Aktualitet

​78 vjet nga vdekja e “Mbretëreshës së Malësorëve”

Bëhet fjalë për Mary Edith Durham.

Published

on

Më 15 nëntor të vitit 1944, vdiq në moshën 80-vjeçare britanikja Mary Edith Durham-artiste, udhëtare, shkrimtare, e cila u bë e famshme për studimet e saj antropologjike të jetës shqiptare në fillim të shekullit të 20-të.

Edith Durham ishte më me e madhja e tetë fëmijëve. Ajo pati një rini tepër të lodhshme; kur i ati i vdiq, Edithit iu desh të kujdesej për gjithë familjen, ndërsa merrej me vetë-arsimim dhe zhvillonte talentin si piktore – Kur ishte 25 vjeç, punimet e saj u bënë pjesë e muzeut të Historisë Natyrore në Kembrixh.

Më 1913, shëndeti i saj u dobësua, dhe mjeku i rekomandoi pushim, larg halleve ditore. Kështu, Edith Durham u nis nga Londra në Trieste, në Kotor, në brigjet e Dalmacisë, dhe pastaj me rrugë tokësore në Mal të Zi. Ky ishte kontakti i parë me Ballkanin, që do të mbushte pjesën në vazhdim të jetës së saj.

Mary Edith Durham udhëtoi gjerësisht në Ballkan gjatë 20 viteve të ardhshme, duke u përqendruar veçanërisht në Shqipëri, atëherë një nga zonat më të panjohura dhe më të pazhvilluara të Evropës. Durham punoi për shumë organizata ndihmash, skicoi, pikturoi e shkroi, duke mbledhur artin dhe folklorin shqiptar.

Puna e saj ishte e një rëndësie të mirëfilltë antropologjike dhe për këtë arsye, Edith Durham u pranua anëtare e Institutit Antropologjik Mbretëror Britanik. Por ishin edhe shkrimet e saj që i dhanë asaj famën e veçantë. Ajo shkroi shtatë libra mbi çështjet e Ballkanit, nga të cilët “High Albania” (1909 ) është më i njohuri, dhe që ende vazhdon të konsiderohet nga të huajt si libër-udhëzues për të njohur dhe kuptuar zakonet e malësisë së veriut.

Me punën e saj, Mary Edith Durham erdhi duke u njëjtësuar gjithnjë e më shumë me çështjen shqiptare; ajo ishte përkrahëse e idesë së bashkimit të popullit shqiptar. Por Durham pati edhe kritikë të shumtë. Për shembull, ajo sulmohej vazhdimisht nga përkrahësit e shtetit jugosllav, të cilët mbështesnin përfshirjen e Kosovës në Serbi. Kjo e bëri Durhamin gjithnjë e më anti – serbe, duke dalë me shprehjen “paraziti serb” i cili synon jo për të krijuar një Jugosllavi, por për të përmbushur synimet për një Serbi të Madhe …. jo për çlirimin e popujve por për t’i bërë ata edhe më të shtypur se më parë”.

Disa intelektualë britanikë pro-serbë i kritikuan ashpër pikëpamjet e saj. Për shembull, Rebecca West (me një përvojë vetëm disa mujore udhëtimi në Jugosllavi shkroi librin e njohur pro-serb “Black Falkon…”) e quante Durhamin “një udhëtare që i përshkruan shqiptarët masakrues të masakruar”. Ndërsa historiani i njohur RW Seton-Watson komentonte se “duke kritikuar vazhdimisht mendësinë ballkanike, ajo u bë pjesë e kësaj mendësie”.

Nga ana e tyre, shqiptarët e vlerësojnë lart Edith Durhamin, duke i dhënë asaj emrin “Mbretëresha e Malësorëve”. Asdreni i përkushtoi asaj një vëllim poetik, ndërsa, kur Durham vdiq më 1944, mbreti Zog në mërgim u shpreh: “Ajo na dha zemrën e saj dhe u bë zë në veshin e malësorëve tanë”. Në vitet sundimit komunist (veçanërisht gjatë marrëdhënieve shumë të ngushta shqiptaro – jugosllave), emri i M. Edith Durhamit u la në heshtje, u përbuz, u ndalua. Në vitin 2004, presidenti Alfred Moisiu e cilësoi Edith Durhamin si një prej personaliteteve më të shquara të botës shqiptare gjatë shekullit XX.

Continue Reading

Vendi

Policia nis hetimet për vdekjen e një gruaje në Fushë Kosovë

Published

on

By

Një grua është gjetur pa shenja jete në Fushë Kosovë gjatë ditës së djeshme. Rastin e ka konfirmuar Policia e Kosovës përmes raportit të saj 24-orësh.

Sipas njoftimit zyrtar, ka qenë një dëshmitar ai i cili ka raportuar në polici se viktima nuk jepte shenja jete. Në vendin e ngjarjes kanë dalë menjëherë njësitë relevante policore së bashku me ekipin mjekësor, ku mjeku kujdestar ka konfirmuar vdekjen e saj.

Lidhur me rastin është njoftuar prokurori i shtetit, me urdhër të të cilit trupi i pajetë i viktimës është dërguar në Institutin e Mjekësisë Ligjore (IML) për obduksion. Policia ka nisur hetimet dhe po e trajton rastin si “Hetim mbi vdekjen” deri në zbardhjen e plotë të rrethanave të ngjarjes. /E.A/

Continue Reading

Rajoni

Rama mesazh protestuesve: “Unë jam miku, jo armiku juaj”

Published

on

By

Përmes një reagimi të gjatë dhe me ton mjaft personal në rrjetet sociale, kryeministri Edi Rama i është drejtuar qytetarëve në rrjetet sociale, që morën pjesë në protestën e mbrëmshme në bulevard. Kreu i qeverisë u shpreh se nuk i sheh protestuesit si humbës, por si njerëz të mbetur vetëm me hallin e tyre, pasi u përdorën nga ata që ai i quajti “skllevërit e algoritmit” dhe faktorë të ndryshëm politikë e mediatikë.

Në mesazhin e tij, Rama deklaroi se e mirëkupton zemërimin e çdo qytetari që përballet me probleme të përditshme si legalizimet, pagat në të zezë apo vështirësitë në shëndetësi, duke ndarë të njëjtin irritim ndaj nëpunësve arrogantë. Megjithatë, ai hodhi akuza të forta ndaj organizatorëve, opinionistëve, influencuesve dhe grupeve nga diaspora, duke thënë se pasi morën klikimet, ndjekësit dhe vëmendjen e mbrëmjes, i braktisën protestuesit në bulevard.

“Ti mbete vetëm, me hallin tënd dhe pa askënd që ta qan, shembëlltyrë njerëzore e proletariatit të algoritmit,” shkruan Rama, duke shtuar se edhe ai vetë ndjen shijen e tradhtisë kur vartës të caktuar abuzojnë me besimin e tij. Në mbyllje të letrës, kryeministri bëri një thirrje të hapur për dialog: “Pyete veten nëse armiku yt jam unë… apo ata që të kthyen në heroin e mbrëmjes për të të lënë në rrugë si shishe boshe. Eja tek unë, jo të më duartrokasësh, por që të mos lejojmë askënd ta përdorë hallin tënd kundër Shqipërisë.” /E.A/

Continue Reading

Vendi

Profesori i UBT-së, Hazir S. Çadraku, publikon studim shkencor mbi burimin mineral të Vërbocit në revistën ndërkombëtare Underground Vision SpeleoMedit Magazine

Published

on

By

Angazhimi i vazhdueshëm i stafit akademik të UBT-së në kërkimin shkencor po vazhdon të sjellë rezultate të rëndësishme në promovimin e vlerave natyrore, shkencore dhe mjedisore të Kosovës në arenën ndërkombëtare.

Profesori i Fakultetit të Inxhinierisë së Ndërtimit dhe Infrastrukturës në UBT, Hazir S. Çadraku, ka publikuar punimin shkencor me titull “Identity Card of the Mineral Water Spring ‘Vërboc’, Republic of Kosovo” në revistën ndërkombëtare Underground Vision SpeleoMedit Magazine.

Studimi paraqet një analizë të detajuar të burimit mineral të Vërbocit, i cili ndodhet në territorin e Komunës së Drenasit, duke trajtuar aspektet gjeografike, gjeologjike, hidro-gjeologjike dhe mjedisore të këtij resursi të rëndësishëm natyror. Përmes hulumtimeve në terren, analizës së literaturës shkencore dhe përdorimit të metodave bashkëkohore të matjes dhe hartografimit, punimi synon të krijojë një “kartë identiteti” të këtij burimi mineral, duke kontribuar në dokumentimin, mbrojtjen dhe promovimin e pasurive ujore të Kosovës.

Në punim theksohet rëndësia e ujërave sipërfaqësore dhe nëntokësore për jetën e njeriut, biodiversitetin dhe zhvillimin e qëndrueshëm, si dhe nevoja për identifikimin dhe menaxhimin e tyre profesional. Studimi sjell të dhëna të reja shkencore për burimin mineral të Vërbocit, i cili deri më tani ka qenë relativisht pak i trajtuar në literaturën akademike.

Ky publikim përfaqëson një kontribut të rëndësishëm në fushën e hidrogjeologjisë, shkencave mjedisore dhe menaxhimit të resurseve ujore, duke dëshmuar njëherësh përkushtimin e UBT-së ndaj kërkimit shkencor, inovacionit dhe prodhimit të njohurive me ndikim në zhvillimin e qëndrueshëm të vendit.

Këtu mund ta lexoni artikullin e plotë: LINKU

Continue Reading

Sport

Gara e Çmendur për “Këpucën e Artë”: Messi, Mbappe dhe Haaland thyejnë rekorde historike

Published

on

By

Botërori i futbollit po dhuron një skenar epik që nuk shihej që nga viti 1954. Pas vetëm dy ndeshjeve të para, Lionel Messi kryeson listën e golashënuesve me pesë gola, i ndjekur këmba-këmbës nga Kylian Mbappe dhe Erling Haaland me nga katër gola secili.

Në një “ditë superyjesh”, 38-vjeçari Messi shënoi dy herë kundër Austrisë duke çuar rekordin e tij historik në 18 gola në Kupën e Botës. Mbappe u përgjigj menjëherë me dy gola në ndeshjen e tij të 100-të me Francën, duke u barazuar me Miroslav Klose-n me 16 gola totalë.

Ndërkohë, makineria e golave, Erling Haaland, shkëlqeu me dygolësh ndaj Senegalit, duke konfirmuar se është i pandalshëm para porte. Me Harry Kane që pret radhën për t’iu bashkuar festës, kjo po shndërrohet me shpejtësi në garën më magjepsëse që ka parë historia e futbollit. /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara