Aktualitet

​78 vjet nga vdekja e “Mbretëreshës së Malësorëve”

Bëhet fjalë për Mary Edith Durham.

Published

on

Më 15 nëntor të vitit 1944, vdiq në moshën 80-vjeçare britanikja Mary Edith Durham-artiste, udhëtare, shkrimtare, e cila u bë e famshme për studimet e saj antropologjike të jetës shqiptare në fillim të shekullit të 20-të.

Edith Durham ishte më me e madhja e tetë fëmijëve. Ajo pati një rini tepër të lodhshme; kur i ati i vdiq, Edithit iu desh të kujdesej për gjithë familjen, ndërsa merrej me vetë-arsimim dhe zhvillonte talentin si piktore – Kur ishte 25 vjeç, punimet e saj u bënë pjesë e muzeut të Historisë Natyrore në Kembrixh.

Më 1913, shëndeti i saj u dobësua, dhe mjeku i rekomandoi pushim, larg halleve ditore. Kështu, Edith Durham u nis nga Londra në Trieste, në Kotor, në brigjet e Dalmacisë, dhe pastaj me rrugë tokësore në Mal të Zi. Ky ishte kontakti i parë me Ballkanin, që do të mbushte pjesën në vazhdim të jetës së saj.

Mary Edith Durham udhëtoi gjerësisht në Ballkan gjatë 20 viteve të ardhshme, duke u përqendruar veçanërisht në Shqipëri, atëherë një nga zonat më të panjohura dhe më të pazhvilluara të Evropës. Durham punoi për shumë organizata ndihmash, skicoi, pikturoi e shkroi, duke mbledhur artin dhe folklorin shqiptar.

Puna e saj ishte e një rëndësie të mirëfilltë antropologjike dhe për këtë arsye, Edith Durham u pranua anëtare e Institutit Antropologjik Mbretëror Britanik. Por ishin edhe shkrimet e saj që i dhanë asaj famën e veçantë. Ajo shkroi shtatë libra mbi çështjet e Ballkanit, nga të cilët “High Albania” (1909 ) është më i njohuri, dhe që ende vazhdon të konsiderohet nga të huajt si libër-udhëzues për të njohur dhe kuptuar zakonet e malësisë së veriut.

Me punën e saj, Mary Edith Durham erdhi duke u njëjtësuar gjithnjë e më shumë me çështjen shqiptare; ajo ishte përkrahëse e idesë së bashkimit të popullit shqiptar. Por Durham pati edhe kritikë të shumtë. Për shembull, ajo sulmohej vazhdimisht nga përkrahësit e shtetit jugosllav, të cilët mbështesnin përfshirjen e Kosovës në Serbi. Kjo e bëri Durhamin gjithnjë e më anti – serbe, duke dalë me shprehjen “paraziti serb” i cili synon jo për të krijuar një Jugosllavi, por për të përmbushur synimet për një Serbi të Madhe …. jo për çlirimin e popujve por për t’i bërë ata edhe më të shtypur se më parë”.

Disa intelektualë britanikë pro-serbë i kritikuan ashpër pikëpamjet e saj. Për shembull, Rebecca West (me një përvojë vetëm disa mujore udhëtimi në Jugosllavi shkroi librin e njohur pro-serb “Black Falkon…”) e quante Durhamin “një udhëtare që i përshkruan shqiptarët masakrues të masakruar”. Ndërsa historiani i njohur RW Seton-Watson komentonte se “duke kritikuar vazhdimisht mendësinë ballkanike, ajo u bë pjesë e kësaj mendësie”.

Nga ana e tyre, shqiptarët e vlerësojnë lart Edith Durhamin, duke i dhënë asaj emrin “Mbretëresha e Malësorëve”. Asdreni i përkushtoi asaj një vëllim poetik, ndërsa, kur Durham vdiq më 1944, mbreti Zog në mërgim u shpreh: “Ajo na dha zemrën e saj dhe u bë zë në veshin e malësorëve tanë”. Në vitet sundimit komunist (veçanërisht gjatë marrëdhënieve shumë të ngushta shqiptaro – jugosllave), emri i M. Edith Durhamit u la në heshtje, u përbuz, u ndalua. Në vitin 2004, presidenti Alfred Moisiu e cilësoi Edith Durhamin si një prej personaliteteve më të shquara të botës shqiptare gjatë shekullit XX.

Continue Reading

Vendi

KQZ: Aprovohen mbi 22 mijë pako me fletëvotime nga jashtë Kosovës, 755 refuzohen

Published

on

By

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka njoftuar se deri më 10 qershor, në procesin e vlerësimit janë përfshirë më shumë se 23 mijë e 300 pako me fletëvotime nga jashtë Kosovës, prej të cilave janë aprovuar 22,601, ndërkaq janë refuzuar 755. Sipas KQZ-së, ky proces ka filluar më 9 qershor, në orën 16:00, dhe ka për qëllim të vërtetojë nëse këto pako janë dërguar nga votuesit e regjistruar suksesshëm.

Arsyeja më e shprehur se përse janë refuzuar këto pako është sepse në 699 raste mungon dëftesa e regjistrimit, një dokument me të dhëna unike, që votuesi i regjistruar e pranon nga KQZ-ja. Në fund të këtij procesi të vlerësimit, KQZ-ja do të publikojë të dhënat e plota për numrin e pakove me fletëvotime të supozuara, të cilat pastaj do të numërohen në Qendrën e Numërimit dhe Rezultateve.

Gjatë ditës së hënë, më 8 qershor, është përmbyllur procesi i tërheqjes së pakove me fletëvotime që i takojnë votimit jashtë Kosovës, përkatësisht votimit përmes postës. Tërheqja e pakove është bërë nga kutitë postare të KQZ-së në 22 shtete të ndryshme, si dhe nga kutia postare e KQZ-së në Kosovë. Nga gjithsej 23 kuti postare, janë tërhequr më shumë se 85,700 pako të supozuara me fletëvotime, një pjesë e konsiderueshme e të cilave tashmë janë sjellë në Kosovë. Kujtojmë se gjatë periudhës së regjistrimit, e cila u zhvillua nga 6 maji deri më 17 maj, numri i shtetasve të regjistruar me sukses për të votuar përmes postës në këto zgjedhje të parakohshme për Kuvendin e Kosovës ka arritur në 104,480 votues.  /E.A/

Continue Reading

Vendi

KQZ aprovon mbi 22 mijë pako votash nga diaspora, refuzon 755

Published

on

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka njoftuar se deri më 10 qershor janë vlerësuar mbi 23 mijë e 300 pako me fletëvotime të ardhura nga jashtë Kosovës.

Sipas KQZ-së, nga këto pako janë aprovuar 22,601, ndërsa 755 janë refuzuar. Arsyeja kryesore e refuzimit ka qenë mungesa e dëftesës së regjistrimit, dokument i domosdoshëm për votuesit e regjistruar, problem që është evidentuar në 699 raste.

Procesi i vlerësimit ka nisur më 9 qershor dhe ka për qëllim verifikimin nëse pakot janë dërguar nga votuesit e regjistruar për votim përmes postës.

KQZ bëri të ditur se nga 23 kuti postare në 22 shtete të ndryshme dhe në Kosovë janë tërhequr mbi 85 mijë e 700 pako të supozuara me fletëvotime, një pjesë e të cilave tashmë janë sjellë në Kosovë.

Gjatë periudhës së regjistrimit për votimin me postë, nga 6 deri më 17 maj, janë regjistruar 104 mijë e 480 shtetas për të votuar nga jashtë Kosovës. Pas përfundimit të procesit të vlerësimit, KQZ do të publikojë numrin përfundimtar të pakove që do të procedohen për numërim në Qendrën e Numërimit dhe Rezultateve./A.K/

Continue Reading

Rajoni

Vazhdojnë protestat në Tiranë kundër resortit 5-miliardësh të dhëndrit të Trumpit

Published

on

By

Mijëra qytetarë nga rajone te ndryshme te trojeve shqipetare kanë mbushur rrugët e Tiranës në protestën më të madhe të organizuar deri më tani kundër ndërtimit të një resorti luksoz, i cili është planifikuar nga dhëndri i Presidentit të SHBA-së Donald Trump, Jared Kushner, siç raporton Reuters.

Projekti gjigant, i cili pritet të kushtojë rreth 5 miliardë euro, ka ngritur një valë të madhe pakënaqësie në Shqipëri, si për shkak të vendndodhjes në një zonë të mbrojtur ekologjike, ashtu edhe për mungesën e plotë të transparencës nga ana e investitorëve të huaj.

Protestuesit marshuan përgjatë bulevardit kryesor duke u grumbulluar para zyrës së Kryeministrit Edi Rama, teksa mbanin në duar parulla me mbishkrimet “Shqipëria nuk është në shitje” dhe thërrisnin në kor “Shqipëria e Re”. Projekti në Zvërnec po cilësohet nga qytetarët si kulmi i asaj që ka ndodhur në vend gjatë 35 viteve të fundit, duke kërkuar që kësaj workspace t’i vihet pikë sa më parë.

Kjo revoltë po shihet si një tjetër test i vështirë për kryeministrin Edi Rama, i cili udhëheq vendin që nga viti 2013 dhe po përballet me kritika të ashpra për mosluftim të korrupsionit dhe mungesë të përmirësimit të shërbimeve bazë. Megjithatë, në një intervistë për agjencinë e lajmeve Reuters, Rama ka bërë të ditur se projekti do të vazhdojë dhe do të realizohet me përgjegjësi, duke shtuar se qeveria e tij ka bërë hapa të mëdhenj kundër korrupsionit përmes krijimit të SPAK-ut.

Idenë për ndërtimin e këtij resorti e kanë pasur vetë Jared Kushner dhe bashkëshortja e tij, Ivanka Trump, të cilët ishin dashuruar me bregdetin shqiptar gjatë një vizite me jaht disa vite më parë. Tensionet rreth këtij investimi kishin nisur që muajin e kaluar, kur kompania vendosi rrethime në zonën e mbrojtur të Zvërnecit, e cila njihet si shtëpi e flamingove dhe breshkave të detit, ndonëse ato rrethime u hoqën pas reagimit të ashpër të banorëve vendas. /Reuters/ /E.A/

 

Continue Reading

Lajmet

UBT organizoi Konferencën Akademike “Arti dhe Dizajni ndërmjet Praktikës dhe Hulumtimit: Qasje Ndërdisiplinore në Kontekste Bashkëkohore”

Published

on

By

Në kuadër të aktiviteteve Ditët e Artit dhe Dizajnit, të organizuara me rastin e shënimit të 25-vjetorit të themelimit të UBT-së, Fakulteti i Artit dhe Dizajnit organizoi Konferencën Akademike me temë “Arti dhe Dizajni ndërmjet Praktikës dhe Hulumtimit – Qasje Ndërdisiplinore në Kontekste Bashkëkohore”.

Konferenca u hap me fjalën përshëndetëse të Dekanes së Fakultetit të Artit dhe Dizajnit, Ariana Gjoni, e cila theksoi rëndësinë e ndërthurjes së praktikës artistike me hulumtimin, si dhe rolin e artit dhe dizajnit në krijimin e njohurive të reja dhe adresimin e sfidave bashkëkohore përmes qasjeve ndërdisiplinore.

Aktiviteti mblodhi profesorë, artistë, studiues, profesionistë dhe studentë nga fusha të ndryshme të artit, dizajnit, arkitekturës, muzikës dhe teatrit, duke krijuar një platformë për shkëmbim idesh, prezantim hulumtimesh dhe diskutim mbi zhvillimet bashkëkohore në këto fusha.

Gjatë konferencës u prezantuan tema që trajtuan aspekte të ndryshme të artit dhe dizajnit bashkëkohor. Dea Luma prezantoi temën “Neuroarkitektura: Integrimi i Neuroshkencës në Arkitekturë dhe Dizajn”, ndërsa Labinot Kelmendi solli reflektime filozofike përmes prezantimit “Kjo nuk është dizajn – kjo është Dasein”.

Prof. Dr. Ariana Gjoni prezantoi hulumtimin e saj me titull “Qëndrueshmëria përmes Dizajnit: Ndërthurja e Trashëgimisë Kulturore, Qëndrueshmërisë dhe Praktikës Bashkëkohore të Modës”, duke trajtuar potencialin e trashëgimisë kulturore si burim për praktika të qëndrueshme dhe inovative në modën bashkëkohore.

Pjesë e konferencës ishin edhe artistët e njohur Helidon Gjergji dhe Sislej Xhafa, të cilët prezantuan temat “Tango Down” dhe “Nuk po kuptoj”, duke ndarë me pjesëmarrësit përvojat dhe perspektivat e tyre mbi praktikën artistike bashkëkohore.

Kontribut të rëndësishëm dhanë edhe Marigona Bekteshi me temën “Imagjinata dhe Trajnimi i Aktorit”, Korab Shaqiri me prezantimin “Lija e Qikave: Analizë e veprës korale SATB”, si dhe Liburn Jupolli, i cili prezantoi projektin inovativ “Octo – Instrumenti i Ri Inovativ”.

Konferenca dëshmoi rëndësinë e dialogut ndërmjet praktikës dhe hulumtimit në art dhe dizajn, duke ofruar një hapësirë të vlefshme për shkëmbimin e njohurive, zhvillimin e ideve të reja dhe forcimin e bashkëpunimit ndërdisiplinor.

Continue Reading

Të kërkuara