

Ekonomi
Ankohen qytetarët: U ngritën çmimet e produkteve ushqimore, por jo edhe pagat
Ata thonë se çmimet janë rritur nga 20 deri në 30 përqind.
Published
3 years agoon
By
Betim GashiÇmimet e produkteve të konsumit dhe derivateve kanë shënuar rritje gjatë muajve të fundit në Kosovë. Qytetarët ankohen duke thënë se çmimet janë rritur dhe nuk kontrollohen nga askush, derisa pagat mbesin të njëjta. Ata thonë se çmimet janë rritur nga 20 deri në 30 përqind e për këtë kërkojnë edhe ndërhyrjen e Qeverisë.
Drejtuesi i Organizatës “Konsumatori”, Selatin Kaçaniku ka thënë për KosovaPress, se më së shumti i frikëson ngritja e çmimit të energjisë elektrike, karburanteve, por ka mundësi edhe mielli, buka dhe produktet e qumështit.
“Çmime ka pas varësisht nëpër sektorë, variojnë, janë në përqindje të ndryshme. Ajo që më së shumti na brengos tani, na frikëson është ngritja e çmimit të energjisë elektrike, të karburanteve, të emergjenteve të tjerë. Kjo aq më parë duke pas parasysh që ne po hyjmë në stinën që nevojitet ngrohja dhe natyrisht që derivatet e naftës na nevojiten për transport automobilistik etj. Ngritje të çmimeve ka pas te mielli, buka dhe nën prodhimet e qumështi, te mishi, bashkë me nën prodhimet. Ajo që ne e kemi vërejt si organizatë është e habitshme se para se të ngritet çmimi i produkteve kryesore siç është mielli, mishi dhe qumështi, ngritje çmimesh kemi pas te nënproduktet e tyre dhe për fat të keq kjo ngritje nuk ka bërë përshtypje te agjencionet të cilat e përcjellin tregun dhe këto çmime tani si inercion vazhdojnë të ndikojnë edhe në ngritjen e çmimeve tjera”, ka thënë ai.
E papranueshme për Kaçanikun është edhe ngritja e çmimit të bukës. Po ashtu, ai thotë se Qeveria duhet të ndikojë ndaj bizneseve që po bëjnë ngritjen e çmimeve.
“Çmimi i bukës nuk është ngritur atëherë kur kemi pasur ngritje të miellit, dhe kur çmimi i miellit po mrizon, kemi ngritjen e çmimit të bukës. Edhe kjo është një simptomë një sharet se diçka nuk është në rregull, se diçka po ndodhë jashtë kriteriumeve të tregut, jashtë ligjeve të ekonomisë. Dhe kur kjo ndodhë jashtë këtyre normave, atëherë inspeksionet, Qeveria duhet të ndikojë menjëherë dhe mos të bie pre e presioneve të ashtuquajtura alobime sepse ne e dimë që Qeveria dhe Kuvendi ndikohen nga lobistë të fortë të bizneseve por ato duhet të lobohen, por qytetari, konsumatori që është taksapagues, si taksapagues ne jemi gjenerues të buxhetit. Ne me buxhet e financojmë shtetin, nga ky buxhet marrin rroga edhe qeveritarët edhe kuvendarët, d.m.th ata veç tani janë në konflikt interesi dhe marrin nga dy burimet dhe duhet të vetëdijesohen, të veprojnë në dobi të qytetarit çoftë elektorat, çoftë konsumatorë, qoftë taksapagues, sepse obligimet ndaj nesh i kanë më të mëdha se ndaj bizneseve, fundja edhe ekonomia, edhe bizneset na shërbejnë neve e jo ne atyre”, ka shtuar Kaçaniku.
Ndërkohë, ngritjen e çmimit të produkteve e komentojnë edhe qytetarët. Leart Sfeqla tha se ngritja e çmimeve është e vështirë për shumicën e qytetarëve, pasi që edhe një pjesë e tyre janë me rrogë mesatare. Ai kujton se me standardin që ka populli, nuk është lehtë të përballen me këto çmime.
“(Ngritja e çmimeve) Absolutisht është shumë e vështirë për shumicën e popullatës, sidomos me rrogën mesatare të popullit tonë që me i bo ballë këtyre çmimeve që janë rritur kohëve të fundit…Por që në secilin produkt mundesh me vërejt një rritje të vogël të çmimeve, edhe në ujin nëse e përdorë atë të blinim, kështu që normalisht nuk është e lehtë aspak me iu bërë ballë këtyre çmimeve që nuk po shkojnë në raport me ngritjen e pagave, le të themi ose me standardin e përgjithshëm të popullit”, ka thënë ai.
Kurse, Hasan Krasniqi thotë se ngritje të çmimeve më shumë ka në gjërat ushqimore.
“Rritja e çmimeve është evidente, kam mundur me vërejt në minimarkete, sidomos gjërat ushqimore. Me siguri pandemia por mendoj që edhe tregtarët po bëjnë keqpërdorim, po e shfrytëzojnë situatën, d.m.th edhe biznesmenët mundohen të përfitojnë më shumë…Derisa rritja e çmimeve nuk përcillet me ngritjen e pagave ndikon në uljen e standardit,” ka shtuar Krasniqi.
Po ashtu, Izet Zhuja tha se shtrenjtimi i ushqimeve është gjëja më e keqe që mund t’u ndodh qytetarëve. Ai thotë se Qeveria duhet të bëjë gjithçka që jeta e qytetarëve të mos shtrenjtohet.
“Ngritja e çmimeve kur njëherë nuk është popullore sepse ne e dimë çfarë standardi kemi në Kosovë, kështu që ndikon shumë keq në standardin tonë të përgjithshëm, pasi që shumica e mjeteve që disponojnë, shkojnë për ushqim, ushqimet nëse shtrenjtohen atëherë shtrenjtohen edhe gjërat tjera të cilat ndoshta nuk i kemi kushtet, ndoshta të gjithë për shembull për veturë, për benzinë, për rrymë për shërbime të tjera, mirëpo kriza botërore ekziston në botë dhe jo veç te ne dhe kriza botërore vjen gradualisht te ne, ani pse ndoshta më pak se në shtetet tjera sepse jemi shtet i vogël me të ardhura të vogla, kështu është një gjë e padëshirueshme. …Nuk kemi fort luks si popull për me ble gjana të shtrenjta, kështu që shtrenjtimi i ushqimeve është gjëja më e keqe që mund të na ndodh, natyrisht edhe rryma eventualisht ngritet edhe ajo është një gjë pa të cilën nuk mundemi, edhe Qeveria do të duhej të bënte gjithçka të mos na e shtrenjtojë jetën”, ka thënë ai.
Rafet Ademi thotë se çmimet po rriten në vazhdimësi, kurse pagat jo dhe kjo për qytetarin është shumë e rëndë.
“Nuk ke si me vlerësu, shumë keq pagat fare nuk janë rritur, çmimet në vazhdimësi janë duke u ngritur, minimumi tash është 20-30%. Pagat kanë mbetur të njëjtat për ne konsumatorët dhe për njerëzit është shumë e rëndë kjo. Unë çka kam mundur të vërej në produktet ushqimore, karburante dhe të tjera”, ka thënë ai.

Në një klimë globale gjithnjë e më të paqëndrueshme ekonomikisht dhe ambientalisht, çmimet e produkteve ushqimore kanë filluar të shfaqin një tendencë të qëndrueshme në rritje gjatë vitit 2024, me projeksione që sugjerojnë një vazhdimësi të kësaj rritjeje edhe në 2025.
Burime të ndryshme, si “The Wall Street Journal”, “Reuters” dhe raportet nga bursat ndërkombëtare sinjalizojnë se kjo nuk është një lëvizje e përkohshme, por pjesë e një cikli më të gjerë me shkaqe të shumta.
Kafeja në fokus: Arabica dhe Robusta në çmime të reja rekorde
Ndër produktet më të ndjeshme ndaj kësaj rritjeje është kafeja – si Arabica, e cila tregtohet në New York Stock Exchange (NYSE), ashtu edhe Robusta, e cila ndjek bursën e Londrës. Të dhënat e fundit nga tregjet tregojnë një ngjitje të fortë të çmimeve:
Arabica: nga rreth 3,637 dollarë/ton në janar 2024 në mbi 6,062 dollarë/ton në mars 2025, një rritje mbi 60%
Robusta: nga 2400 dollarë/ton në mbi 3500 dollarë/ton, një rritje mbi 45% në të njëjtën periudhë.
Grafiku më sipër tregon qartë se si kjo lëvizje është përshpejtuar në muajt e fundit, duke reflektuar ndikimet e faktorëve të jashtëm, si: thatësira në Brazil, reshjet e dendura në Vietnam, ndërprerjet në zinxhirët e furnizimit dhe rritja e kostove të punës dhe energjisë.
Produkte të tjera në rritje të çmimit:
Kafeja nuk është rasti i vetëm. Tregjet globale kanë shënuar rritje çmimesh edhe për:
Drithërat (gruri, orizi) – të ndikuar nga luftërat dhe kufizimet në eksport
Qumështi dhe produktet e tij – për shkak të kostove më të larta të transportit dhe ushqimit për bagëtitë
Yndyrat bimore (vaj luledielli, vaj palme) – të ndikuara nga krizat klimatike në vendet prodhuese.
Sipas raportimeve të fundit të “Bloomberg”, çmimet e këtyre produkteve pritet të vazhdojnë të jenë në nivele të larta për pjesën e parë të vitit 2025, me disa sinjale që kjo mund të jetë “normalja e re” në tregun global.

Banka Qendrore e Republikës së Kosovës (BQK), njofton se parashikimet e saj sugjerojnë se norma e përgjithshme e inflacionit pritet të jetë rreth 1.8% në vitin 2025.
“Presionet inflacioniste në çmimet e ushqimit në tregun vendor mbeten një nga faktorët kryesorë përcaktues të ecurisë së inflacionit; megjithëse, rënia e parashikuar e çmimeve të ushqimeve në tregjet ndërkombëtare mund të ushtrojë presion për rishikim të inflacionit për poshtë”, thuhet në raportin e BQK-së për vlerësimin tremujor të ekonomisë.
Sipas raportit, përkundër kësaj, ecuria e inflacionit vazhdon të minohet kryesisht nga goditjet potenciale si pasojë e tensioneve gjeopolitike, kufizimeve tregtare dhe kushteve klimatike.
Ekonomi
Pesë personat më të pasur në botë dyfishuan pasurinë e tyre
Kështu thuhet në një raport të Oxfam që u publikua të dielën.
Published
1 year agoon
January 15, 2024By
Betim Gashi
Pesë njerëzit më të pasur në Tokë janë bërë shumë më të pasur vitet e fundit. Që nga viti 2020, pasuria neto e këtyre miliarderëve është rritur me 114% në një total prej 869 miliardë dollarësh, pas inflacionit, sipas raportit vjetor të pabarazisë të Oxfam, të publikuar të dielën. Nëse trendet aktuale vazhdojnë, bota mund të shohë trilionerin e saj të parë në një dekadë.
Në po këtë periudhë, gati pesë miliardë njerëz në mbarë botën janë varfëruar, pasi ata u përballën me inflacionin, luftën dhe krizën klimatike. Do të duheshin gati 230 vjet për të eliminuar varfërinë bazuar në trajektoren aktuale.
Raporti, i cili bazohet në të dhënat e përpiluara nga Forbes, përkon me fillimin e takimit vjetor të Forumit Ekonomik Botëror në Davos të Zvicrës, mbledhje elitare e disa prej njerëzve më të pasur dhe liderëve botërorë.
Vlerësohet se 148 korporatat kryesore kanë pasur fitim prej 1.8 trilion dollarë, 52 për qind më shumë sesa mesatarja 3-vjeçare, duke u mundësuar që aksionarët të kenë fitime dhe miliona punëtorë të përballen me krizat e kostos së jetesës, përderisa inflacioni çoi në uljen e pagave.
“Kjo pabarazi nuk është aksidentale. Klasa e miliarderëve po sigurohet që korporatat t’u mundësojnë atyre më shumë pasuri në kurriz të të tjerëve”, tha shefi i Oxfamit, Amitabh Behar.
Elon Musk, i cili drejton disa kompani, sikurse Tesla dhe SpaceX, përjetoi rritje vitet e fundit. Pasuria e tij u rrit në 245.5 miliardë dollarë në fund të nëntorit, 737% më shumë nga marsi i vitit 2020, pas llogaritjes së inflacionit.
Bernard Arnault, kryetar i gjigantit francez të mallrave luksoze LVMH, dhe familja e tij kishin një vlerë neto prej 191.3 miliardë dollarësh, më shumë se 111%.
Themeluesi i Amazon, Jeff Bezos, kishte një pasuri prej 167.4 miliardë dollarësh, me 24% rritje; ndërsa pasuria e themeluesit të Oracle, Larry Ellison arriti në 145.5 miliardë dollarë, me një rritje prej 107%.
Në përfundim të listës së pesë njerëzve më të pasur qëndron CEO i Berkshire Hathaway, Warren Buffett, pasuria neto e të cilit u rrit 48% në 119.2 miliardë dollarë./UBTNews/
Ekonomi
Barclays ul numrin e vendeve të punës
Kjo shifër përfaqëson rreth 5% të totalit të fuqisë punëtore të saj.
Published
1 year agoon
January 9, 2024By
Betim Gashi
Barclays vlerësohet të ketë reduktuar rreth 5 mijë vende pune në të gjithë botën në vitin 2023, në kuadër të nismës për uljen e kostove, e cila filloi në fund të vitit të kaluar. Kjo shifër përfaqëson rreth 5% të totalit të fuqisë punëtore të saj.
Shkurtimet e vendeve të punës pritet të jenë një kombinim i shkurtimeve aktuale dhe vendeve të lira të punës që nuk do të plotësohen në fund të fundit. Detajet tjera pritet të bëhen të ditura së bashku me publikimin e të ardhurave të bankës më 20 shkurt, por ky plan për uljen e kostove pritet të vlerësohet në rreth 1 miliard £ (1.16 miliard euro).
Një zëdhënës i bankës së investimeve theksoi se Barclays e mori këtë vendim në kuadër të “programit të saj të vazhdueshëm të efikasitetit, i cili u krijua për të thjeshtuar dhe riformuar biznesin, për të përmirësuar shërbimin dhe për të ofruar kthime më të larta”./UBTNews/

Kujdes me përdorimin e aspirinës

Hyundai ka teknologji të re

Katër ‘flamuj të kuq’ që tregojnë se po rezervoni në hotelin e gabuar

Fundjava erdhi, ja si ta kaloni pa stres dhe në mënyrë fantastike

Një kafshë shtëpiake në shtëpi? Ja këshillat e nevojshme se si të kujdeseni për të

BE përgatit gjobën e majme 1 miliard dollarë ndaj Elon Musk

Si të identifikoni simptomat e ftohjes dhe alergjisë?

Jennifer Lopez shfaqet në tapetin e kuq të premierës së filmit me fëmijën e saj

Çfarë ndodh me trupin kur konsumojmë kafe esëll në mëngjes?
Të kërkuara
-
Bota2 months ago
Marrëveshja për pranimin e pakufizuar të emigrantëve, Shtëpia e Bardhë tërhiqet nga tarifat ndaj Kolumbisë
-
Bota2 months ago
Fluturimet e dëbimit kanë filluar, thotë Shtëpia e Bardhë
-
Bota2 months ago
Shtëpia e Bardhë: Armëpushimi në Liban do të zgjatet deri më 18 shkurt
-
Bota3 months ago
Trump zbulon listën e zezë të Shtëpisë së Bardhë