Aktualitet

​78 vjet nga vdekja e “Mbretëreshës së Malësorëve”

Bëhet fjalë për Mary Edith Durham.

Published

on

Më 15 nëntor të vitit 1944, vdiq në moshën 80-vjeçare britanikja Mary Edith Durham-artiste, udhëtare, shkrimtare, e cila u bë e famshme për studimet e saj antropologjike të jetës shqiptare në fillim të shekullit të 20-të.

Edith Durham ishte më me e madhja e tetë fëmijëve. Ajo pati një rini tepër të lodhshme; kur i ati i vdiq, Edithit iu desh të kujdesej për gjithë familjen, ndërsa merrej me vetë-arsimim dhe zhvillonte talentin si piktore – Kur ishte 25 vjeç, punimet e saj u bënë pjesë e muzeut të Historisë Natyrore në Kembrixh.

Më 1913, shëndeti i saj u dobësua, dhe mjeku i rekomandoi pushim, larg halleve ditore. Kështu, Edith Durham u nis nga Londra në Trieste, në Kotor, në brigjet e Dalmacisë, dhe pastaj me rrugë tokësore në Mal të Zi. Ky ishte kontakti i parë me Ballkanin, që do të mbushte pjesën në vazhdim të jetës së saj.

Mary Edith Durham udhëtoi gjerësisht në Ballkan gjatë 20 viteve të ardhshme, duke u përqendruar veçanërisht në Shqipëri, atëherë një nga zonat më të panjohura dhe më të pazhvilluara të Evropës. Durham punoi për shumë organizata ndihmash, skicoi, pikturoi e shkroi, duke mbledhur artin dhe folklorin shqiptar.

Puna e saj ishte e një rëndësie të mirëfilltë antropologjike dhe për këtë arsye, Edith Durham u pranua anëtare e Institutit Antropologjik Mbretëror Britanik. Por ishin edhe shkrimet e saj që i dhanë asaj famën e veçantë. Ajo shkroi shtatë libra mbi çështjet e Ballkanit, nga të cilët “High Albania” (1909 ) është më i njohuri, dhe që ende vazhdon të konsiderohet nga të huajt si libër-udhëzues për të njohur dhe kuptuar zakonet e malësisë së veriut.

Me punën e saj, Mary Edith Durham erdhi duke u njëjtësuar gjithnjë e më shumë me çështjen shqiptare; ajo ishte përkrahëse e idesë së bashkimit të popullit shqiptar. Por Durham pati edhe kritikë të shumtë. Për shembull, ajo sulmohej vazhdimisht nga përkrahësit e shtetit jugosllav, të cilët mbështesnin përfshirjen e Kosovës në Serbi. Kjo e bëri Durhamin gjithnjë e më anti – serbe, duke dalë me shprehjen “paraziti serb” i cili synon jo për të krijuar një Jugosllavi, por për të përmbushur synimet për një Serbi të Madhe …. jo për çlirimin e popujve por për t’i bërë ata edhe më të shtypur se më parë”.

Disa intelektualë britanikë pro-serbë i kritikuan ashpër pikëpamjet e saj. Për shembull, Rebecca West (me një përvojë vetëm disa mujore udhëtimi në Jugosllavi shkroi librin e njohur pro-serb “Black Falkon…”) e quante Durhamin “një udhëtare që i përshkruan shqiptarët masakrues të masakruar”. Ndërsa historiani i njohur RW Seton-Watson komentonte se “duke kritikuar vazhdimisht mendësinë ballkanike, ajo u bë pjesë e kësaj mendësie”.

Nga ana e tyre, shqiptarët e vlerësojnë lart Edith Durhamin, duke i dhënë asaj emrin “Mbretëresha e Malësorëve”. Asdreni i përkushtoi asaj një vëllim poetik, ndërsa, kur Durham vdiq më 1944, mbreti Zog në mërgim u shpreh: “Ajo na dha zemrën e saj dhe u bë zë në veshin e malësorëve tanë”. Në vitet sundimit komunist (veçanërisht gjatë marrëdhënieve shumë të ngushta shqiptaro – jugosllave), emri i M. Edith Durhamit u la në heshtje, u përbuz, u ndalua. Në vitin 2004, presidenti Alfred Moisiu e cilësoi Edith Durhamin si një prej personaliteteve më të shquara të botës shqiptare gjatë shekullit XX.

Continue Reading

Vendi

Kurti takohet me shefen e FMN-së ne New York, flasin për ekonominë dhe reformat

Published

on

By

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, gjatë qëndrimit në ShBA ka zhvilluar një takim në New York me Drejtoren Menaxhuese të Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN), Kristalina Georgieva, ku u diskutua për partneritetin dypalësh, ecurinë ekonomike të vendit dhe sfidat globale.

Gjatë takimit, Kurti theksoi se agjenda reformuese e Qeverisë synon krijimin e vendeve cilësore të punës, veçanërisht për të rinjtë dhe gratë, përmes rritjes së produktivitetit, investimeve dhe eksporteve. Si prioritete kryesore ai përmendi zgjerimin e programit “SuperPuna për Gratë” dhe zhvillimin e mëtejshëm të sistemit të arsimit dual.

Kryeministri prezantoi edhe treguesit ekonomikë të vendit gjatë këtij viti, duke veçuar rritjen ekonomike prej 5.4% në tremujorin e parë dhe 4.1% në të dytin.

Në fokus të bisedës ishin edhe sfidat me të cilat po përballet ekonomia globale, si rritja e çmimeve të naftës dhe kriza energjetike, si dhe masat e nevojshme për përballimin e tyre. Kurti e falënderoi znj. Georgieva për bashkëpunimin e vazhdueshëm me FMN-në, duke shprehur gatishmërinë për thellimin e mëtejshëm të këtij partneriteti.

Continue Reading

Vendi

“Liri ka Emër” mban konferencë për media

Published

on

By

Platforma qytetare “Liria Ka Emër” do të mbajë sot një konferencë për media.

Në këtë konferencë pritet të prezantohen zhvillime dhe qëndrime lidhur me aktivitetin e saj.

Konferenca do të mbahet nga ora 14:00.

Continue Reading

Live

Kryeministri i Lituanisë: Kemi plane evakuimi nga Rusia, por nuk dorëzohemi

Published

on

By

Kryeministri i Lituanisë i ka deklaruar BBC-së se vendi i tij ka hartuar plane evakuimi përballë kërcënimeve nga Rusia, por shtoi se “nuk do të dorëzohen” nëse sulmohen.

Kryeministri Mindaugas Sinkevičius tha për emisionin Newsnight se lituanezët ndihen “vazhdimisht të kërcënuar” nga Rusia, pjesërisht për shkak të hyrjes së dronëve në hapësirën e tyre ajrore.

Ai deklaroi se nëse vendi i tij sulmohet, “ne do të kundërpërgjigjemi… do të hyjmë në luftë”. Megjithatë, ai tha se ekzistojnë plane për “skenarë nga më të ndryshmit” dhe mori si shembull largimin e qytetarëve të moshuar nga qytetet “në mënyrë të qetë” dhe pa shkaktuar bllokime në trafik.

Lituania, anëtare e NATO-s, ndan kufi tokësor me enklavën ruse të Kaliningradit.

“Po mendojmë për skenarë të ndryshëm, jo të gjithë po diskutohen publikisht,” tha Sinkevičius për BBC-në. “Përballemi me kërcënime konkrete, ndoshta jo çdo ditë, por po i përjetojmë ato dhe kjo është një realitet i vërtetë për ne.”

Sinkevičius shtoi gjithashtu se Mbretërisë së Bashkuar i nevojitet një “ndryshim mendësie” sa i përket qasjes ndaj mbrojtjes, duke vënë në me dukje se Lituania është “më afër kufirit dhe më afër kërcënimit”.

Incidentet e shpeshta me dronë

Deklarata vjen vetëm një javë pasi pilotët e avionëve luftarakë të NATO-s rrëzuan një dron që hyri në hapësirën ajrore të Lituanisë. Megjithëse origjina e dronit nuk është konfirmuar zyrtarisht, Ministri i Mbrojtjes i Lituanisë, Robertas Kaunas, tha për emisionin Newshour se ai erdhi nga drejtimi i Bjellorusisë, fqinjit të Lituanisë dhe aleatit kyç të Rusisë.

Sekretari i Mbrojtjes i Mbretërisë së Bashkuar, Wes Streeting, u shpreh: “Falë veprimeve të shpejta dhe profesionale të forcave lituaneze dhe italiane, NATO edhe një herë dëshmoi gatishmërinë tonë për të mbrojtur hapësirën tonë ajrore. Ne qëndrojmë të bashkuar, 24 orë në ditë, në mbrojtje të çdo pëllëmbe të territorit të NATO-s.”

Moska nuk e ka komentuar këtë incident.

Shkeljet e hapësirës ajrore nga dronët ushtarakë janë bërë gjithnjë e më të shpeshta në mbarë Evropën që nga fillimi i pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia. Në maj, banorët e kryeqytetit të Lituanisë, Vilnius, u detyruan të strehoheshin pasi u aktivizua një alarm për dronë, gjë që pezulloi përkohësisht fluturimet dhe qarkullimin hekurudhor.

Po ashtu, gjatë këtij viti, avionët luftarakë të NATO-s janë ngritur me urgjencë disa herë për të rrëzuar dronë ukrainas të devijuar që kanë kaluar në vendet e tjera baltike, Estoni dhe Letoni.

 

Continue Reading

Lajmet

Kurti takohet me Erdoğanin në New York, flasin për mbrojtjen, ekonominë dhe Hagën

Published

on

By

Në kuadër të Javës së Nivelit të Lartë të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së në New York, Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, zhvilloi një takimi dypalësh me Presidentin e Turqisë, Recep Tayyip Erdoğan.

Gjatë takimit, Kurti e falënderoi presidentin turk për mbështetjen e vazhdueshme të Ankarasë në shtetndërtim, fuqizimin ushtarak, diplomaci, si dhe për përkrahjen drejt anëtarësimit të Kosovës në NATO. Vëmendje e veçantë iu kushtua bashkëpunimit në industrinë e mbrojtjes dhe rolit të Turqisë në KFOR për garantimin e sigurisë në vend.

Në rrafshin ekonomik, u nënvizua se shkëmbimet tregtare mes dy vendeve kanë arritur në 1 miliard dollarë, me synim rritjen e mëtejshme. Ndër investimet kyçe strategjike u përmendën nisja e punimeve për fabrikën e re të municionit në Gjakovë dhe Parku i Energjisë së Erës në Rahovec, të realizuara në partneritet me kompani turke.

Pjesë e diskutimeve ishte edhe Aktgjykimi i Gjykatës Speciale. Kryeministri Kurti e cilësoi verdiktin ndaj ish-krerëve të UÇK-së si të padrejtë juridikisht e moralisht, si dhe të pasaktë historikisht e faktikisht, duke shprehur nevojën që ai të korrigjohet në shkallën e Apelit.

Ndërsa së bashku me kryetaren e Preshevës, Ardita Sinani, u ngrit shqetësimi për diskriminimin sistematik nga Serbia ndaj shqiptarëve atje — përfshirë pasivizimin e adresave, mosnjohjen e diplomave dhe mospërfaqësimin institucional. Kurti theksoi se simetria e të drejtave të pakicave është rruga e vetme për trajtim të barabartë.

Marrëdhëniet mes dy vendeve u zotuan të thellohen më tej, ndërsa në përmbyllje të takimit, Kryeministri Kurti i dërgoi ftesë zyrtare Presidentit Erdoğan për të vizituar Kosovën.

 

Continue Reading

Të kërkuara