Aktualitet

​78 vjet nga vdekja e “Mbretëreshës së Malësorëve”

Bëhet fjalë për Mary Edith Durham.

Published

on

Më 15 nëntor të vitit 1944, vdiq në moshën 80-vjeçare britanikja Mary Edith Durham-artiste, udhëtare, shkrimtare, e cila u bë e famshme për studimet e saj antropologjike të jetës shqiptare në fillim të shekullit të 20-të.

Edith Durham ishte më me e madhja e tetë fëmijëve. Ajo pati një rini tepër të lodhshme; kur i ati i vdiq, Edithit iu desh të kujdesej për gjithë familjen, ndërsa merrej me vetë-arsimim dhe zhvillonte talentin si piktore – Kur ishte 25 vjeç, punimet e saj u bënë pjesë e muzeut të Historisë Natyrore në Kembrixh.

Më 1913, shëndeti i saj u dobësua, dhe mjeku i rekomandoi pushim, larg halleve ditore. Kështu, Edith Durham u nis nga Londra në Trieste, në Kotor, në brigjet e Dalmacisë, dhe pastaj me rrugë tokësore në Mal të Zi. Ky ishte kontakti i parë me Ballkanin, që do të mbushte pjesën në vazhdim të jetës së saj.

Mary Edith Durham udhëtoi gjerësisht në Ballkan gjatë 20 viteve të ardhshme, duke u përqendruar veçanërisht në Shqipëri, atëherë një nga zonat më të panjohura dhe më të pazhvilluara të Evropës. Durham punoi për shumë organizata ndihmash, skicoi, pikturoi e shkroi, duke mbledhur artin dhe folklorin shqiptar.

Puna e saj ishte e një rëndësie të mirëfilltë antropologjike dhe për këtë arsye, Edith Durham u pranua anëtare e Institutit Antropologjik Mbretëror Britanik. Por ishin edhe shkrimet e saj që i dhanë asaj famën e veçantë. Ajo shkroi shtatë libra mbi çështjet e Ballkanit, nga të cilët “High Albania” (1909 ) është më i njohuri, dhe që ende vazhdon të konsiderohet nga të huajt si libër-udhëzues për të njohur dhe kuptuar zakonet e malësisë së veriut.

Me punën e saj, Mary Edith Durham erdhi duke u njëjtësuar gjithnjë e më shumë me çështjen shqiptare; ajo ishte përkrahëse e idesë së bashkimit të popullit shqiptar. Por Durham pati edhe kritikë të shumtë. Për shembull, ajo sulmohej vazhdimisht nga përkrahësit e shtetit jugosllav, të cilët mbështesnin përfshirjen e Kosovës në Serbi. Kjo e bëri Durhamin gjithnjë e më anti – serbe, duke dalë me shprehjen “paraziti serb” i cili synon jo për të krijuar një Jugosllavi, por për të përmbushur synimet për një Serbi të Madhe …. jo për çlirimin e popujve por për t’i bërë ata edhe më të shtypur se më parë”.

Disa intelektualë britanikë pro-serbë i kritikuan ashpër pikëpamjet e saj. Për shembull, Rebecca West (me një përvojë vetëm disa mujore udhëtimi në Jugosllavi shkroi librin e njohur pro-serb “Black Falkon…”) e quante Durhamin “një udhëtare që i përshkruan shqiptarët masakrues të masakruar”. Ndërsa historiani i njohur RW Seton-Watson komentonte se “duke kritikuar vazhdimisht mendësinë ballkanike, ajo u bë pjesë e kësaj mendësie”.

Nga ana e tyre, shqiptarët e vlerësojnë lart Edith Durhamin, duke i dhënë asaj emrin “Mbretëresha e Malësorëve”. Asdreni i përkushtoi asaj një vëllim poetik, ndërsa, kur Durham vdiq më 1944, mbreti Zog në mërgim u shpreh: “Ajo na dha zemrën e saj dhe u bë zë në veshin e malësorëve tanë”. Në vitet sundimit komunist (veçanërisht gjatë marrëdhënieve shumë të ngushta shqiptaro – jugosllave), emri i M. Edith Durhamit u la në heshtje, u përbuz, u ndalua. Në vitin 2004, presidenti Alfred Moisiu e cilësoi Edith Durhamin si një prej personaliteteve më të shquara të botës shqiptare gjatë shekullit XX.

Continue Reading

Lajmet

Rritet numri i protestuesve para Kuvendit: Kërkohet votimi i ndryshimeve për Gjykatën Speciale

Published

on

By

Një numër i madh qytetarësh janë mbledhur para objektit të Kuvendit të Kosovës, duke mbajtur pankarta në duar dhe duke bërë thirrje që deputetët të votojnë ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara.

Protestuesit kanë qëndruar para Kuvendit që nga mbrëmja e së dielës, në kuadër të thirrjes së iniciativës “Jo në emrin tim”, ndërkohë që në orën 09:00 është paralajmëruar edhe një protestë e re nga Organizatë e Veteranëve të Luftës së UÇK-së me të njëjtën kërkesë.

Këto zhvillime po ndodhin ndërkohë që Komisioni për Legjislacion po shqyrton Projektligjin për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar.

Pas përfundimit të mbledhjes së Komisionit, nga ora 09:00 pritet të nisë seanca plenare e Kuvendit, ku ky projektligj është përcaktuar si pika e parë e rendit të ditës. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Komisioni për Legjislacion miraton ndryshimet për Specialen

Published

on

By

Komisioni për Legjislacion ka miratuar të hënën, në një mbledhje urgjente para seancës plenare, Projektligjin për ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara të Kosovës. Dokumenti u votua njëzëri nga 9 deputetët e pranishëm, pa asnjë votë kundër dhe pa asnjë abstenim.

Gjatë arsyetimit të nismës, deputeti i Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), Përparim Gruda, theksoi se përmes këtij ndryshimi të ligjit të zakonshëm synohet t’i hiqet një pjesë e juridiksionit Gjykatës Speciale, konkretisht ajo e krimeve të luftës, pa prekur Kushtetutën apo detyrimet ndërkombëtare.

Kryetari i Komisionit, Vigan Qorolli, konfirmoi mbështetjen e deputetëve të Lëvizjes Vetëvendosje (LVV), duke cilësuar se lufta e UÇK-së është pjesa më e lavdishme e historisë dhe se katër krerët e saj duhet të prezumohen të pafajshëm.

Ndërkaq, Besnik Tahiri nga Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) vlerësoi se procesi gjashtëvjeçar dëshmoi se qëllimi i themelimit të kësaj gjykate është tejkaluar, duke shtuar se ligjet nuk janë të pandryshueshme dhe institucionet duhet të reflektojnë sipas nevojave të kohës. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Kosova barazon me Austrinë dhe mbetet në vendin e dytë në Ligën e Kombeve

Published

on

By

Kombëtarja e Kosovës është ndalur në një barazim 1-1 kundër Austrisë në stadiumin “Fadil Vokrri”, në kuadër të xhiros së katërt të Ligës B në Ligën e Kombeve.

Pas një pjese të parë të tensionuar dhe me raste nga të dyja palët, “Dardanët” kaluan të epërsi në minutën e 70-të kur Fisnik Asllani shënoi pas asistimit të bukur të Edon Zhegrovës, ndërsa vetëm tre minuta më vonë Milot Rashica pati mundësinë të dyfishonte rezultatin por goditi shtyllën.

Kur dukej se fitorja ishte afër, Austria barazoi shifrat në minutën e 85-të përmes një goli me kokë të Lang nga rivendja anësore, duke bërë që ndeshja të mbyllet baras.

Me këtë pikë, Kosova ngjitet në kuotën e pesë pikëve si e dyta në grup, tri më pak se Austria, ndërsa ciklin kualifikues do ta mbyllë në nëntor me ndeshjen ndaj Izraelit në shtëpi dhe udhëtimin në Irlandë. /E.A/

 

Continue Reading

Aktualitet

ShBA terheq bombarduesit nga baza britanike pas incidentit me dyshime për terrorizëm

Published

on

By

ShBA-ja ka tërhequr të gjithë bombarduesit e saj nga bazë ushtarake britanike RAF Fairford, e cila është në qendër të një hetimi nga policia kundër terrorizmit pas një incidenti të ndodhur aty.

Një deklaratë nga një zyrtar i Pentagonit konfirmoi të dielën se bombarduesit — që besohet të jenë rreth 12 avionë të llojit B-1 — janë kthyer në bazat e tyre amë në Amerikë.

ShBA-ja nuk dha një arsye zyrtare për tërheqjen, por kjo vjen pas një incidenti të rëndësishëm më 27 shtator, kur policia u alarmua për tre “mjete të dyshimta” pranë bazës ajrore.

Pesë burra u arrestuan fillimisht nën dyshimin për vepra penale që lidhen me terrorizmin dhe më pas u liruan me kaucion. Një burrë i gjashtë, me shtetësi britaniko-iraniane, u arrestua gjithashtu më vonë dhe u lirua me kaucion.

Burime nga Whitehall nuk e kanë mohuar se vendimi i Uashingtonit erdhi si përgjigje ndaj incidentit në bazën e Gloucestershire. BBC gjithashtu mëson se ky ishte një vendim ushtarak dhe jo politik — i marrë në nivel operacional — dhe i komunikuar nga ushtria amerikane te partnerët britanikë. Ministria e Mbrojtjes e Mbretërisë së Bashkuar nuk ka bërë asnjë koment.

Uebsajtet e gjurmimit të fluturimeve treguan se bombarduesit B-1 u larguan nga RAF Fairford të dielën.

Disa ditë pas incidentit, Kryeministri Andy Burnham tha se kishte “indikacione të forte” se Irani kishte dorë në këtë ngjarje, por nuk dha detaje të mëtejshme. Teherani e ka mohuar prerazi çdo përfshirje.

Fillimisht, pesë burra të moshës mes 23 dhe 25 vjeç u arrestuan në orët e para të mëngjesit, pasi u raportua se mjetet e tyre po lëviznin drejt bazës së përdorur nga Forcat Ajrore të ShBA-së (USAF). Të pesë i përkisnin shtetësisë britanike dhe ishin nga Londra.

Ata u arrestuan nën dyshimin për vepra me lëndë plasëse dhe më pas për përgatitje të një akti terrorist, përpara se të liroheshin me kaucion — një vendim që policia e quajti “strategjik dhe të bazuar në përvojë”. Burri i gjashtë, 25 vjeç, u arrestua në Londër të enjten, po ashtu nën dyshimin për përgatitje aktesh terroriste, dhe u liru me kaucion të shtunën.

RAF Fairford është përdorur si bazë operative e përparuar nga USAF për dekada me radhë. Muajt e fundit, ShBA-ja ka kryer fluturime me bombardues B-1 dhe B-52 nga kjo bazë drejt Lindjes së Mesme, pasi Mbretëria e Bashkuar miratoi kërkesën amerikane për ta përdorur atë për sulme mbrojtëse ndaj Iranit.

Në korrik, Irani deklaroi se “çdo bazë e përdorur për agresion kundër territorit iranian përbën një objektive të ligjshëm për forcat tona”.

Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, tha në Fox News se incidenti “përfshin qartë dorën e një aktori të jashtëm”, duke shtuar se kishte kufizime se çfarë mund të deklaronte publikisht.

Presidenti amerikan Donald Trump tha veçmas se ishte “i surprisur” nga lirimi i pesë burrave me kaucion, duke shtuar: “Ne dimë gjithçka për ta, nuk do t’i kishim liruar.”

Shumë nga bombarduesit B-1 të dislokuar në Mbretërinë e Bashkuar ishin të pajisur me bomba precize për depërtimin e bunkerëve dhe objekteve të fortifikuara apo të varrosura, si dhe me raketa ajër-tokë. Çdo mision bombardimi zgjaste rreth 12 deri në 15 orë vajjtje-ardhje, me furnizim me karburant në ajër.

Pentagoni nënvizoi se bombarduesit e tij mbeten të aftë të kryejnë misione “kudo dhe kurdo”, përfshirë përmes fluturimeve që nisën dhe kthehen drejtpërdrejt nga territori i Shteteve të Bashkuara. /BBC/

 

Continue Reading

Të kërkuara