Aktualitet

​78 vjet nga vdekja e “Mbretëreshës së Malësorëve”

Bëhet fjalë për Mary Edith Durham.

Published

on

Më 15 nëntor të vitit 1944, vdiq në moshën 80-vjeçare britanikja Mary Edith Durham-artiste, udhëtare, shkrimtare, e cila u bë e famshme për studimet e saj antropologjike të jetës shqiptare në fillim të shekullit të 20-të.

Edith Durham ishte më me e madhja e tetë fëmijëve. Ajo pati një rini tepër të lodhshme; kur i ati i vdiq, Edithit iu desh të kujdesej për gjithë familjen, ndërsa merrej me vetë-arsimim dhe zhvillonte talentin si piktore – Kur ishte 25 vjeç, punimet e saj u bënë pjesë e muzeut të Historisë Natyrore në Kembrixh.

Më 1913, shëndeti i saj u dobësua, dhe mjeku i rekomandoi pushim, larg halleve ditore. Kështu, Edith Durham u nis nga Londra në Trieste, në Kotor, në brigjet e Dalmacisë, dhe pastaj me rrugë tokësore në Mal të Zi. Ky ishte kontakti i parë me Ballkanin, që do të mbushte pjesën në vazhdim të jetës së saj.

Mary Edith Durham udhëtoi gjerësisht në Ballkan gjatë 20 viteve të ardhshme, duke u përqendruar veçanërisht në Shqipëri, atëherë një nga zonat më të panjohura dhe më të pazhvilluara të Evropës. Durham punoi për shumë organizata ndihmash, skicoi, pikturoi e shkroi, duke mbledhur artin dhe folklorin shqiptar.

Puna e saj ishte e një rëndësie të mirëfilltë antropologjike dhe për këtë arsye, Edith Durham u pranua anëtare e Institutit Antropologjik Mbretëror Britanik. Por ishin edhe shkrimet e saj që i dhanë asaj famën e veçantë. Ajo shkroi shtatë libra mbi çështjet e Ballkanit, nga të cilët “High Albania” (1909 ) është më i njohuri, dhe që ende vazhdon të konsiderohet nga të huajt si libër-udhëzues për të njohur dhe kuptuar zakonet e malësisë së veriut.

Me punën e saj, Mary Edith Durham erdhi duke u njëjtësuar gjithnjë e më shumë me çështjen shqiptare; ajo ishte përkrahëse e idesë së bashkimit të popullit shqiptar. Por Durham pati edhe kritikë të shumtë. Për shembull, ajo sulmohej vazhdimisht nga përkrahësit e shtetit jugosllav, të cilët mbështesnin përfshirjen e Kosovës në Serbi. Kjo e bëri Durhamin gjithnjë e më anti – serbe, duke dalë me shprehjen “paraziti serb” i cili synon jo për të krijuar një Jugosllavi, por për të përmbushur synimet për një Serbi të Madhe …. jo për çlirimin e popujve por për t’i bërë ata edhe më të shtypur se më parë”.

Disa intelektualë britanikë pro-serbë i kritikuan ashpër pikëpamjet e saj. Për shembull, Rebecca West (me një përvojë vetëm disa mujore udhëtimi në Jugosllavi shkroi librin e njohur pro-serb “Black Falkon…”) e quante Durhamin “një udhëtare që i përshkruan shqiptarët masakrues të masakruar”. Ndërsa historiani i njohur RW Seton-Watson komentonte se “duke kritikuar vazhdimisht mendësinë ballkanike, ajo u bë pjesë e kësaj mendësie”.

Nga ana e tyre, shqiptarët e vlerësojnë lart Edith Durhamin, duke i dhënë asaj emrin “Mbretëresha e Malësorëve”. Asdreni i përkushtoi asaj një vëllim poetik, ndërsa, kur Durham vdiq më 1944, mbreti Zog në mërgim u shpreh: “Ajo na dha zemrën e saj dhe u bë zë në veshin e malësorëve tanë”. Në vitet sundimit komunist (veçanërisht gjatë marrëdhënieve shumë të ngushta shqiptaro – jugosllave), emri i M. Edith Durhamit u la në heshtje, u përbuz, u ndalua. Në vitin 2004, presidenti Alfred Moisiu e cilësoi Edith Durhamin si një prej personaliteteve më të shquara të botës shqiptare gjatë shekullit XX.

Continue Reading

Kronikë e zezë

Pesë raste të dhunës në familje brenda 24 orëve, arrestime në Prishtinë, Drenas, Pejë e Gjakovë

Published

on

By

Policia e Kosovës ka njoftuar për pesë raste të dhunës në familje të ndodhura gjatë 24 orëve të fundit në rajone të ndryshme.

Sipas raportit, rastet kanë rezultuar me arrestimin e të dyshuarve dhe dërgimin e tyre në mbajtje me vendim të prokurorit.

Rasti i parë është raportuar në Prishtinë, ku pas një mosmarrëveshjeje “dy viktimat gra kosovare janë sulmuar fizikisht nga i dyshuari mashkull kosovar”.

Lidhur me rastin është njoftuar prokurori.

Në Drenas është arrestuar një i dyshuar pasi “dyshohet se i ka sulmuar anëtarët e familjes”. Policia bën të ditur se “viktimat dhe i dyshuari kanë pranuar trajtim mjekësor”, ndërsa me vendim të prokurorit i dyshuari është dërguar në mbajtje.

Ndërkaq në Pejë janë regjistruar dy raste të ndara.

Në rastin e parë, është arrestuar një burrë pasi “dyshohet se ka ushtruar dhunë fizike ndaj viktimës grua kosovare”.

Për këtë rast nuk raportohet për të lënduar, por i dyshuari është dërguar në mbajtje.

Në rastin tjetër po në Pejë, janë arrestuar dy persona, një burrë dhe një grua, pasi “të njëjtit pas një mosmarrëveshje janë fjalosur në mes vete”.

Pas intervistimit, me vendim të prokurorit, të dyshuarit janë liruar në procedurë të rregullt.

Edhe në Gjakovë është raportuar për një incident ku viktima  grua është sulmuar fizikisht nga e dyshuara grua kosovare.

Sipas policisë, me vendim të prokurorit e dyshuara është dërguar në mbajtje dhe rasti po trajtohet si dhunë në familje.

 

Continue Reading

Aktualitet

Sulmet amerikano-izraelite godasin Iranin, pavarësisht pretendimeve të Trumpit për bisedime paqeje

Published

on

By

Pavarësisht pretendimeve të presidentit Trump për bisedime paqeje, sulmet amerikano-izraelite po vazhdojnë të godasin Iranin. Shpërthime të fuqishme janë dëgjuar në Teheran dhe qytete të tjera, ndërkohë që Irani ka mohuar të ketë zhvilluar bisedime me SHBA-në për t’i dhënë fund luftës.

Sulmet e përbashkëta kanë goditur disa rajone të Iranit pa asnjë shenjë de-eskalimi, edhe pse presidenti Donald Trump deklaroi të martën se Washingtoni është në bisedime me Teheranin.

Gjatë natës të së martës, shpërthime masive u raportuan në kryeqytetin iranian, si dhe në qytetet Tabriz, Isfahan dhe Karaj. Mediat iraniane raportuan se goditjet kishin si shënjestër dy objekte të gazit dhe një tubacion, vetëm pak orë pasi Trump kishte shtyrë sulmet e planifikuara në infrastrukturën energjetike.

Agjencia e lajmeve “Fars” njoftoi se si pjesë e sulmeve të vazhdueshme nga armiku zionist dhe amerikan, janë goditur ndërtesa e administratës së gazit dhe stacioni i rregullimit të presionit në Isfahan.

Këto objekte në Iranin qendror u dëmtuan pjesërisht, ndërsa një tjetër sulm goditi tubacionin e gazit të termocentralit Khorramshahr në jugperëndim të vendit, pranë kufirit me Irakun.

Përveç dëmeve materiale, mediat lokale raportuan se një profesor i shquar i universitetit të shkencave në Teheran u vra së bashku me dy fëmijët e tij gjatë një sulmi në banesën e tyre në veri të kryeqytetit.

Viktima u identifikua si Saeed Shamaghdari, i cili ligjëronte në departamentin e inxhinierisë në Universitetin e Shkencës dhe Teknologjisë. Izraeli ka shënjestruar edhe më parë akademikë iranianë, duke i akuzuar për lidhje me zhvillimin e armatimit.

Sipas kreut të shërbimit të urgjencës në Iran, Jafar Miadfar, 208 fëmijë janë vrarë që nga fillimi i luftës më 28 shkurt, ku 168 prej tyre humbën jetën vetëm nga goditja me raketa amerikane në shkollën e vajzave në qytetin Minab.

Grupet për të drejtat e njeriut po kërkojnë që sulmi në Minab të hëtohet si krim lufte, ndërkohë që qeveria iraniane bën të ditur se numri total i civilëve të vrarë deri më tani ka kaluar shifrën 1,500.

Continue Reading

Lajmet

Kosova në ditën e dytë të përgatitjeve: sot seanca vendimtare para udhëtimit

Published

on

By

Kombëtarja e Kosovës po numëron minutat deri në nisjen e seancës së dytë stërvitore në stadiumin “Fadil Vokrri”, e cila është planifikuar të fillojë sot në orën 11:00.

Pas grumbullimit të djeshëm ku u vu theksi te motivimi dhe rigjenerimi i lojtarëve, dita e sotme pritet të jetë përcaktuese për skemat taktike që përzgjedhësi Franco Foda do të aplikojë ndaj Sllovakisë.

Në stërvitjen e paradites së sotme, pritet që grupi të jetë i plotë në fushë, përfshirë edhe gjashtë futbollistët që dje punuan vetëm në palestër. Ky është momenti kyç ku stafi teknik do të testojë gjendjen fizike të lojtarëve pas ngarkesave me klubet e tyre, duke u dhënë dorën e fundit përgatitjeve për gjysmëfinalen e “play-off”-it për Botërorin 2026.

Edhe pse përballja me Sllovakisë shihet si një pengesë e vështirë, energjia pozitive që ka rrethuar kampin dardan që nga dita e parë jep shpresë për një rezultat historik. Pas përfundimit të stërvitjes së sotme, ekipi do të ketë një pasqyrë më të qartë mbi gjendjen e lojtarëve të lënduar dhe formacionin që do të kërkojë fitoren në Bratislavë të enjten mbrëma.

Continue Reading

Lajmet

I dyshuari në kërkim për plagosjen me armë zjarri në Prishtinë

Published

on

By

Një person është plagosur mbrëmjen e së hënës në rrugën “Jakov Xoxa” në Prishtinë, pas një incidenti me armë zjarri rreth orës 20:45, sipas raportit 24 orësh të Policisë së Kosovës

Me të mbërritur në vendngjarje, ekipet e emergjencës dhe policia gjetën viktimën me lëndime trupore, i cili u dërgua menjëherë për trajtim të mëtutjeshëm në QKUK.

Ndonëse policia ka arritur të identifikojë personin e dyshuar për këtë sulm, ai ende nuk është rënë në pranga dhe po kërkohet intensivisht nga autoritetet.

Hetuesit kanë nisur punën në terren për të mbledhur dëshmitë dhe provat e nevojshme, ndërkohë që rasti po hetohet në koordinim me prokurorin si lëndim i rëndë trupor dhe armëmbajtje pa leje.

Continue Reading

Të kërkuara