Aktualitet

​78 vjet nga vdekja e “Mbretëreshës së Malësorëve”

Bëhet fjalë për Mary Edith Durham.

Published

on

Më 15 nëntor të vitit 1944, vdiq në moshën 80-vjeçare britanikja Mary Edith Durham-artiste, udhëtare, shkrimtare, e cila u bë e famshme për studimet e saj antropologjike të jetës shqiptare në fillim të shekullit të 20-të.

Edith Durham ishte më me e madhja e tetë fëmijëve. Ajo pati një rini tepër të lodhshme; kur i ati i vdiq, Edithit iu desh të kujdesej për gjithë familjen, ndërsa merrej me vetë-arsimim dhe zhvillonte talentin si piktore – Kur ishte 25 vjeç, punimet e saj u bënë pjesë e muzeut të Historisë Natyrore në Kembrixh.

Më 1913, shëndeti i saj u dobësua, dhe mjeku i rekomandoi pushim, larg halleve ditore. Kështu, Edith Durham u nis nga Londra në Trieste, në Kotor, në brigjet e Dalmacisë, dhe pastaj me rrugë tokësore në Mal të Zi. Ky ishte kontakti i parë me Ballkanin, që do të mbushte pjesën në vazhdim të jetës së saj.

Mary Edith Durham udhëtoi gjerësisht në Ballkan gjatë 20 viteve të ardhshme, duke u përqendruar veçanërisht në Shqipëri, atëherë një nga zonat më të panjohura dhe më të pazhvilluara të Evropës. Durham punoi për shumë organizata ndihmash, skicoi, pikturoi e shkroi, duke mbledhur artin dhe folklorin shqiptar.

Puna e saj ishte e një rëndësie të mirëfilltë antropologjike dhe për këtë arsye, Edith Durham u pranua anëtare e Institutit Antropologjik Mbretëror Britanik. Por ishin edhe shkrimet e saj që i dhanë asaj famën e veçantë. Ajo shkroi shtatë libra mbi çështjet e Ballkanit, nga të cilët “High Albania” (1909 ) është më i njohuri, dhe që ende vazhdon të konsiderohet nga të huajt si libër-udhëzues për të njohur dhe kuptuar zakonet e malësisë së veriut.

Me punën e saj, Mary Edith Durham erdhi duke u njëjtësuar gjithnjë e më shumë me çështjen shqiptare; ajo ishte përkrahëse e idesë së bashkimit të popullit shqiptar. Por Durham pati edhe kritikë të shumtë. Për shembull, ajo sulmohej vazhdimisht nga përkrahësit e shtetit jugosllav, të cilët mbështesnin përfshirjen e Kosovës në Serbi. Kjo e bëri Durhamin gjithnjë e më anti – serbe, duke dalë me shprehjen “paraziti serb” i cili synon jo për të krijuar një Jugosllavi, por për të përmbushur synimet për një Serbi të Madhe …. jo për çlirimin e popujve por për t’i bërë ata edhe më të shtypur se më parë”.

Disa intelektualë britanikë pro-serbë i kritikuan ashpër pikëpamjet e saj. Për shembull, Rebecca West (me një përvojë vetëm disa mujore udhëtimi në Jugosllavi shkroi librin e njohur pro-serb “Black Falkon…”) e quante Durhamin “një udhëtare që i përshkruan shqiptarët masakrues të masakruar”. Ndërsa historiani i njohur RW Seton-Watson komentonte se “duke kritikuar vazhdimisht mendësinë ballkanike, ajo u bë pjesë e kësaj mendësie”.

Nga ana e tyre, shqiptarët e vlerësojnë lart Edith Durhamin, duke i dhënë asaj emrin “Mbretëresha e Malësorëve”. Asdreni i përkushtoi asaj një vëllim poetik, ndërsa, kur Durham vdiq më 1944, mbreti Zog në mërgim u shpreh: “Ajo na dha zemrën e saj dhe u bë zë në veshin e malësorëve tanë”. Në vitet sundimit komunist (veçanërisht gjatë marrëdhënieve shumë të ngushta shqiptaro – jugosllave), emri i M. Edith Durhamit u la në heshtje, u përbuz, u ndalua. Në vitin 2004, presidenti Alfred Moisiu e cilësoi Edith Durhamin si një prej personaliteteve më të shquara të botës shqiptare gjatë shekullit XX.

Continue Reading

Vendi

Stuhia me erëra të forta shkakton dëme në Rahovec – ekipet e emergjencës dalin në terren

Published

on

By

Komuna e Rahovecit është përfshirë gjatë ditës se djeshme nga një stuhi e fuqishme e shoqëruar me erëra të forta, e cila ka shkaktuar dëme të konsiderueshme materiale si në qytet, ashtu edhe në shumë lokalitete të tjera të kësaj komune.

Pas situatës së krijuar, Drejtoria për Mbrojtje dhe Shpëtim, së bashku me ekipet emergjente, kanë dalë menjëherë në terren dhe po punojnë pa ndërprerje për të sanuar dëmet e shkaktuara dhe për ta rikthyer gjendjen në normalitet sa më shpejt të jetë e mundur.

Përmes një njoftimi zyrtar, autoritetet komunale u kanë bërë thirrje qytetarëve që të tregojnë kujdes të shtuar, të shmangin lëvizjet pranë pemëve, shtyllave elektrike apo objekteve të dëmtuara nga era, si dhe të respektojnë me përpikëri udhëzimet e institucioneve kompetente deri në stabilizimin e plotë të motit./E.A/

 

 

Continue Reading

Vendi

Katër raste të dhunës në familje brenda 24 orëve

Published

on

By

Gjatë 24 orëve të fundit në Kosovë janë regjistruar katër raste të dhunës në familje në disa rajone të vendit.

Në Prishtinë, policia ka arrestuar një burrë nën dyshimin se ka sulmuar fizikisht një grua, e cila ka marrë tretman mjekësor, ndërsa i dyshuari është dërguar në mbajtje me vendim të prokurorit.

Ndërkaq, në Gjilan ka ndodhur një përleshje fizike mes katër personave — tre burrave dhe një gruaje shtetase të huaj — ku si pasojë e rrahjes tre nga të përfshirët kanë pësuar lëndime trupore.

Në një tjetër rast në Deçan, një burrë ka ushtruar dhunë fizike ndaj një gruaje, ndërsa gjatë kontrollit policia i ka gjetur dhe konfiskuar një armë automatike AK-47 me një karikator. Ndërkohë në Gjakovë është raportuar për dhunë psikike mes dy burrave, ku pas intervistimit palët janë liruar në procedurë të rregullt.

Përveç këtyre, incidente të ngjashme janë shënuar edhe në Prizren, ku një burrë është ndaluar pasi ka ushtruar presion e kërcënime ndaj anëtarëve të familjes, si dhe në Ferizaj, ku policia ka ndërhyrë pas një mosmarrëveshjeje verbale që ka kaluar në sulm fizik mes dy vëllezërve, me ç’rast të dyshuarit janë intervistuar nga organet e rendit. /E.A/

Continue Reading

Vendi

Nisi edicioni i pestë i “Prizren Fest”: Java që e shndërron Prizrenin në skenë gjigante teatri

Published

on

By

Në Prizren ka nisur zyrtarisht edicioni i pestë i Festivalit Ndërkombëtar të Teatrit në Hapësirë të Hapur, Prizren Fest, i cili nga data 21 deri më 27 korrik do të shndërrojë qytetin në një skenë gjigante artit. Programi i sivjetmë sjell një gërshetim shfaqjesh teatrale, performancash street-art, koncertesh, stand-up komedi dhe punëtori artistike me pjesëmarrjen e trupave nga 10 shtete të botës, përfshirë me vendet si Italia, Franca, Brazili, Spanja e Kanada.

Mbrëmja hapëse u mbajt në Shtëpinë e Kulturës “Xhemajli Berisha”, ku morën pjesë figura të larta shtetërore e lokale, si dhe artdashës të shumtë. Perdeja e festivalit u ngrit me performancën sllovene “Borderless Body”.

Pikat kryesore të programit sipas ditëve:

  • 22 Korrik: Shfaqja “Darkness Picnic” (Itali) në Parkun e Universitetit (18:30) dhe “Souvenirs” (Francë) te Teatri i Lumit (21:30).

  • 23 Korrik: Performanca “Mission Roosevelt” (Francë) te Shatërvani (20:00) dhe drama “Lysistrata” (Turqi) në hapësirën e ITP-së (21:30).

  • 24 Korrik: Drama “Babai” (Maqedoni e Veriut) në teatrin “Bekim Fehmiu” (20:00) dhe koncerti i “Zanat Vocal Ensemble” te Lidhja e Prizrenit (22:00).

  • 25 Korrik: Shfaqja eksperimentale “A Scream in the Dark” (Brazil) në ambientet e Burgut të Qytetit (20:30) dhe “Pylli” (Kosovë) te teatri i qytetit (21:30).

  • 26 Korrik: Bashkëprodhimi francezo-shqiptar “Mall / Longing” te Katedralja Katolike (20:30), Stand-up komedi te Abi Çarshia (21:00) dhe “Última Planta” (Spanjë) te Lidhja e Prizrenit (21:30).

  • 27 Korrik: Mbyllja me performancën “The Body Symphonic” (Kanada-Holandë) te Këndi i Sinan Pashës (21:00)

Aktivitete shtesë & qasja: Më 23 dhe 24 korrik do të mbahet edhe masterklasa e aktrimit “The Guhelli Technique – Emotional Core Acting”. Organizatorët njoftojnë se të gjitha shfaqjet dhe aktivitetet janë plotësisht falas për të gjithë publikun. /E.A/

Foto: RTKlive

Continue Reading

Lajmet

IHMK paralajmëron stuhi, breshër dhe rrezik nga përmbytjet e rrufetë

Published

on

By

Instituti Hidrometeorologjik i Kosovës (IHMK) ka lëshuar një paralajmërim meteorologjik të nivelit portokalli për ditën e sotme, pasi i gjithë territori i vendit pritet të përfshihet nga stuhi lokale me bubullima, reshje intensive shiu, breshër dhe erëra të forta.

Për shkak të shkarkimeve të fuqishme atmosferike, IHMK-ja ngre alarm për rrezik të lartë nga goditjet e rrufesë, të cilat mund të sjellin pasoja për njerëzit e kafshët, dëmtime në rrjetin elektrik e të telekomunikacionit, si dhe vatrat e zjarrit. Gjithashtu, reshjet e dendura mund të shkaktojnë përmbytje të shpejta lokale, ndërsa breshëri dhe era e fortë rrezikojnë të dëmtojnë kulturat bujqësore, automjetet dhe pronat.

Në kuadër të kësaj situatë, institucionet u bëjnë thirrje qytetarëve të shmangin daljet në ambiente të hapura, të mos strehohen nën pemë apo pranë shtyllave elektrike, si dhe të tregojnë kujdes të shtuar gjatë ngasjes së makinave për shkak të rrugëve të rrëshqitshme dhe pamjes së kufizuar. Paralajmërimi mbetet në fuqi deri në mesnatë. /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara