Aktualitet

​78 vjet nga vdekja e “Mbretëreshës së Malësorëve”

Bëhet fjalë për Mary Edith Durham.

Published

on

Më 15 nëntor të vitit 1944, vdiq në moshën 80-vjeçare britanikja Mary Edith Durham-artiste, udhëtare, shkrimtare, e cila u bë e famshme për studimet e saj antropologjike të jetës shqiptare në fillim të shekullit të 20-të.

Edith Durham ishte më me e madhja e tetë fëmijëve. Ajo pati një rini tepër të lodhshme; kur i ati i vdiq, Edithit iu desh të kujdesej për gjithë familjen, ndërsa merrej me vetë-arsimim dhe zhvillonte talentin si piktore – Kur ishte 25 vjeç, punimet e saj u bënë pjesë e muzeut të Historisë Natyrore në Kembrixh.

Më 1913, shëndeti i saj u dobësua, dhe mjeku i rekomandoi pushim, larg halleve ditore. Kështu, Edith Durham u nis nga Londra në Trieste, në Kotor, në brigjet e Dalmacisë, dhe pastaj me rrugë tokësore në Mal të Zi. Ky ishte kontakti i parë me Ballkanin, që do të mbushte pjesën në vazhdim të jetës së saj.

Mary Edith Durham udhëtoi gjerësisht në Ballkan gjatë 20 viteve të ardhshme, duke u përqendruar veçanërisht në Shqipëri, atëherë një nga zonat më të panjohura dhe më të pazhvilluara të Evropës. Durham punoi për shumë organizata ndihmash, skicoi, pikturoi e shkroi, duke mbledhur artin dhe folklorin shqiptar.

Puna e saj ishte e një rëndësie të mirëfilltë antropologjike dhe për këtë arsye, Edith Durham u pranua anëtare e Institutit Antropologjik Mbretëror Britanik. Por ishin edhe shkrimet e saj që i dhanë asaj famën e veçantë. Ajo shkroi shtatë libra mbi çështjet e Ballkanit, nga të cilët “High Albania” (1909 ) është më i njohuri, dhe që ende vazhdon të konsiderohet nga të huajt si libër-udhëzues për të njohur dhe kuptuar zakonet e malësisë së veriut.

Me punën e saj, Mary Edith Durham erdhi duke u njëjtësuar gjithnjë e më shumë me çështjen shqiptare; ajo ishte përkrahëse e idesë së bashkimit të popullit shqiptar. Por Durham pati edhe kritikë të shumtë. Për shembull, ajo sulmohej vazhdimisht nga përkrahësit e shtetit jugosllav, të cilët mbështesnin përfshirjen e Kosovës në Serbi. Kjo e bëri Durhamin gjithnjë e më anti – serbe, duke dalë me shprehjen “paraziti serb” i cili synon jo për të krijuar një Jugosllavi, por për të përmbushur synimet për një Serbi të Madhe …. jo për çlirimin e popujve por për t’i bërë ata edhe më të shtypur se më parë”.

Disa intelektualë britanikë pro-serbë i kritikuan ashpër pikëpamjet e saj. Për shembull, Rebecca West (me një përvojë vetëm disa mujore udhëtimi në Jugosllavi shkroi librin e njohur pro-serb “Black Falkon…”) e quante Durhamin “një udhëtare që i përshkruan shqiptarët masakrues të masakruar”. Ndërsa historiani i njohur RW Seton-Watson komentonte se “duke kritikuar vazhdimisht mendësinë ballkanike, ajo u bë pjesë e kësaj mendësie”.

Nga ana e tyre, shqiptarët e vlerësojnë lart Edith Durhamin, duke i dhënë asaj emrin “Mbretëresha e Malësorëve”. Asdreni i përkushtoi asaj një vëllim poetik, ndërsa, kur Durham vdiq më 1944, mbreti Zog në mërgim u shpreh: “Ajo na dha zemrën e saj dhe u bë zë në veshin e malësorëve tanë”. Në vitet sundimit komunist (veçanërisht gjatë marrëdhënieve shumë të ngushta shqiptaro – jugosllave), emri i M. Edith Durhamit u la në heshtje, u përbuz, u ndalua. Në vitin 2004, presidenti Alfred Moisiu e cilësoi Edith Durhamin si një prej personaliteteve më të shquara të botës shqiptare gjatë shekullit XX.

Continue Reading

Lajmet

Raporti për Arlinda Zekajn: Gërvalla numëron shkeljet e gjykatës e prokurorisë dhe refuzon dorëheqjen

Published

on

By

Ministrja e Drejtësisë, Donika Gërvalla, ka paraqitur sot raportin zyrtar mbi vrasjen e Arlinda Zekajt, duke adresohet drejtpërdrejt përgjegjësinë te një sërë institucionesh të drejtësisë e sigurisë, ndërsa ka deklaruar se ekzekutivi nuk mban asnjë përgjegjësi lidhur me rastin. Gërvalla bëri të ditur se raporti është vetëm pjesërisht i plotë, me arsyetimin se nuk kanë marrë përgjigje nga të gjitha institucionet kompetente.

Pavarësisht shkeljeve të evidentuara, ministrja theksoi se dikasteri që ajo drejton nuk ka kompetenca ligjore për të ndërhyrë apo hetuar punën e gjykatave, prokurorive apo policisë, për shkak të parimit të ndarjes së pushteteve. Ajo shtoi se pret që komisioni hetimor i Kuvendit të ndihmojë në zbardhjen e plotë të mosveprimeve institucionale.

Gërvalla bëri me dije se institucionet kishin marrë paralajmërime të përsëritura për rrezikun që i kanosej viktimës, duke filluar nga 10 korriku kur ajo raportoi dhunën fizike e psikike, e deri te kërkesat e saj të njëpasnjëshme për urdhërmbrojtje urgjente. Sipas saj, nga dokumentacioni i shqyrtuar krijohet bindja se vrasja me shumë gjasë mund të parandalohej, ndërsa ngriti pyetje edhe për ndikime të mundshme nga “qarqe politike e kriminale” në vonesat dhe neglizhencën e treguar, ani pse pranoi se raporti nuk përmban prova direkte për këtë të fundit.

E pyetur për mundësinë e dorëheqjes, Gërvalla refuzoi një hap të tillë në këtë moment, duke deklaruar se tani është koha për të identifikuar e adresuar përgjegjësitë, dhe se dorëheqja e saj nuk do të ndihmonte në këtë proces

Gjetjet e raportit sipas institucioneve:

  • Gjykata Themelore në Pejë: Raporti konstaton vonesa tej afateve ligjore në trajtimin e kërkesës për urdhërmbrojtje, e cila mori mbi një muaj kohë për t’u nxjerrë. Viktima i kishte shkruar dy herë kryetarit të gjykatës duke paralajmëruar rrezikun për jetën, por përgjigja konstatoi se gjyqtari kishte vepruar brenda afateve. Po ashtu, vendimet për kthimin e saj në shtëpi dhe zbatimi i urdhrit mbrojtës nuk u jetësuan.
  • Prokuroria Themelore: Ishin të informuar vazhdimisht për kërcënimet. Raporti veçon se më 23 tetor kryeprokurorja Lumturije Vuqetaj u njoftua me shkrim për kërcënimin e drejtpërdrejtë me vrasje nga Albert Sylaj, por prokurorja përgjegjëse refuzoi të hapte rast për kanosje. Dy ditë më vonë ndodhi vrasja. Aktualisht, dy prokuroret e përfshira janë suspenduar.
  • Qendra për Punë Sociale (QPS): Nuk e konsideroi detyrim krijimin e kushteve për kthimin e viktimës në shtëpi, nuk dorëzoi raportin në kohë dhe mungoi në seancën gjyqësore të 5 tetorit. Vlerësimi psikologjik po ashtu përmbante të dhëna që kundërshtonin pretendimet se fëmija nuk dëshironte të qëndronte me nënën.
  • Komuna: Nga pushteti lokal është pranuar vetëm një përgjigje prej shtatë rreshtash, pa asnjë informacion për masa konkrete apo plane për ditët në vijim.

 

Continue Reading

Lajmet

Kryeministri Rama përsërit ftesën për dialog në ditën e 18-të të protestave

Published

on

By

Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, ka ripërsëritur sot ftesën e tij drejtuar protestuesve për të hyrë në dialog. Në ditën e 18-të të tubimeve para godinës së Kryeministrisë, ai ka publikuar një video në rrjetet sociale ku shfaqet tryeza e betonit e vendosur për përfaqësuesit e protestës.

Pavarësisht një rënieje në numrin e pjesëmarrësve gjatë ditëve të fundit, tubimet po vazhdojnë me kërkesën kryesore për dorëheqjen e kryeministrit. Nga ana e tij, Rama ka bërë të ditur se mbetet i hapur për të diskutuar kërkesat, por deri më tani nuk ka ndonjë përgjigje zyrtare nga organizatorët e protestës. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Arrestohet në Prishtinë i dënuari për keqpërdorim të besimit

Published

on

By

Njësitë e Stacionit Policor Veriu në Prishtinë kanë arrestuar një 36-vjeçar të kërkuar nga drejtësia.

Personi me inicialet V. R. kërkohej për veprën penale “Keqpërdorim i besimit”, për të cilën është dënuar me një vit burgim.

Sipas njoftimit zyrtar të Policisë së Kosovës, pas përfundimit të procedurave të nevojshme policore, i arrestuari është dërguar menjëherë në vuajtje të dënimit në përputhje me vendimin e gjykatës. /E.A/

Continue Reading

Sport

Interi dhe Milani prezantojnë projektin e stadiumit të ri në San Siro

Published

on

By

Interi dhe Milani kanë zbuluar projektin e përbashkët për stadiumin e ri, i cili do të ndërtohet në zonën e San Siros. Gjatë prezantimit, arkitekti i njohur David Manica ka deklaruar se arena e re, e cila do të mbajë emrin “Generali Stadium”, është konceptuar për të ruajtur shpirtin dhe atmosferën e stadiumit legjendar, duke siguruar një përvojë edhe më afër fushës për tifozët.

Impianti i ri do të ketë një kapacitet prej rreth 71,500 ulësesh, ndërsa tribunat tradicionale të tifozëve më të zjarrtë, të njohura si “Curva”, do të kenë nga 11,700 vende secila. Projekti, në të cilin janë angazhuar edhe studio të njohura si ajo e Norman Foster dhe David Manica, parashikon ndërtimin e stadiumit në hapësirën që aktualisht shërben si parking, pas marrëveshjes së blerjes së tokës nga dy klubet në nëntor të vitit 2025.

Përveç tribunave afër fushës dhe hapësirave premium, stadiumi i ri do të dallohet edhe për nga aspekti i qëndrueshmërisë mjedisore, ku kulmi i tij do të mbulohet me 27,500 metra katrorë panele diellore. Kjo nismë vjen pak ditë para derbit të madh të qytetit, duke shënuar një hap të rëndësishëm drejt modernizimit të infrastrukturës së dy klubeve italiane. /Tutosport/

 

Continue Reading

Të kërkuara