Lajmet

2024 – Viti i zgjedhjeve të rrezikuara nga Inteligjenca Artificiale

Publikuar

Bëhuni gati për turbulenca. Bëhuni gati, sepse viti 2024 do të jetë viti më i ngarkuar i zgjedhjeve në historinë e fundit botërore.

Përqendrimi është vërtet mbresëlënës. Në qershor, në 27 shtetet e Bashkimit Evropian, 427 milionë votues do të shkojnë në kutitë e votimit për të rinovuar Parlamentin e Brukselit, ndërsa në nëntor 200 milionë amerikanë do të zgjedhin pasardhësin e Joe Bidenit. Në maj do të ketë zgjedhje legjislative në Indi, Britaninë e Madhe dhe Afrikën e Jugut, tre vende të cilat së bashku kanë mbi një miliard votues. Më pas do të jetë radha e Meksikës dhe Indonezisë dhe dy demokracive më të brishta si Venezuela dhe Pakistani. Dhe gjithashtu do të ketë votime në Tajvan, ishulli i vogël me 19 milionë votues, pavarësia e të cilit, e kërcënuar prej kohësh nga Kina, po shkakton shqetësimet më të forta globale.

Rezultati i kësaj mbivendosjeje zgjedhore është i paprecedentë dhe tronditës: midis janarit dhe nëntorit, në atë që ne e quajmë “bota e lirë”, mbi dy miliardë njerëz do të thirren për të votuar.

Pa harruar dy palë zgjedhje të tjera, të ndryshme dhe të veçanta në mënyrën e tyre, që përfshijnë Ukrainën dhe Rusinë. Pavarësisht luftës dhe pavarësisht pezullimit të votimeve me ligjin ushtarak, në Kiev Volodymyr Zelensky po luan me idenë e mbajtjes së zgjedhjeve presidenciale në mars 2024 dhe zgjedhjeve legjislative në tetor. Ndërsa në mars do të votohet në anën tjetër të barrikadës, në Moskë: këtu, megjithatë, një tjetër konfirmim i presidencës së Vladimir Putinit është edhe më i sigurt se në të kaluarën, falë shtypjes së lirive në 20 muajt  që kanë kaluar nga pushtimi i Ukrainës.

Problemi, natyrisht, nuk ka të bëjë me përqendrimin elektoral por presioni i panevojshëm që autokracitë e mëdha, veçanërisht vetë Federata Ruse dhe Kina, do të ushtrojnë mbi shumicën, në mos të gjitha zgjedhjet e 2024-ës. Vota demokratike rrezikon të ndotet kudo nga “fake news” dhe të ndikohet në distancë, nga propaganda e rrjeteve sociale.

Kjo ka ndodhur tashmë në të kaluarën, por në vitin 2024 interesi i Pekinit dhe Moskës për të ndikuar në opinionet publike të thirrura për të votuar është edhe më i lartë. Mendoni vetëm për zgjedhjet evropiane, të cilat sipas të gjitha sondazheve mund të rrëzojnë mazhorancën e qendrës së majtë, që ka qenë në krye të Parlamentit të Brukselit për dekada, dhe ta zhvendosin boshtin shumë më në të djathtë. Mendoni për polarizimin politik që ka helmuar Shtetet e Bashkuara që nga viti 2016, dhe në më pak se 10 vjet ka krijuar ndarje të papajtueshme midis votuesve demokratë dhe republikanë dhe mund t’i shndërrojë zgjedhjet e ardhshme presidenciale në një konflikt të ngjashëm me sulmin në Kapitol Hill në janar 2021.

Por dy autarkitë e mëdha kanë gjithashtu një interes specifik për të luajtur me paqartësinë e Indisë apo Indonezisë, dy vende aktualisht në një ekuilibër të pasigurt midis aleancës me Uashingtonin dhe Pekinin.

Dhe rreziku i ndërhyrjes së jashtme nuk përfshin vetëm ngjarje të mëdha elektorale, ato me qindra miliona votues. Çdo palë zgjedhje të vitit 2024 kanë vlerë strategjike. Afrika e Jugut mund të braktisë rolin e saj tradicional si një komb “i paangazhuar” për të vazhduar afrimin e saj me Republikën Popullore të Kinës. Ndërsa Meksika dhe Venezuela mund të shndërrohen në dy fuçi baruti sociale, paqëndrueshmëria politike e Pakistanit rrezikon ta bëjë atë një qendër të re globale për terrorizmin islamik.

Edhe më vendimtar, është fati politik i Tajvanit të vogël, ekonomia e të cilit prodhon 80 për qind të mikroprocesorëve të përdorur në botë dhe ka qenë prej kohësh në qendër të synimeve strategjike-ushtarake të Xi Jinping, i cili do të donte ta gëlltiste ishullin. Në Taipei, themeluesi i gjigantit elektronik Foxconn, miliarderi Terry Gou, po kandidon për zgjedhjet presidenciale janarin e ardhshëm, duke premtuar se do të “rregullojë marrëdhëniet ndërmjet ngushticës”. Me pak fjalë, Gou prezantohet si kandidati i Pekinit. Dhe nuk është e vështirë të imagjinohet se sa presion do të ushtrojë Kina për të imponuar zgjedhjet e tajvanezëve në favor të saj.

Instituti Brookings në Uashington, një qendër për studime mbi politikën dhe demokracinë globale, parashikon që vitin e ardhshëm do të jemi dëshmitarë të «një Perëndimi të egër informacioni dhe kundërinformacioni politik, i aftë për të manipuluar opinionet publike globale për shkak të aftësisë sonë të kufizuar për të dalluar të rremen, nga e vërteta”. Dhe ai raporton se problemi “do të bëhet edhe më i përhapur dhe i vështirë për t’u demaskuar falë imazheve dhe videove të krijuara me inteligjencë artificiale”.

Që Inteligjenca Artificiale  arrin të ngrejë besueshmërinë e “fake news” në shkallën e n-të tashmë është fakt. Këtë e tregojnë imazhet perfekte (dhe false, duke filluar me Ronaldon që mban lart flamurin palestinez) që ndotën Twitter-X disa orë pas sulmit terrorist me të cilin Hamasi tronditi Izraelin dhe botën më 7 tetor.

Një muaj më parë, një studim nga Microsoft dhe Universiteti i Maryland denoncoi dorën e inteligjencës kineze pas përhapjes në internet të lajmit të rremë se zjarret shkatërruese që shpërthyen në verë në ishujt Havai, ishin rezultat i një eksperimenti ushtarak amerikan. Në mediat sociale dhe në mbarë botën, shumë njerëz kanë pranuar teorinë se zjarret ishin produkt i një “arme të re klimatike” të testuar nga Pentagoni, një gënjeshtër e përforcuar në mënyrë efektive nga videot dhe fotografitë e krijuara me Inteligjencë Artificiale.

Në muajt e mëparshëm, Rusia kishte mbushur rrjetet sociale globale me postime që sugjeronin shifra të fryra për shpenzimet e SHBA-së në mbështetje të Ukrainës dhe përhapnin tezën se ato dollarë duhet të shpenzoheshin më mirë në interes të amerikanëve. Është një lojë që ekziston prej kohësh. Një studim nga Universiteti i Kembrixhit zbuloi se në prag të pushtimit të Ukrainës, 24 orë para 24 shkurtit 2022, përdoruesit e regjistruar të Twitter ishin rritur me mbi 50,000 – krahasuar me një mesatare ditore prej rreth 10,000. – dhe pothuajse të gjithë “profile jo njerëzish”, që mbështetin Putinin.

Që nga viti 2022, Inteligjenca Artificiale ka bërë përparime gjigante. Dhe diktaturat e mëdha kanë investuar shumë propagandë në të. Këtë e demonstron ajo video – sa efektive aq edhe e rreme – në të cilën Biden shpalli rifutjen e shërbimit të detyrueshëm ushtarak për të dërguar të rinjtë amerikanë në Ukrainë.

Me pak fjalë, keqinformimi është i fuqishëm dhe në këtë vit rekord zgjedhor rrezikon të ketë efekte katastrofike. Kjo, edhe sepse kundërmasat janë të kufizuara në masa modeste paliative. Që nga nëntori, Google ka vendosur se do t’u “kërkojë” përdoruesve të tij në YouTube të “raportojnë reklamat politike që përdorin imazhe, audio ose tekst të krijuar me Inteligjencë Artificiale”. Sigurisht që nuk do të mjaftojë. / Panorama Italia (bota.al)

Lajmet

Komuna e Prishtinës ndan kompensim për qytetaren që u lëndua si pasojë e rënies së kulmit të komunës

Publikuar

nga

Kuvendi komunal i Prishtinës me 36 vota për, asnjë kundër e ka miratuar propozim-vendimin për kompensimin e Elza Ujkanit, e cila ishte lënduar nga rënia e kulmit të objektit të komunë së re të kryeqytetit. Ujkani do të kompensohet me 110 mijë euro për lëndimet e marra në këtë rast.

Kryetari i komunës, Përparim Rama, ka thënë se kjo është për shëndetin e Elzës.

“Ka të bëjë rreth përmirësimit të shëndetit të zonjushës Ujkani, e cila fatmirësisht sot është me ne, kështu që propozimi është për të vazhduar shërimi”, ka thënë Rama.

Ndërsa shefi i asamblistëve të Vetëvendosjes, Gëzim Sveçla, tha se e përkrahin propozimin.

“Ashtu siç e ka potencuar kryetari, ku propozimi për paradhënie nuk e ndalon asnjë proces, çoftë të organeve të hetuesisë për gjetjen e fajtorit të rastit, e në një situate të tillë, ne e mbështesim dhe përkrahim ketë propozim”, theksoi ai.

Edhe asamblistët e PDK-së i kanë dhënë mbështetje këtij propozimi.

“Edhe ne si grup përkrahim këtë ndihmë financiare e cila do shkoj tek Elza Ujkani. Më e rëndësishme është që të bëhet sigurimi i kulmeve të objekteve të vjetra, edhe banorët e lagjes Ulpiana kanë kërkuar ndihmë për një kulm, pas një lëvizje të madhe. Andaj kërkojmë nga kryetari dhe organet të merren me rastet e tilla të mos përsëriten”, tha asamblistja e PDK-së, Gresa Lahu.

Vazhdo të lexosh

Lajmet

​Tahiri: Dakordimi për shpërndarje të Kuvendit të arrihet deri më 30 maj

Publikuar

nga

Shefi i Grupit Parlamentar të Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), Abelard Tahiri u ka bërë sot thirrje të gjitha partive politike që të mbështesin kërkesën e PDK-së për shkuarje në zgjedhje të parakohshme përmes shpërndarjes së Kuvendit.

Ai ka theksuar se Kuvendi i Kosovës ka degraduar në pikën ku “me zor mund ta mbajë edhe tetë muaj” deri në zgjedhjet e rregullta.

Komentet e Tahirit vijnë pasi në mungesë të kuorumit ka dështuar seanca plenare ku do të diskutohej për tri vjet qeverisje. Kjo seancë është ftuar me kërkesë të Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës.

Deputeti i PDK-së ka thënë se mbështesin nismën e AAK-së për shpërndarjen e Kuvendit pasi Qeveria Kurti nuk mund të kalojë marrëveshjet ndërkombëtare pa opozitën, ndërkohë që nuk posedon as votat për miratim të projektligjeve me shumicë të thjeshtë.

“E kemi theksuar edhe në takime me drejtuesit e AAK-së edhe me kryetarin e grupit parlamentar, që PDK-ja do ta votojë këtë nismë të AAK-së. Mirëpo, ajo çka është më e rëndësishmja përtej kësaj seance përtej dështimeve të vazhdueshme, ju e shihni gjendjen në të cilën është Kuvendi i Kosovës, e kemi një shumicë e cila tashmë nuk ka as numrat për të kaluar as ligjet që janë me shumicë të thjeshtë. Le që nuk bëhet llaf që të kalojë marrëveshjet ndërkombëtare pa opozitën, mirëpo në anën tjetër nuk e ka as shumicën që të kalojë projektligjet të cilat kërkohet me shumicë të thjeshtë. Dhe ne si grup parlamentar i PDK-së ju bëjmë thirrje edhe njëherë të gjitha subjekteve politike në veçanti atyre parlamentare që të reflektojnë mbi kërkesën e PDK-së e që është hapja rrugë të zgjedhjeve të parakohshme përmes shpërndarjes së Kuvendit. Duhet lexuar drejt edhe vetë Lëvizja e kryeministrit të Kosovës, fakti që i ka hapur mundësi shpërndarjes së Kuvendit të Kosovës, e cila duhet të ndodhë me dy të tretat dhe nuk mund të ndodhë pa votën e LVV-së, kjo tregon që tashmë kryeministri i Kosovës po i hap rrugë zgjedhjeve të reja dhe rrjedhimisht krijimit të një qeverie të re”, ka thënë Tahiri.

Sipas tij, më e rëndësishme se mënyrë se si të shkojnë në zgjedhje janë zgjedhjet në vetvete dhe krijimi i një Qeverie të re, sepse kjo e nxjerrë Kosovën nga sanksionet, gjendja e rëndë ekonomike, nga kolapsi në shumë sektorë.

“Më e rëndësishme sesa mënyra se si të shkojmë në zgjedhje janë zgjedhjet në vetvete dhe krijimi i një Qeverie të re. Kjo e nxjerrë Kosovën nga sanksionet, nga gjendja e rëndë ekonomike e cila është tani, e nxjerr Kosovën nga kolapsi në shumë sektorë, prandaj mendoj se një Qeveri e re është përgjigjja më e mirë që qytetarët e Kosovës mund të japin kundër sfidave, ballafaqimeve, telasheve, kostove të jetesës. Puna e këtij Kuvendi ka degraduar deri në atë pikë saqë me zor mund ta mbajmë në jetë edhe tetë muaj deri te zgjedhjet e rregullta”, ka shtuar ai.

Deputeti i PDK-së ka paralajmëruar se për shpërndarjen e Kuvendit duhet të arrihet një dakordim deri më 30 maj, në mënyrë që të shkohet në zgjedhje të reja në qershor ose korrik.

“Nëse deri më 30 maj ne nuk e arrimë një dakordim, për shpërndarjen e Kuvendit e humbasim mundësinë që qytetarët t’iu drejtohen kutive të votimit më datën 30 qershor apo 7 korrik, pra kjo është dita e fundit dhe ne nuk do t’i ndalim përpjekjet. Nuk jemi të interesuar të kemi shou të asaj dite kur do të përplasemi me fjalime për çështje të ndryshme politike, që tri vjet e gjysmë ne e kemi pasur ballafaqimin me këtë Qeveri dhe përtej shout mediatik që mund të prodhojë një seancë, përtej një cirku që mund të krijojë mendoj që më e rëndësishme është me i prodhuar numrin e votave të mjaftueshme që janë 80 deputetë”, tha Tahiri.

Debati parlamentar ka dështuar pasi kryeparlamentari Glauk Konjufca bëri të ditur se të pranishëm në seancë kanë qenë vetëm 40 deputetë.

Vazhdo të lexosh

Lajmet

Këto shtete votuan kundër rezolutës për gjenocidin serb në Srebrenicë

Publikuar

nga

Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara miratoi dje rezolutën për gjenocidin serb në Srebrenicë të Bosnjës me 84 vota pro, 19 kundër dhe 68 abstenime.

Rezoluta për gjenocidin në Srebrenicë u prezantua dje në seancën e Asamblesë së Përgjithshme me temën “Kultura e paqes”.

Projekt-rezoluta i kërkon Sekretarit të Përgjithshëm të Kombeve të Bashkuara të krijojë një program informacioni të titulluar “Gjenocidi në Srebrenicë dhe Kombet e Bashkuara” për të filluar përgatitjet për 30-vjetorin e përkujtimit në 2025 dhe më tej i kërkon Sekretarit të Përgjithshëm t’u dërgojë një rezolutë të gjithë anëtarëve shteteve, organizatave të sistemit të Kombeve të Bashkuara dhe organizatave të shoqërisë civile, thuhet në projekt-rezolutën.

Në preambulën e tekstit thuhet se “përgjegjësia penale sipas ligjit ndërkombëtar për krimin e gjenocidit është e individualizuar dhe nuk mund t’i atribuohet asnjë grupi apo komuniteti etnik, fetar apo tjetër në tërësi”. Për miratimin e projekt-rezolutës kërkohej një shumicë e thjeshtë e anëtarëve të Asamblesë së Përgjithshme.

Pro miratimit të projekt-rezolutës, ndër tjera, votuan Shqipëria, Australia, Austria, Belgjika, Bosnja dhe Hercegovina, Bullgaria, Kanadaja, Kroacia, Republika Çeke, Danimarka, Franca, Gjermania, Italia, Japonia, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Sllovenia.

Kurse, kundër votuan Serbia, Siria, Kina, Rusia, Bjellorusia, Hungaria, Dominika, Kuba, Antigua, Mali, Eritrea.

Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë në Hagë e karakterizoi krimin në Srebrenicë si gjenocid në vitin 2007.

Ajo konstatoi se Serbia nuk ishte përgjegjëse për aktin e as bashkëpunëtore, por deklaroi se ajo nuk bëri asgjë për ta parandaluar atë.

Për gjenocidin e kryer, deri më tash, u dënuan më shumë se 50 persona me rreth 700 vjet burg.

Në mesin e tyre janë edhe presidenti i kohës së luftës i Republikës Sërpska, Radovan Karaxhiq, dhe komandanti i përgjithshëm i ushtrisë së atëhershme serbe, Ratko Mlladiq.

Vazhdo të lexosh

Lajmet

​Tahiri: Kurti nuk ka shpëtim nga ballafaqimi me opozitën, veç vonim

Publikuar

nga

Shefi i Grupit Parlamentar të Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës, Besnik Tahiri deklaroi se debati për tri vjet qeverisje do të ndodhë. Ani pse nuk është dhënë një datë e re për mbajtjen e kësaj seance, ai tha se “ka vetëm vonim, se shpëtim nuk ka prej ballafaqimit të kryeministrit me opozitën”. Sipas tij, qeveria e cila udhëhiqet nga kryeministri Albin Kurti është kampione e dështimeve të vendit.

Pas dështimit të seancës, shefi i Grupit Parlamentar të Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës, Besnik Tahiri deklaroi se në seancën e ftuar për ditën e sotme nuk pati deputetë të mjaftueshëm për të vijuar debati parlamentar.

“Nuk pati deputetë për të diskutuar dhe për tu ballafaquar me një qeveri e cila është kampione e dështimeve të vendit. Kjo qeveri nuk ka pse t’i del qytetarëve përpara, nuk ka si t’i del pensionistëve përpara, nuk ka si të ju del 80 mijë shërbyesve civil përpara. Nuk ka si të ju del përpara pagës minimale, më e ulëta në Ballkan, nuk ka si të ju del zyrtarëve publik, e cila ju rrezikohet siguria juridike dhe mbi të gjitha nuk ka si të ju del as vëllezërve dhe motrave në diasporë, ku që nga korriku i vitit 2023 nuk ka arritur të bëjë një marrëveshje të vetme për të ndodhur votimi në ambasada në vendet përkatëse”, u shpreh ai.

Tahiri para mediave shtoi se debati do ballafaqimi i kryeministrit Albin Kurti me opozitën do të ndodhë.

“Kryeministri Kurti duke u dorëzuar ka krijuar një pozicion për të negociuar kushtet e dorëzimit me opozitën, mirëpo ne këto kushte nuk i pranojmë, ne presim herët a vonë kapitullimin e këtij përmes dorëheqjes. Ka vetëm vonim, se shpëtim nuk ka prej ballafaqimit të kryeministrit me opozitën me gjitha këto tema. Debati do të ndodhë nuk ka qysh ik, është i protokolluar në kryesi dhe kurdo që të jetë ai debat do të jetë ballafaqimi i të vërtetës dhe i një super mashtrimi që ka ndodhur tash e tri vjet e gjysmë”, deklaroi ai para mediave.

Ai theksoi se të gjithë deputetët e AAK-së kanë qenë të pranishëm, përveç kryetarit, Ramush Haradinaj dhe deputetes Time Kadriaj.

“Në nisje unë e nisi debatin, sot ka qenë një ngjarje e rëndësishme për heroin e kombit, Shkelzen Haradinaj në Gllogjan, dy deputetë kanë munguar. Nuk kanë qenë kryetari Ramush Haradinaj dhe deputetja Time Kadriaj. Mirëpo, unë e kam thirrur unë e kam pasur fjalën në emër të grupit si iniciues dhe në emër të grupit parlamentar fjalën e ka pasur Bekë Berisha”, përfundoi ai.

Debati parlamentar për Qeverinë Kurti ka dështuar në mungesë të deputetëve, ku kryeparlamentari Glauk Konjufca bëri të ditur se të pranishëm kanë qenë vetëm 40 deputetë.

Vazhdo të lexosh

Të kërkuara