Kulturë

Abaz Kupi, nacionalisti i persekutuar nga regjimi komunist

Published

1 year ago

on

Abaz Kupi, një figurë e shquar e historisë shqiptare dhe një nacionalist i përndjekur nga regjimi komunist, lindi në Krujë në vitin 1892. Jeta e tij është një testimoniale e angazhimit të pandërprerë për liri dhe pavarësi, e mbushur me sakrifica dhe përpjekje të mëdha për t’i shërbyer atdheut të tij. Ndërsa në vitin 1912 ai mbështeti Esat Pashë Toptanin, Kupi, i njohur për karakterin e tij të fortë dhe vendosmërinë, u përfshi më vonë në vitin 1920 në një tjetër moment kritik të historisë shqiptare. Ai u rreshtua pranë Mustafa Krujës në luftën kundër Ahmet Zogut, një kundërshtim që do të pasonte me një periudhë tensioni për Kupi-n, ndonëse ai arriti të shkëputej nga kjo marrëdhënie për t’u bërë komandant i Krujës dhe, më pas, major në xhandarmërinë e Durrësit gjatë periudhës 1932-1939.

Në vitin 1939, kur Italia fashiste pushtoi Shqipërinë, Abaz Kupi, i njohur gjithashtu me nofkën “Bazi i Canës”, udhëhoqi qëndresën heroike të trupave shqiptare në Durrës. Gjatë këtyre orëve të zisë, Kupi qëndroi i palëkundur për 36 orë, duke kundërshtuar me çdo mjet pushtuesin italian. Pas këtij momenti, ai u largua drejt Stambollit për të shpëtuar nga pushtimi. Gjatë vitit 1939, familja e tij u internua në Himarë, ndërkohë që ai u rikthye në atdhe pas pushtimit të Shqipërisë nga forcat gjermane gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Abaz Kupi luajti një rol të rëndësishëm në organizimin e qëndresës gjatë Luftës së Dytë Botërore, duke qenë një nga nismëtarët e Mbledhjes së Pezës më 16 shtator 1942, ku u zgjodh anëtar i Këshillit Antifashist Nacionalçlirimtar (KANÇ). Po ashtu, ai mori pjesë aktive në Konferencën e Mukjes, mbajtur në gusht të vitit 1943, e cila synonte bashkimin e forcave për të luftuar pushtuesit, por u kundërshtua më pas nga Enver Hoxha, i cili hodhi poshtë marrëveshjet e arritura. Pas këtyre ngjarjeve, në 19 nëntor 1943, Kupi u largua nga Kryesia e Këshillit të Përgjithshëm Nacionalçlirimtar dhe, vetëm dy ditë më vonë, formoi Lëvizjen e Legalitetit, e cila synonte rikthimin e Mbretit Zog në Shqipëri. Kupi kaloi vitet e fundit të jetës së tij në mërgim, duke u larguar përfundimisht nga atdheu më 24 tetor 1944. Pas këtij largimi, familja e tij vuajti persekutimin e regjimit komunist; djali i tij u arrestua në vitin 1945, ndërsa bashkëshortja dhe vajzat e tij u internuan në Tepelenë dhe më pas nëpër kampet e Myzeqesë.

Abaz Kupi mbetet një nga simbolet më të spikatura të luftës për liri, duke u përballur me shumë peripeci dhe të papritura, por gjithmonë besnik ndaj idealit të tij për një Shqipëri të lirë dhe të pavarur. Vdekja e tij më 9 janar 1976 e mbylli një jetë të shëndritshme me sakrifica për atdhenë, duke u lënë pas një trashëgimi të paharruar në historinë e kombit shqiptar./UBTNews/

 

Related Topics:
Continue Reading

Kulturë

Filmat me më shumë fitore të Çmimit Oscar

Published

3 hours ago

on

January 12, 2026

By

Filmat në vazhdim mbajnë rekordin për më shumë fitore në Oscar në histori:

Ben-Hur (1959)

Kjo dramë epike historike, e punuar nga William Wyler, fitoi 11 çmime Oscar nga 12 nominime.

Ai dominoi çmimet, duke fituar për Filmin më të mirë, Regjisorin më të mirë, Aktori më i mirë (Charlton Heston), Aktorin më të mirë mbështetës, Kinematografinë etj.

Titanic (1997)

Filmi romantik i James Cameron siguroi gjithashtu 11 fitore, nga një total prej 14 nominimesh.

Çmimet e tij përfshinin Filmin më të mirë, Regjisorin më të mirë, Kinematografinë, Efektet vizuale, Muzikën origjinale dramatike dhe Këngën origjinale.

The Lord of the Rings: The Return of the King (2003)

Filmi i fundit në trilogjinë fantastike të Peter Jackson arriti një fitore të përsosur, duke fituar të 11 kategoritë për të cilat u nominua, duke përfshirë Filmin më të mirë dhe Regjisorin më të mirë.

Ai mban rekordin për fitoren më të madhe (fitore në çdo kategori të nominuar) në historinë e Oscar.

Filma të tjerë fitues të çmimeve Oscar

Disa filma të tjerë i janë afruar këtij rekordi, duke shfaqur përsosmëri kinematografike në zhanre të ndryshme:

West Side Story (1961): Fitoi 10 çmime Oscar, duke përfshirë Filmin më të mirë dhe Regjisorin më të mirë.

Gigi (1958), Perandori i Fundit (1987) dhe Pacienti Anglez (1996): Secili film fitoi 9 çmime Oscar, ku të tre morën edhe çmimin e Filmit më të mirë.

Gone with the Wind (1939), From Here to Eternity (1953), On the Waterfront (1954), My Fair Lady (1964), Cabaret (1972), Gandhi (1982), Amadeus (1984) dhe Slumdog Millionaire (2008): Secili prej këtyre filmave të vlerësuar fitoi 8 çmime Oscar.

Continue Reading

Kulturë

20 popujt më të arsimuar në botë

Published

3 hours ago

on

January 12, 2026

By

Shkollimi është një nga treguesit kryesorë të përarimit të një shoqëria dhe një shteti. Sistemet e mira edukative janë tregues i zhvillimit të një shoqërie dhe një shteti. Dhe, e kundërta, sa më të këqija sistemet e edukimit, aq më e ulët shkalla e zhvillimit dhe e përparimit të një shoqërie.

Por, cilat janë 20 shtetet që kanë përqindjen më të lartë të arsimimit të popullsisë (me diploma universitare):

1. Kanadaja – 64.7 për qind

2. Irlanda – 57.5 për qind

3. Koreja e Jugut – 56.2 për qind

4. Luksemburgu – 54.4 për qind

5. Mbretëria e Bashkuar – 53.8 për qind

6. Australia – 53.1 për qind

7. Suedia – 51.8 për qind

8. SHBA – 50.7 për qind

9. Izraeli – 50.5 për qind

10. Norvegjia – 50.4 për qind

11. Lituania – 47.7 për qind

12. Zvicra – 46.5 për qind

13. Danimarka – 45.1 për qind

14. Holanda – 45.1 për qind

15. Belgjika – 45.0 për qind

16. Islanda – 44.5 për qind

17. Zelanda e re – 44.0 për qind

18. Franca – 43.4 për qind

19. Finlanda – 42.7 për qind

20. Estonia – 42.5 për qind

Continue Reading

Kulturë

Atraksionet turistike më të rrezikshme në botë

Published

6 days ago

on

January 6, 2026

By

Gjithandej në botë ka vende e objekte që tërheqin vëmendjen e turistëve. Por, shumë prej këtyre vendeve paraqesin edhe rrezik për ata që i vizitojnë.

Kemi sjellë këtu një listë të 20 atraksioneve më të rrezikshme në botë, bazuar në numrin e vdekjeve për 100,000 vizitorë:

1. Mont Blanc (Francë / Itali) – 500 vdekje

2. Matterhorn (Zvicër) – 342.9 vdekje

3. Rruga North Yungas (Bolivi) – 168 vdekje

4. Mali Kilimanjaro (Tanzani) – 20 vdekje

5. Mali Everest (Nepal) – 20 vdekje

6. Salar de Uyuni (Bolivi) – 6.2 vdekje

7. Deti i Vdekur (Izrael) – 5.6 vdekje

8. Ben Nevis (Mbretëria e Bashkuar) – 4.6 vdekje

9. Parku Kombëtar North Cascades (SHBA) – 3.3 vdekje

10. Pylli i Amazonës (Brazil) – 3.1 vdekje

11. Mali Fuji (Japoni) – 2.3 vdekje

12. Parku Kombëtar Komodo (Indonezi) – 1.8 vdekje

13. Picos de Europa (Spanjë) – 1.7 vdekje

14. Kanioni Colca (Peru) – 1.7 vdekje

15. Mali Washington (SHBA) – 1.6 vdekje

16. Blue Hole (Egjipt) – 1.6 vdekje

17. Liqeni Piru (SHBA) – 1.4 vdekje

18. Mali Snowdon (Mbretëria e Bashkuar) – 1.4 vdekje

19. Lumi Colorado (SHBA) – 1.1 vdekje

20. Parku Kombëtar Mount Aspiring (Zelanda e Re) – 1 vdekje

Burimi: Traveller’s Elixir

Continue Reading

Kulturë

12 nga serialet më të mira televizive për t’i parë këtë janar

Published

1 week ago

on

January 5, 2026

By

Janari nis fuqishëm në botën televizive, duke sjellë rikthime të shumëpritura, histori të reja plot tension dhe emra të mëdhenj të ekranit. Nga rikthimi i dramës mjekësore të vlerësuar me çmime të HBO-së te një paraprirës i ri i Game of Thrones dhe misteri më i fundit i Harlan Coben në Netflix.

The Night Manager

Pas gati një dekade, adaptimi i vlerësuar i John le Carré rikthehet me një sezon të dytë që hap një kapitull të ri për Jonathan Pine. Tom Hiddleston dhe Olivia Colman rikthehen në role kyçe, ndërsa historia zhvendoset nga hijet e Londrës në Kolumbi. Edhe pa autorin origjinal, ADN-ja e le Carré mbetet e fortë – aq sa një sezon i tretë është porositur tashmë.

Premiera e serialit “The Night Manager” do të jetë më 1 janar në BBC One në Mbretërinë e Bashkuar dhe më 11 janar në Prime Video në nivel ndërkombëtar.

Run Away

Netflix vazhdon aleancën e suksesshme me Harlan Coben. Run Away sjell një histori të errët familjare, ku zhdukja e një vajze hap një rrjet gënjeshtrash, droge dhe vrasjesh. James Nesbitt udhëheq kastin në një thriller tipik Coben: i shpejtë, emocional dhe plot kthesa.

“Run Away” do të shfaqet premierë më 1 janar në Netflix ndërkombëtarisht.

The Pitt

Një nga surprizat më të mëdha të vitit të kaluar kthehet më intensive se kurrë. Sezoni i dytë i The Pitt zhvillohet në kohë reale, gjatë një dite të vetme pune, në 4 korrik. Noah Wyle shkëlqen në një rol të rënduar nga trauma, ndërsa seriali vazhdon të trajtojë mjekësinë pa filtra dhe pa romantizëm.

Premiera e “The Pitt” do të shfaqet më 8 janar në HBO Max në SHBA.

His & Hers

Një vrasje në një qytet të vogël, dy bashkëshortë të larguar dhe dyshime që shkojnë përtej profesionit. Tessa Thompson dhe Jon Bernthal përballen në një thriller psikologjik të bazuar në romanin e Alice Feeney, ku e vërteta personale dhe ajo kriminale përplasen vazhdimisht.

“His & Hers” do të shfaqet premierë më 8 janar në Netflix ndërkombëtarisht.

Industry

Sezoni i katërt i Industry rindërton veten pas shpërbërjes së Pierpoint. Me ndikime nga thrillerët erotikë dhe konspirativë, seriali zhytet edhe më thellë në botën toksike të financës globale, ku ambicia nuk njeh kufij.

Hijack

Pas avionit, tani një tren. Sezoni i dytë e vendos Sam Nelson në Berlin, mes një kërcënimi të ri dhe dyshimesh që bien mbi të vetë. Tensioni mbetet arma kryesore e këtij thrilleri që luan me idenë e fajit dhe manipulimit.

Hijack do të shfaqet premierë më 12 janar në Apple TV ndërkombëtarisht.

Agatha Christie’s Seven Dials

Një shtëpi fshati, një vdekje misterioze dhe sekrete që ziejnë pas dyerve të mbyllura. Adaptimi i ri i Agatha Christie sjell Helena Bonham Carter dhe Martin Freeman në një histori që i qëndron besnike frymës së autores: intime, elegante dhe plot dyshime.

“Shtatë Dials” e Agatha Christie-s shfaqet premierë më 15 janar në Netflix ndërkombëtarisht

Ponies

Emilia Clarke largohet nga dragonjtë për Moskën e vitit 1977. Ponies është një thriller spiunazhi me dy protagoniste gra, të nënvlerësuara dhe pikërisht për këtë – të rrezikshme. Një histori hakmarrjeje dhe mbijetese në zemër të BRSS.

Premiera e “Ponies” do të jetë më 15 janar në Peacock në SHBA.

A Knight of the Seven Kingdoms

Ky paraprirës i Game of Thrones është më intim, më tokësor dhe më i përqendruar te personazhet. Dunk dhe Egg sjellin një perspektivë të re të Westeros, larg intrigave të mëdha, por jo pa aksion dhe emra të njohur.

Premiera e “A Knight of the Seven Kingdoms” do të jetë më 18 janar në HBO dhe HBO Max në SHBA dhe më 19 janar në Sky Atlantic në Mbretërinë e Bashkuar.

The Beauty

Një virus që e kthen bukurinë në armë. The Beauty është ekzagjerim, satirë dhe thriller në stilin karakteristik të Ryan Murphy-t. Me Evan Peters, Rebecca Hall dhe Ashton Kutcher, seriali synon të provokojë po aq sa të argëtojë.

Premiera e serialit “The Beauty” do të jetë më 21 janar në Hulu në SHBA dhe më 22 janar në Disney+ në Mbretërinë e Bashkuar.

Shrinking

Komedia e Apple TV+ kthehet më e thellë emocionalisht. Harrison Ford dhe Jason Segel përballen me humbjen, sëmundjen dhe lidhjet njerëzore, në një serial që di të qeshë pa e humbur ndjeshmërinë.

Shrinking do të shfaqet premierë më 28 janar në Apple TV ndërkombëtarisht.

Bridgerton

Sezoni i katërt zhvendos fokusin te Benedict Bridgerton dhe një romancë në stilin e Hirushes. Intriga shoqërore, sekrete dhe romancë mbeten formula fituese e Netflix.

Bridgerton do të shfaqet premierë më 29 janar në Netflix ndërkombëtarisht.

Continue Reading

Të kërkuara