Aktualitet

​78 vjet nga vdekja e “Mbretëreshës së Malësorëve”

Bëhet fjalë për Mary Edith Durham.

Published

on

Më 15 nëntor të vitit 1944, vdiq në moshën 80-vjeçare britanikja Mary Edith Durham-artiste, udhëtare, shkrimtare, e cila u bë e famshme për studimet e saj antropologjike të jetës shqiptare në fillim të shekullit të 20-të.

Edith Durham ishte më me e madhja e tetë fëmijëve. Ajo pati një rini tepër të lodhshme; kur i ati i vdiq, Edithit iu desh të kujdesej për gjithë familjen, ndërsa merrej me vetë-arsimim dhe zhvillonte talentin si piktore – Kur ishte 25 vjeç, punimet e saj u bënë pjesë e muzeut të Historisë Natyrore në Kembrixh.

Më 1913, shëndeti i saj u dobësua, dhe mjeku i rekomandoi pushim, larg halleve ditore. Kështu, Edith Durham u nis nga Londra në Trieste, në Kotor, në brigjet e Dalmacisë, dhe pastaj me rrugë tokësore në Mal të Zi. Ky ishte kontakti i parë me Ballkanin, që do të mbushte pjesën në vazhdim të jetës së saj.

Mary Edith Durham udhëtoi gjerësisht në Ballkan gjatë 20 viteve të ardhshme, duke u përqendruar veçanërisht në Shqipëri, atëherë një nga zonat më të panjohura dhe më të pazhvilluara të Evropës. Durham punoi për shumë organizata ndihmash, skicoi, pikturoi e shkroi, duke mbledhur artin dhe folklorin shqiptar.

Puna e saj ishte e një rëndësie të mirëfilltë antropologjike dhe për këtë arsye, Edith Durham u pranua anëtare e Institutit Antropologjik Mbretëror Britanik. Por ishin edhe shkrimet e saj që i dhanë asaj famën e veçantë. Ajo shkroi shtatë libra mbi çështjet e Ballkanit, nga të cilët “High Albania” (1909 ) është më i njohuri, dhe që ende vazhdon të konsiderohet nga të huajt si libër-udhëzues për të njohur dhe kuptuar zakonet e malësisë së veriut.

Me punën e saj, Mary Edith Durham erdhi duke u njëjtësuar gjithnjë e më shumë me çështjen shqiptare; ajo ishte përkrahëse e idesë së bashkimit të popullit shqiptar. Por Durham pati edhe kritikë të shumtë. Për shembull, ajo sulmohej vazhdimisht nga përkrahësit e shtetit jugosllav, të cilët mbështesnin përfshirjen e Kosovës në Serbi. Kjo e bëri Durhamin gjithnjë e më anti – serbe, duke dalë me shprehjen “paraziti serb” i cili synon jo për të krijuar një Jugosllavi, por për të përmbushur synimet për një Serbi të Madhe …. jo për çlirimin e popujve por për t’i bërë ata edhe më të shtypur se më parë”.

Disa intelektualë britanikë pro-serbë i kritikuan ashpër pikëpamjet e saj. Për shembull, Rebecca West (me një përvojë vetëm disa mujore udhëtimi në Jugosllavi shkroi librin e njohur pro-serb “Black Falkon…”) e quante Durhamin “një udhëtare që i përshkruan shqiptarët masakrues të masakruar”. Ndërsa historiani i njohur RW Seton-Watson komentonte se “duke kritikuar vazhdimisht mendësinë ballkanike, ajo u bë pjesë e kësaj mendësie”.

Nga ana e tyre, shqiptarët e vlerësojnë lart Edith Durhamin, duke i dhënë asaj emrin “Mbretëresha e Malësorëve”. Asdreni i përkushtoi asaj një vëllim poetik, ndërsa, kur Durham vdiq më 1944, mbreti Zog në mërgim u shpreh: “Ajo na dha zemrën e saj dhe u bë zë në veshin e malësorëve tanë”. Në vitet sundimit komunist (veçanërisht gjatë marrëdhënieve shumë të ngushta shqiptaro – jugosllave), emri i M. Edith Durhamit u la në heshtje, u përbuz, u ndalua. Në vitin 2004, presidenti Alfred Moisiu e cilësoi Edith Durhamin si një prej personaliteteve më të shquara të botës shqiptare gjatë shekullit XX.

Continue Reading

Lajmet

Publikohet studimi shkencor i profesorit të UBT-së, Arsim Hajdari, në një nga revistat ndërkombëtare të njohura të mjekësisë

Published

on

By

Profesori i UBT-së, Arsim Hajdari ka publikuar një studim të rëndësishëm në revistën ndërkombëtare MDPI, përkatësisht në journalin shkencor Life.

Punimi me titull “Real-World Experience with Brolucizumab in Treatment-Naïve nAMD with Low Baseline Visual Acuity: Short-Term Outcomes from a Prospective Single-Institution Study”, i realizuar në bashkëpunim me studiuesin Valdet Uka, trajton një nga sëmundjet më të shpeshta dhe më serioze të syrit, Neovascular age-related macular degeneration (degjenerimi makular i lidhur me moshën në formën neovaskulare), që është një shkak kryesor i humbjes së pakthyeshme të shikimit në nivel global.

Studimi është realizuar si një kërkim prospektiv në kushte reale klinike në Italian Eye Hospital, duke përfshirë 154 sy të pacientëve që nuk kishin marrë trajtim më parë dhe që paraqiteshin me nivel të ulët të shikimit në fillim të trajtimit.

Qëllimi kryesor ka qenë vlerësimi i efekteve afatshkurtra të terapisë me Brolucizumab, një nga barnat më inovative në trajtimin e sëmundjeve neovaskulare të syrit.

Një gjetje e rëndësishme e studimit është se pacientët më të rinj kanë treguar përfitime më të mëdha në përmirësimin e shikimit, ndërsa faktorë si gjendja fillestare e shikimit dhe fakti që pacientët nuk kishin marrë trajtim më parë rezultojnë të jenë determinantë kyç në suksesin e terapisë.

Ky publikim shkencor përfaqëson një kontribut të rëndësishëm për komunitetin akademik dhe mjekësor, edhe për praktikën klinike, pasi ofron të dhëna konkrete nga praktika reale për trajtimin e një sëmundjeje që prek miliona njerëz në mbarë botën.

Continue Reading

Lajmet

Tri raste te dhunës në familje brenda një dite në Kosovë

Published

on

By

Policia e Kosovës ka njoftuar për disa raste të dhunës në familje të ndodhura gjatë 24 orëve të fundit në Istog, Pejë dhe Malishevë, të cilat kanë rezultuar me arrestime dhe hetime të vazhdueshme.

Në qytetin e Istogut, një person është shpallur në kërkim policor nën dyshimin se ka ushtruar dhunë ndaj një gruaje. Sipas raportit, viktima është intervistuar nga hetuesit, ndërsa njësitë policore janë në kërkim të të dyshuarit, i cili ndodhet në arrati.

Një rast është regjistruar në Pejë, ku policia ka arrestuar një burrë nën dyshimin se ka sulmuar fizikisht dhe ka kanosur disa viktima. Viktimat kanë pësuar lëndime trupore dhe kanë pranuar trajtim mjekësor. Për këtë rast janë njoftuar Qendra për Punë Sociale dhe mbrojtësi i viktimave, ndërsa i dyshuari, me vendim të prokurorit, është dërguar në mbajtje.

Ndërkaq, në Malishevë është arrestuar një person i cili dyshohet se ka ushtruar dhunë ndaj një burri tjetër brenda familjes. Pas procedurave të intervistimit, prokurori kujdestar ka vendosur që i dyshuari të lirohet dhe rasti të vazhdojë në procedurë të rregullt.

Continue Reading

Kronikë e zezë

Vdekje e dyshimtë në Podujevë

Published

on

By

Policia e Kosovës ka njoftuar se ka hapur një rast “Hetim mbi vdekjen”, pas gjetjes së një trupi të pajetë në Podujevë. Sipas raportit 24-orësh të Policisë, bëhet e ditur se viktima është një person i gjinisë mashkullore.

Në vendngjarje ka dalë mjeku kujdestar, i cili ka konstatuar vdekjen e viktimës.

Me urdhër të prokurorit, trupi i pajetë është dërguar në Institutin e Mjekësisë Ligjore (IML) për obduksion, me qëllim zbardhjen e rrethanave të plota të ngjarjes.

Rasti mbetet nën hetime nga njësitë përkatëse.

Continue Reading

Lajmet

Hagë: Shtyhet afati për shpalljen e aktgjykimit ndaj ish-krerëve të UÇK-së

Published

on

By

Dhomat e Specializuara në Hagë kanë konfirmuar zgjatjen e afatit për shpalljen e vendimit përfundimtar ndaj ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës: Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit.

Përmes një njoftimi zyrtar, Gjykata bëri të ditur se për shkak të kompleksitetit të lartë të çështjes, Paneli Gjyqësor ka vendosur ta shtyjë afatin edhe për 60 ditë të tjera.

Sipas vendimit të ri, afati i fundit për shpalljen e aktgjykimit është caktuar data 20 korrik 2026. Gjykata sqaroi se kjo datë nuk shënon domosdoshmërisht ditën e shpalljes së vendimit, por përfaqëson kufirin e ri kohor brenda të cilit pritet të jepet verdikti. Paneli Gjyqësor la të hapur mundësinë për një tjetër shtyrje, nëse kjo vlerësohet si “absolutisht e nevojshme” në të ardhmen.

Ky proces gjyqësor, i cili nisi zyrtarisht më 3 prill 2023, ka hyrë në fazën finale pasi palët dhanë fjalët e tyre përfundimtare më 18 shkurt. Katër ish-krerët e UÇK-së, të cilët po mbahen në paraburgim prej vitit 2020, janë deklaruar sërish të pafajshëm për të gjitha pikat e aktakuzës, duke mohuar çdo pretendim të Prokurorisë. Tashmë, sytë e opinionit publik janë kthyer nga Haga, në pritje të një vendimi që do të vulosë njërën prej çështjeve më të rëndësishme gjyqësore të pasluftës në Kosovë.

Continue Reading

Të kërkuara