Kepi i Gjelbër po shndërrohet në sensacionin e vërtetë të Botërorit 2026. Pasi befasoi kampionen e Evropës, Spanjën, kombëtarja afrikane ka arritur një tjetër rezultat historik në Grupin H, duke barazuar 2:2 me dy herë fituesin e Kupës së Botës, Uruguain.

Debutuesit kaluan të parët në avantazh në minutën e 21-të me golin e Kevin Pina, por Uruguai përmbysi gjithçka brenda pjesës së parë me anë të Maximiliano Araujo dhe Agustin Canobbio. Sidoqoftë, Kepi i Gjelbër nuk u dorëzua dhe siguroi pikën e madhe në minutën e 61-të falë golit të Helio Varela, i cili shënoi vetëm tre minuta pasi u fut në lojë si zëvendësues.

Ky rezultat e lë plotësisht të hapur garën për kualifikim përpara xhiros së fundit më 26 qershor. Spanja udhëheq grupin me 4 pikë, e ndjekur nga Uruguai dhe Kepi i Gjelbër me nga 2 pikë, ndërsa Arabia Saudite mbyll tabelën me 1 pikë. /E.A/

Një grup shkencëtarësh kërkuan të dielën ndalimin e menjëhershëm të planeve për zhvillime ndërtimore në zonat e mbrojtura, duke filluar nga Zvërneci dhe kudo më tutje, në jug dhe në veri duke argumentuar se natyra është aseti më i madh edhe ekonomik dhe avantazh turistik ndërsa betonizimi do të jetë një gabim që vende të tjera e kanë bërë dhe janë penduar sakaq.

Të tronditur nga dëmet e shkaktuara nga ndërtuesit gjatë atyre pak ditëve të punimeve në Zvërnec dhe në Pishë-Poro, një skuadër shkencëtarësh shqiptarë dhe të huaj paralajmëruan të dielën se vendi mund të humbasë përgjithmonë atë që duhet të jetë aseti më i madh, jo vetëm në kuadër të mbrojtjes së mjedisit, por edhe në kuadër të zhvillimit të qëndrueshëm dhe të zhvillimit të turizmit në vend.

Shkencëtarët Aleko Miho, Taulant Bino, Ferdinand Bego, Friedrich Schiemer dhe Perikli Qirjazi thanë në një konferencë për shtyp se larg nga të qenit pengesë, ruajtja e natyrës në zonat e mbrojtura duhet të shikohet si avantazh, për zhvillimin e ekonomisë në përgjithësi dhe të turizmit në veçanti.

“Beton ka kudo dhe vende të tjera kanë bërë këto gabime para nesh,” argumentoi Ferdinand Bego

“Sado emra joshës t’u vihen këtyre projekteve, qoftë “Dubai” apo “Maldivet” shqiptare, humbësi i vërtetë do të jetë publiku dhe trashëgimia natyrore e vendit,” shtoi Bego, i cili e përshkroi politikën aktuale të qeverisë si sakrifikim të pasurisë së përbashkët “për interesat e një pakice”.

Shkencëtarët shqetësohen jo vetëm për Zvërnecin, ku punimet u nisën dhe u ndërprenë pas protestave popullore, por edhe për planet që duket se janë sakaq gati për shumë zona të tjera të mbrojtura, nga Butrinit në Vjosë e deri në veri në kufi me Malin e Zi.

“…mbrojtja e Zvërnecit nuk është vetëm një çështje lokale; ajo lidhet drejtpërdrejt me të ardhmen e biodiversitetit në Shqipëri. Vetëm në këtë zonë janë të lidhura me habitatet ujore mbi 200 lloje shpendësh, shumë prej tyre të mbrojtura dhe të rrezikuara në nivel kombëtar. Nëse humbasim këto peizazhe, humbasim një pjesë të identitetit tonë natyror dhe kulturor që nuk mund të rikthehet më.”, tha Taulant Bino.

Ndërsa Perikli Qirjazi, pasi bëri një përshkrim të larmishëm të pasurisë mjedisore në Zvërnec vërejti se si shkencëtarët shqiptarë kanë punuar në mbrojtjen e pasurisë së vendit edhe në vitin 1997.

“Kemi punuar edhe në vitin 1997 për të identifikuar monumentet e natyrës. Në këtë zonë kemi identifikuar tre objekte, dunat, e bukura, të dalluara në të gjithë Mesdheun. Liqeni i vogël me ujë të ëmbël, i cili është shumë i veçantë në një zonë të rrethuar nga deti dhe laguna, e cila është me ujë të kripur dhe kodrat e Zvërnecit, të cilat dikur kanë qenë ishuj,” tha Qirjazi, anëtar i Akademisë së Shkencave.

“Kjo është një zonë që përbën arkivë të historisë gjeologjike të bregdetit shqiptar. Mbetjet fosile atje na ndihmojnë për të na informuar për periudhën e miocenit,” shtoi Qirjazi.

“E gjithë bota i shpall dunat pasuri e mbrojtur,” tha Qirjazi duke paralajmëruar se gjithçka mund të shkatërrohet në mënyrë të parekuperueshme nga një investim brutal.

Bino argumentoi më tutje se vetëm 22% e territorit të vendit është zonë e mbrojtur, në të cilën nuk mund të ndërtohet, ndërsa pjesa tjetër është e hapur për ndërtim.

Shkencëtarët argumentuan se ndërtimet në Zvërnec, Pishë-Poro e vende të tjera të mbrojtura po synojnë fitime afatshkurtra në dëm të mirëqenies jetëgjatë të vendit.

Grykëderdhjet e lumenjve janë zona dinamike, ku territori ndryshon, paralajmëroi Bego. Në zonat e jugut tendenca është që prurjet e lumenjve të zgjerojnë tokën në det, ndërsa në zonat e veriut, kryesisht si pasojë e ndërtimit të hidrocentraleve mbi Drin e Mat, tendenca është erozioni i tokës për shkak të ndërprerjes së prurjeve së sedimenteve. Ndërtimi i qytezave të reja në këto zona nuk është ide e mirë as nga pikëpamja e mjedisit dhe as nga pikëpamja e zhvillimit të qëndrueshëm ekonomik, tha Bego.

“Mbrojtja e deltës së Vjosës është urgjente. Studimet shkencore tregojnë se ajo është një nga deltat më të ruajtura në Mesdhe, me një mozaik unik habitatesh që mbështesin biodiversitet të jashtëzakonshëm dhe funksione të rëndësishme ekologjike. Aktualisht, kjo zonë përballet me kërcënime serioze nga projektet e turizmit masiv, të cilat rrezikojnë integritetin e ekosistemit. Ekspertët bëjnë thirrje për anulimin e planeve të zhvillimit me ndikim të lartë, integrimin e deltës në Parkun Kombëtar të Lumit të Egër Vjosa dhe promovimin e një modeli turizmi të qëndrueshëm që respekton kapacitetet natyrore të zonës.”, deklaroi Friedrich Schiemer nga Universiteti i Vjenës.

Shkencëtarët hedhin poshtë si të pavërteta pretendimet e kryeministrit Edi Rama që është përpjekur të argumentojë se natyra mund të bashkëjetojë me ndërtimet apo se zona e projektit aktual nuk ka status të mbrojtur.

Bino rikujtoi se kjo çështje nuk do të ishte diskutuar fare në rast se shumica parlamentare socialiste nuk do të kishte bërë ndryshimet në vitin 2024 në ligjin Për Zonat e Mbrojtura. “Ndryshimet ishin klienteliste,” tha Bino.

Ndryshimet në ligjin Për Zonat e Mbrojtura u miratuan nga shumica socialiste pavarësisht kundërshtive të aktivistëve dhe të zyrtarëve të Bashkimit Evropian. Këto ndryshime do të duhet të shfuqizohen si kusht i vendosur nga Komisioni Evropian në negociatat për anëtarësim, gjë që duhet të ndodhë së shpejti. Qeveria duket se e ka me ngut që të mund të lejojë ndërtimet në zonat e mbrojtura brenda dritares së shkurtër kohore deri në shfuqizimin e ligjit, i cili normalisht mund të shfuqizohet që sot, por që hë për hë, shumica socialiste duket se nuk e ka me nxitim.

Shënjestrat aktuale të zhvilluesve përfshijnë jo vetëm Pishë-Poron dhe Zvërnecin por edhe grykëderdhjen e Vjosës pak më në veri.

Për momentin, punimet në Zvërnec janë ndalur, por shkencëtarët kërkojnë ndërprerjen dhe braktisjen e planeve për ndërtime qytetesh të tëra në zonat e mbrojtura duke paralajmëruar se vetëm brenda atyre pak ditëve kur Zvërneci dhe Pishë – Poro ranë nën pushtetin e ndërtuesve, dëmi ishte kolosal.

“Gjatë dy ditëve që kaluam në terren, pamë nga afër sesi dunat janë rrafshuar dhe sesi kjo ndërhyrje po paraqitet si një model bashkëjetese mes zhvillimit dhe natyrës. Megjithatë, shumë gjëra nuk po bëhen publike. Përtej deklaratave se “nuk ka projekt”, ajo që shihet në terren dhe në planet e zhvillimit tregon qartë një vizion urbanizimi në shkallë të gjerë, të paketuar me emra si “luxury resorts”. Në realitet, bëhet fjalë për zona të reja ndërtimi që do të zëvendësojnë një natyrë të krijuar ndër mijëra vite me beton dhe infrastrukturë. Kjo është veçanërisht shqetësuese për një vend që aspiron integrimin evropian,” deklaroi Bego.  /Gjergj Erebara-Reporter.al/

Pas një bllokimi të shkurtër që rrezikoi dështimin e procesit, në Burgenstok të Zvicrës kanë rinisur negociatat intensive ndërmjet Shteteve të Bashkuara dhe Iranit për zbatimin e Memorandumit të Mirëkuptimit. Takimet u shpëtuan falë ndërhyrjes urgjente diplomatike të Zvicrës, Katarit dhe Pakistanit.

Irani ka dërguar në Cyrih një delegacion të nivelit të lartë të udhëhequr nga kryeparlamentari Mohammad Bagher Ghalibaf dhe ministri i Jashtëm, Abbas Araghchi, së bashku me zyrtarë të sektorit bankar dhe të naftës, duke sinjalizuar se prioriteti i Teheranit është lehtësimi i sanksioneve ekonomike. Në Zvicër po qëndron edhe delegacioni amerikan, ku pjesë e bisedimeve është zëvendëspresidenti i SHBA-së, JD Vance.

Sipas zyrtarëve zviceranë, palët po punojnë nën presion të lartë teknik dhe politik për ta shndërruar memorandumin fillestar në një marrëveshje më të gjerë e të qëndrueshme, e cila synon çtensionimin e rajonit dhe sigurimin e rrugëve strategjike tregtare. /Reuters/ /E.A/

Për të shënuar ditëlindjen e heroit të kombit, Hakif Zejnullahu, sot më 22 qershor, në Kompleksin Memorial “Baza e Parë e UÇK-së” në fshatin Lladoc të Podujevës, do të mbahen dy aktivitete të rëndësishme kulturore dhe humanitare në nderim të jetës dhe veprës së tij.

Nën moton domethënëse “Dhuro gjak, shpëto jetë!”, duke filluar nga ora 10:00 deri në 14:00, do të organizohet aksioni tradicional për dhurimin vullnetar të gjakut. Organizatorët ftojnë të gjithë qytetarët që t’i bashkohen këtij aksioni humanitar për t’u dalë në ndihmë atyre që kanë nevojë, duke nderuar kështu kujtimin e heroit.

Po ashtu, në mbrëmje, duke filluar nga ora 20:00, po në të njëjtin lokacion në Lladoc, do të mbahet koncerti përkujtimor i titulluar “Nisma e Lirisë”. Në këtë ngjarje kulturore do të performojnë emra të njohur të skenës muzikore dhe shoqërive kulturore.

Hakif Zejnullahu (22 qershor 1962 – 31 janar 1997) ishte një nga zërat dhe figurat kyçe të orëve të para të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) dhe bashkëpunëtori më i ngushtë i komandantit Zahir Pajaziti.

Zejnullahu kishte një rol vendimtar në organizimin logjistik, furnizimin me armatim dhe kryerjen e aksioneve të para guerile kundër forcave policore dhe ushtarake serbe në rajonin e Llapit dhe më gjerë. Shtëpia dhe baza e tij në Lladoc shërbeu si një nga pikave të para dhe më të sigurta të koordinimit për celulat e hershme të UÇK-së (e njohur sot si “Baza e Parë e UÇK-së”).

Më 31 janar 1997, Hakif Zejnullahu ra heroikisht në një pritë të organizuar nga forcat policore serbe në fshatin Pestovë të Vushtrrisë. Së bashku me të, në të njëjtën makinë, ranë edhe komandanti Zahir Pajaziti dhe polici i UÇK-së, Edmond Hoxha.

Rënia e tyre shënoi një kthesë historike për lëvizjen çlirimtare, duke bërë që UÇK-ja të dalë gradualisht në skenë si forcë e fuqishme dhe e organizuar. Pas luftës, Hakif Zejnullahu u shpall “Hero i Kosovës” për kontributin dhe sakrificën e tij sublime për lirinë e vendit. /E.A/