Kulturë

A kanë të gjithë një monolog të brendshëm?

Hulumtimi i Lavenbruk në vitin 2019,i analizoi monologët e brendshëm në 3 dimensione.

Published

on

Nga Donavyn Coffey

“Zëri i vogël në kokën tuaj” mund të jetë kritiku juaj më i keq por dhe mbështetësi më i madh. Dihet që ai të ndihmon me udhëzime, të  jep këshilla, përsërit biseda të vështira, dhe madje të kujton të shkruash disa gjëra në listën e gjërave që duhen blerë.

Por a kanë të gjithë një monolog të brendshëm? Për një kohë të gjatë, supozohej se një zë i brendshëm ishte thjesht pjesë e të qenit njeri. Por rezulton se nuk është kështu. Jo të gjithë e praktikojnë këtë gjë.

“Me monolog të brendshëm, ne nënkuptojmë pasjen e një diskutimi privat që i drejtohet vetvetes, dhe që kryhet pa ndonjë artikulim verbal të jashtëm”-thotë Helana Levenbruk,  studiuese e vjetër e psikologjisë dhe neurokonjicionit dhe drejtuese e ekipit të gjuhës në CNRS, Institutin Kombëtar Kërkimor Francez.

Me diskutimin e brendshëm, ju gati e “dëgjoni” zërin tuaj të brendshëm, thotë ajo për “Live Science”. Ju jeni të vetëdijshëm mbi tonin dhe intonacionin e atij zëri. Për shembull, zëri mund të “tingëllojë” i zemëruar ose i shqetësuar.

Studimet kanë treguar se fëmijët e moshës 5 deri në 7 vjeç mund të përdorin një zë të brendshëm, dhe disa studime sugjerojnë se fëmijët mund të përdorin një formë të fonetikës së brendshme që nga mosha 18-21 muajsh.

Hulumtimi i Lavenbruk në vitin 2019,i analizoi monologët e brendshëm në 3 dimensione.

I pari është dialogu. Njerëzit mund të kenë një fjalim kaq të ndërlikuar të brendshëm, saqë midis ekspertëve ka debate nëse është e saktë që të gjithë fjalimet e brendshme të njerëzve t’i quajmë monologje.

Një monolog ndodh kur mendon me vete diçka  të tipit “Kam nevojë të shkoj në dyqan të blej bukë”. Por herë të tjera, kur arsyetoni, ju mund të argëtoheni duke angazhuar në këtë proces disa këndvështrime, gjë që e bën atë si një bisedë, dialog.

Dimensioni i dytë është kondensimi, një masë e asaj se sa shumë apo pak fjalë është komunikimi juaj i brendshëm. Ndonjëherë mendoni me fjalë ose fragmente. Por herë të tjera, sidomos kur jeni duke u përgatitur për një bisedë ose prezantim, ka të ngjarë të jeni duke menduar në fjali dhe paragrafë të plotë.

Dimensioni i tretë është qëllimshmëria. A jeni duke u përfshirë enkas në bisedën me vetveten? Për arsye që ende nuk i dimë, nganjëherë fjalimi i brendshëm thjesht mund të vijë tek ju ose të zhvendoset në tema krejtësisht të rastësishme dhe në dukje të shkëputura.

Por një element ngatërrues për një kohë të gjatë në studimin e kësaj dukurie, ka qenë fakti që në studime të ndryshme njerëzit i shprehnin mendimet e tyre me fjalë, thotë Lavenbruk, edhe nëse nuk po mendonin saktësisht me fjalë.

Supozimi i vjetër, sipas të cilit të gjithë njerëzit mbështeten tek një zë të brendshëm, u sfidua për herë të parë në fund të viteve 1990nga kërkimet e drejtuara nga Rusëll Hërlbërt,  psikolog në Universitetin e Nevada, Las Vegas. Ai studioi monologun e brendshëm të pjesëmarrësve, duke u kërkuar atyre të mbanin një biper (sinjalizues).

Sa herë që binte zilja e pajisjes, ata duhet të shkruanin atë që po mendonin apo përjetonin në mendjen e tyre pak para atij momenti. Në fund të ditës, ata u takuan me një studiues për të shqyrtuar përgjigjet e tyre. Ndoshta pjesëmarrësi kishte shkruar “Unë duhet të blej pak bukë”. Më pas studiuesi do ta pyeste nëse kjo ishte ajo që ai kishte menduar vërtet. “Apo keni menduar vetëm‘bukë’? Apo mos keni qenë të uritur, mos keni pasur një ndjesi në stomakun tuaj?”- u shpreh Lavenbruk.

Pas çdo takimi me studiuesen, pjesëmarrësit në studim ishin më të aftë në artikulimin e mendimeve të tyre të vërteta, tha ajo. Në fund studimi zbuloi se disa njerëz kishin një të folur të brendshëm sa herë që binte biperi, gati “si një radio në kokën e tyre”.

Por të tjerët kishin më pak të folur të brendshëm se zakonisht, dhe disa nuk kishin fare. Ata përjetonin imazhe, ndjesi dhe emocione, por jo një zë apo fjalë. Mungesa e një monologu të brendshëm, ka qenë e lidhur me një gjendje të quajtur “afantazia”, ose “verbëri e syrit të mendjes”.

Njerëzit që përjetojnë “afantazia” nuk përjetojnë vizualizime në mendjen e tyre. Ata nuk munden ta fotografojnë dhomën e tyre të gjumit apo fytyrën e nënës së tyre. Afantazia dhe mungesa e një zëri të brendshëm nuk janë domosdoshmërisht të këqija.

Por një kuptim më i mirë i të folurit të brendshëm dhe i një vargu të gjerë procesesh mendimi që përjetojnë njerëzit,mund të jenë veçanërisht të rëndësishme “për metodat e të mësuarit dhe arsimin në përgjithësi” thotë Lavenbruk.

Deri më tani, llojet e fjalimit të brendshëm, dhe përvojat që mund të kenë fëmijët dhe burimet që ata mund të kenë nevojë për të mësuar, ka të ngjarë të jenë nënvlerësuar jashtëzakonisht, thotë studiuesja. / “Livescience” – Bota.al

Magazinë

James Bond i “rikthehet origjinës” me një “yll shumë të ri”

Published

on

Aktori Daniel Mayers ka thënë se filmi i njohur “James Bond” po i rikthehet “origjinës” duke marrë një yll të ri për të luajtur rolin e agjentit të famshëm 007.

Kërkimet për aktorin e ri janë rikthyer pas largimit të krijuesve të deritanishëm të filmit, producentëve Barbara Broccoli dhe Michael G.Wilson. Kompania e re që ka marrë drejtimin e filmit, “Amazon MGM Studios”, ka sugjeruar se po bën rinovim masiv, duke e kthyer karakterin në kohëra më të vjetra, ka raportuar FemaleFirst.

“Thashethemin” e ka shpërndarë Mayers, i cili ka thënë se ka dëgjuar disa detaje rreth planeve që ka “Amazon” për Bondin.

“Është mjaft domethënëse puna që Bondi po shkon në Amazon… Kam dëgjuar një thashetheme se janë duke kërkuar një aktor shumë të ri dhe se po duan të rikthehen në origjinë. Po duan të rikthehen diku tek vitet ’60, me veturat e gjërat vjetra në mënyrë që të fillojnë përsëri. Mendoj se kjo ide do të ishe ‘cool’”, ka thënë Mayers në një intervistë për podcastin “We’re Not Getting Any Younger”.

Kërkimi i një aktori të ri ka kohë që është bërë një ndër lajmet kryesore të botës së filmit, që kur aktori Daniel Craig u largua nga franshiza pas lansimit të Bondit të vitit 2021 “No Time To Die”, ku u shfaq vdekja e agjentit.

Së fundmi është bërë e ditur se “Amazon” ka përzgjedhur David Hayman si producent të filmit. Ai është i njohur për punën e tij në filma si “Harry Potter” dhe “Spider Man” si dhe producenten Amy Pascal të marrin drejtimin e 007-it.

“James Bond është një ndër karakteret më ikonike në historinë e kinemasë. Jemi shumë mirënjohës që do të ndjekim hapat e Barbara Broccolit e Michael Wilsonit, të cilët kanë bërë filma të jashtëzakonshëm, dhe jemi të nderuar e të entuziazmuar të mbajmë gjallë shpirtin e Bondit, i cili do të hyjë në aventura të reja”, patën thënë Hayman dhe Pascal në një deklaratë të përbashkët.

Continue Reading

Magazinë

“Unë jam Bleta Rexha, më pëlqen të këndoj opera”, eseja e Bebe e shkruar kur ishte nëntë vjeçe bëhet virale në rrjet

Published

on

Këngëtarja shqiptare me famë botërore, Bebe Rexha, ka publikuar së fundmi disa fotografi në llogarinë e saj në Instagram, ku shfaqet elegante e veshur në të zeza, teksa festonte Bajramin me familjarët e saj në New York.

E ndodhur në shtëpinë e prindërve, artistja ka vendosur të shfletojë arkivat e fëmijërisë, duke zbuluar një ese të shkruar nga vetë ajo kur ishte vetëm nëntë vjeçe.

Me nostalgji, Bebe e ndau këtë dokument të veçantë me ndjekësit e saj, duke treguar sesi e shihte veten dhe pasionet e saj në atë kohë.

Në esenë e saj shkruhet:

“Emri im është Bleta Rexha. Jam nëntë vjeçe. Më pëlqejnë sportet. Sportet që më pëlqejnë janë hokej, bejsboll, basketboll, patinazh, futboll, volejboll, gjimnastikë. Më pëlqen të këndoj opera dhe këngë pop. Hobet e mia janë këndimi, pikturimi, vizatimi, leximi dhe luajtja e lojërave me letra. Sezoni im i preferuar është dimri. Më pëlqen Halloween-i, por jo shumë, sepse nëse ha shumë karamele, ndihesh keq. Ushqimet e mia të preferuara janë pizza, tacos, pure patatesh, patate të skuqura, copëza pule, makarona, veçanërisht mishi, orizi, lazanja dhe pierogit. Pija ime e preferuar është uji. Më pëlqen të dëgjoj muzikë nga radioja kudo që të jem! Kaq për mua”.

Continue Reading

Kulturë

Opera e Hamburgut, Jaho në rolin e Maria Stuarda-s

Published

on

Në Operën e Hamburgut (Staatsoper Hamburg) sot luhet “Maria Stuarda” nga Gaetano Donizetti, ku pikërisht rolin e heroinës e interpreton Ermonela Jaho.

Kjo është nata e fundit që Ermonela Jaho interpreton këtë rol, në Hamburg, pas 6 netësh të tjera në fund të marsit.

“Dhe kështu, ne arrijmë performancën tonë përfundimtare. Ky produksion ka qenë më shumë se një seri shfaqjesh. Ka qenë një rrahje zemre e përbashkët, një vend ku muzika dhe arti na kanë lidhur në mënyra që fjalët nuk mund të arrijnë kurrë”, shprehet sopranoja, në një postim në rrjetet sociale.

Maria Stuarda (Mary Stuart) është një opera tragjike në dy akte, nga Gaetano Donizetti dhe libret nga Giuseppe Bardari, bazuar në dramën e Schiller-it.

Opera trajton jetën e Marisë, mbretëreshës së Skocisë (Mary Stuart) dhe kushërirës së saj mbretëresha Elizabeth I. Schiller kishte shpikur përballjen e dy mbretëreshave, të cilat në fakt nuk u takuan kurrë.

Sopranoja Jaho, e vlerësuar ndërkombëtarisht, ndau me ndjekësit e rrjeteve sociale edhe një galeri të pasur fotografike nga shfaqjet e tjera të “Maria Stuarda-s”, ku ajo shfaqet me një “look” goditës e mbresëlënës.

Continue Reading

Magazinë

Vdes në moshën 65-vjeçare aktori i Top Gun dhe Batman, Val Kilmer

Published

on

Aktori i Hollivudit, Val Kilmer, i njohur për rolet e tij në disa nga filmat më të mëdhenj të viteve 1980 e 90, duke përfshirë Top Gun dhe Batman Forever, ka vdekur në moshën 65-vjeçare.

Ai luajti në The Doors të vitit 1991 duke luajtur frontmenin e grupit legjendar Jim Morrison plus dramën Western Tombstone e krimin Heat.

Kilmer vdiq nga pneumonia të martën në Los Angeles, tha vajza e tij Mercedes për mediat amerikane. Ajo tha se babai i saj ishte diagnostikuar me kancer në fyt në 2014, por më vonë u shërua, raporton BBC.

Kirurgjia e trakeotomisë ndikoi në zërin e kufizoi karrierën e aktrimit, por u kthye në ekran për të riprodhuar rolin e tij si pilot luftarak Iceman së bashku me Tom Cruise në Top Gun: Maverick 2022.

“Shihemi, mik. Do të më mungosh”, ka shkruar aktori amerikan Josh Brolin krahas një fotoje të tij dhe Kilmerit në Instagram.

Më 2021, Kilmer publikoi një dokumentar që tregon kulmin dhe rënien e jetës dhe karrierës. Val, i cili debutoi në Festivalin e Filmit në Kanë, përmban 40 vjet regjistrime në shtëpi, duke përfshirë atë duke folur me një kuti zëri pas operacionit pas kancerit.

I lindur si Val Edward Kilmer më 31 dhjetor 1959, Kilmer u rrit në një familje të klasës së mesme. Prindërit ishin shkencëtarë të krishterë, një lëvizje në të cilën Kilmer do t’i përmbahej gjatë gjithë jetës së tij. Në moshën 17-vjeçare, ai u bë atëherë nxënësi më i ri që u regjistrua në Shkollën Julliard, në Nju Jork, një nga konservatorët më prestigjiozë të dramës në botë.

Ai bëri emër në komeditë Top Secret! në 1984 dhe Real Genius vitin e ardhshëm, para se të çimentonte kredencialet e aktrimit si Iceman, armiku i personazhit të Crusie, Maverick në Top Gun të vitit 1986, një nga filmat përcaktues të dekadës. Kilmer vazhdoi të luajë në filmin Willow fantazi dhe thriller krimi Kill Me Again të dyja me aktoren Joanne Whalley, me të cilën u martua në vitin 1988. Çifti kishte dy fëmijë.

Continue Reading

Të kërkuara