Aktualitet

​78 vjet nga vdekja e “Mbretëreshës së Malësorëve”

Bëhet fjalë për Mary Edith Durham.

Published

on

Më 15 nëntor të vitit 1944, vdiq në moshën 80-vjeçare britanikja Mary Edith Durham-artiste, udhëtare, shkrimtare, e cila u bë e famshme për studimet e saj antropologjike të jetës shqiptare në fillim të shekullit të 20-të.

Edith Durham ishte më me e madhja e tetë fëmijëve. Ajo pati një rini tepër të lodhshme; kur i ati i vdiq, Edithit iu desh të kujdesej për gjithë familjen, ndërsa merrej me vetë-arsimim dhe zhvillonte talentin si piktore – Kur ishte 25 vjeç, punimet e saj u bënë pjesë e muzeut të Historisë Natyrore në Kembrixh.

Më 1913, shëndeti i saj u dobësua, dhe mjeku i rekomandoi pushim, larg halleve ditore. Kështu, Edith Durham u nis nga Londra në Trieste, në Kotor, në brigjet e Dalmacisë, dhe pastaj me rrugë tokësore në Mal të Zi. Ky ishte kontakti i parë me Ballkanin, që do të mbushte pjesën në vazhdim të jetës së saj.

Mary Edith Durham udhëtoi gjerësisht në Ballkan gjatë 20 viteve të ardhshme, duke u përqendruar veçanërisht në Shqipëri, atëherë një nga zonat më të panjohura dhe më të pazhvilluara të Evropës. Durham punoi për shumë organizata ndihmash, skicoi, pikturoi e shkroi, duke mbledhur artin dhe folklorin shqiptar.

Puna e saj ishte e një rëndësie të mirëfilltë antropologjike dhe për këtë arsye, Edith Durham u pranua anëtare e Institutit Antropologjik Mbretëror Britanik. Por ishin edhe shkrimet e saj që i dhanë asaj famën e veçantë. Ajo shkroi shtatë libra mbi çështjet e Ballkanit, nga të cilët “High Albania” (1909 ) është më i njohuri, dhe që ende vazhdon të konsiderohet nga të huajt si libër-udhëzues për të njohur dhe kuptuar zakonet e malësisë së veriut.

Me punën e saj, Mary Edith Durham erdhi duke u njëjtësuar gjithnjë e më shumë me çështjen shqiptare; ajo ishte përkrahëse e idesë së bashkimit të popullit shqiptar. Por Durham pati edhe kritikë të shumtë. Për shembull, ajo sulmohej vazhdimisht nga përkrahësit e shtetit jugosllav, të cilët mbështesnin përfshirjen e Kosovës në Serbi. Kjo e bëri Durhamin gjithnjë e më anti – serbe, duke dalë me shprehjen “paraziti serb” i cili synon jo për të krijuar një Jugosllavi, por për të përmbushur synimet për një Serbi të Madhe …. jo për çlirimin e popujve por për t’i bërë ata edhe më të shtypur se më parë”.

Disa intelektualë britanikë pro-serbë i kritikuan ashpër pikëpamjet e saj. Për shembull, Rebecca West (me një përvojë vetëm disa mujore udhëtimi në Jugosllavi shkroi librin e njohur pro-serb “Black Falkon…”) e quante Durhamin “një udhëtare që i përshkruan shqiptarët masakrues të masakruar”. Ndërsa historiani i njohur RW Seton-Watson komentonte se “duke kritikuar vazhdimisht mendësinë ballkanike, ajo u bë pjesë e kësaj mendësie”.

Nga ana e tyre, shqiptarët e vlerësojnë lart Edith Durhamin, duke i dhënë asaj emrin “Mbretëresha e Malësorëve”. Asdreni i përkushtoi asaj një vëllim poetik, ndërsa, kur Durham vdiq më 1944, mbreti Zog në mërgim u shpreh: “Ajo na dha zemrën e saj dhe u bë zë në veshin e malësorëve tanë”. Në vitet sundimit komunist (veçanërisht gjatë marrëdhënieve shumë të ngushta shqiptaro – jugosllave), emri i M. Edith Durhamit u la në heshtje, u përbuz, u ndalua. Në vitin 2004, presidenti Alfred Moisiu e cilësoi Edith Durhamin si një prej personaliteteve më të shquara të botës shqiptare gjatë shekullit XX.

Continue Reading

Lajmet

Ekstradohet një shtetas i Maqedonisë së Veriut, kërkohej përmes INTERPOL-it për narkotikë

Published

on

By

Policia e Kosovës, përmes Drejtorisë për Bashkëpunim Ndërkombëtar Policor dhe në koordinim me institucionet e drejtësisë, ka realizuar këtë të enjte ekstradimin e një shtetasi maqedonas për në Maqedoninë e Veriut.

I dyshuari ishte arrestuar më parë në Kosovë, pasi kërkohej me letërreshtim ndërkombëtar nga INTERPOL-i për veprën penale “Posedim, shpërndarje dhe shitje e paautorizuar e substancave narkotike”.

Ekstradimi u krye në përputhje me ligjet në fuqi dhe si rezultat i bashkëpunimit të ngushtë ndërmjet autoriteteve të Republikës së Kosovës dhe atyre të Maqedonisë së Veriut.

Policia e Kosovës ka bërë të ditur se do të vazhdojë shkëmbimin e informacioneve me organizatat ndërkombëtare për parandalimin dhe zbulimin e aktiviteteve kriminale, si dhe për kapjen e personave që tentojnë t’i shmangen drejtësisë.

Continue Reading

Aktualitet

Anija e goditur nga Hantavirusi niset drejt Ishujve Kanarie pas evakuimit të tre personave

Published

on

By

Dy persona në gjendje të rëndë, të cilët u evakuuan nga një anije pas shpërthimit të konfirmuar të hantavirusit vdekjeprurës, kanë mbërritur në Holandë për trajtim mjekësor, njoftoi operatori “Oceanwide Expeditions”. Një pasagjer i tretë, i cili është në gjendje stabile, ndodhej në një fluturim evakuimi që është vonuar, shtoi operatori.

Anija “MV Hondius” tani po lundron drejt Ishujve Kanarie të Spanjës, pasi qëndroi për tri ditë pranë Kepit të Gjelbër (Cape Verde), shtet arkipelag pranë bregdetit të Afrikës Perëndimore.

Tre të evakuuarit janë të nacionalitetit britanik, holandez dhe gjerman. “Oceanwide Expeditions” bëri të ditur se 65-vjeçari gjerman i evakuuar ishte “i lidhur ngushtë” me një grua gjermane, e cila vdiq në bordin e anijes më 2 maj. I evakuuari britanik është identifikuar nga disa medie si 56-vjeçari Martin Anstee, ish-oficer policie, i cili mësohet se është në “gjendje stabile” në Holandë. Mes të evakuuarve është edhe një anëtar i ekuipazhit, një 41-vjeçar holandez.

Tre persona që ndodheshin në anije kanë vdekur që kur ajo u nis nga Argjentina një muaj më parë. Ndërkohë, dy shtete amerikane kanë konfirmuar për BBC-në se po monitorojnë tre pasagjerë që ishin kthyer në SHBA pasi kishin zbritur më herët nga anija. Të gjithë ata aktualisht nuk shfaqin simptoma./BBC/

Continue Reading

Lajmet

Haxhiu kërkon ndërhyrjen e ndërkombëtarëve për të drejtat e shqiptarëve në Luginë

Published

on

By

Ushtruesja e detyrës së presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu, u ka bërë thirrje mekanizmave ndërkombëtarë që çështjen e të drejtave të shqiptarëve në Preshevë, Medvegjë dhe Bujanoc ta trajtojnë me prioritet në raport me Serbinë.

Përmes një shkrimi në Facebook, Haxhiu ka thënë se vërejtjet përfundimtare të Komitetit të OKB-së për Eliminimin e Diskriminimit Racor (CERD) ndaj Serbisë konfirmojnë shqetësimet e ngritura prej vitesh nga shqiptarët në Luginë dhe nga institucionet e Kosovës.

Ajo theksoi se Kuvendi i Kosovës, përmes rezolutës së miratuar më 24 prill 2026 për avancimin e përkujdesjes institucionale ndaj shqiptarëve në Luginë, tashmë e ka trajtuar këtë çështje si përgjegjësi shtetërore.

Sipas Haxhiut, pasivizimi i adresave përbën diskriminim dhe cenim të pranisë juridike të qytetarëve, duke u mohuar atyre dokumentet, shërbimet dhe sigurinë para ligjit. Prandaj, ajo u ka bërë thirrje partnerëve ndërkombëtarë, mekanizmave të OKB-së, Bashkimit Evropian, OSBE-së dhe Këshillit të Evropës, që këtë temë ta trajtojnë me prioritet dhe të kërkojnë nga Serbia zbatim të plotë të rekomandimeve të CERD-it.

Haxhiu shtoi se të drejtat e shqiptarëve në Luginë nuk duhet të mbeten në margjinat e raporteve ndërkombëtare, por të jenë pjesë e dialogut politik, monitorimit ndërkombëtar dhe proceseve që lidhen me sundimin e ligjit dhe trajtimin e pakicave.

Continue Reading

Lajmet

Nisin punimet për rindërtimin e rrugës Kijevë-Malishevë

Published

on

By

Kryeministri në detyrë i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, i shoqëruar nga ministri i Infrastrukturës dhe Transportit, Dimal Basha, mori pjesë sot në ceremoninë e nisjes së punimeve për rindërtimin e rrugës rajonale Kijevë-Malishevë.

Ky projekt, i cili përfshin një gjatësi prej mbi 11 kilometrash, parashihet të jetë një investim që do të transformojë qarkullimin për banorët e Malishevës, zonës së Llapushës dhe më gjerë.

Gjatë perurimit të nisjes së punimeve, Kurti theksoi se ky segment është jetik pasi lidh drejtpërdrejt pesë fshatra dhe përdoret rregullisht nga banorët e 18 fshatrave të tjerë, duke i dhënë fund praktikës së deritashme të “arnimeve” të përkohshme të rrugës.

Përveç lehtësimit të qarkullimit të përditshëm, investimi synon të zhbllokojë potencialin turistik të zonës, veçanërisht duke u shërbyer vizitorëve që shkojnë drejt Ujëvarave të Mirushës.

Punimet, të cilat pritet të përfundojnë brenda 225 ditëve, do të përfshijnë rindërtim të plotë nga baza, asfaltim të ri, ndërtim të trotuareve, stacione të autobusëve dhe sinjalizim modern. Gjithashtu, vëmendje e veçantë do t’i kushtohet kanalizimit të ujërave atmosferikë për të garantuar qëndrueshmërinë afatgjatë të rrugës.

Krahas këtij projekti, kryeministri njoftoi se qeveria po financon edhe rrugën nga Llapqeva deri te Ujëvarat me 700 mijë euro, si dhe është në proces tenderimi për rrugën Malishevë-Arllat në vlerë prej 2.6 milionë eurosh. Në total, vlera e investimeve rrugore në Malishevë brenda kësaj periudhe arrin në mbi 5.6 milionë euro, veprime këto që Kurti i cilësoi si përmbushje të zotimeve programore dhe shërbim konkret ndaj qytetarëve.

 

Continue Reading

Të kërkuara