Lajmet
A mund ta parashikojnë kafshët tërmetin më shpejt sesa njerëzit?
Kafshët mund të parashikojnë tërmetet disa sekonda më herët.
Published
3 years agoon
By
Betim GashiA mund t’i parashikojnë kafshët tërmetet herët?
Janë publikuar video të kafshëve që silleshin në mënyrë të çuditshme para tërmetit të fuqishëm që goditi Turqinë dhe Sirinë javën e kaluar.
Pamjet që u publikuan tregojnë qentë duke lehur dhe zogjtë duke flutuar në mënyrë të çuditshme pak para tragjedisë. Njerëzit shpesh raportojnë sjellje jonormale nga kafshët para dridhjes së tokës.
Por a ka ndonjë shkencë pas kësaj “shqise të gjashtë” – dhe çfarë thotë hulumtimi?
A i kanë zbuluar kafshët tërmetet në të kaluarën?
Rreth 500 mijë tërmete të dallueshme ndodhin në botë çdo vit, nga të cilët afërsisht 100 shkaktojnë dëme. Sizmologët nuk kanë asnjë mënyrë për të ditur saktësisht se kur ose ku do të godasë tërmeti tjetër – kështu që potenciali që kafshët të jenë sisteme paralajmëruese të hershme është interesante.
Por ideja që kafshët mund të parashikojnë dridhjet e tokës nuk është e re. Në vitin 373 para Krishtit, autori romak Aelian shkroi se si gjarpërinjtë, minjtë dhe insektet u larguan nga qyteti Helike përpara se të shkatërrohej nga një tërmet.
Kohët e fundit, gjarpërinjtë në letargji braktisën qytetin kinez Haicheng para një tërmeti me magnitudë 7.3 në vitin 1975. Në vitin 2016, mijëra zogj fluturuan para se se një tërmet i fuqishëm ta godiste Oklahomën.
Kafshët mund të parashikojnë tërmetet disa sekonda më herët
Shkenca sugjeron se kafshët mund të jenë në gjendje të ndjejnë dridhjet fillestare sekonda ose minuta më herët. Kur godet një tërmet, valët sizmike dalin nga epiqendra e lëkundjes.
Valët primare, valët e para që ndjehen, janë më të vogla dhe në disa raste njerëzit s’i kuptojnë. Ato u paraprijnë valëve dytësore më të dhunshme, të cilat mund të tundin tokën dhe të rrëzojnë ndërtesat.
Kafshët, të cilat kanë shqisat më të mprehta të dëgjimit dhe nuhatjes sesa njerëzit, mund t’i ndjejnë këto sekonda ose minuta para njerëzve.
Elefantët dhe zogjtë, për shembull, mund të ndjejnë valët e zërit me frekuencë të ulët dhe dridhjet nga paragoditjet e dobëta. Ndërsa brejtësit mund të dëgjojnë tingujt me frekuencë të lartë që dalin nga shkëmbinjtë që thyhen.
Nuk ka gjasa që kafshët t’i ndiejnë tërmetet shumë kohë para se të ndodhin
Por a mund t’i ndiejnë kafshët tërmetet mjaft herët për të vepruar si një sistem ‘paralajmërimi i hershëm’? Hulumtimet sugjerojnë se nuk ka gjasa.
Një përmbledhje e Buletinit të Shoqatës Sizmologjike të Amerikës në vitin 2018 ekzaminoi 180 studime të mëparshme dhe zbuloi se korelacioni mes sjelljes së kafshëve dhe dridhjeve të tërmeteve ishte kryesisht anekdotik.
“Studimi tregon qartë dobësi të forta apo edhe deficite në shumë nga raportet e publikuara mbi sjelljen e mundshme jonormale të kafshëve”, shkruajnë autorët.
Hulumtimi i mëvonshëm ka qenë më premtues. Në vitin 2020, studiuesit nga Instituti Max Planck i Sjelljes së Kafshëve regjistruan lëvizjet e kafshëve të fermave të Italisë veriore për disa muaj. Ata zbuluan se kafshët ishin të trazuara në mënyrë të pazakontë disa orë para tërmeteve./UBTNews/
Lajmet
I ikën tatimit, Dogana kap barna me vlerë rreth 49 mijë euro
Published
1 hour agoon
January 16, 2026By
UBTnews
Zyra e Brendshme Doganore në Prishtinë, gjatë një kontrolli të një dërgese mallrash, ka konstatuar mospërputhje ndërmjet përshkrimit të deklaruar dhe gjendjes faktike të mallit, i cili ishte deklaruar si lëndë e parë për prodhim.
Gjatë ekzaminimit të detajuar, përfshirë kontrollin e origjinës, sasisë, formës së paraqitjes dhe karakteristikave të tjera, Dogana ka konstatuar se mallrat nuk përbëjnë lëndë të parë, por janë produkte farmaceutike të gatshme, të paketuara për shitje me pakicë.
“Me këtë veprim, është tentuar shmangia e pagesës së TVSH-së, si dhe nuk është paraqitur dokumentacioni shtesë përkatës, përfshirë certifikatën për import të produkteve farmaceutike të gatshme”, thuhet në njoftim,.
Sipas Doganës së Kosovës, vlera totale e mallrave arrin rreth 49 mijë euro.
“Ky rast përbën kundërvajtje doganore, në përputhje me legjislacionin në fuqi, për shkak të deklarimit të pasaktë të të dhënave doganore me qëllim shmangien e pagesës së detyrimeve fiskale”.
Lajmet
Peci me vendim për rrënimin dhe lirimin e hapësirave publike te Stacioni i Autobusëve
Published
3 hours agoon
January 16, 2026By
UBTnews
Kryetari i Komunës së Mitrovicës së Jugut, Faton Peci thotë të ketë parë një vendim për rrënimin dhe lirimin e hapësirave publike te Stacioni i Autobusëve.
Ai madje tha se të tilla aksione do të ketë derisa të lirohen të gjitha hapësirat publike.
Postimi i plotë:
Vendimi i radhës është rrënimi dhe lirimi i hapësirës publike te Stacioni i Autobusëve.
Aksione të tilla do të kemi në vazhdimësi deri në lirimin e plotë e të gjitha hapësirave publike.
Përmes këtij vendimi u bëj thirrje qytetarëve që të mos i uzurpojnë hapësirat publike, sepse të gjithë ata që në mënyrë të kundërligjshme shfrytëzojnë ose i kanë të uzurpuara hapësirat komunale do të kenë konsekuenca të tilla ashtu siç është e paraparë me ligj.
Lajmet
Nis zbatimi i Ligjit për të huajt dhe Ligjit për automjete
Published
4 hours agoon
January 16, 2026By
UBTnews
Zëvendëskryeministri në detyrë i Kosovës, Besnik Bislimi, ka bërë të ditur se nga sot do të nisë zbatimi i Ligjit për të huajt dhe Ligjit për automjetet.
Ai theksoi se zbatimi i këtyre ligjeve do të zhvillohet në disa faza.
Në fazën e parë, vizitorët që hyjnë në Kosovë përmes vendkalimeve kufitare do të pajisen me materiale informuese lidhur me procedurat dhe rregullat specifike që parashihen me ligjet e reja.
Sipas Bislimit, kjo fazë e parë do të zgjasë deri më 15 mars, periudhë gjatë së cilës qytetarët dhe vizitorët do të kenë mundësi të informohen dhe të përshtaten me ndryshimet ligjore.
Pas përfundimit të kësaj periudhe, do të fillojë zbatimi i plotë i të gjitha procedurave dhe rregullave të përcaktuara me Ligjin për të huajt dhe Ligjin për automjetet.
Lajmet
Të akuzuarit për sulmin në Banjskë nuk e pranojnë fajin
Published
4 hours agoon
January 16, 2026By
UBTnews
Të akuzuarit për sulmin në Banjskë të Zveçanit, Blagoje Spasojeviq, Vladimir Toliq dhe Dushan Maksimoviq, janë deklaruar sërish për sulmin e 24 shtatorit të vitit 2023.
Spasojeviq dhe Toliq nuk kanë folur për fajësinë, teksa Maksimoviq është deklaruar i pafajshëm për akuzën që i ngarkohet.
Megjithatë, për të tre gjykata ka konsideruar që nuk e kanë pranuar fajin.
Spasojeviq, Toliq e Maksimoviq, përballen me akuza të rënda për përfshirje në ngjarjet e 24 shtatorit 2023 në fshatin Banjskë të komunës së Zveçanit, ku një sulm i armatosur ndaj Policisë së Kosovës çoi në vdekjen e rreshterit Afrim Bunjaku dhe plagosjen e disa pjesëtarëve të tjerë të policisë.
Të akuzuarit për sulmin në Banjskë Blagoje Spasojeviq, Vladimir Toliq dhe Dushan Maksimoviq, janë dërguar Gjykatën Themelore në Prishtinë ku pritet të filloj gjykimi ndaj tyre.

Seanca do të zhvillohet sipas planifikimit, pavarësisht ndryshimeve në trupin gjykues, rast ky i cili është udhëhequr nga gjykatësi Arben Hoti, i cili ka qenë kryetar i trupit gjykues.
Të premten në Gjykatën Themelore do mbahet seanca e radhës gjyqësore në rastin e njohur si “Banjska”.
Pavarësisht ndryshimeve në trupin gjykues, seanca do të zhvillohet sipas planifikimit.
Rasti deri tani është udhëhequr nga gjykatësi Arben Hoti, i cili ka qenë kryetar i trupit gjykues. Mirëpo, pas avancimit të tij në pozitën e gjyqtarit në Gjykatën e Apelit, lënda do t’i kalojë një gjyqtari tjetër. Nga Gjykata Themelore ende nuk është bërë e ditur se kujt do t’i ndahet rasti.
Ndërkohë, Gjykata Themelore kishte kërkuar mendim nga Gjykata Supreme lidhur me mundësinë e vazhdimit të gjykimit në mungesë, pas propozimit të prokurorit special Naim Abazi. Megjithatë, Gjykata Supreme ka sqaruar se nuk jep mendime juridike për dilemat procedurale të shkallës së parë, duke refuzuar kështu të japë opinion për këtë çështje.
Si rrjedhojë, Gjykata Themelore në Prishtinë ka refuzuar propozimin që gjykimi për 42 të akuzuarit e tjerë, 41 persona fizikë dhe një person juridik, të vazhdojë në mungesë.
Për këta të pandehur është lëshuar letërreshtim ndërkombëtar dhe pritet arrestimi dhe ekstradimi i tyre për zhvillimin e procedurës penale.
Deri më tani, procedura penale është veçuar vetëm për tre të akuzuarit që ndodhen në paraburgim: Blagoje Spasojeviq, Vladimir Toliq dhe Dushan Maksimoviq.
Seanca e shqyrtimit gjyqësor ndaj tyre është mbajtur më 17 prill 2025, ku të tre janë deklaruar të pafajshëm, ashtu si edhe në shqyrtimin fillestar të mbajtur më 9 tetor 2024.
Në seancën e prillit, fjalën hyrëse e kanë dhënë prokurori special, mbrojtja dhe pala e dëmtuar.
Aktakuza për këtë rast është ngritur më 11 shtator 2024 dhe ka të bëjë me sulmin terrorist të 24 shtatorit 2023 në Banjskë të Zveçanit. Sipas aktakuzës së Prokurorisë Speciale të Republikës së Kosovës, të akuzuarit dyshohet se përmes përdorimit të dhunës dhe armatimit të rëndë kanë tentuar të shkëpusin pjesën veriore të Kosovës dhe ta bashkojnë atë me Serbinë.
Si pasojë e këtij sulmi, është vrarë zyrtari policor Afrim Bunjaku, janë rrezikuar jetët e zyrtarëve të tjerë policorë dhe të popullatës civile. Aktakuza ngarkon gjithsej 44 persona fizikë dhe një person juridik, “RAD D.O.O”, ndërsa listës së të akuzuarve i prin Milan Radoiçiq, i cili më herët kishte marrë përsipër përgjegjësinë për sulmin terrorist.
Bayerni merr një lajm të jashtëzakonshëm
Shtetet me më së shumti milionerë
Shtetet me më së shumti universitete
Shtetet me më së shumti viktima në Luftën e Dytë Botërore
Rastet më të rënda të vrasjeve (2015-2025)
I ikën tatimit, Dogana kap barna me vlerë rreth 49 mijë euro
Peci me vendim për rrënimin dhe lirimin e hapësirave publike te Stacioni i Autobusëve
Fitore bindëse e Trepçës në derbin e javës së 15-të ndaj Pejës
Trump: Mund të përdorim trupat ushtarake për të ndaluar protestat në Mineapolis
Të kërkuara
-
Aktualitet3 months agoProfesoresha e UBT-së, Marigona Bekteshi-Ferati, fituese e bursës prestigjioze Fullbright Visiting Scholar, Profesor Vizitor dhe Post Doktoraturë
-
Aktualitet2 months agoU mbajt Mbledhje Komemorative në nder të Prof. Dr. Faton Kabashit në UBT Prizren
-
Rajoni2 months agoProfesorët e UBT-së publikojnë studim shkencor mbi cilësinë e ujërave nëntokësore në Komunën e Suharekës
-
Lajmet3 months agoProfesoresha e UBT-së, Dr. Fatbardha Qehaja Osmani boton studim ndërkombëtar në revisten prestigjioze të Quartile-it 1- Reading Psychology, Taylor & Francis- Routledge
