Rajoni

96% e zjarreve, të qëllimshme!

Published

on

Në 10 mijë vitet e fundit, pyjet në hemisferën veriore të globit nuk janë djegur kurrë me të njëjtin intensitet si në vitin 2021 dhe në 3-4 vitet që kemi lënë pas. Kjo periudhë kohore përkon edhe me vitet më të nxehta të regjistruar që prej mbajtjes shënim të të dhënave, nga 2 shekuj më parë.

Por ngrohja globale, që ka rritur mesatarisht temperaturat me 0.8-1.5 gradë në të gjithë planetin nuk është arsyeja kryesore e flakëve. Ajo lehtëson ndezjen e flakëve, por 96% e tyre në rang botëror janë zjarre të vënë nga dora e njeriut, në mënyrë të qëllimshme apo nga pakujdesia. Vetëm 4% ndizen në mënyrë spontane, si përshembull nga një shkreptimë.

Të dhënat janë nga “GlobalForestWatch” dhe as Shqipëria nuk bën përjashtim.

Shumica absolute e zjarreve në Shqipëri janë nga dora e njeriut, shpesh për shkak se zjarri konsiderohet si një mënyrë efikase për të rritur pjellorinë e tokës.

Një praktikë e tillë ka shumë më tepër rreziqe, se sa benefite, por kjo nuk ndalon banorë të zonave të ndryshme që vit pas viti, qëllimisht apo nga pakujdesia, të shndërrohen në përgjegjës për humbje jete apo dëme të pallogaritshme materiale.

Harta e mëposhtme tregon me të verdhë vatrat e zjarrit aktual, si dhe me ngjyrë vishnje zjarret e mëhershme, që janë përgjegjëse për shkatërrime masive në pyjet e Shqipërisë.

6 persona janë arrestuar për zjarrëvënie të qëllimshme dhe rrezikojnë masa të gjata burgimi. 96% e zjarreve janë të shkaktuara nga qytetarët./dritare.net

lajme

Ekspertët ndërkombëtarë në UBT: Diskutohet e ardhmja e mjekësisë sportive dhe teknologjive emergjente në parandalimin e sëmundjeve

Published

on

By

Ekspertë, shkencëtarë dhe profesorë ndërkombëtarë po prezantojnë zhvillimet më të fundit në fushën e mjekësisë sportive, edukimit dhe teknologjisë, në kuadër të edicionit të dytë të Konferencës Ndërkombëtare të Mjekësisë Sportive, i cili po zhvillon punimet në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së.  

Ngjarja ka mbledhur personalitete drejtuese të mjekësisë sportive botërore dhe ekspertë nga Italia, Austria, Gjermania dhe Kosova, me fokus kryesor kalimin drejt mjekësisë parandaluese, shëndetit funksional dhe integrimit të inteligjencës artificiale në ekosistemet e qëndrueshme shëndetësore.  

Punimet e konferencës u hapën me prezantimin e Prof. Dr. Fabio Pigozzi, President i Federatës Ndërkombëtare të Mjekësisë Sportive (FIMS), i cili trajtoi rolin global të FIMS-it dhe rrjetit të saj prej 118 shoqatash kombëtare në ndërthurjen e shkencës, edukimit dhe politikave shëndetësore.  

Pigozzi vuri në dukje se mjekësia sportive moderne po i shërben gjithnjë e më shumë shëndetit të popullatës përmes konceptit “Ushtrimi si Mjekësi” (Exercise is Medicine), si një përgjigje ndaj pandemisë së pasivitetit fizik që prek 1.8 miliardë të rritur në botë dhe shkakton miliona vdekje nga sëmundjet jo të transmetueshme. Ai vlerësoi përfshirjen e Institutit për Mjekësi Sportive të UBT-së në rrjetin e Qendrave Bashkëpunuese të FIMS-it (CCSM).  

Në vijim, Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, prezantoi vizionin e UBT Smart City, si një platformë e integruar e teknologjive emergjente dhe mbështetjes inteligjente për edukimin, kërkimin shkencor, inovacionin dhe shërbimet klinike në mjekësinë sportive.  

Duke u bazuar në konceptin e UBT 5S, Rektori Hajrizi theksoi se UBT nuk ofron thjesht infrastrukturë fizike, por një ekosistem të plotë dhe laborator të gjallë (Living Lab) që ndërlidh edukimin, spitalin UNITED Hospital, Institutin për Mjekësi Sportive, rrjetet 5G/IoT, inteligjencën artificiale dhe realitetin e zgjeruar (XR).  

Ai prezantoi rrugëtimin e integruar klinik — nga parandalimi, triazhi, trajtimi kirurgjikal, fizioterapia dhe rehabilitimi deri te rikthimi i sigurt i sportistit në fushë (Return-to-Sport) — si dhe agjendën kërkimore strategjike 2027–2030 për parandalimin preciz dhe shëndetin e komunitetit.  

Prof. Dr. Norbert Bachl nga Austria, Zëvendëspresident i FIMS-it dhe profesor në Universitetin e Vjenës dhe UBT, u përqendrua në shëndetin funksional, parashikimin e rreziqeve dhe revolucionin e inteligjencës artificiale.  

Bachl prezantoi kalimin nga mjekësia tradicionale episodike drejt “Mjekësisë P4” (parandaluese, e personalizuar, pjesëmarrëse dhe prediktive), ku theksi vihet te kapaciteti funksional dhe trajektoret dinamike të jetëgjatësisë së shëndetshme (healthspan).  

Duke analizuar rolin e AI-së si një “krah ndihmës” (helping hand), ai tregoi sesi integrimi i të dhënave të vazhdueshme multimodale dhe simulimi i skenarëve të stilit të jetesës mbështesin mjekun dhe pacientin në vendimmarrjen e përbashkët (Shared Decision-Making).  

Ndërkaq, një paraqitje të thelluar mbi rolin e teknologjisë dha Christian Stammel nga Gjermania, Themelues dhe Drejtor Ekzekutiv (CEO) i platformës globale WT | Wearable Technologies AG.  

Stammel trajtoi temën se si pajisjet e bartshme (wearables) dhe inteligjenca artificiale po mundësojnë parandalimin preciz dhe avancimin e shëndetit funksional. Duke theksuar rritjen e shpejtë të industrisë së teknologjive të bartshme — me një parashikim prej rreth 1 miliard pajisjesh të prodhuara në vit deri në vitin 2026 — ai shpalosi segmentimin e këtij tregu, nga unazat inteligjente (smart rings), orët dhe byzylykët (wristables), syzet (eyewearables), kufjet me sensorë shëndetësorë (hearables), e deri te fashat e zgjuara me biosensorë (smart patches).  

Stammel shpjegoi rolin e “Binjakut Digjital Njerëzor” (Human Digital Twin) në zbulimin e hershëm të anomalive dhe udhëheqjen e procesit të rimëkëmbjes, duke theksuar se përparësia e së ardhmes po zhvendoset nga sensorët e thjeshtë matës drejt sistemeve të plota “nga sensori në veprim” (sensor-to-action). Ai nënvizoi se nëse sensorët fiziologjikë janë tashmë të maturuar, e ardhmja deri në vitin 2030 i përket sensorëve biokimikë në kohë reale (si matja e kortizolit, glukozës dhe metabolitëve përmes djersës dhe lëngut intersticial), të cilët funksionojnë si një ndërlidhës i pandërprerë mes biologjisë njerëzore dhe vendimmarrjes klinike.  

Përmes kësaj Konference, UBT po rikonfirmon rolin drejtues në rajon për bashkimin e mjekësisë sportive me teknologjinë më bashkëkohore dhe inteligjencën artificiale, duke krijuar një mjedis unik ku shkenca, klinika dhe inovacioni vihen drejtpërdrejt në shërbim të shëndetit publik dhe mirëqenies njerëzore. 

Punuan: Diona Hajrizi, Gresa Osmani, Elisa Istrefi, Dea Gashi, Enkela Maqedonci, Anisa Kryeziu – studente të vitit të tretë në programin Media dhe Komunikim në UBT.

Continue Reading

Vendi

Nisin përplasjet në protestën në Tiranë

Published

on

By

Përplasjet mes protestuesve dhe policisë kanë nisur në Tiranë, pas përshkallëzimit të situatës gjatë marshimit drejt Ministrisë së Arsimit.

Protesta fillimisht ishte e qetë, me studentët dhe mësimdhënësit që marshuan në mënyrë paqësore nga Kryeministria drejt Ministrisë së Arsimit. Megjithatë, situata u tensionua kur protestuesit hodhën gurë në drejtim të ndërtesës së ministrisë.

Policia reagoi duke përdorur ujë dhe gaz lotsjellës për të shpërndarë turmën, por protestuesit nuk u larguan nga Rruga e Durrësit. Ata vazhduan të qëndronin pranë efektivëve të policisë, duke kërkuar rikthimin para Ministrisë së Arsimit.

Tensionet vijnë pas disa ditësh protestash në Shqipëri, gjatë të cilave janë përdorur gaz lotsjellës, ujë, gurë dhe, në disa raste, edhe plumba gome.

Foto: REL

D.L

Continue Reading

lajme

SPAK i komunikon Belinda Ballukut akuzat përfundimtare, përfshirë korrupsionin dhe pastrimin e parave

Published

on

By

Prokuroria e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) në Shqipëri ka njoftuar se i ka komunikuar ish-zëvendëskryeministres dhe ish-ministres së Infrastrukturës, Belinda Balluku, akuzat përfundimtare në kuadër të hetimeve ndaj saj.

Sipas njoftimit të SPAK-ut, Balluku akuzohet për disa vepra penale, përfshirë shkeljen e barazisë në tenderë publikë, korrupsionin, mosdeklarimin e pasurisë dhe pastrimin e produkteve të veprës penale.

Prokuroria e Posaçme bën të ditur se ish-zyrtarja e lartë akuzohet për shkelje të barazisë së pjesëmarrësve në tenderë apo ankande publike, në bashkëpunim, në nëntë raste të ndryshme.

Ndaj saj rëndojnë gjithashtu akuzat për korrupsion pasiv të personave që ushtrojnë funksione publike dhe korrupsion pasiv të funksionarëve të lartë shtetërorë.

Një tjetër akuzë lidhet me refuzimin, fshehjen ose deklarimin e rremë të pasurisë dhe interesave private, vepër për të cilën Balluku akuzohet në dy raste.

SPAK-u e akuzon gjithashtu për pastrim të produkteve të veprës penale ose të veprimtarisë kriminale, në bashkëpunim dhe më shumë se një herë, lidhur me dy pasuri të paluajtshme.

Ndërkohë, Prokuroria e Posaçme ka bërë të ditur se po vazhdon veprimet procedurale për komunikimin e akuzave edhe personave të tjerë të përfshirë në të njëjtën çështje penale.

Komunikimi i akuzave përfundimtare përbën një hap procedural në këtë çështje dhe nuk nënkupton shpalljen e fajësisë së ish-zyrtares.

D.L

Continue Reading

Lajmet

Tensione para Kryeministrisë në Shqipëri, protestuesit rrëzojnë karriget e vendosura nga Rama

Published

on

By

Situata para Kryeministrisë në Shqipëri është tensionuar, pasi protestuesit kanë thyer dhe rrëzuar karriget që kryeministri Edi Rama kishte vendosur në mënyrë simbolike si ftesë për dialog.

Në mbështetje të studentëve protestues kanë dalë edhe mësimdhënësit universitarë, të cilët kanë kërkuar dorëheqjen e kryeministrit dhe kanë paralajmëruar bojkotimin e procesit mësimor në universitete.

Ata kanë theksuar se do të mbështesin çdo vendim të studentëve, përfshirë edhe mundësinë e zhvillimit të dialogut me kryeministrin.

Sipas raportimit të A2 CNN, mësimdhënësit kanë paralajmëruar se do të mblidhen çdo ditë, duke filluar nga ora 10:00, para korpusit universitar, ndërsa mësimi në universitete nuk do të zhvillohet.

Protesta po shoqërohet me kërkesa për përgjegjësi institucionale, ndërsa studentët dhe mësimdhënësit vazhdojnë të shprehin pakënaqësitë e tyre ndaj qeverisë.

D.L

Continue Reading

Të kërkuara