Lajmet

8 këshilla për t’u ushqyer shëndetshëm

Published

on

Këto 8 këshilla praktike mund t’ju ndihmojnë të bëni zgjedhjet e duhura për të përmirësuar shëndetin tuaj.

Nëse hani ose pini më shumë nga se sa trupi juaj ka nevojë, do të shtoni peshë, sepse energjia që nuk përdorni është e ruajtur si yndyrë. Nëse hani dhe pini shumë pak, do të humbni peshë.

Ju gjithashtu duhet të hani një gamë të gjerë të ushqimeve për t’u siguruar që po merrni një dietë të ekuilibruar dhe trupi juaj po merr të gjitha lëndët ushqyese që i duhen. Rekomandohet që burrat të marrin rreth 2500 kalori në ditë, ndërsa gratë rreth 2000 kalori në ditë.

1. Hani shumë fruta dhe perime

Rekomandohet që të hani të paktën 5 porcione, ku përfishen një larmi frutash dhe perimesh çdo ditë. Mund të jenë të freskëta, të ngrira, të konservuara, të thara ose të lëngshme. Pse të mos konsumosh një banane në vend të drithërave në mëngjes, ose të këmbesh racionin e zakonshëm të mëngjesit me fruta të freskëta. Një porcion i frutave dhe perimeve të freskëta, të konservuara ose të ngrira, duhet të jetë 80 gramë. Ndërsa një porcion i frutave të thata që mund të konsumoni duhet të jetë 30 gramë. Një gotë 150 ml lëng frutash ose lëngje perimesh gjithashtu, llogaritet si një porcion, por kufizoni sasinë që keni në jo më shumë se 1 gotë në ditë, pasi këto pije janë me sheqer dhe mund të dëmtojnë dhëmbët tuaj.

2. Hani më shumë peshk

Peshku është një burim i mirë i proteinave dhe përmban shumë vitamina e minerale. Synoni të hani të paktën 2 porcione peshku në javë. Ju mund të zgjidhni peshk të freskët, të ngrirë dhe të konservuar, por mbani mend se peshku i konservuar dhe i tymosur mund të ketë sasi të lartë kripe. Këshillohet që shumica e njerëzve të hanë më shumë peshk, por ka kufij të rekomanduar për disa lloje peshku.

3. Ndërprisni yndyrën

Ju keni nevojë për pak yndyrë në dietën tuaj, por është e rëndësishme t’i kushtoni vëmendje sasisë dhe llojit të yndyrës që po hani. Ekzistojnë 2 lloje kryesore të yndyrës: e ngopur dhe e pangopur. Konsumimi në masë i yndyrës së ngopur mund të rrisë sasinë e kolesterolit në gjak, gjë që rrit rrezikun tuaj për të zhvilluar sëmundje të zemrës. Mesatarisht, burrat duhet të konsumojnë jo më shumë se 30 gramë yndyrë të ngopur në ditë. Mesatarisht, gratë jo më shumë se 20 gramë yndyrë të ngopur në ditë. Fëmijët nën moshën 11 vjeç duhet të kenë më pak yndyrë të ngopur se të rriturit, por një dietë me pak yndyrë nuk është e përshtatshme për fëmijët nën 5 vjeç. Yndyra e ngopur gjendet në shumë ushqime, si:

-Mishi

-Salsiçet

-Gjalpi

-Djathi i fortë

-Kremi

-Ëmbëlsirat

-Biskotat

Mundohuni të zvogëloni konsumimin e yndyrnave të ngopura dhe zgjidhni ushqime që përmbajnë yndyrna të pangopura, siç është vaji i ullirit, peshku dhe avokadoja. Për një zgjedhje më të shëndetshme, përdorni një sasi të vogël të vajit të ullirit në vend të gjalpit. Të gjitha llojet e yndyrës këshillohet të konsumohen në sasi të vogla.

4. Kujdes me përdorimin e sheqerit

Konsumimi i rregullt i ushqimeve dhe pijeve me përqindje të lartë sheqeri rrit rrezikun e mbipeshës dhe prishjes së dhëmbëve, veçanërisht nëse hahen midis vakteve. Përbërje më të lartë sheqeri përmbajnë produkte si mjalti, shurupi dhe lëngjet e frutave. Përqindje të lartë sheqeri gjenden në shumë ushqime, siç janë:

-Pije me sheqer të lëngshëm

-Drithërat me sheqer

-Ëmbëlsirat

-Biskotat

-Pastat dhe pudingu

-Çokollatat

-Pije alkoolike

Etiketat e ushqimit mund të ndihmojnë. Përdorini ato për të kontrolluar se ç’përqindje sheqeri përmbajnë ushqimet që konsumoni.

5. Konsumoni më pak kripë: jo më shumë se 6 gramë në ditë për të rriturit

Përdorimi i lartë i kripës mund të rrisë presionin e gjakut. Njerëzit me presion të lartë të gjakut kanë më shumë të ngjarë të zhvillojnë sëmundje të zemrës. Edhe nëse nuk shtoni kripë në ushqimin tuaj, mund të jeni akoma duke ngrënë shumë. Rreth tri të katërtat e kripës që hani tashmë është në ushqim kur e blini, si supërat, buka dhe salsat. Përdorini etiketat e ushqimeve për t’ju ndihmuar të reduktoni përdorimin e kripës. Të rriturit dhe fëmijët e moshës 11 vjeç e lart duhet të hanë jo më shumë se 6 gramë kripë (rreth një lugë çaji) në ditë. Fëmijët e vegjël duhet të konsumojnë më pak.

6. Qëndroni aktiv dhe mbani një peshë të shëndetshme

Po aq rëndësi sa të ushqyerit në mënyrë të shëndetshme, kanë edhe ushtrimet e rregullta fizike. Ushtrimet janë shumë të rëndësishme për shëndetin dhe mirëqenien tuaj të përgjithshme. Lexoni më shumë rreth përfitimeve që mund të merrni prej ushtrimeve dhe udhëzimet lidhur me aktivitetin fizik për të rriturit. Të qenët mbipeshë mund të shkaktojë probleme shëndetësore, si diabeti apo sëmundje të zemrës. Të qenët nënpeshë gjithashtu mund të ndikojë në shëndetin tuaj. Shumica e të rriturve duhet të humbin peshë, duke konsumuar më pak kalori. Nëse po përpiqeni të humbni peshë, synoni të hani më pak dhe të jeni më aktivë. Ushqimi i një diete të shëndetshme, të ekuilibruar mund t’ju ndihmojë të mbani një peshë të shëndetshme. Nëse jeni të shqetësuar për peshën tuaj, pyesni mjekun tuaj ose një dietolog për këshilla.

7. Konsumoni ujë vazhdimisht

Ju duhet të pini shumë lëngje për të ndaluar dehidratimin. Rekomandohet pirja e 6 deri në 8 gota çdo ditë. Kjo përveç lëngut që merrni nga ushqimi që hani. Të gjitha pijet joalkoolike llogariten, por uji, qumështi me pak yndyrë dhe pije me sheqer më të ulët, përfshirë çajin dhe kafen, janë zgjedhje më të shëndetshme. Gjithsej pijet tuaja të kombinuara nga lëngu i frutave, lëngu i perimeve dhe smoothies nuk duhet të jenë më shumë se 150 ml në ditë, që është një gotë e vogël. Mos harroni të pini më shumë lëngje gjatë motit të nxehtë ose gjatë ushtrimeve fizike.

8. Mos e anashkaloni mëngjesin

Disa njerëz nuk konsumojnë mëngjes, sepse mendojnë se do t’i ndihmojë të humbin peshë. Por një mëngjes i shëndetshëm, i pasur me fibra dhe me pak yndyrë, sheqer dhe kripë, mund të jetë pjesë e një diete të ekuilibruar dhe mund t’ju ndihmojë të merrni ushqyesit që ju nevojiten për një shëndet të mirë. Drithëra me pak sheqer, me qumësht gjysmë të skremuar dhe fruta të prera sipër, është një mëngjes i shijshëm dhe i shëndetshëm.

Ushqimet me përqindje të lartë sheqeri

-Pijet me sheqer të lëngshëm

-Drithërat me sheqer

-Ëmbëlsirat

-Biskotat

-Pastat dhe pudingu

-Çokollatat

-Pijet alkoolike./fjala.al

Vendi

Programi i Energjisë në UBT sjell praktikën në fokus përmes vizitave në industri

Published

on

By

Studentët e programit të Inxhinierisë së Energjisë në UBT po vazhdojnë të dëshmojnë përkushtimin e tyre drejt përgatitjes profesionale përmes aktiviteteve praktike në terren, duke realizuar një vizitë studimore në Termocentralin Kosova B – një nga asetet më të rëndësishme energjetike në vend.

E udhëhequr nga profesorët Armend Ymeri, Vehebi Sofiu, Sami Gashi dhe Nexhmi Krasniqi, kjo vizitë u mundësoi studentëve të ndërlidhin njohuritë teorike të fituara në auditor me proceset reale të prodhimit dhe menaxhimit të energjisë elektrike.

Gjatë qëndrimit në termocentral, studentët u pritën nga Drejtori Ekzekutiv, Jonuz Saraçi, i cili prezantoi kapacitetet gjeneruese, funksionimin e blloqeve prodhuese dhe sfidat aktuale të sektorit energjetik, duke ofruar një pasqyrë të qartë mbi rëndësinë strategjike të këtij sektori për zhvillimin e vendit.

Një ndër pikat kyçe të vizitës ishte turi teknik i udhëhequr nga Inxhinieri Kryesor, Enver Shabani, përmes të cilit studentët patën mundësinë të shohin nga afër funksionimin e sistemeve të avancuara si SCADA, rrjeti i tensionit 6.3 kV, sistemet DC dhe mbrojtjet rele – elemente thelbësore për operimin e sigurt dhe efikas të impianteve energjetike moderne.

Vizita u pasurua edhe me inspektimin e transformatorëve energjetikë me kapacitet 400 MVA dhe sektorit të turbinave, ku studentët u njohën me procesin e kogjenerimit dhe rolin e tij në furnizimin me ngrohje për qytetin e Prishtinës përmes Termokos-it.

Këto aktivitete dëshmojnë qasjen praktike dhe të orientuar drejt industrisë që ofron programi i Inxhinierisë së Energjisë në UBT, duke përgatitur studentët për tregun e punës përmes përvojave reale dhe bashkëpunimeve me institucionet kyçe të sektorit.

UBT vazhdon të mbetet një nga institucionet lider në zhvillimin e profesionistëve të së ardhmes në fushën e energjisë, duke krijuar ura të forta lidhëse ndërmjet akademisë dhe industrisë.

Continue Reading

Lajmet

REL: Ballkani Perëndimor rrezikon të humbasë mbi 700 milionë euro nga Plani i Rritjes

Published

on

By

Komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, ka paralajmëruar me shkrim gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor se rrezikojnë që deri në mesin e këtij viti të humbasin kolektivisht mbi 700 milionë euro nga Plani i Rritjes, për shkak të moszbatimit të reformave, mëson Radio Evropa e Lirë (REL) nga burime në Komisionin Evropian (KE).

Sipas informacioneve jozyrtare, komisionarja Kos e ka dërguar këtë letër më 17 prill në të gjitha kryeqytetet e rajonit.

Burimet e REL-it kanë konfirmuar se me këtë letër, komisionarja Kos u ka kërkuar të gjithëve vendeve të përshpejtojnë reformat e parashikuara në Planin e Rritjes, në mënyrë që të shfrytëzojnë plotësisht potencialin e kësaj pakoje financiare.

Në fakt, mjetet financiare nga Plani i Rritjes janë të kufizuara në kohë. Për çdo hap reformues është paraparë një afat përfundimtar për zbatim dhe është ndarë një shumë e caktuar parash.

KE-ja ka paraparë edhe të ashtuquajturën “periudhë grejs”, e cila mundëson shtyrjen e zbatimit për një periudhë të caktuar kohore. Për hapat që duhej të përmbusheshin në mesin e vitit 2025, afati përfundimtar skadon më 30 qershor të këtij viti, ndërsa për hapat që duhej të realizoheshin në fund të vitit 2024, ky afat përfundon gjatë vitit 2026.

“Nëse nuk përmbushen, partnerët rrezikojnë të humbasin kolektivisht mbi 700 milionë euro”, konfirmoi për REL një zyrtar i KE-së.

Ndryshe, këstin e parë ose disa mjete nga Plani i Rritjes i kanë marrë pesë shtete të rajonit, me përjashtim të Bosnjë e Hercegovinës, e cila është vonuar me miratimin e agjendës reformuese.

Fundi i qershorit të këtij viti përbën momentin kur secili vend hyn në të ashtuquajturin moment të humbjes së përhershme, nëse nuk i përmbush reformat e dakorduara më herët.

Sipas burimeve në Bruksel, humbjet e mundshme sipas shteteve, në rast se nuk ndërmerren të gjitha reformat, janë si vijon:

  • Kosova: 68.8 milionë euro
  • Shqipëria: 67.7 milionë euro
  • Bosnja dhe Hercegovina: 373.9 milionë euro
  • Mali i Zi: 15.1 milionë euro
  • Maqedonia e Veriut: 49.2 milionë euro
  •  Serbia: ndërmjet 108.7 dhe 135.9 milionë euro

Bazuar në shumën maksimale, në total mund të humben 710.6 milionë euro, që përfaqëson 11.84 për qind të financimit të përgjithshëm nga Plani i Rritjes.

Pakoja e BE-së për Ballkanin Perëndimor – për periudhën 2024-2027 – është në vlerë të 6 miliardë eurove. Nëse analizohen ndarjet buxhetore, Kosovës i takojnë rreth 882 milionë euro – 253 milionë si grante dhe 629 milionë euro në formë të kredisë – që do të thotë se përfiton më së shumti fonde në rajon për kokë banori.

Më 16 prill, Kosova mori 61.8 milionë euro parafinancim, pasi vendi dorëzoi dokumentet e nevojshme në KE dhe ratifikoi marrëveshjet e lidhura me këtë plan.

Ky plan, ndër të tjera, synon të dyfishojë ekonomitë e këtyre vendeve gjatë dhjetë viteve të ardhshme./REL/

Continue Reading

Vendi

Rasti “Banjska”: Aktgjykimi shpallet më 24 prill, të akuzuarit kërkojnë pafajësi

Published

on

By

Gjykata Themelore në Prishtinë ka caktuar të premten e 24 prillit si datën për shpalljen e aktgjykimit ndaj tre të akuzuarve për sulmin terrorist në Banjskë: Dushan Maksimoviq, Blagoje Spasojeviq dhe Vladimir Toliq. Gjatë seancës së sotme, ku u dha fjala përfundimtare, të akuzuarit mohuan akuzat për terrorizëm, ndërsa Prokuroria ka kërkuar burgim të përjetshëm për ta.

I akuzuari Vladimir Toliq deklaroi para trupit gjykues se nuk ishte i armatosur në momentin e arrestimit dhe kërkoi që të mos dënohet për veprime që nuk i ka kryer.

“S’kërkoj gjë tjetër përveç asaj që e thotë ligji: që të gjykohem në bazë të provave. Flini të qetë sepse këto duar nuk janë me gjak, as nuk kanë plagosur e as vrarë askënd”, u shpreh Toliq.

Avokati i tij, Milosh Deleviq, insistoi se Toliq mund të akuzohet vetëm për “kryengritje të armatosur” dhe jo për terrorizëm, duke thënë se klienti i tij ishte “vrima e fundit e kavallit” në këtë ngjarje.

Blagoje Spasojeviq shprehu keqardhje për pjesëmarrjen në ngjarjet e Banjskës, por mohoi kategorikisht se është terrorist. Ai pretendoi se ka shkrepur vetëm dy plumba në drejtim të një reflektori të manastirit dhe jo ndaj policisë.

“Jam fajtor që atë ditë isha në fshatin Banjskë dhe ky ishte gabimi më i madh në jetën time, por veten nuk mund ta quaj terrorist meqë askënd s’e kam vrarë e as lënduar”, deklaroi Spasojeviq.

Mbrojtja e tij kritikiu aktakuzën, duke pretenduar se emri i Spasojeviqit përmendet vetëm tri herë në 121 faqe dhe se nuk është specifikuar roli i tij individual, por është përfshirë në veprime kolektive.

Përderisa Maksimoviq ka kërkuar të jetë prezent në shpalljen e aktgjykimit me shpresën për lirim, dy të akuzuarit e tjerë kanë deklaruar se nuk duan të marrin pjesë.

Ky proces gjyqësor po zhvillohet ndaj tre personave që u kapën në vendngjarje, ndërsa 39 të tjerë nga ky grup (gjithsej 42 të akuzuar) ndodhen në arrati. Javën e kaluar, autoritetet arrestuan edhe një person tjetër, Stefan Raduloviq, si të dyshuar për pjesëmarrje në sulmin e shtatorit 2023, ku mbeti i vrarë rreshteri i Policisë së Kosovës, Afrim Bunjaku.

 

Continue Reading

Lajmet

Kosova dërgon trupa në Gaza: Haxhiu autorizon pjesëmarrjen e FSK-së në misionin paqeruajtës

Published

on

By

Ushtruesja e detyrës së Presidentes, Albulena Haxhiu, ka autorizuar sot dërgimin e pjesëtarëve të Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK) në operacionin ndërkombëtar paqeruajtës në Gaza. Ky vendim vjen fill pas miratimit në Kuvendin e Kosovës dhe shënon një hap historik për profilizimin e shtetit si kontribuues i sigurisë globale.

Në njoftimin e saj, Haxhiu theksoi se ky mision pasqyron rritjen e përgjegjësisë së Kosovës në arenën ndërkombëtare.

“Ky vendim pasqyron një Kosovë që e kupton sigurinë si detyrim ndaj qytetarëve të saj dhe si përgjegjësi ndaj paqes dhe rendit ndërkombëtar. Nga një vend që dikur kishte nevojë për mbështetjen e të tjerëve, Kosova sot merr përgjegjësi dhe jep kontribut në skenën ndërkombëtare”, deklaroi ajo.

Trupat e FSK-së do të shërbejnë si pjesë e Forcës Ndërkombëtare Stabilizuese, duke u rreshtuar krah partnerëve strategjikë në një nga zonat më të ndjeshme të globit. Sipas udhëheqëses së shtetit, ky angazhim dëshmon pjekurinë e institucioneve të sigurisë.

“Forca e Sigurisë së Kosovës është një institucion i ndërtuar me profesionalizëm dhe standarde të larta, e gatshme të shërbejë krah partnerëve tanë strategjikë. Pjesëmarrja në misione të tilla dëshmon pjekurinë shtetërore të Republikës sonë”, u bë e ditur në njoftim.

Ky mision në Gaza pason angazhimet e mëparshme të FSK-së në misione të ngjashme jashtë vendit, duke forcuar pozitën e Kosovës si një partnere e besueshme për paqen dhe stabilitetin ndërkombëtar.

 

Continue Reading

Të kërkuara