Aktualitet

​78 vjet nga vdekja e “Mbretëreshës së Malësorëve”

Bëhet fjalë për Mary Edith Durham.

Published

on

Më 15 nëntor të vitit 1944, vdiq në moshën 80-vjeçare britanikja Mary Edith Durham-artiste, udhëtare, shkrimtare, e cila u bë e famshme për studimet e saj antropologjike të jetës shqiptare në fillim të shekullit të 20-të.

Edith Durham ishte më me e madhja e tetë fëmijëve. Ajo pati një rini tepër të lodhshme; kur i ati i vdiq, Edithit iu desh të kujdesej për gjithë familjen, ndërsa merrej me vetë-arsimim dhe zhvillonte talentin si piktore – Kur ishte 25 vjeç, punimet e saj u bënë pjesë e muzeut të Historisë Natyrore në Kembrixh.

Më 1913, shëndeti i saj u dobësua, dhe mjeku i rekomandoi pushim, larg halleve ditore. Kështu, Edith Durham u nis nga Londra në Trieste, në Kotor, në brigjet e Dalmacisë, dhe pastaj me rrugë tokësore në Mal të Zi. Ky ishte kontakti i parë me Ballkanin, që do të mbushte pjesën në vazhdim të jetës së saj.

Mary Edith Durham udhëtoi gjerësisht në Ballkan gjatë 20 viteve të ardhshme, duke u përqendruar veçanërisht në Shqipëri, atëherë një nga zonat më të panjohura dhe më të pazhvilluara të Evropës. Durham punoi për shumë organizata ndihmash, skicoi, pikturoi e shkroi, duke mbledhur artin dhe folklorin shqiptar.

Puna e saj ishte e një rëndësie të mirëfilltë antropologjike dhe për këtë arsye, Edith Durham u pranua anëtare e Institutit Antropologjik Mbretëror Britanik. Por ishin edhe shkrimet e saj që i dhanë asaj famën e veçantë. Ajo shkroi shtatë libra mbi çështjet e Ballkanit, nga të cilët “High Albania” (1909 ) është më i njohuri, dhe që ende vazhdon të konsiderohet nga të huajt si libër-udhëzues për të njohur dhe kuptuar zakonet e malësisë së veriut.

Me punën e saj, Mary Edith Durham erdhi duke u njëjtësuar gjithnjë e më shumë me çështjen shqiptare; ajo ishte përkrahëse e idesë së bashkimit të popullit shqiptar. Por Durham pati edhe kritikë të shumtë. Për shembull, ajo sulmohej vazhdimisht nga përkrahësit e shtetit jugosllav, të cilët mbështesnin përfshirjen e Kosovës në Serbi. Kjo e bëri Durhamin gjithnjë e më anti – serbe, duke dalë me shprehjen “paraziti serb” i cili synon jo për të krijuar një Jugosllavi, por për të përmbushur synimet për një Serbi të Madhe …. jo për çlirimin e popujve por për t’i bërë ata edhe më të shtypur se më parë”.

Disa intelektualë britanikë pro-serbë i kritikuan ashpër pikëpamjet e saj. Për shembull, Rebecca West (me një përvojë vetëm disa mujore udhëtimi në Jugosllavi shkroi librin e njohur pro-serb “Black Falkon…”) e quante Durhamin “një udhëtare që i përshkruan shqiptarët masakrues të masakruar”. Ndërsa historiani i njohur RW Seton-Watson komentonte se “duke kritikuar vazhdimisht mendësinë ballkanike, ajo u bë pjesë e kësaj mendësie”.

Nga ana e tyre, shqiptarët e vlerësojnë lart Edith Durhamin, duke i dhënë asaj emrin “Mbretëresha e Malësorëve”. Asdreni i përkushtoi asaj një vëllim poetik, ndërsa, kur Durham vdiq më 1944, mbreti Zog në mërgim u shpreh: “Ajo na dha zemrën e saj dhe u bë zë në veshin e malësorëve tanë”. Në vitet sundimit komunist (veçanërisht gjatë marrëdhënieve shumë të ngushta shqiptaro – jugosllave), emri i M. Edith Durhamit u la në heshtje, u përbuz, u ndalua. Në vitin 2004, presidenti Alfred Moisiu e cilësoi Edith Durhamin si një prej personaliteteve më të shquara të botës shqiptare gjatë shekullit XX.

Continue Reading

Lajmet

The Guardian: Mbi 1 miliard dollarë kontrata energjetike në Ballkan po i jepen një kompanie të lidhur me Trumpin

Published

on

By

Një hetim i gazetës britanike The Guardian ka ngritur pikëpyetje serioze rreth mënyrës se si kontrata energjetike me vlerë mbi 1 miliard dollarë në Ballkan po i jepen një kompanie pak të njohur amerikane me lidhje me presidentin amerikan Donald Trump.

Sipas raportimit, kompania AAFS Infrastructure and Energy është pranë sigurimit të një koncesioni për ndërtimin dhe operimin e një gazsjellësi në Bosnje dhe Hercegovinë, projekt që synon të zëvendësojë furnizimin me gaz rus me gaz të importuar nga Shtetet e Bashkuara. Vlera totale e investimeve të lidhura me projektin, përfshirë termocentrale të reja, mund të kalojë 1 miliard dollarë

The Guardian thekson se kompania nuk ka histori të mëparshme në realizimin e projekteve të kësaj madhësie, por ka lidhje të afërta me figura të rrethit politik të Trumpit. Në mesin e përfaqësuesve të saj përmenden avokati Jesse Binnall, i njohur për mbrojtjen ligjore të Trumpit, si dhe Joe Flynn, vëllai i ish-këshilltarit për siguri kombëtare Michael Flynn. Të dy kanë qenë të përfshirë në përpjekjet për të kundërshtuar rezultatin e zgjedhjeve presidenciale amerikane të vitit 2020.

Raporti ngre shqetësime edhe për mungesën e një procesi konkurrues të tenderimit. Sipas dokumenteve të siguruara nga gazeta, autoritetet në Bosnje kanë ndryshuar legjislacionin për t’i hapur rrugë përfshirjes së AAFS në projekt, pa një garë të hapur ndërkombëtare. Kjo ka nxitur kritika nga organizata kundër korrupsionit dhe zyrtarë evropianë.

Sipas The Guardian, Bashkimi Evropian e sheh projektin si pjesë të përpjekjeve për të ulur varësinë e rajonit nga energjia ruse, por zyrtarë evropianë kanë paralajmëruar se shmangia e procedurave standarde mund të dëmtojë procesin e integrimit evropian të Bosnjës dhe Hercegovinës.

Artikulli vë në dukje gjithashtu se projekti ka dimension të fortë gjeopolitik, pasi përfshin figura të afërta me liderin serb të Bosnjës, Milorad Dodik, i cili më parë është përballur me sanksione amerikane dhe është konsideruar aleat i Rusisë. Analistët e cituar nga gazeta paralajmërojnë se ndërthurja e interesave private me politikën e jashtme amerikane mund të krijojë tensione të reja në një rajon që vazhdon të mbetet politikisht i brishtë. /The Guardian/

 

 

Continue Reading

Lajmet

Profesori Alfred Marleku dhe studenti Valon Ismaili publikojnë studim shkencor mbi rivalitetin narrativ në raportet Kosovë–Serbi

Published

on

By

Profesori i Fakultetit të Shkencave Politike në UBT, Prof. Dr. Alfred Marleku dhe studenti Valon Ismaili kanë publikuar artikullin më të ri shkencor në revistën ndërkombëtare New Perspectives, e cila botohet nga SAGE Journals nën mbikëqyrjen e Institute of International Relations në Pragë.

Duke u mbështetur në literaturën politikës së kujtesës dhe të rivalitetit mimetik, artikulli me titull “Contesting legitimacy through memory: Mimetic rivalry and Serbian elite discourse in the Kosovo–Serbia dispute” shqyrton dy zhvillime të rëndësishme në marrëdhëniet Kosovë–Serbi: tërheqjen e koordinuar të serbëve të Kosovës nga institucionet e Kosovës në vitin 2022 dhe sulmin në Banjskë në vitin 2023. Përmes një qasje metodologjike cilësore dhe analize të diskursit, artikulli shqyrton se në çfarë mënyre elitat politike serbe janë përfshirë në rivalitet mimetik që nga viti 2022 duke përvetësuar repertorin simbolik dhe narrativ të lidhura historikisht me rezistencën e shqiptarëve të Kosovës.

Artikulli argumenton se këto dy kriza nuk duhet të kuptohen si episode të izoluara, por si momente të ndërlidhura brenda një strategjie më të gjerë të elitave politike serbe për përvetësimin e narrativave historikisht të lidhura me rezistencën shqiptare të Kosovës. Në këtë kuptim, artikulli tregon se elitat serbe kanë riprodhuar në mënyrë selektive elemente të narrativës së luftës çlirimtare të shqiptarëve të Kosovës, me qëllim që serbët e Kosovës të paraqiten si komunitet i kërcënuar, rezistenca e të cilit konsiderohet moralisht e justifikuar.

Ky artikull përbën një kontribut të rëndësishëm në literaturën mbi politikën e kujtesës, rivalitetin mimetik, ndërtimin e legjitimitetit politik dhe proceset e paqes në kontekstin e raporteve Kosovë–Serbi. Studimi thekson se konkurrenca simbolike dhe përvetësimi i narrativave historike mund të thellojnë antagonizmat, të dobësojnë procesin e normalizimit dhe të pengojnë përpjekjet për ndërtimin e paqes.

Artikulli mund të lexohet në: https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/2336825X261456645

Continue Reading

Aktualitet

Marina franceze bllokon anijen ruse të dyshuar për shmangie të sanksioneve

Published

on

By

Franca ka ndaluar një tanker rus të naftës që po lundronte nën sanksione ndërkombëtare, në një operacion të zhvilluar në Oqeanin Atlantik me mbështetjen e disa aleatëve, përfshirë Mbretërinë e Bashkuar.

Presidenti francez Emmanuel Macron ka bërë të ditur se anija, e identifikuar si “Tagor”, ishte nisur nga Rusia dhe dyshohej se po përdorte dokumentacion dhe flamur të rremë për të anashkaluar kufizimet ndërkombëtare të vendosura ndaj Moskës.

Sipas autoriteteve franceze, marina ka hipur në bordin e anijes më shumë se 740 kilometra në perëndim të gadishullit të Brittany. Gjatë kontrollit janë konstatuar parregullsi lidhur me flamurin që mbante anija, çka ka çuar në devijimin e saj nga kursi me urdhër të prokurorisë kompetente.

Macron ka deklaruar se është e papranueshme që anije të tilla të shkelin të drejtën ndërkombëtare dhe të kontribuojnë në financimin e luftës së Rusisë kundër Ukrainës. Ai ka theksuar se operacioni është zhvilluar në përputhje të plotë me ligjin detar ndërkombëtar.

Franca dhe Mbretëria e Bashkuar kanë shtuar përpjekjet për të luftuar të ashtuquajturën “flotë në hije” të Rusisë – një rrjet tankerësh që përdoret për transportimin e naftës ruse duke shmangur sanksionet perëndimore. Pavarësisht masave të ndërmarra, dhjetëra anije të lidhura me këtë flotë vazhdojnë të qarkullojnë në ujërat evropiane.

Ky veprim konsiderohet një tjetër sinjal i forcimit të zbatimit të sanksioneve ndërkombëtare ndaj Rusisë, në përpjekje për të kufizuar burimet financiare që mbështesin luftën në Ukrainë.

Continue Reading

Lajmet

Arrestohet një person në Mitrovicën e Veriut për veshje të paautorizuar të uniformës së Policisë së Kosovës

Published

on

By

Një person është arrestuar në Mitrovicën e Veriut pasi dyshohet se kishte veshur pjesë të uniformës së Policisë së Kosovës pa qenë pjesëtar i këtij institucioni.

Sipas raportit 24-orësh të Policisë së Kosovës, i dyshuari është ndaluar dhe është shoqëruar në stacionin policor për intervistim. Gjatë kontrollit, policia ka sekuestruar tri veshje që i përkisnin Policisë së Kosovës.

Pas përfundimit të procedurave dhe me vendim të prokurorit kompetent, i dyshuari është liruar në procedurë të rregullt, ndërsa rasti po trajtohet nga organet e drejtësisë.

Continue Reading

Të kërkuara