Aktualitet

​78 vjet nga vdekja e “Mbretëreshës së Malësorëve”

Bëhet fjalë për Mary Edith Durham.

Published

on

Më 15 nëntor të vitit 1944, vdiq në moshën 80-vjeçare britanikja Mary Edith Durham-artiste, udhëtare, shkrimtare, e cila u bë e famshme për studimet e saj antropologjike të jetës shqiptare në fillim të shekullit të 20-të.

Edith Durham ishte më me e madhja e tetë fëmijëve. Ajo pati një rini tepër të lodhshme; kur i ati i vdiq, Edithit iu desh të kujdesej për gjithë familjen, ndërsa merrej me vetë-arsimim dhe zhvillonte talentin si piktore – Kur ishte 25 vjeç, punimet e saj u bënë pjesë e muzeut të Historisë Natyrore në Kembrixh.

Më 1913, shëndeti i saj u dobësua, dhe mjeku i rekomandoi pushim, larg halleve ditore. Kështu, Edith Durham u nis nga Londra në Trieste, në Kotor, në brigjet e Dalmacisë, dhe pastaj me rrugë tokësore në Mal të Zi. Ky ishte kontakti i parë me Ballkanin, që do të mbushte pjesën në vazhdim të jetës së saj.

Mary Edith Durham udhëtoi gjerësisht në Ballkan gjatë 20 viteve të ardhshme, duke u përqendruar veçanërisht në Shqipëri, atëherë një nga zonat më të panjohura dhe më të pazhvilluara të Evropës. Durham punoi për shumë organizata ndihmash, skicoi, pikturoi e shkroi, duke mbledhur artin dhe folklorin shqiptar.

Puna e saj ishte e një rëndësie të mirëfilltë antropologjike dhe për këtë arsye, Edith Durham u pranua anëtare e Institutit Antropologjik Mbretëror Britanik. Por ishin edhe shkrimet e saj që i dhanë asaj famën e veçantë. Ajo shkroi shtatë libra mbi çështjet e Ballkanit, nga të cilët “High Albania” (1909 ) është më i njohuri, dhe që ende vazhdon të konsiderohet nga të huajt si libër-udhëzues për të njohur dhe kuptuar zakonet e malësisë së veriut.

Me punën e saj, Mary Edith Durham erdhi duke u njëjtësuar gjithnjë e më shumë me çështjen shqiptare; ajo ishte përkrahëse e idesë së bashkimit të popullit shqiptar. Por Durham pati edhe kritikë të shumtë. Për shembull, ajo sulmohej vazhdimisht nga përkrahësit e shtetit jugosllav, të cilët mbështesnin përfshirjen e Kosovës në Serbi. Kjo e bëri Durhamin gjithnjë e më anti – serbe, duke dalë me shprehjen “paraziti serb” i cili synon jo për të krijuar një Jugosllavi, por për të përmbushur synimet për një Serbi të Madhe …. jo për çlirimin e popujve por për t’i bërë ata edhe më të shtypur se më parë”.

Disa intelektualë britanikë pro-serbë i kritikuan ashpër pikëpamjet e saj. Për shembull, Rebecca West (me një përvojë vetëm disa mujore udhëtimi në Jugosllavi shkroi librin e njohur pro-serb “Black Falkon…”) e quante Durhamin “një udhëtare që i përshkruan shqiptarët masakrues të masakruar”. Ndërsa historiani i njohur RW Seton-Watson komentonte se “duke kritikuar vazhdimisht mendësinë ballkanike, ajo u bë pjesë e kësaj mendësie”.

Nga ana e tyre, shqiptarët e vlerësojnë lart Edith Durhamin, duke i dhënë asaj emrin “Mbretëresha e Malësorëve”. Asdreni i përkushtoi asaj një vëllim poetik, ndërsa, kur Durham vdiq më 1944, mbreti Zog në mërgim u shpreh: “Ajo na dha zemrën e saj dhe u bë zë në veshin e malësorëve tanë”. Në vitet sundimit komunist (veçanërisht gjatë marrëdhënieve shumë të ngushta shqiptaro – jugosllave), emri i M. Edith Durhamit u la në heshtje, u përbuz, u ndalua. Në vitin 2004, presidenti Alfred Moisiu e cilësoi Edith Durhamin si një prej personaliteteve më të shquara të botës shqiptare gjatë shekullit XX.

Continue Reading

Lajmet

QKUK përfundon verifikimin e pronësisë, paralajmëron rrënimin e objekteve pa leje në oborr

Published

on

By

Qendra Klinike Universitare e Kosovës (QKUK) ka përfunduar verifikimin e pronësisë së oborrit të saj dhe ka paralajmëruar se së shpejti do të nisë lirimin e hapësirave të uzurpuara prej shumë vitesh, duke rrënuar objektet e ndërtuara pa leje.

Ky hap vjen pas punës së një komisioni të posaçëm të formuar në mars të këtij viti, i cili në bashkëpunim me Drejtorinë e Kadastrit të Komunës së Prishtinës, përmes ortofotove dhe planeve kadastrale, ka vërtetuar gjendjen pronësore. “Sipas të dhënave kadastrale, brenda oborrit të QKUK-së nuk figuron asnjë pronë private”, thuhet në njoftimin zyrtar të këtij institucioni.

Para marrjes së vendimit për ndërhyrje, institucioni u ka dërguar dy njoftime zyrtare shfrytëzuesve të lokaleve afariste dhe kioskave që veprojnë brenda këtij perimetri, duke kërkuar dëshmi mbi bazën ligjore të shfrytëzimit të hapësirave.

Megjithatë, nga QKUK-ja bëhet e ditur se asnjëri prej shfrytëzuesve nuk ka paraqitur certifikatë pronësie apo dëshmi se objekti është në proces legalizimi, ndërsa dokumentet e dorëzuara kanë rezultuar të jenë kontrata të skaduara dhe aktvendime të paregjistruara në kadastër.

Procesi i lirimit të këtyre hapësirave ka marrë mbështetje edhe në terren nga Inspektorati i Ministrisë së Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës (MMPHI), i cili gjatë inspektimeve të ditëve të fundit i ka vërtetuar të njëjtat gjetje.

“Me konfirmimet kadastrale dhe rekomandimet zyrtare si nga Inspektorati Komunal, ashtu edhe nga ai i MMPHI-së, menaxhmenti i QKUK-së tashmë ka në dorë të gjitha instrumentet ligjore dhe do t’i përdorë për t’ua kthyer pacientëve e qytetarëve pronën publike”, ka theksuar ky institucion. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

KEDS: Rikthehet energjia elektrike për rreth 80 për qind të konsumatorëve të prekur nga erërat e forta

Published

on

By

Kompania Kosovare për Distribuim me Energji Elektrike (KEDS) ka njoftuar se, përkundër erërave të fuqishme që shkaktuan dëmtime në rrjetin shpërndarës, furnizimi me energji elektrike është normalizuar për rreth 80 për qind të konsumatorëve të prekur brenda tri orëve të para pas qetësimit të motit.

Ndër zonat më të prekura nga moti i ligë kanë qenë Prishtina, Gjakova, Dragashi, Prizreni, Suhareka, Kamenica, Gjilani, Kaçaniku, Lipjani, Shtimja, Drenasi, Obiliqi, Fushë Kosova, Podujeva dhe Ferizaj.

Sipas KEDS-it, paralelisht me rikthimin e energjisë për shumicën e konsumatorëve, janë lokalizuar defektet në shtylla dhe përçues në pothuajse të gjitha pikat e rrjetit ku janë evidentuar dëmtime.

Ekipet në terren po vazhdojnë punën intensive për sanimin e plotë të problemeve dhe rikthimin e rregullt të furnizimit për të gjithë konsumatorët./E.A/

Continue Reading

Lajmet

Nga 18 vjet burgim për Ilir dhe Rrahim Abdullahun për vrasjen e policit Triumf Riza

Published

on

By

Gjykata Themelore në Prishtinë ka shpallur të premten aktgjykimin dënues ndaj Ilir dhe Rrahim Abdullahut, duke i dënuar me nga 18 vjet burgim secilin për vrasjen e zyrtarit policor, Triumf Riza. Kryetari i trupit gjykues, Avni Syla, bëri të ditur se gjykata i shpalli të akuzuarit fajtorë për kryerjen në bashkëkryerje të veprës penale “Vrasje e rëndë”, bazuar në aktakuzën e Prokurorisë Speciale.

Sipas vendimit të gjykatës, Ilir Abdullahut i është vazhduar masa e paraburgimit deri në plotfuqishmërinë e aktgjykimit, ndërsa e njëjta masë e paraburgimit i është caktuar edhe Rrahim Abdullahut. Gjatë seancës së shpalljes së vendimit, në sallë ishte i pranishëm vetëm i akuzuari Ilir Abdullahu i shoqëruar nga avokati i tij, Ramë Dreshaj, ndërsa Rrahim Abdullahu mungoi dhe u përfaqësua nga avokatja Agnesa Salihu. Në seancë mungoi po ashtu edhe prokurorja e rastit, Arbëresha Shala.

Zyrtari policor Triumf Riza u vra më 30 gusht të vitit 2007 në lagjen “Dardania” në Prishtinë. /Ekonomia Online/

Continue Reading

Aktualitet

Sulme masive ruse në Ukrainë, goditen urat në Kiev dhe stacionet hekurudhore; së paku nëntë të vdekur

Published

on

By

Rusia ka goditur urat në Kiev dhe stacionet hekurudhore gjatë natës në një sulm të madh, i cili u ndërmor vetëm pak ditë pasi Ukraina dëmtoi rëndë Urën strategjike të Krimesë. Raketat balistike goditën pikat kyçe të kalimit në kryeqytetin ukrainas gjatë një sulmi në shkallë vendi, të cilin presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky e cilësoi si një nga goditjet më masive të luftës deri më tani, duke lënë të vrarë të paktën nëntë persona dhe duke plagosur së paku 28 të tjerë.

Sipas presidentit Zelensky, sulmet goditën disa qytete dhe rajone, përfshirë ndërtesa banimi dhe objekte energjetike, ndërsa sirenat e alarmit ajror zgjatën pa ndërprerje gjatë gjithë natës deri në orët e mëngjesit. Ai bëri të ditur se Rusia lëshoi mbi 110 raketa dhe më shumë se 400 dronë sulmues, duke përdorur taktika të lëshimit të valëve në intervale prej 20 deri në 30 minutash, gjë që vështirësoi shuarjen e zjarreve, pastrimin e rrënojave dhe rikthimin e shërbimeve. Si pasojë e goditjeve, tri urat e shënjestruara në Kiev – ura Podilsko-Voskresensky, ura Darnytskyi dhe Ura Jugore – u mbyllën për qarkullim, ndërsa kryebashkiaku Vitali Klitschko u bëri thirrje qytetarëve të shmangin udhëtimet me vetura private në qytet, duke konfirmuar shtatë të vdekur dhe 17 të plagosur vetëm në kryeqytet.

Dy viktima të tjera u regjistruan në qytetin perëndimor të Lvivit, ku u dëmtua rëndë stacioni hekurudhor Sknyliv, një nga pikat kryesore të hyrjes në Ukrainë për njerëzit dhe ndihmat ndërkombëtare. Ky kundërsulm vjen pasi presidenti rus Vladimir Putin kishte kërcënuar me hakmarrje të dhimbshme pas operacionit ukrainas që shembi një pjesë të rrugës së Urës së Krimesë, të cilën Moska e përdor për furnizimin e trupave dhe pajisjeve ushtarake që nga aneksimi i paligjshëm i gadishullit në vitin 2014.

Sulmet ruse përkuan me zhvillimet e dendura diplomatike në Berlin, ku liderët evropianë, përfshirë kryeministrin britanik Andy Burnham, presidentin francez Emmanuel Macron dhe kancelarin gjerman Friedrich Merz, deklaruan se janë të gatshëm për negociata me Moskën për t’i dhënë fund luftës. Në takimin e “koalicionit të të vullnetshmëve”, ku morën pjesë Zelensky dhe të dërguarit e presidentit amerikan Donald Trump, Jared Kushner pretendoi se Rusia do të ishte e hapur ndaj garancive të sigurisë për Ukrainën të bazuara në Nenin Pesë të NATO-s. Megjithatë, zëvendësministri i Jashtëm rus Sergei Ryabkov e hodhi poshtë këtë ide, duke theksuar se një anëtarësim i tillë i Ukrainës në NATO është i papranueshëm për Rusinë. Nga ana tjetër, Trump, i cili u kyç në bisedime nga avioni presidencial pas takimeve në Kinë me Putinin dhe Xi Jinpingun, raportohet se vuri në pikëpyetje vendimin e liderëve evropianë për të ndarë 70 miliardë euro fonde ushtarake për Ukrainën.

Ndërkohë, tensionet u përhapën edhe përtej kufirit ukrainas, pasi kryeministri polak Donald Tusk akuzoi Rusinë për provokim të qëllimshëm kur një raketë lundruese ruse ra rreth 50 kilometra brenda territorit polak, së bashku me dy predha të tjera të paidentifikuara që ranë në fshatrat përreth pa shkaktuar viktima, çka detyroi ngritjen në ajër të avionëve luftarakë polakë dhe suedezë në krahun lindor të NATO-s. Pas sulmeve në Kiev, ku raportohet se u dëmtuan edhe ambasadat e Austrisë dhe Holandës, ministri i Jashtëm francez Jean-Noël Barrot kërkoi një mbledhje urgjente të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, duke i quajtur goditjet ruse krime për të cilat Moska do të duhet të japë llogari. /BBC/

 

Continue Reading

Të kërkuara