Kulturë

​Vdiq akademikja Edi Shukriu

Mbledhja komemorative do të mbahet në mjediset e ASHAK-ut në orën 11:00.

Published

on

Akademia e Shkencave dhe Arteve të Kosovës (ASHAK) njoftoi se sot (17.01) ka ndërruar jetë akademike Edi Shukriu, një emër i njohur dhe i çmuar në fushën e arkeologjisë, të historisë, të letërsisë, të angazhimeve politike, institucionale dhe kulturore në Kosovë dhe në mbarë hapësirën shqiptare.

Edi Shukriu u lind në Prizren (1950). Shkollimin fillor e të mesëm i kreu në vendlindje, ndërsa studimet për arkeologji në Universitetin e Beogradit (1972). Magjistroi në Universitetin e Beogradit (1979) dhe doktoroi në Universitetin e Prishtinës (1990). Punoi në Muzeun e Kosovës (1974-1979) dhe nga viti 1979 në Universitetin e Prishtinës, duke ligjëruar kurse në nivelin bazik në Degën e Historisë për arkeologjinë dhe historinë e lashtë. Themeloi Grupin e Arkeologëve të Rinj “Shtjefën Gjeçovi” të Universitetit të Prishtinës (1986-1990), organizoi ekspedita arkeologjike, inicioi dhe themeloi Degën e Antropologjisë në Fakultetin Filozofik, me Drejtimet Antropologji Kulturore dhe Arkeologji, ku ligjëroi disa lëndë.

Veprimtarinë shkencore dhe profesionale e përqendroi në hulumtimet arkeologjike dhe të historisë antike, në mbrojtjen e integruar të trashëgimisë kulturore dhe prezantimit të trashëgimisë kulturore në vend dhe jashtë, të menaxhimit dhe të shfrytëzimit të saj për zhvillime shoqërore dhe ekonomike. Udhëhoqi hulumtimet arkeologjike në Vërmicë (1974-1975), Gjonaj (1975), tumat e Porodimes, tumën e Cernicës te Ulpiana (1987) dhe të Komoranit (1974), Kalanë e Veletinit (1986), Gradishën e Vlashnjës (2002) dhe në Ulpianën antike, si hulumtim i parë me bashkëpunim ndërkombëtar në kuadër të kurseve të Universitetit Veror të UP (2006-2010: Stratigraphic Method, Numizmatics: Source & Heritage, Epigraphy speaks, Funeral Archaeology, Archaeology and urbanism). Ishte pjesë e ekipit të hulumtimeve në Kalanë e Prizrenit, Glladnicë te Graçanica, Bajë të Pejës, Romajë dhe Gadime të Epërme. Evidentoi vendbanimet e fortifikuara në Strezovc, Marec, Gushicë, Vuçak, Godanc, Korishë, Batushë, Harilaç etj. Ishte një prej themeluesëve të Muzeut Arkeologjik në Prizren (1973). Organizoi udhëtimin studimor të Studentëve të historisë në Greqi (1988).

Gjatë viteve ‘90 u angazhua në lëvizjen për liri, krijimin e shtetit të Kosovës dhe zhvillimin e proceseve demokratike dhe njëkohësisht edhe për pjesëmarrjen e gruas në nivelet e vendimmarrjes, në jetën publike dhe për jetësimin e barazisë gjinore. Veproi në Ministrinë e Punëve të Jashtme (1991-1998) dhe ishte deputete e Kuvendit të Republikës së Kosovës (1992-1998), ishte bashkëdrejtuese e Departamentit të Kulturës-UNMIK (2000-2001) dhe ishte deputete e Kuvendit të Kosovës (2002-2004).

Bashkëthemeloi Forumin e Gruas të LDK-së (1990) dhe ishte kryetare e tij (1995-2000), më pas bashkëthemeloi partinë Alternativa Demokratike e Kosovës (2004-2013). Ishte Kryetare e Këshillit të Kosovës për Trashëgimi Kulturore (2009-2012), anëtare dhe më pas Nënkryetare e PEN Qendrës së Kosovës. Bëri vizita studimore dhe ligjëroi në shumë universitete te në Itali, Amerikë, Austri, Francë, Britani, Belgjikë, Shqipëri, Turqi, Kroaci, Poloni, Spanjë etj.

Edi Shukriu ka një bibliografi të pasur botimesh monografike dhe studimesh nga fusha e arkeologjisë dhe historisë, pastaj vepra letrare, poezi, prozë dhe drama.

Në vitin 2012 u zgjodh anëtare korrespondente e Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës dhe në vitin 2020 anëtare e rregullt e saj. Nga viti 2014 është anëtare e Akademisë Europiane të Shkencave dhe të Arteve në Salzburg. Për vepër jetësore në fushën e trashëgimisë kulturore u dekorua me çmimin Dea Dardanicae të Ministrisë së Kulturës, Rinisë dhe Sportit (2017), Çmimin letrar Beqir Musliu (2019), Çmimin e Shoqatës së Shkrimtarëve të Kosovës për librin poetik Nënqielli (1990), Çmimin për librin shkencor të vitit Dardania Paraurbane nga Dukagjini (1996).

Varrimi i të ndjerës do të bëhet më 18 janar 2023, ora 15:00, në varrezat katolike të qytetit të Prizrenit.

Mbledhja komemorative do të mbahet në mjediset e ASHAK-ut në orën 11:00. Homazhet do të bëhen nga ora 12:00-13:00.

Lajmet

Përfundon në Mitrovicë murali kushtuar Statujës së Lirisë për 250-vjetorin e pavarësisë së SHBA-së

Published

on

Përfaqësues të Seksionit për Diplomaci Publike të Ambasadës së Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Kosovë morën pjesë në përurimin e muralit artistik kushtuar Statujës së Lirisë në Mitrovicën e Jugut, në kuadër të shënimit të #Freedom250, që përkujton 250-vjetorin e pavarësisë së SHBA-së.

Murali u realizua në bashkëpunim me organizatën Futja Ngjyrë, e njohur për projektet e saj të artit urban në hapësirat publike.

Sipas Ambasadës Amerikane, projekti synon të promovojë vlerat e lirisë, kreativitetit dhe bashkëpunimit me komunitetin lokal, duke shënuar njëkohësisht jubileun historik të 250-vjetorit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Murali tashmë i është shtuar hapësirës publike në Mitrovicën e Jugut, si simbol i miqësisë dhe vlerave të përbashkëta mes Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës./A.K/

Continue Reading

Kulturë

“The Kiss” e Gustav Klimt, kryevepra që u bë simbol universal i dashurisë

Published

on

Pak vepra në historinë e artit kanë arritur statusin ikonik që gëzon “The Kiss” (Puthja) e piktorit austriak Gustav Klimt. E realizuar ndërmjet viteve 1907–1908, gjatë të ashtuquajturës “Periudha e Artë” të artistit, kjo pikturë konsiderohet kryevepra e tij dhe një nga veprat më të rëndësishme të artit evropian të fillimit të shekullit XX.

Sot, piktura ruhet në Galerinë Belvedere në Vjenë, ku vazhdon të tërheqë miliona vizitorë nga e gjithë bota.

Vepra paraqet një çift të përqafuar mbi një livadh me lule, në buzë të një gremine. Burri përkulet për të puthur gruan, ndërsa ajo, me sytë e mbyllur, duket e dorëzuar plotësisht në momentin e intimitetit. Të dy janë të mbështjellë nga një mantel i artë, që i bashkon në një tërësi të vetme dhe simbolizon forcën e dashurisë.

Një nga elementet më të veçanta të pikturës është përdorimi i fletëve të arit, teknikë që Klimti e zhvilloi pasi u frymëzua nga mozaikët bizantinë gjatë vizitës së tij në Ravenë të Italisë. Ari nuk shërben vetëm si zbukurim, por krijon një atmosferë të shenjtë dhe të përjetshme, duke e ngritur skenën në një dimension simbolik.

Kontrasti mes motiveve gjeometrike dhe atyre organike është një tjetër karakteristikë e rëndësishme. Veshja e burrit dominohet nga forma katrore e drejtkëndore, të cilat lidhen me forcën dhe energjinë mashkullore, ndërsa fustani i gruas është i zbukuruar me rrathë, spirale dhe motive lulesh, që simbolizojnë butësinë, pjellorinë dhe natyrën femërore.

Edhe pse në qendër të kompozimit është një puthje, vepra trajton tema universale si dashuria, bashkimi shpirtëror, intimiteti, përkushtimi dhe përjetësia. Çifti paraqitet i shkëputur nga bota përreth, në një hapësirë ku koha duket se nuk ekziston, çka ka bërë që historianët e artit ta interpretojnë pikturën si një metaforë të dashurisë absolute.

“The Kiss” u krijua në kulmin e lëvizjes Vienna Secession, ku Gustav Klimt ishte një nga themeluesit dhe figurat kryesore. Piktura mishëron idealet e kësaj lëvizjeje, duke ndërthurur simbolizmin, dekorativitetin dhe emocionin njerëzor.

Kur u prezantua për herë të parë në vitin 1908, vepra u prit me entuziazëm të madh. Shteti austriak e bleu atë ende pa përfunduar ekspozita, për një shumë rekord për kohën, duke vulosur menjëherë statusin e saj si një prej kryeveprave të artit modern.

Edhe më shumë se një shekull pas krijimit, “The Kiss” mbetet një nga pikturat më të njohura dhe më të riprodhuara në botë. Ajo shfaqet në libra, postera, kartolina dhe produkte të ndryshme kulturore, duke u kthyer në një simbol universal të dashurisë.

Përtej popullaritetit të saj, vepra vazhdon të vlerësohet për pasurinë simbolike, mjeshtërinë artistike dhe aftësinë për të përcjellë emocione që mbeten po aq të fuqishme edhe sot, duke e bërë atë një nga arritjet më të mëdha të artit modern./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Nis puna për hartimin e Planit të Konservimit dhe Menaxhimit të Integruar të Çarshisë së Madhe në Gjakovë

Published

on

Grupi Konsultativ i Projektit është mbledhur për të diskutuar hartimin e Planit të Konservimit dhe Menaxhimit të Integruar të Çarshisë së Madhe në Gjakovë, ku janë prezantuar rezultatet e para të Studimit Preliminar të Strukturës Urbane.

Studimi, i realizuar nga QRTK Gjakovë me mbështetjen e UN-Habitat në Kosovë dhe Ministrisë së Kulturës dhe Turizmit, në bashkëpunim me Komunën e Gjakovës dhe Institutin e Kosovës për Mbrojtjen e Monumenteve (IKMM), analizon katër elemente kryesore: trashëgiminë kulturore, strukturën urbane, shfrytëzimin e tokës dhe rrjetin rrugor.

Bazuar në këto analiza, është prezantuar edhe propozimi fillestar për përcaktimin e kufijve të perimetrit dhe zonës mbrojtëse të Çarshisë së Madhe, i hartuar në përputhje me legjislacionin në fuqi për trashëgiminë kulturore dhe metodologjinë e UNESCO-s për Peizazhin Urban Historik.

Ky proces përfaqëson një hap të rëndësishëm drejt hartimit të një plani të integruar, i cili synon të mbrojë vlerat unike të Çarshisë së Madhe, duke mbështetur njëkohësisht zhvillimin e saj të qëndrueshëm dhe ruajtjen e trashëgimisë kulturore për brezat e ardhshëm.

Gjatë takimit u vlerësua angazhimi i anëtarëve të Grupit Konsultativ, të cilët kontribuuan me diskutime dhe propozime në avancimin e këtij procesi./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Koncerti me repertorin e Nexhmije Pagarushës rikthehet sonte në kuadër të Rame Lahaj Festival

Published

on

Koncerti kushtuar repertorit të pavdekshëm të ikonës së muzikës shqiptare, Nexhmije Pagarusha, rikthehet edhe këtë vit në kuadër të Rame Lahaj International Opera Festival, duke vazhduar traditën e nderimit të trashëgimisë së saj artistike.

Në skenën e kësaj mbrëmjeje do të ngjiten Alma Bektashi, Liridon Sadriu, Malvina Likaj dhe Samir Shehu, të cilët do të interpretojnë disa prej këngëve më të njohura shqiptare. Këtë edicion, repertori vjen me aranzhime të reja nga Shpëtim Saraçi, i shoqëruar nga Pagarusha Band.

Koncerti do të mbahet në hapësirën e jashtme të Bibliotekës Kombëtare të Kosovës në Prishtinë, me fillim nga ora 20:30, duke premtuar një mbrëmje të mbushur me emocione dhe homazh për “Bilbilin e Kosovës”./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara