Shëndeti

​Trajtimi i depresionit ndryshon me shpejtësi trurin

Terapitë e ndryshojnë trurin çuditërisht shpejt

Publikuar

Kur përvoja të ngjashme përsëriten vazhdimisht në trurin e njeriut për vite me radhë, struktura e tij bëhet mjaft fikse dhe rezistuese ndaj ndryshimeve të shpejta.

Kjo mund të nënkuptojë, ndër të tjera, se njerëzit me depresion kronik, në të cilët përjetësohen vazhdimisht përvojat negative, kanë pak shanse për të dalë prej tij.

Shkencëtarët ishin të bindur më parë se struktura e trurit të të rriturve ishte përgjithësisht e pandryshueshme dhe e paaftë për të ndryshuar, të paktën për ndryshime të shpejta. Por në dekadat e fundit është treguar se truri, jo vetëm i fëmijëve, por edhe i të rriturve, ndryshon funksionalisht, madje edhe morfologjikisht. Kjo aftësi e trurit për të ndryshuar quhet neuroplasticitet. Ai mundëson krijimin e qarqeve të reja nervore, sinapset e reja, madje edhe neuronet e reja. Këto ndryshime në përgjithësi ndodhin ngadalë dhe gradualisht, shumë më pak te të rriturit sesa te fëmijët.

Terapitë e ndryshojnë trurin çuditërisht shpejt

Megjithatë, një punim i ri i shkencëtarëve gjermanë i paraqitur në Kongresin e Kolegjit Evropian të Neuropsikofarmakologjisë (ECNP) në Vjenë tregoi se nuk është kështu.

Sipas rezultateve të hulumtimit të tyre, trajtimi spitalor i depresionit me tri terapi të njohura mund të çojë në një rritje të lidhjes së neuroneve të trurit brenda vetëm disa javësh.

Në të njëjtën kohë, pacientët që reagojnë mirë ndaj terapive të tilla tregojnë një rritje më të madhe të lidhjes sesa ata që nuk reagojnë ndaj tyre dhe ata që nuk trajtohen.

Ilaçet kundër depresionit, terapia konjitive e sjelljes (CBT) dhe terapia elektrokonvulsive (ECT) nuk funksionojnë për të gjithë me çrregullime të rënda depresive, por ekipi gjerman thotë se një kombinim i këtyre trajtimeve mund të ndryshojë strukturat e trurit, të cilat konsiderohen kyçe për trajtimin e kushteve të tilla si kronike. dhe depresion të rëndë. Se sa zgjasin ndryshime të tilla mbetet për t’u përcaktuar.

Duke prezantuar punën në kongres, autori kryesor i tij, profesori dhe psikologu Jonathan Repple nga Universiteti i Frankfurtit, tha se ekipi zbuloi se, për habinë e tyre, këto ndryshime ndodhën gjatë një periudhe prej vetëm 6 javësh.

Ai vuri në dukje se ekipi i tij nuk e di “si ndodhin këto ndryshime ose pse do të ndodhnin me forma kaq të ndryshme trajtimi”, por shpjegoi se këto rezultate janë kryesisht në përputhje me “besimin e tyre se edhe gjatë një periudhe të shkurtër kohore truri ka një fleksibilitet shumë më i madh në përshtatje sesa mendohej më parë”.

Depresioni ndryshon trurin

Njerëzit që vuajnë nga depresioni i rëndë kronik shpesh kanë probleme me rregullimin e emocioneve negative dhe përgjigjet fiziologjike ndaj stresit. Në kushte të tilla të vështira, të shijosh edhe aktivitetet më të këndshme në jetë mund të perceptohet si një barrë.

Disa skanime të mëparshme të trurit kanë treguar se depresioni i rëndë shoqërohet me ndryshime në vëllimin e lëndës gri (e cila përbëhet nga trupat e neuroneve) dhe lëndës së bardhë (e cila përbëhet nga fibra nervore). Ajo shoqërohet gjithashtu me rritjen e aktivitetit në amigdalë, pjesa e trurit përgjegjëse për përpunimin e emocioneve, e cila ndikon në përvojat emocionale.

Së fundi, shoqërohet edhe me ulje të hipokampusit, i cili luan një rol të madh në të mësuarit dhe kujtesën afatgjatë, si dhe me uljen e ganglioneve bazale, të cilat marrin pjesë edhe në përpunimin e emocioneve.

Nëse vërtet ekziston një lidhje e fortë dhe e diferencuar midis strukturës së trurit të njeriut dhe depresionit, kjo mund të bëjë një rrugë të gjatë në përmirësimin e diagnostikimit dhe trajtimit të sëmundjeve mendore.

Një studim i efektit të tri terapive

Në studimin e ri, shkencëtarët përdorën imazhe të rezonancës magnetike (MRI) për të skanuar trurin e 109 pacientëve me çrregullim të madh depresiv përpara se të fillonin trajtimin. Pas kësaj, pacientët trajtoheshin me terapi elektrokonvulsive, ose psikoterapi (tipi i sjelljes), ose me ilaçe kundër depresionit (të ashtuquajturit antidepresivë), ose me ndonjë kombinim të këtyre terapive.

Gjashtë javë pas ekzaminimit të parë MRI, truri i pacientëve u skanua përsëri. Rezultatet “para dhe pas” më pas u krahasuan me trurin e 55 pjesëmarrësve të shëndetshëm të studimit.

Autorët zbuluan se pacientët me përmirësimin më të madh të simptomave shfaqën gjithashtu ndryshimet më strukturore në tru. Pas gjashtë javësh, lidhja midis neuroneve në pjesë të caktuara të trurit të tyre u rrit dhe këto efekte ishin të pavarura nga zgjedhja e trajtimit.

“Ne ishim të befasuar me shpejtësinë e përgjigjes”, tha Repple.

Shkencëtarët besojnë se për trajtimin e depresionit dhe sëmundjeve të tjera psikiatrike, ndryshimet plastike në strukturën e trurit ndodhin me kalimin e kohës.

Ky konsiderohet si një mekanizëm i zakonshëm i veprimit të antidepresantëve, psikoterapisë dhe terapisë elektrokonvulsive. Megjithatë, hulumtimi që sqaron se cilat ndryshime janë të nevojshme ose specifike për përgjigjen ndaj trajtimit ose remisionit të depresionit është i rrallë.

Si funksionojnë të tri terapitë?

Siç u tha në hyrje, në trajtimin e depresionit, ekspertët sot përdorin kryesisht tri terapi natyrale: antidepresivë, terapi konjitive-sjellëse (CBT) dhe terapi elektrokonvulsive (ECT).

ECT duket të jetë trajtimi më efektiv dhe më i shpejtë për depresionin e rëndë dhe rezistent. Kjo metodë u prezantua nga Cerletti dhe Bini në vitin 1938. Ishte i ashtuquajturi ECT amtar, efektet anësore të së cilës e sollën reputacionin e kësaj terapie në mesin e shekullit të 20-të, veçanërisht në media dhe filma për shembull, One Flew Over the Cuckoo’s Nest.

Megjithatë, sot ECT aplikohet në një mënyrë krejtësisht tjetër: në depresione të rënda dhe rezistente (që nuk i përgjigjen antidepresivëve), me pëlqimin e pacientit, pas trajtimit somatik (që përjashton disa kundërindikacione), pacienti është nën anestezi dhe nën ndikim. i një relaksuesi muskulor (kështu që nuk ka konvulsione klasike).

Në këtë terapi, një rrymë elektrike kalon nëpër trurin e pacientit. Hulumtimet kanë treguar se ECT përmirëson komunikimin midis neuroneve në pjesë të caktuara të trurit.

Për më tepër, studiuesit në Universitetin Johns Hopkins zbuluan kohët e fundit se qelizat e reja të trurit zhvillohen në hipokampusin e minjve të trajtuar me ECT.

Studimet njerëzore kanë prodhuar rezultate të ngjashme. Për shembull, në vitin 2015, shkencëtarët zbuluan se ECT ri-formëson lidhjet neuronale në amigdalën dhe hipokampusin e pacientëve me depresion të rëndë.

Ilaçet kundër depresionit janë lidhur me plasticitetin neuronal në hipokampus dhe korteksin parafrontal përmes dekadave të kërkimit. Terapia kognitive-sjellëse (CBT), nga ana tjetër, shoqërohet me aktivizimin e ndryshuar të trurit në korteksin parafrontal dhe precuneus, të cilat janë të lidhura me imazhet mendore dhe kujtesën. Por pavarësisht se janë të bazuara në prova, këto terapi nuk janë gjithmonë njësoj efektive ose rezultojnë në nivele të qëndrueshme të ndryshimit të trurit.

Truri është një strukturë jashtëzakonisht komplekse dhe e njëjta gjë vlen edhe për emocionet njerëzore, andaj, lidhja e të dyjave është një detyrë jashtëzakonisht e vështirë.

Pasi studimi i ri tregoi se këto terapi mund të shkaktojnë ndryshime në tru, pyetja tjetër është nëse trajtime të ndryshme mund të ndryshojnë pjesë specifike të rrjeteve të trurit, ose anasjelltas – nëse mund të përdorim ndërprerje në rrjetet e trurit për të zgjedhur terapi që mund të jenë të dobishme.

Fatkeqësisht, ndryshimet e regjistruara në hulumtimin e ri nuk mund të lidhen ende me një formë specifike trajtimi. Siç sugjerojnë vetë autorët, për këtë do të duhet të kryhen kërkime më të detajuara. Por mbi të gjitha, rezultatet e regjistruara duhet të përsëriten në studime të pavarura.

Lajmet

Studimi global: Pothuajse 2000 fëmijë vdesin çdo ditë nga ndotja e ajrit

Publikuar

nga

Gati 2.000 fëmijë nën pesë vjeç vdesin çdo ditë nga ndotja e ajrit, që ka tejkaluar kushtet e këqija higjienike dhe mungesën e ujit të pastër, duke u bërë faktori i dytë më i madh i rrezikut shëndetësor për fëmijët e vegjël në mbarë botën.

Më shumë se 8 milionë vdekje, të fëmijëve dhe të rriturve, u shkaktuan nga ndotja e ajrit në vitin 2021, sipas një studimi të ri nga Instituti i Efekteve Shëndetësore (HEI).

Ajri i ndotur është tani vrasësi i dytë më i madh në nivel global, duke tejkaluar përdorimin e duhanit dhe i dyti vetëm pas presionit të lartë të gjakut, si një faktor rreziku për vdekje në popullatën e përgjithshme. Tek fëmijët nën pesë vjeç, ndotja e ajrit është e dyta pas kequshqyerjes si një faktor rreziku në vdekshmëri.

Raporti i sivjetshëm i gjendjes globale të ajrit , i publikuar në partneritet me Unicef, tregon gjithashtu se fëmijët në vendet e varfra po vuajnë disa nga ndikimet më të këqija, me shkallën e vdekjeve të lidhura me ndotjen e ajrit tek fëmijët nën pesë vjeç, 100 herë më i lartë në pjesën më të madhe të Afrikës sesa në vendet me të ardhura të larta.

Pallavi Pant, autori kryesor i raportit, vuri në dukje pabarazitë e mëdha që raporti ka zbuluar. “Pjesa e madhe e barrës mbahen nga fëmijët e vegjël, popullsia më e madhe dhe vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme”, tha ajo.

Grimcat e vogla të quajtura PM2.5 – që do të thotë se janë më të vogla se 2.5 mikrometra në diametër – janë fajtorë për më shumë se 90% të vdekjeve globale nga ndotja e ajrit, thuhet në raport. Grimcat PM2.5 mund të hyjnë në qarkullimin e gjakut dhe janë zbuluar se prekin organet në të gjithë trupin . Është zbuluar se ato lidhen jo vetëm me sëmundjet e mushkërive, por edhe me sëmundjet e zemrës, goditjen në tru, diabetin dhe abortin.

Kitty van der Heijden, zëvendësdrejtoresha ekzekutive e Unicef-it, tha: “Mosveprimi ynë po ka efekte të thella në gjeneratën e ardhshme, me ndikime në shëndetin dhe mirëqenien gjatë gjithë jetës. Urgjenca globale është e pamohueshme. Është e domosdoshme që qeveritë dhe bizneset t’i marrin në konsideratë këto vlerësime dhe të dhëna të disponueshme në nivel lokal dhe t’i përdorin ato për të informuar veprime kuptimplota, të përqendruara te fëmijët për të reduktuar ndotjen e ajrit dhe për të mbrojtur shëndetin e fëmijëve.”/UBTNews/

Vazhdo të lexosh

Lajmet

Vaksinimi i ulët një ndër shkaqet e epidemisë së fruthit në Ballkanin Perëndimor

Publikuar

nga

Mungesa e imunizimit në masë dhe shkalla e lartë e infektimit me virusin po bën që në rajonin e Ballkanit Perëndimor të shtohet numri i fëmijëve të prekur nga fruthi e lija. Fruthi, si një sëmundje virale që thuajse ishte zhdukur, transmetohet dhe mund të jetë fatale si për fëmijët, edhe të rriturit nëse nuk parandalohet përmes vaksinimit në kohë.

Simptomat fillestare shfaqen 9 deri 14 ditë pas infektimit dhe përfshijnë temperaturë të lartë, rrjedhje hundësh, konjuktivit dhe njolla të bardha në brendësi të gojës. Periudhë e rikuperimit zgjat 2–3 javë, shrkuan RTSH.

Beogradi ka shpallur epideminë pasi dhjetëra pacientë janë paraqitur me simptomat e sëmundjes, ndërsa në Bosnjë-Hercegovinë situata është më e rëndë më mijëra pacientë dhe Kroacia raporton për një epidemi të mundshme. Për të mbrojtur në kohë fëmijët nga kjo sëmundje, mjekët prej dekadash rekomandojnë dhe japin vaksinën MMR, me komponentë mbrojtës nga fruthi, rubeola dhe shytat.

“Sipas kalendarit të vaksinimit të vlefshëm në vendin tonë, vaksina bëhet në dy doza, në moshën njëvjeçare dhe kur fëmija regjistrohet në shkollën fillore. Mbrojtja nga doza e parë është 95 për qind, dhe për të pasur të ashtuquajturat ‘imunitet kolektiv’ dhe në këtë mënyrë të parandalojmë shfaqjen e sëmundjes në popullatë, duhet të kemi mbulim vaksinimi 95 për qind ndaj kësaj sëmundjeje. Aktualisht, më pak se 65 për qind e fëmijëve tanë janë të vaksinuar kundër fruthit, kështu që në rastin më të mirë mund të presim epidemi të tilla çdo katër vjet nëse përqindja e fëmijëve të vaksinuar nuk rritet. Aktualisht kemi rreth 4.500 raste të regjistruara në Bosnjë-Hercegovinë që nga dhjetori 2023,” tregon pediatrja boshnjake Aleksandra Vladiçiq (o. Alexandra Vladicic).

Në rënien e numrit të fëmijëve të vaksinuar ka ndikuar më së shumti informimi dhe njohuria e pamjaftueshme e prindërve për vaksinimin, përkatësisht informimi i prindërve nga joprofesionistët dhe forumet e caktuara në internet.

“Një ndikim të madh ka pasur edhe lobi antivaksinim,” përgjigjet Dr. Vladiçiq./UBTNews/

Vazhdo të lexosh

Bota

OBSH: 2,7 milionë evropianë vdesin nga ushqimet ultra të përpunuara dhe alkooli

Publikuar

nga

OBSH në një raport të ri shqetësues ka bërë të ditur se rreth 2.7 milionë njerëz humbasin jetën në Evropë çdo vit për shkak të konsumit të ushqimeve ultra të përpunuara (UPF), alkoolit, duhanit, dhe lëndëve djegëse fosile.

Këto produkte, të cilat janë të lidhura me industri të fuqishme, shkaktojnë sëmundje dhe vdekje të parakohshme, duke ndërhyrë në politikat dhe përpjekjet shëndetësore të qeverive. OBSH bën thirrje për një rregullim të fortë të këtyre industrive dhe për veprime të menjëhershme për të mbrojtur shëndetin publik. Kjo lajmë shfaq një pamje alarmante për shëndetin publik në Evropë dhe thekson nevojën për veprime urgjente për të parandaluar pasojat negative të konsumit të këtyre produkteve.

Në raportin e saj të ri, OBSH bën thirrje për një rregullim rigoroz të këtyre industrive, duke theksuar se qeveritë duhet të përparojnë politikat shëndetësore që shpesh sfidohen dhe pengohen nga interesat e industrisë tregtare. Sipas OBSH-së, mbi 7,400 njerëz vdesin çdo ditë në Evropë për shkak të produkteve dhe praktikave të dëmshme të promovuara nga këto industri.

Raporti thekson se produktet komerciale kontribuojnë në 24% të të gjitha vdekjeve në Evropë, me një përqindje të konsiderueshme të vdekjeve nga sëmundjet kardiovaskulare (51,4%) dhe kancerin (46,4%). Kjo situatë kërkon veprime të menjëhershme dhe të forta për të mbrojtur shëndetin publik nga ndikimet negative të këtyre industrive të fuqishme./UBTNews/

Vazhdo të lexosh

Lajmet

​1.6 milion njerëz sëmuren çdo ditë nga ushqimet e pasigurta

Publikuar

nga

Organizata Botërore e Shëndetësisë tha të premten se çdo ditë, rreth 1.6 milion njerëz sëmuren nga ngrënia e ushqimeve të pasigurta.

Fëmijët nën 5-vjeç mbajnë 40% të barrës së sëmundjeve ushqimore, tha Francesco Branca, kreu i ushqimit dhe sigurisë ushqimore në OBSH, në një konferencë shtypi të OKB-së në Gjenevë në Ditën Botërore të Sigurisë Ushqimore.

Duke theksuar se rreziqet e sigurisë ushqimore nuk njohin kufij, Branca tha se në një “furnizimin global të ushqimit gjithnjë e më të ndërlidhur”, rreziqet e paraqitura nga ushqimi i pasigurt mund të evoluojnë me shpejtësi nga një problem lokal në një emergjencë ndërkombëtare.

Krizat humanitare në shumë pjesë të botës nxisin pasigurinë ushqimore dhe rrezikojnë sigurinë ushqimore.

Zyrtari u kërkoi qeverive të sigurojnë që siguria ushqimore të jetë e qartë në planet e tyre kombëtare të veprimit për sigurinë shëndetësore dhe që planet e komunikimit të rrezikut të përditësohen dhe të shkojnë drejt sistemeve të integruara të mbikëqyrjes për shëndetin e kafshëve, mjedisit dhe njerëzve.

Organizata e OKB-së për Ushqimin dhe Bujqësinë (FAO) e sheh ushqimin e sigurt si “themelor” për arritjen e Objektivave të Zhvillimit të Qëndrueshëm (SDGs), tha një zyrtar i lartë i sigurisë ushqimore në konferencë.

Markus Lipp shtoi se ushqimi i sigurt është gjithashtu një nga parakushtet për të përmbushur planin strategjik të FAO-s për të mundësuar prodhim, ushqim, mjedis dhe jetë më të mirë.

“Kur ushqimi prodhohet dhe tregtohet në një sistem agroushqimor të sigurt dhe të qëndrueshëm, ai kontribuon në një jetë të shëndetshme dhe përmirëson qëndrueshmërinë duke mundësuar qasjen në treg dhe produktivitetin, gjë që nxit zhvillimin ekonomik dhe zbutjen e varfërisë, veçanërisht në zonat rurale”, tha Lipp.

“Në veçanti, përmirësimi i sigurisë ushqimore do të mbrojë shëndetin publik dhe do të zvogëlojë vdekshmërinë e fëmijëve”, tha ai, pasi fëmijët nën 5-vjeç mbajnë barrën më të lartë të sëmundjeve që vijnë nga ushqimi.

Vazhdo të lexosh

Të kërkuara