Shëndet
A ndjeni neveri ndaj disa ushqimeve dhe a e dini pse?
Published
2 years agoon
By
UBT newsPse disa njerëz ende nuk i pëlqejnë disa ushqime ose grupe ushqimesh dhe sa problem është ky? Psikologët dhe dietologët zbulojnë pse ndodh kjo dhe kur mund të jetë problem.
Si duket neveria ndaj ushqimit?
Neveria ndaj ushqimit është më shumë se zgjedhje dhe psikologia Rebecca G. Boswell shpjegon për Yahoo se është një neveri veçanërisht e fortë ndaj disa ushqimeve.
“Neveria ndaj ushqimit mund të shfaqen papritmas dhe mund të lidhen me ushqimet që keni shijuar më parë ose ushqimet që keni shijuar, por që nuk i keni pëlqyer”, shton ajo.
Njerëzit me neveri ndaj ushqimit zakonisht kanë një reagim të fortë kur shohin, nuhasin ose shijojnë ushqimet që nuk i pëlqejnë. Boswell shpjegon se kjo mund të shkaktojë që disa njerëz të fillojnë të kolliten, të mbyten ose të vjellin kur shijojnë ushqimet që nuk i pëlqejnë.
Pse ndodh neveria ndaj ushqimit?
Një nga arsyet pse shfaqet neveria ndaj ushqimit është mekanizmi i mbijetesës.
“Nëse hamë diçka dhe ndiejmë të përziera dhe/ose na vjen keq, mund të jetë keq për ne, kështu që nuk duam ta hamë më”, tha Jennifer Carter, profesoreshë e asociuar e psikiatrisë dhe shëndetit të sjelljes pranë Shkollës së Mjekësisë të Universitetit të Ohajos.
Boswell thotë se njerëzit mund të zhvillojnë shpejt një neveri ndaj ushqimit dhe mund të zgjedhin ushqime me shije, erë ose strukturë të ngjashme.
“Ekzistojnë disa komponentë zhvillimi ndaj neverisë ndaj ushqimit. Ushqimi i zgjedhur ose selektiv është më i zakonshëm te fëmijët pasi ata mësojnë se cilat ushqime janë të sigurta dhe cilat janë të pasigurta për t’u ngrënë. Në mënyrë tipike, fëmijët e tejkalojnë neverinë, por jo të gjitha”, shton Boswell.
Neveria ndaj ushqimit mund të lidhet gjithashtu me shtatzëninë, problemet me përtypjen dhe gëlltitjen ose ndryshimet në përpunimin ndijor.
A është një problem neveria ndaj ushqimit?
Neveria ndaj ushqimit mund të jenë problem nga pikëpamja shëndetësore, por dietologia Jessica Cording shpjegon se jo gjithmonë duhet të jetë kështu.
“Është e rëndësishme të kihet parasysh nëse kjo neveri ndaj ushqimit ndikon në cilësinë e jetës. Nëse janë vetëm disa preferenca, nuk është një problem i madh”, shton Cording.
Por Cording vëren se ka shenja se diçka më e thellë po ndodh nëse neveritë pengojnë dikë që të plotësojë nevojat e tij ushqyese, ose nëse refuzimi i disa ushqimeve ndikon në shëndetin mendor ose fizik. Ajo shton se mund të ketë edhe një komponent psikologjik për neveritë më ekstreme.
Ekziston një gjendje e njohur si çrregullimi shmangës/kufizues i marrjes së ushqimit (ARFID), i cili përfshin shmangien e ushqimit, gjë që çon në probleme në plotësimin e nevojave adekuate ushqyese.
Gjendja shoqërohet me humbje të konsiderueshme në peshë, mangësi të lëndëve ushqyese dhe varësi nga suplementet dietike.
“Njerëzit me ARFID nuk kanë frikën e shtimit të peshës si disa çrregullime të të ngrënit, por ata përjetojnë të njëjtat pasoja negative mjekësore dhe psikologjike të kequshqyerjes”, thotë Boswell.
Njerëzit me ARFID mund të hanë vetëm në shtëpi sepse preferencat e tyre ushqimore janë shumë të kufizuara, ose ata do të hanë vetëm ushqime të së njëjtës ngjyrë ose strukturë, sepse përndryshe ndjejnë nivele të larta stresi ose ankthi. Por jo të gjitha neveritë ndaj ushqimit bien nën ARFID.
“Nëse një neveri ndaj ushqimit ka të bëjë me preferencat, atëherë ndoshta nuk është një çrregullim i të ngrënit. Për shembull, dikujt i pëlqejnë kërpudhat, por shumë njerëz i urrejnë ato. Nëse neveria ndaj ushqimit shoqërohet me ankth të konsiderueshëm dhe ndërhyn në funksionimin e përditshëm, atëherë mund të jetë një simptoma të çrregullimeve të të ngrënit”, shpjegon Carter.
A mund të bëhet ndonjë gjë për neverinë ndaj ushqimit?
Nëse e urreni një ushqim të rastësishëm si bananet ose kërpudhat dhe nuk ndikon në jetën tuaj, Cording thotë se është në rregull t’i shmangni ato. Por nëse keni të bëni me mangësi ushqyese, ajo rekomandon marrjen e hapave për t’i rregulluar ato.
“Një nutricionist mund të japë udhëzime për mënyrat për të prezantuar ushqimet që ju nevojiten dhe suplementet për të mbushur boshllëqet aty ku nevojiten”, thotë Cording.
Përveç kësaj, Boswell rekomandon të bisedoni me një psikolog për të trajtuar aspektet e mundshme mendore të këtij problemi, pasi mund të trajtohen kushte si ARFID dhe neveritë e përgjithshme ndaj ushqimit.
“Trajtimi zakonisht përfshin ushqimin e duhur dhe më pas futjen ngadalë dhe të vazhdueshme të ushqimeve dhe teksturave që njeriu ka frikë dhe shmang”, shpjegon Boswell.
Por ekspertët thonë se nuk ka asgjë për t’u shqetësuar nëse thjesht nuk ju pëlqejnë disa ushqime.
“Është në rregull të shmangni ushqimet që i urreni për sa kohë që po merrni atë që ju nevojitet biologjikisht, shoqërisht dhe psikologjikisht”, thotë Carter.
Shëndet
Ish-anesteziologu francez dënohet me burgim të përjetshëm për helmimin e 30 pacientëve
Published
3 weeks agoon
December 19, 2025By
UBTnews
Një ish-anesteziolog francez është dënuar me burgim të përjetshëm pasi u shpall fajtor për helmimin e qëllimshëm të 30 pacientëve, 12 prej të cilëve humbën jetën.
Frédéric Péchier, 53 vjeç, u dënua të premten pas përfundimit të një gjyqi katërmujor në qytetin lindor të Besançon, në një nga rastet më të rënda të keqpërdorimit mjekësor të regjistruara ndonjëherë në Francë.

Sipas hetimeve dhe aktakuzës, Péchier kishte futur substanca kimike si klorur kaliumi ose adrenalinë në qeset e infuzionit të pacientëve, duke shkaktuar arreste kardiake ose hemorragji të papritura gjatë ndërhyrjeve kirurgjikale.
Viktima më e re ishte një fëmijë katërvjeçar, i cili i mbijetoi dy arresteve kardiake gjatë një operacioni rutinë të bajameve në vitin 2016. Viktima më e moshuar ishte 89 vjeç.
“Ju jeni Doktor Vdekja. Një helmues, një vrasës. Ju turpëroni gjithë profesionin mjekësor”, deklaruan prokurorët gjatë seancave përmbyllëse, duke shtuar se ai “e kishte kthyer klinikën në një varrezë”.
Sipas prokurorisë, Péchier shpesh nuk ishte anestezisti kryesor në operacione. Ai dyshohet se mbërrinte herët në klinikë për të manipuluar qeset e infuzionit, ndërsa më pas, kur pacientët pësonin komplikacione, ndërhynte vetë për t’u paraqitur si “shpëtimtari”.
Në 12 raste, ndërhyrja erdhi shumë vonë ose nuk ndodhi fare, duke përfunduar me vdekjen e pacientëve.
Hetimi nisi në vitin 2017, kur në qesen e infuzionit të një pacienteje u gjet një tepricë e rrezikshme kloruri kaliumi. Autoritetet zbuluan një model alarmues “ngjarjesh serioze të padëshiruara” në klinikën private Saint-Vincent në Besançon.
Ndërsa mesatarja kombëtare për vdekje nga arresti kardiak nën anestezi ishte 1 në 100 mijë, në këtë klinikë shifra ishte më shumë se gjashtë herë më e lartë. Anomalia u zhduk kur Péchier u largua përkohësisht dhe u rikthye sapo ai u kthye në klinikë. Pas pezullimit të tij nga profesioni në vitin 2017, rastet u ndalën përfundimisht.
Gjatë gjyqit, Péchier mohoi vazhdimisht akuzat, duke deklaruar se kishte respektuar “betimin e Hipokratit”. Megjithatë, dëshmia e tij ndryshoi disa herë dhe ai pranoi se mund të ketë pasur “një helmues tjetër” në klinikë.
Psikologu i gjykatës e përshkroi atë si një person me personalitet të dyfishtë, i aftë të shfaqej i respektueshëm në publik, por edhe të shkaktonte dëme të mëdha.
Tani, Péchier pritet të kalojë të paktën 22 vite pas hekurave. Ai ka 10 ditë kohë për të apeluar vendimin.
“Është fundi i një makthi”, tha Sandra Simard, një nga pacientet që i mbijetoi helmimit. Një tjetër i mbijetuar, Jean-Claude Gandon, u shpreh: “Tani mund të kemi një Krishtlindje më të qetë”./BBC
Shëndet
Kur dieta dhe pesha nuk mjaftojnë, arsyeja e fshehur e kolesterolit të lartë
Published
3 weeks agoon
December 16, 2025By
UBT News
Studimet tregojnë se nivelet e kolesterolit në gjak ndikohen më shumë nga gjenet sesa nga ushqimi, pesha apo aktiviteti fizik.
Mëlçia prodhon shumicën e kolesterolit dhe kjo prodhimtari kontrollohet nga gjenet, ndaj disa persona ka kolesterol LDL të lartë edhe pse jetojnë shëndetshëm.
Edhe pse faktorët e stilit të jetesës si ushqimi i pashëndetshëm, mungesa e aktivitetit fizik, mbipesha dhe stresi janë shkaktarë të shpeshtë, forma e trashëguar – hiperkolesterolemia familjare (FH) – përbën rreth 5% të rasteve dhe është më e rrezikshme.
Ajo shfaqet herët dhe shpesh nuk përmirësohet vetëm me dietë.
FH shkaktohet nga mutacione gjenetike që pengojnë largimin e kolesterolit LDL nga gjaku, duke rritur ndjeshëm rrezikun për infarkt ose goditje në tru në moshë të re, shpesh pa simptoma.
Ekspertët theksojnë se pamja e jashtme nuk garanton shëndet të mirë.
Kontrolli i profilit lipidik të paktën një herë në vit, pasi kolesteroli i lartë nuk dhemb, por dëmton në heshtje zemrën dhe enët e gjakut. /A.Z/UBT News/
Shëndet
Si ta kuptoni nëse trupi juaj ka mungesë të vitaminës D?
Published
3 weeks agoon
December 15, 2025By
UBT News
Vitamina D është thelbësore për shëndetin e kockave, pasi ndihmon trupin të përthithë kalciumin dhe kontribuon në forcimin e tyre.
Ajo luan rol të rëndësishëm në rritjen dhe zhvillimin e qelizave, ul inflamacionin dhe mbështet funksionimin e sistemit imunitar.
Kur trupi ka mungesë të vitaminës D, mund të shfaqen disa shenja paralajmëruese.
Djersitje e tepruar
Djersitja e pazakontë, sidomos gjatë dimrit, lidhet me mungesën e vitaminës D, pasi trupi ka vështirësi në rregullimin e temperaturës.
Lodhje e vazhdueshme
Ndjenja e lodhjes, edhe pas gjumit të mjaftueshëm, si dhe marramendja, janë shenja të shpeshta të mungesës së kësaj vitamine.
Ndryshime në humor
Mungesa e saj lidhet me ndjenja trishtimi e depresioni, pasi ndikon në prodhimin e hormoneve të mirëqenies si serotonina dhe dopamina.
Dhimbje në kocka dhe muskuj
Dhimbjet në kyçe, kocka dhe muskuj janë shenjë e niveleve të ulëta të vitaminës D, veçanërisht te personat me probleme reumatike.
Si ta furnizoni trupin me vitaminë D?
Ekspozimi i moderuar në diell ndihmon prodhimin e vitaminës D, duke përdorur gjithmonë mbrojtje nga rrezet UV.
Përveç kësaj, vitamina D merret edhe nga ushqimi, si: peshqit e yndyrshëm (salmon, sardele, ton), vezët, qumështi dhe produktet e bulmetit, kërpudhat, drithërat dhe lëngu i portokallit. /A.Z/UBT News/
Shëndet
Çfarë të hani para gjumit për një natë më të qetë?
Published
3 weeks agoon
December 15, 2025By
UBT News
Nëse vetëm mendimi për gjumin të shqetëson, ajo që ha mund të ketë ndikim të madh. Gjumi cilësor ndihmon shëndetin e trurit, forcon sistemin imunitar dhe ul rrezikun për sëmundje kronike.
Edhe pse rekomandohen 7–8 orë gjumë çdo natë, shumë njerëz e kanë të vështirë ta arrijnë këtë.
Përveç zakoneve të mira të gjumit, edhe ushqimi luan rol kyç.
Ja 9 ushqime dhe pije që mund të ndihmojnë për gjumë më të mirë:
Bajamet – të pasura me magnez, vitamina B dhe melatoninë.
Gjeli i detit – përmban triptofan që nxit përgjumjen.
Çaji i kamomilit – ka efekt qetësues dhe ndihmon kundër pagjumësisë.
Kivi – përmban serotonin dhe antioksidantë.
Lëngu i qershisë së thartë – burim natyral i melatoninës.
Peshqit e yndyrshëm – të pasur me vitaminë D dhe omega-3.
Arrat – ndihmojnë rregullimin e ciklit të gjumit.
Çaji i lules së pasionit – ul stresin dhe nxit relaksimin.
Orizi i bardhë – karbohidratet mund të ndihmojnë rënien në gjumë kur konsumohet me masë. /A.Z/UBT News/
Arrestime nëpër Kosovë, BKS thotë se denoncoi shkeljet e dyshuara
Disa zona në Prishtinë me reduktime uji
SHBA-ja tërhiqet nga 66 organizata ndërkombëtare
Evakuohen 15 familje në Mitrovicë
100 qytetet me ushqimin më të mirë në botë
25 divorcet të shtrenjta në histori
Trump mbështet sanksione ndaj Kinës dhe Indisë për blerjen e naftës ruse
Moti sot: Borë e ngrica
Prokuroria e Prizrenit me aksion të madh në disa qytete të Kosovës
Të kërkuara
-
Aktualitet3 months agoProfesoresha e UBT-së, Marigona Bekteshi-Ferati, fituese e bursës prestigjioze Fullbright Visiting Scholar, Profesor Vizitor dhe Post Doktoraturë
-
Aktualitet2 months agoU mbajt Mbledhje Komemorative në nder të Prof. Dr. Faton Kabashit në UBT Prizren
-
Rajoni2 months agoProfesorët e UBT-së publikojnë studim shkencor mbi cilësinë e ujërave nëntokësore në Komunën e Suharekës
-
Lajmet3 months agoProfesoresha e UBT-së, Dr. Fatbardha Qehaja Osmani boton studim ndërkombëtar në revisten prestigjioze të Quartile-it 1- Reading Psychology, Taylor & Francis- Routledge
