Aktualitet

​78 vjet nga vdekja e “Mbretëreshës së Malësorëve”

Bëhet fjalë për Mary Edith Durham.

Published

on

Më 15 nëntor të vitit 1944, vdiq në moshën 80-vjeçare britanikja Mary Edith Durham-artiste, udhëtare, shkrimtare, e cila u bë e famshme për studimet e saj antropologjike të jetës shqiptare në fillim të shekullit të 20-të.

Edith Durham ishte më me e madhja e tetë fëmijëve. Ajo pati një rini tepër të lodhshme; kur i ati i vdiq, Edithit iu desh të kujdesej për gjithë familjen, ndërsa merrej me vetë-arsimim dhe zhvillonte talentin si piktore – Kur ishte 25 vjeç, punimet e saj u bënë pjesë e muzeut të Historisë Natyrore në Kembrixh.

Më 1913, shëndeti i saj u dobësua, dhe mjeku i rekomandoi pushim, larg halleve ditore. Kështu, Edith Durham u nis nga Londra në Trieste, në Kotor, në brigjet e Dalmacisë, dhe pastaj me rrugë tokësore në Mal të Zi. Ky ishte kontakti i parë me Ballkanin, që do të mbushte pjesën në vazhdim të jetës së saj.

Mary Edith Durham udhëtoi gjerësisht në Ballkan gjatë 20 viteve të ardhshme, duke u përqendruar veçanërisht në Shqipëri, atëherë një nga zonat më të panjohura dhe më të pazhvilluara të Evropës. Durham punoi për shumë organizata ndihmash, skicoi, pikturoi e shkroi, duke mbledhur artin dhe folklorin shqiptar.

Puna e saj ishte e një rëndësie të mirëfilltë antropologjike dhe për këtë arsye, Edith Durham u pranua anëtare e Institutit Antropologjik Mbretëror Britanik. Por ishin edhe shkrimet e saj që i dhanë asaj famën e veçantë. Ajo shkroi shtatë libra mbi çështjet e Ballkanit, nga të cilët “High Albania” (1909 ) është më i njohuri, dhe që ende vazhdon të konsiderohet nga të huajt si libër-udhëzues për të njohur dhe kuptuar zakonet e malësisë së veriut.

Me punën e saj, Mary Edith Durham erdhi duke u njëjtësuar gjithnjë e më shumë me çështjen shqiptare; ajo ishte përkrahëse e idesë së bashkimit të popullit shqiptar. Por Durham pati edhe kritikë të shumtë. Për shembull, ajo sulmohej vazhdimisht nga përkrahësit e shtetit jugosllav, të cilët mbështesnin përfshirjen e Kosovës në Serbi. Kjo e bëri Durhamin gjithnjë e më anti – serbe, duke dalë me shprehjen “paraziti serb” i cili synon jo për të krijuar një Jugosllavi, por për të përmbushur synimet për një Serbi të Madhe …. jo për çlirimin e popujve por për t’i bërë ata edhe më të shtypur se më parë”.

Disa intelektualë britanikë pro-serbë i kritikuan ashpër pikëpamjet e saj. Për shembull, Rebecca West (me një përvojë vetëm disa mujore udhëtimi në Jugosllavi shkroi librin e njohur pro-serb “Black Falkon…”) e quante Durhamin “një udhëtare që i përshkruan shqiptarët masakrues të masakruar”. Ndërsa historiani i njohur RW Seton-Watson komentonte se “duke kritikuar vazhdimisht mendësinë ballkanike, ajo u bë pjesë e kësaj mendësie”.

Nga ana e tyre, shqiptarët e vlerësojnë lart Edith Durhamin, duke i dhënë asaj emrin “Mbretëresha e Malësorëve”. Asdreni i përkushtoi asaj një vëllim poetik, ndërsa, kur Durham vdiq më 1944, mbreti Zog në mërgim u shpreh: “Ajo na dha zemrën e saj dhe u bë zë në veshin e malësorëve tanë”. Në vitet sundimit komunist (veçanërisht gjatë marrëdhënieve shumë të ngushta shqiptaro – jugosllave), emri i M. Edith Durhamit u la në heshtje, u përbuz, u ndalua. Në vitin 2004, presidenti Alfred Moisiu e cilësoi Edith Durhamin si një prej personaliteteve më të shquara të botës shqiptare gjatë shekullit XX.

Continue Reading

Vendi

Të shtëna me armë zjarri në Podujevë, katër persona të plagosur

Published

on

By

Lajm i përditësuar:

Katër persona kanë mbetur të plagosur si pasojë e të shtënave me armë zjarri që kanë ndodhur sot rreth orës 13:30 në Podujevë.

Lajmin e ka konfirmuar zëdhënësi i Policisë së Kosovës për rajonin e Prishtinës, Enisa Pllana për UBTnews, duke bërë të ditur se njësitet policore kanë dalë menjëherë në vendin e ngjarjes pas pranimit të informatës.

Sipas informacioneve të para, fillimisht u raportua për tre të lënduar, ndërsa së fundmi në Qendrën Universitare Klinike të Kosovës (QKUK) është dërguar për trajtim mjekësor edhe personi i katërt. Të gjithë të plagosurit po marrin ndihmën e nevojshme shëndetësore.

Aktualisht, njësitet e policisë po vazhdojnë med ndërmarrjen e veprimeve intensive operativo-hetimore në terren, me qëllim të identifikimit të personave të përfshirë dhe sqarimit të plotë të rrethanave të kësaj ngjarjeje. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Të shtëna me armë në qendër të Podujevës, dyshohet për një të vdekur dhe dy të plagosur

Published

on

Një ngjarje e rëndë ka ndodhur mesditën e sotme në qendër të Podujevës, ku sipas informacioneve fillestare raportohet për të shtëna me armë.

Sipas burimeve jozyrtare, tre persona dyshohet se janë plagosur, ndërsa njëri prej tyre raportohet se ka humbur jetën si pasojë e plagëve të marra.

Policia e Kosovës ende nuk e ka konfirmuar zyrtarisht rastin.

Lajmi do të përditësohet me informacione të reja./Kosovapress/

/A.K/

Continue Reading

Live

BE paralajmëron sanksione të reja ndaj industrisë ushtarake ruse pas sulmit masiv mbi Kiev

Published

on

By

Shefja e politikës së jashtme të Bashkimit Evropian, Kaja Kallas, ka dënuar ashpër sulmet brutale ruse gjatë natës mbi Kiev dhe ka paralajmëruar se do të propozojë menjëherë sanksione të reja ekonomike dhe ushtarake ndaj Moskës.

Masat e reja ndëshkuese do të shënjestrojnë direkt kompleksin ushtarako-industrial të Rusisë, me fokus të veçantë te firmat që prodhojnë pjesë për dronët vetëvrasës “Shahed” dhe “Geran”, të cilët po përdoren për të shkatërruar qytetet ukrainase.

Kallas deklaroi prerazi se vetëm fjalët nuk do t’i ndalin sulmet ndaj Kievit dhe se kjo mund të arrihet vetëm përmes mbështetjes së vazhdueshme ushtarake për Ukrainën dhe presionit në rritje ndaj Moskës.

Ndërkohë, Forcat Ajrore të Ukrainës kanë përditësuar bilancin e këtij sulmi, duke shpërfaqur përmasat e një prej goditjeve më masive ajrore të regjistruara deri më tani. Sipas të dhënave zyrtare, Rusia lëshoi 74 raketa dhe 496 dronë kamikazë.

Përkundër faktit që njësitë e mbrojtjes ajrore ukrainase arritën të rrëzonin shumicën dërrmuese të mjeteve fluturuese, 25 raketa balistike dhe 12 dronë depërtuan sistemin mbrojtës duke goditur 33 lokacione të ndryshme. Si pasojë e këtyre goditjeve, të paktën 17 persona kanë mbetur të vrarë.

Nga ana tjetër, kërcënimet e Brukselit për sanksione të reja nuk e kanë zmbrapsur Moskën zyrtare. Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, i është përgjigjur drejtpërdrejt deklaratës së Kallas duke konfirmuar se Rusia do të vazhdojë të rrisë presionin ushtarak ndaj asaj që ai e quajti “regjimi i Kievit”.

Peskov deklaroi me ftohtësi se ky presion do të vazhdojë në mënyrë që shteti rus të arrijë të gjitha objektivat e përcaktuara të luftës. /E.A/

 

Continue Reading

Lajmet

Udhëheqësit e shtetit nderojnë delegatët e 2 Korrikut 1990: Themelet e Republikës u vendosën këtu

Published

on

By

Në 36-vjetorin e miratimit të Deklaratës Kushtetuese të 2 Korrikut 1990, krerët e institucioneve të Kosovës kanë pritur në një takim shtetëror delegatët e asaj legjislature, duke vlerësuar lart guximin dhe kontributin e tyre historik në rrugëtimin drejt pavarësisë.

Në pritjen e organizuar të enjten në Prishtinë, Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, bashkë me Ushtruesen e Detyrës së Presidentes, Albulena Haxhiu, dhe Ministren në detyrë të Drejtësisë, Donika Gërvalla-Schwarz, shprehën mirënjohjen e thellë ndaj ish-deputetëve që sfiduan regjimin e atëhershëm pushtues serb.

Në fjalën e tij, kryeministri në detyrë Albin Kurti theksoi se Deklarata Kushtetuese e 2 Korrikut, e pasuar nga Kushtetuta e Kaçanikut më 7 Shtator 1990, ishin dy akte që plotësuan njëra-tjetrën dhe institucionalizuan vullnetin e popullit për liri e barazi.

“Më 2 korrik 1990, vullneti legjitim politik i shqiptarëve triumfoi mbi dhunën, shtypjen dhe diskriminimin politik të Serbisë ndaj tyre. Republika e Kosovës, e shpallur në vitin 1990, ishte e para republikë e Kosovës, e cila rezultoi të ishte republikë për rezistencë, njëherë për qëndresë paqësore e mandej edhe për luftë çlirimtare”, deklaroi Kurti.

Kryeministri shtoi se mbledhja historike 12-minutëshe në oborrin e Kuvendit i hapi rrugën çlirimit definitiv në vitin 1999 dhe shpalljes së pavarësisë më 17 shkurt 2008. Ai vuri në dukje se brezi i sotëm i politikanëve është plotësisht i vetëdijshëm se pa themelet e vitit 1990, shtetësia e sotme nuk do të ishte e mundur.

Takimi me protagonistët e vitit 1990 u cilësua nga krerët shtetërorë si një përpjekje e domosdoshme për të kultivuar traditën institucionale të njohjes së vlerave dhe historisë moderne të Kosovës.

Gjatë bashkëbisedimit, udhëheqësit dëgjuan kujtimet dhe detajet e delegatëve mbi rrethanat e jashtëzakonshme të kohës, kur Serbia po zbatonte një plan të hapur të aparteidit duke dëbuar shqiptarët nga puna, shkollat dhe institucionet publike. Pritja zyrtare u përmbyll me zotimin se trashëgimia politike e kësaj gjenerate do të mbetet pikë referimi për të ardhmen euroatlantike të vendit. /E.A/

 

Continue Reading

Të kërkuara