janë ngritur aktpadi penale.

Mediumet dhe zyrtarët serbë kanë e kanë cilësuar arrestimin e ish-policëve si një sukses të madh në përpjekjet e tyre për asgjësimin e pushtetit paralel shqiptar, siç e cilësojnë ata pushtetin legal e legjitim të Kosovës.

Një eufori e tillë triumfi ishte shfaqur edhe gjatë arrestimeve të qindra shqiptarëve në vitin 1993, nën akuzë se gjoja kishin formuar Ministrinë e Mbrojtjes së Republikës së Kosovës.

Mirëpo edhe proceset e montuara politike serbe kundër tyre e dëshmuan të kundërtën. Në procese u dëshmua se të arrestuarit ishin torturuar në mënyrë sistematike dhe se ishin shtrënguar me dhunë të nënshkruanin deklarata të pavërteta.

Pritet që edhe proceset e montuara kundër ish-policëve të Kosovës të përfundojnë njësoj.

Gazeta “Bujku” duke njoftuar për procesin që fillon sot, shkruan duke u mbështetur në deklratat e mbrojtësve se prokurori, në aktakuzën e vet nuk ka kurrfarë prove, përpos disa materialeve të Sindikatës së Pavarur të SPB të Kosovës, ndonjë procesverbal i mbledhjes, libra të ndryshme dhe gjëra të tjera që u morën gjatë bastisjeve të shtëpive të të pandehurve.

 

Lajme të tjera:

Kryetari Rugova u takua me parlamentarët britanikë

Përfaqësuesit e katër ambasadave biseduan me përfaqësuesit e partive politike të Kosovës

Në Parlamentin Evropian u propozua një rezolutë për Kroacinë, Bosnjën dhe Kosovën

Dr.Fehmi Agani: E ashtuquajtura “lëvizje e rezistencës serbe” don të realizojë të parealizueshmen

Njoftim për ditën e dytë të “Javës së kulturës shqiptare” në Geteborg

U mbajt seanca e parë kundër vrasësit të fëmijës

Jetish Jashari u mbajt tri orë në vendkalimin kufitar në Preshevë

Dënime të rënda për pronarët e ndërmarrjeve private në Podujevë

Policia ndërhyri sërish në lokalet e SHF “Migjeni” në Mitrovicë

Gjatë muajit mars në Malishevë e Mitrovicë u keqtrajtuan dhjetëra familje shqiptare

Sot policia serbe arrestoi Ajshe Gërvallën

Policia ushtarake ndërhyri në shtëpinë e një ish-dezertori shqiptar në Mitrovicë

Dhuna e përditshme në Kosovë

Një anëtar i Kryesisë së Degës së LDK-së në Malishevë po mbahet në arrest

Në Gjakovë u suluman dy inkasantë të Këshillit për vetëfinancim

Flota detare e NATO-s në Atlantik nën komandën portugeze

Akademiku serb Macura angazhohet për kolonizimin e Kosovës

Kërcënimet e Igiqit para gazetarëve suedezë

Njoftime serbe për arrestimin e një personi nga Tetova me 6 kilogramë drogë

 

5 prill 1997

Lajmet kryesore:

Apel i KMDLNJ-së drejtuar organizatave ndërkombëtare për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut

Grupet e armatosura pengojnë qeverisjen legjitime në Shqipëri

Socialistët serbë nuk shkuan Nju-Jork për shkak të takimit të liderëve të koalicionit me M. Olbrajt

Maqedonia me kute të ndryshme vlerëson punën e misioneve të huaja

Në Pejë inspektorët serbë morën në pyetje disa aktivistë shqiptarë

Një inspektor serb ndërhyri në lokalet e SHF “Migjeni” në Stanofc

Katër familje të bllokuara nga bora në Sharr

 

5 prill 1998

Lajm i plotë:

Shkodër: U gjetën të vrarë dy policë

Dy policë të drejtorisë së policisë së Shkodrës janë gjetur të vrarë në një lokal në qendër të qytetit në mëngjesin e së shtunës, njofton ATSH.

Sipas burimeve të kësaj drejtorie të shtunën ne mëngjes janë gjetur të vrarë në një lokal në afërsi të ish-drejtorisë së policisë së rrethit, policët Hasan Zagani dhe Gëzim Griani.

Të dy policët kanë qenë roje në godinën e ish komisariatit të policisë, në qendër të qytetit, që u dogj dhe u shkatërrua më 22 shkurt të këtij viti.

 

Lajme të tjera:

Sot përsëriten zgjedhjet në Fushë Kosovë dhe në Dragash

Në Deçan edhe më tutje gjendja e rëndë

SHBA: Thirrja për referendum – një tjetër taktikë diversante e Millosheviqit

Maroviq: Milosheviqit i ka dalë dorësh Kosova

Parlamenti i Shqipërisë diskuton projektligjin për policinë kufitare

“New York Times” për situatën në kufirin Shqipëri-Kosovë

Rrustem e Xhavit Hasani, që humbën jetën në Indiana të SHBA-ve, varrosen nesër në Livadicë të Podujevës

Foto: Ballina e gazetës “New York Times”

 

Continue Reading

Vendi

Përfundon mandati i Osmanit, Haxhiu merr përkohësisht presidencën

Published

1 day ago

on

April 4, 2026

By

Presidentja Vjosa Osmani ka përfunduar të shtunën mandatin e saj, duke ia dorëzuar zyrtarisht detyrën kryeparlamentares Albulena Haxhiu, e cila nga tani ushtron funksionin e ushtrueses së detyrës së presidentes.

Në ceremoninë e dorëzimit, Osmani theksoi se po e mbyll mandatin me rezultate të rëndësishme, ndërsa Haxhiu u zotua se gjatë ushtrimit të këtij funksioni do të respektojë plotësisht Kushtetutën e Kosovës. Në përmbyllje të ceremonisë, Osmani i dorëzoi simbolikisht Kushtetutën pasueses së saj të përkohshme.

Haxhiu merr këtë rol pasi Kuvendi i Kosovës nuk arriti të zgjedhë presidentin e ri brenda afatit të paraparë. Sipas vendimit të Gjykata Kushtetuese e Kosovës, Kuvendi ka kohë deri më 28 prill për të zgjedhur kreun e ri të shtetit.

Ky afat u përcaktua pasi Kushtetuesja e shpalli të pavlefshëm dekretin e Osmanit për shpërndarjen e Kuvendit.
Gjykata vlerësoi se procedura 60-ditëshe për zgjedhjen e presidentit ka nisur më 5 mars, kur Kuvendi nuk arriti të votojë kandidaturat e Glauk Konjufca dhe Fatmire Mulhaxha për shkak të mungesës së kuorumit.

Ndërkohë, kryeministri Albin Kurti ka bërë të ditur se është në komunikim me liderët e partive më të mëdha opozitare për të arritur një marrëveshje për zgjedhjen e presidentit. Ai ka paralajmëruar edhe takime gjatë javës së ardhshme, pasi më herët kishte zhvilluar bisedime të ndara me Bedri Hamza dhe Lumir Abdixhiku.

Zgjedhja e presidentit mbetet një nga çështjet kryesore politike në vend në javët në vijim.

Continue Reading

Lajmet

Përdorimi i minave tokësore në luftë: Rasti i Kosovës dhe vazhdimësia e rrezikut

Published

1 day ago

on

April 4, 2026

By

Shkruan: Dr. Arian Kadriu

Minat kanë qenë prej kohësh një instrument lufte i diskutueshëm për shkak të natyrës së tyre të pakontrollueshme dhe efekteve të qëndrueshme pas konfliktit.

Lufta e Kosovës (1998-1999) paraqet një studim rasti bindës si të dobisë taktike ashtu edhe të pasojave humanitare afatgjata të këtyre armëve. Instrumenti kryesor ligjor është Traktati i Otavës (zyrtarisht Konventa për Ndalimin e Minave, 1997). 1. Ndalon minat tokësore kundër personelit (APL); 2. Ndalon përdorimin, prodhimin, grumbullimin dhe transferimin e tyre; 3. Kërkon shkatërrimin e rezervave ekzistuese; 4. Detyron pastrimin e zonave të minuara dhe ndihmën për viktimat. Deri sot, mbi 160 vende janë palë në traktat.

Megjithatë, traktati NUK ndalon minat kundër automjeteve (anti-tank), megjithëse përdorimi i tyre rregullohet sipas kornizave të tjera si: “Konventa për Disa Armët Konvencionale (veçanërisht Protokolli II i Ndryshuar)”. Pra, ligjërisht minat kundër personelit janë të ndaluara për vendet që kanë nënshkruar traktatin, por jo të gjitha vendet e kanë nënshkruar atë, dhe disa ende i mbajnë dhe i përdorin ato ligjërisht. Gjetjet sugjerojnë se, ndërsa është bërë përparim i konsiderueshëm në çminim, rreziqet e mbetura mbeten veçanërisht nga municionet e pashpërthyera (UXO) dhe municionet thërrmuese – duke mbështetur kështu një shqetësim të fshehtë për sigurinë.

Minat janë simbol i luftës asimetrike dhe mbrojtëse. Kostoja e tyre e ulët, lehtësia e vendosjes dhe efekti psikologjik pengues i bëjnë ato tërheqëse si për aktorët shtetërorë ashtu edhe për ata joshtetërorë. Megjithatë, pamundësia e tyre për të bërë dallimin midis luftëtarëve dhe civilëve i bën ato një kërcënim të vazhdueshëm edhe shumë kohë pas ndërprerjes së armiqësive.

Logjika strategjike e përdorimit të minave në luftë prej një perspektivë ushtarake shpreh se minat funksionojnë si shumëzues force. Ato përdoren për të: Mohuar aksesin në territor, kanalizuar lëvizjen e armikut, mbrojnë pozicionet mbrojtëse, ju imponojnë kosto psikologjike armiqve apo kundërshtarëve. Efektiviteti i tyre i kostos është i dukshëm: kostot e prodhimit mund të jenë aq të ulëta sa disa dollarë për njësi, ndërsa kostot e heqjes mund të kalojnë qindra dollarë për minë. Megjithatë, kjo asimetri midis vendosjes dhe pastrimit nënvizon një paradoks më të gjerë strategjik: minat tokësore shpesh i mbijetojnë konflikteve për të cilat janë projektuar të shërbejnë, duke u transformuar nga asete taktike në detyrime afatgjata.

 

Minat gjatë luftës në Kosovë (1998-1999)

Në zonat e qeta të kodrave dhe fushave të Kosovës, nën barin që lëkundet sikur të mos ketë asgjë poshtë, mbetet një trashëgimi e heshtur lufte – një trashëgimi që nuk ndryshket aq shpejt sa venitet kujtesa. Minat tokësore dhe municionet e pashpërthyera nuk janë relike të së kaluarës; ato janë kërcënime aktive të ngulitura në të tashmen, duke pritur jo me qëllim, por me indiferencë. Nga një perspektivë e sigurisë kombëtare, këto rreziqe të fshehura përfaqësojnë më shumë sesa rreziqe të izoluara – ato janë një faktor i vazhdueshëm destabilizues. Ato kufizojnë përdorimin e tokës, pengojnë zhvillimin e infrastrukturës dhe, ndoshta më kritikisht, gërryejnë ndjenjën e sigurisë së popullsisë në mjedisin e tyre. Siguria nuk përcaktohet vetëm nga kufijtë dhe forcat e armatosura, por nga besimi i qytetarëve për të ecur lirshëm nëpër tokën e tyre pa frikë nga ajo që fshihet nën këmbët e tyre.

“Çdo fushë e papastruar është një pikëpyetje në arkitekturën e paqes”, vëren një vlerësim i sigurisë. “Dhe paqja nuk mund të zërë rrënjë plotësisht aty ku vetë toka mbetet e pasigurt”.

Pavarësisht përpjekjeve të gjera për çminim që nga fundi i vitit 1999, rreziku nuk është eliminuar plotësisht. Zonat rurale, ish-vijat e frontit dhe terrenet më pak të arritshme ende paraqesin rreziqe, veçanërisht për ata, jetesa e të cilëve varet nga toka – fermerët, barinjtë dhe fëmijët që enden vetëm një hap shumë larg shtigjeve të njohura. Ky kërcënim ka edhe një dimension brezash. Për ata që e kujtojnë konfliktin, kujdesi mund të vijë instiktivisht. Por brezat e rinj, të distancuar nga emergjenca e luftës, mund të mos kenë të njëjtën vetëdije. Kjo krijon një boshllëk delikat, por të rrezikshëm – një boshllëk ku kurioziteti mund të mbizotërojë kujdesin.

“Edukimi për rrezikun nuk është një fushatë e njëhershme”, mund të argumentoj si ekspert i sigurisë kombëtare. “Ai duhet të evoluojë ndërsa kujtesa zbehet. Ndërgjegjësimi duhet të rinovohet, të rimësohet dhe të riimagjinohet për çdo brez”.

E megjithatë, ka diçka pothuajse poetike – megjithëse të zymtë – në mënyrën se si këto rreziqe vazhdojnë. Toka kujton atë që njerëzit përpiqen të harrojnë. Një livadh mund të lulëzojë përsëri, lulet e egra shtrihen drejt diellit, por poshtë tyre, historia qëndron në gjumë, metalike dhe e pafalshme. Pra, ndërgjegjësimi bëhet një formë vigjilence, pothuajse një ritual i qetë respekti. Shenja të vendosura përgjatë shtigjeve, mësime të dhëna në klasa, histori të ndara brenda familjeve – këto janë gardhet e padukshme që mbrojnë aty ku pastrimi fizik nuk ka arritur ende.

Gjatë luftës së fundit në Kosovë, minat tokësore dhe mbetjet e tjera shpërthyese të luftës (ERË) u vendosën gjerësisht. Ndikimi i menjëhershëm i tyre ndaj njerëzve ishte i rëndë. Në javët pas përfundimit të luftës, në qershor 1999, afërsisht 150 individë u vranë ose u plagosën nga minat dhe municionet e pashpërthyera.

Disa karakteristika që përcaktuan peizazhin e kontaminimit të Kosovës ishin përdorimi i gjerë i minave anti-personel nga aktorë të shumtë të lidhur me një burim – forcat paramilitare serbe. Gjithashtu ndikuan edhe mungesa e hartëzimit të saktë të fushave të minuara dhe kthimi i shpejtë i popullatave të zhvendosura në zona të pasigurta. Kombinim që prodhoi një nga nivelet më të larta të lëndimeve pas konfliktit në nivel global në atë kohë.

Intervenimi ndërkombëtar për çminim pas luftës

Pas luftës, Kosova u bë një vend i rëndësishëm i operacioneve ndërkombëtare humanitare të çminimit. Organizata të tilla si Forca e Kosovës (KFOR), Halo Trust dhe Ndihma Popullore Norvegjeze luajtën role qendrore. Përpjekjet e hershme (1999-2001) u përqendruan në pastrimin emergjent të infrastrukturës kritike, identifikimin e zonave të rrezikshme dhe fushatat e ndërgjegjësimit publik ku gjithashtu përfshiheshin ligjërata tematike nga ekspertët në shkollat fillore dhe të mesme të Kosovës. Këto iniciativa arritën sukses të matshëm. Mijëra pajisje shpërthyese u hoqën dhe sipërfaqe të mëdha toke u bënë të sigurta për përdorim civil. Megjithatë, optimizmi fillestar – siç ishin pretendimet në fillim të viteve 2000 – se problemi ishte “eliminuar praktikisht” – rezultoi i parakohshëm. Sondazhet pasuese zbuluan zona të minuara me perimetër më të gjerë sesa u vlerësua fillimisht.

 

A janë minat në Kosove akoma rrezik?

Pavarësisht progresit të konsiderueshëm, minat tokësore dhe municionet e pashpërthyera vazhdojnë të përbëjnë një kërcënim të mbetur në Kosovë. Të dhënat e fundit tregojnë se përafërsisht 10 kilometra katrorë tokë mbetet e kontaminuar me mbetje të municioneve thërrmuese. Rreziqet shpërthyese vazhdojnë në shumë komuna (të paktën 17). Dhjetëra mijëra pajisje shpërthyese janë hequr, megjithatë zbulimet e reja vazhdojnë dhe, për më tepër, mbi 500 viktima janë regjistruar që nga lufta nga shpërthimi i minave.

Rreziku sot është cilësisht i ndryshëm nga periudha menjëherë pas luftës, ku pasqyrohet frekuencë më e ulët, paparashikueshmëri më e lartë, përqendrim në zonat rurale, pyjore dhe më parë të kontestuara. Gjithashtu, ka rritje për aktivitete specifike (p.sh., bujqësi, ndërtim, ecje në natyrë) në zona ku mund të jenë akoma të minuara. Minat e pashpërthyera janë veçanërisht problematike për shkak të shpërndarjes së tyre të gjerë dhe paqëndrueshmërisë. Ka implikime socioekonomike dhe të sigurisë ku “ndotja” e mbetur vazhdon të kufizojë përdorimin e tokës dhe produktivitetin bujqësor, vonojë zhvillimin e infrastrukturës dhe të imponojë pasiguri psikologjike mbi popullatat lokale. Nga një perspektivë e sigurisë kombëtare, këta faktorë kontribuojnë në atë që mund të quhet “brishtësi pas konfliktit”, ku trashëgimitë e pazgjidhura të kohës së luftës dëmtojnë stabilitetin afatgjatë.

 

Kendveshtrimi Strategjik

Strategjia e Veprimit ndaj Minave e Kosovës (2025–2030) synon të eliminojë ndotjen e mbetur brenda dekadës. Arritja e këtij objektivi do të varet nga financimi dhe mbështetja teknike e qëndrueshme ndërkombëtare,Teknologjitë e përmirësuara të studimit dhe zbulimit dhe koordinimi institucional midis aktorëve vendas dhe ndërkombëtarë. Megjithatë, zhdukja e plotë është në thelb e vështirë. Siç sugjerojnë provat nga Kosova dhe rajonet e tjera pas konfliktit, mbetjet shpërthyese mund të mbeten të fshehura për dekada, duke u rishfaqur periodikisht.

Rasti i Kosovës nënvizon një mësim qendror në luftën moderne: dobia e minave është e kufizuar në kohë, por pasojat e tyre janë të qëndrueshme. Ndërsa ato mund të ofrojnë avantazhe taktike afatshkurtra, kostot e tyre afatgjata humanitare, ekonomike dhe të sigurisë janë të konsiderueshme. Edhe pse Kosova nuk është me ndër territoret më të kontaminuara në nivel global, ajo ende nuk mund të konsiderohet plotësisht e lirë nga rreziku. Minat dhe municionet e pashpërthyera vazhdojnë të përbëjnë një kërcënim me probabilitet të ulët, por të vazhdueshëm, veçanërisht në zonat rurale dhe ato të kontestuara më parë. Për politikëbërësit dhe strategët ushtarakë njësoj, përvoja e Kosovës përforcon nevojën për të rivlerësuar rolin e minave tokësore në luftën bashkëkohore – jo vetëm në aspektin e efektivitetit të fushëbetejës, por edhe në lidhje me trashëgiminë e tyre të qëndrueshme.

Rruga e Kosovës përpara nuk përcaktohet vetëm duke hequr këto mbetje, por duke transformuar marrëdhënien e saj me to: nga frika në njohuri, nga rreziku në rrezikun e menaxhuar dhe në fund të fundit, në zhdukjen e plotë.

(Autori është profesor në UBT. Ky tekst i kushtohet Ditës Ndërkombëtare për Ndërgjegjësimin e Minave dhe Ndihmën në Veprimin ndaj Minave, që shënohet çdo 4 prill, me vendimin e datës 8 dhjetor 2005 nga Asambleja e Përgjithshme e OKB-së)

Continue Reading

Të kërkuara