Aktualitet

​78 vjet nga vdekja e “Mbretëreshës së Malësorëve”

Bëhet fjalë për Mary Edith Durham.

Published

on

Më 15 nëntor të vitit 1944, vdiq në moshën 80-vjeçare britanikja Mary Edith Durham-artiste, udhëtare, shkrimtare, e cila u bë e famshme për studimet e saj antropologjike të jetës shqiptare në fillim të shekullit të 20-të.

Edith Durham ishte më me e madhja e tetë fëmijëve. Ajo pati një rini tepër të lodhshme; kur i ati i vdiq, Edithit iu desh të kujdesej për gjithë familjen, ndërsa merrej me vetë-arsimim dhe zhvillonte talentin si piktore – Kur ishte 25 vjeç, punimet e saj u bënë pjesë e muzeut të Historisë Natyrore në Kembrixh.

Më 1913, shëndeti i saj u dobësua, dhe mjeku i rekomandoi pushim, larg halleve ditore. Kështu, Edith Durham u nis nga Londra në Trieste, në Kotor, në brigjet e Dalmacisë, dhe pastaj me rrugë tokësore në Mal të Zi. Ky ishte kontakti i parë me Ballkanin, që do të mbushte pjesën në vazhdim të jetës së saj.

Mary Edith Durham udhëtoi gjerësisht në Ballkan gjatë 20 viteve të ardhshme, duke u përqendruar veçanërisht në Shqipëri, atëherë një nga zonat më të panjohura dhe më të pazhvilluara të Evropës. Durham punoi për shumë organizata ndihmash, skicoi, pikturoi e shkroi, duke mbledhur artin dhe folklorin shqiptar.

Puna e saj ishte e një rëndësie të mirëfilltë antropologjike dhe për këtë arsye, Edith Durham u pranua anëtare e Institutit Antropologjik Mbretëror Britanik. Por ishin edhe shkrimet e saj që i dhanë asaj famën e veçantë. Ajo shkroi shtatë libra mbi çështjet e Ballkanit, nga të cilët “High Albania” (1909 ) është më i njohuri, dhe që ende vazhdon të konsiderohet nga të huajt si libër-udhëzues për të njohur dhe kuptuar zakonet e malësisë së veriut.

Me punën e saj, Mary Edith Durham erdhi duke u njëjtësuar gjithnjë e më shumë me çështjen shqiptare; ajo ishte përkrahëse e idesë së bashkimit të popullit shqiptar. Por Durham pati edhe kritikë të shumtë. Për shembull, ajo sulmohej vazhdimisht nga përkrahësit e shtetit jugosllav, të cilët mbështesnin përfshirjen e Kosovës në Serbi. Kjo e bëri Durhamin gjithnjë e më anti – serbe, duke dalë me shprehjen “paraziti serb” i cili synon jo për të krijuar një Jugosllavi, por për të përmbushur synimet për një Serbi të Madhe …. jo për çlirimin e popujve por për t’i bërë ata edhe më të shtypur se më parë”.

Disa intelektualë britanikë pro-serbë i kritikuan ashpër pikëpamjet e saj. Për shembull, Rebecca West (me një përvojë vetëm disa mujore udhëtimi në Jugosllavi shkroi librin e njohur pro-serb “Black Falkon…”) e quante Durhamin “një udhëtare që i përshkruan shqiptarët masakrues të masakruar”. Ndërsa historiani i njohur RW Seton-Watson komentonte se “duke kritikuar vazhdimisht mendësinë ballkanike, ajo u bë pjesë e kësaj mendësie”.

Nga ana e tyre, shqiptarët e vlerësojnë lart Edith Durhamin, duke i dhënë asaj emrin “Mbretëresha e Malësorëve”. Asdreni i përkushtoi asaj një vëllim poetik, ndërsa, kur Durham vdiq më 1944, mbreti Zog në mërgim u shpreh: “Ajo na dha zemrën e saj dhe u bë zë në veshin e malësorëve tanë”. Në vitet sundimit komunist (veçanërisht gjatë marrëdhënieve shumë të ngushta shqiptaro – jugosllave), emri i M. Edith Durhamit u la në heshtje, u përbuz, u ndalua. Në vitin 2004, presidenti Alfred Moisiu e cilësoi Edith Durhamin si një prej personaliteteve më të shquara të botës shqiptare gjatë shekullit XX.

Continue Reading

Vendi

Abdixhiku: Refuzimi i Presidentit po i bën dëm LDK-së dhe po e çon vendin në zgjedhje

Published

on

By

Kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Lumir Abdixhiku, ka reaguar ashpër pas bllokimit të kandidaturës së profesor Bekim Sejdiut për President nga gjashtë deputetë të këtij subjekti, duke sqaruar se LDK-ja kishte vendosur të qëndronte në opozitë dhe se nuk ekzistonte asnjë marrëveshje qeverisëse me Lëvizjen Vetëvendosje.

Përmes një shkrimi në facebook, Abdixhiku theksoi se refuzimi i gjashtë deputetëve nuk ishte parandalim i ndonjë koalicioni, por bllokim i zgjidhjes për kreun e shtetit që e çon vendin pashmangshëm drejt zgjedhjeve të reja të parakohshme. Ai e cilësoi këtë veprim si një dëm të madh që po i bëhet drejtpërdrejt LDK-së, duke e krahasuar me vendimet e vitit 2020 që e zbritën me parë këtë parti në kuotën e 12 përqindëshit.

Kreu i LDK-së shprehu keqardhje që agjenda e zgjedhjeve të reja e cila sipas tij ishte synim i grupeve të tjera politike,  po ndikon me sukses edhe brenda radhëve të partisë së tij. Sidoqoftë, Abdixhiku konfirmoi se nuk do të dorëzohet përballe kësaj situate, duke ritheksuar përkushtimin e tij për mbrojtjen e interesave të Republikës. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Kallas: Sulmi rus në aeroportin e Lajpcigut ishte terrorizëm shtetëror

Published

on

By

Kaja Kallas, shefja e politikës së jashtme të Bashkimit Evropian, e cilësoi përpjekjen e Rusisë për të kryer një sulm me dron në aeroportin e Lajpcigut muajin e kaluar si një incident që “kishte të gjitha shenjat dalluese të terrorizmit të sponsorizuar nga shteti”. Deklarata e saj vjen përpara drejtimit të bisedimeve mbi përgjigjen politike të BE-së.

Ministrat e Jashtëm të vendeve anëtare do të mblidhen sot në Wicklow të Irlandës, në një takim të kryesuar nga Kallas. Në qendër të diskutimeve do të jetë pyetja se “çfarë mund të bëjmë më shumë”, pasi Gjermania e ka akuzuar zyrtarisht Rusinë për incidentin.

Sipas Kallas, ngjarja duhet të shërbejë si një sinjal alarmi për shtetet që kanë vonuar vendosjen e sanksioneve të reja ndaj Moskës. “Nëse duam t’i japim fund kësaj lufte, të gjithë duhet të përqendrojmë përpjekjet tona, ta çojmë atë në një nivel të ri”, u shpreh ajo.

Ndërkohë, Bashkimi Evropian dhe Franca kanë thirrur zyrtarë të lartë rusë për të diskutuar sulmin.

Takimi do të trajtojë edhe mënyrat se si BE-ja mund të rrisë mbështetjen për Ukrainën, në një kohë kur, sipas Kallas, “Rusia po përshkallëzon situatën dhe po vret civilët dhe po shkakton sa më shumë dëm që mundet”.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, do të zhvillojë sot një takim të veçantë me Mark Rutte të NATO-s. Edhe në këtë bisedë, incidenti i Lajpcigut dhe situata në Ukrainë pritet të jenë ndër temat kryesore.

Continue Reading

Vendi

Gjashtë raste të dhunës në familje brenda 24 orëve

Published

on

By

Gjashtë raste të dhunës në familje janë raportuar brenda 24 orëve të fundit në raportin e përditshëm të Policisë së Kosovës, duke përfshirë sulme fizike, kanosje dhe keqtrajtime psikologjike në Prishtinë, Gjakovë dhe Rahovec.

Në Prishtinë janë regjistruar dy raste, ku në të prinin arrestimet për sulm fizik ndaj bashkëjetueses dhe kanosje ndaj prindit. Në rastin e parë, i dyshuari është liruar në procedurë të rregullt pas intervistimit me vendim të prokurorit, ndërsa në rastin e dytë, një person është dërguar në mbajtje pasi ka kërcënuar babain e tij pas një mosmarrëveshjeje.

Dy raste të tjera janë shënuar në Gjakovë, ku një person u arrestua për keqtrajtim të djalit të tij përmes telefonit dhe u lirua në procedurë të rregullt. Ndërkaq, në rastin tjetër po në Gjakovë, një burrë është dërguar në mbajtje pasi sulmoi fizikisht bashkëshorten e tij, e cila ka pranuar edhe trajtim mjekësor.

Në Rahovec është raportuar një rast ku një grua ka marrë ndihmë mjekësore pasi është sulmuar fizikisht nga vëllai i saj pas një konflikti verbal. I dyshuari për këtë sulm është arrestuar nga policia dhe më pas është liruar në procedurë të rregullt sipas vendimit të prokurorit të shtetit. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Xhelal Sveçla shpallet fajtor për hedhjen e gazit lotsjellës në Kuvend, dënimi caktohet më 8 shtator

Published

on

By

Gjykata Themelore në Prishtinë e ka shpallur fajtor ministrin në detyrë të Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, për përdorimin e përmirësuar të armës apo mjetit të rrezikshëm gjatë hedhjes së gazit lotsjellës në Kuvendin e Kosovës. Ngjarja daton nga 21 meci i vitit 2018 gjatë seancës për ratifikimin e Marrëveshjes së Demarkacionit me Malin e Zi. Në të njëjtën kohë, Gjykata mori aktgjykim refuzues për veprën penale “Pengimi i personit zyrtar në kryerjen e detyrave zyrtare” për shkak të parashkrimit të ndjekjes penale.

Vendimi mbi llojin dhe shkallën e dënimit për Sveçlën do të shpallet pas seancës së caktuar për datën 8 shtator 2026, ku palët do të paraqesin rrethanat lehtësuese dhe rënduese. Ministri në detyrë mungoi gjatë shpalljes së vendimit, ku u përfaqësua nga avokati i tij Laur Prenaj.

Procedura penale ndaj Sveçlës ishte veçuar nga ish-deputetët e tjerë të Lëvizjes Vetëvendosje të përfshirë në aktakuzën e korrikut 2019, Drita Millaku, Fitore Pacolli-Dalipi dhe Salih Zyba. Më herët gjatë procesit, Sveçla nuk e kishte pranuar fajësinë, duke e cilësuar hedhjen e gazit si një akt politik që synonte parandalimin e humbjes së territorit të Kosovës. /E.A/

 

Continue Reading

Të kërkuara