Lajmet

​Shkencëtarët zbulojnë “yje” të ngjashme me tërmete

Të njohura zyrtarisht si lëkundje jo radiale, yjet janë lëvizje të ngjashme me cunami në koren e yjeve.

Published

on

Yjet përjetojnë tërmete të ngjashme me tërmetet në planetin tonë, kanë zbuluar shkencëtarët.

Të njohura zyrtarisht si lëkundje jo radiale, yjet janë lëvizje të ngjashme me cunami në koren e yjeve, të cilat ndryshojnë formën e yllit me forcën e tyre të fuqishme.

Ato u zbuluan bazuar në të dhënat e mbledhura për gati dy miliardë yje në galaktikën tonë nga observatori hapësinor Gaia, i cili fillimisht nuk ishte ndërtuar për të zbuluar këto lëvizje në sipërfaqen e yjeve.

“Më parë, Gaia kishte gjetur tashmë lëkundje radiale që shkaktojnë yjet të bymehen dhe tkurren periodikisht, duke ruajtur formën e tyre sferike. Por Gaia tani ka vërejtur edhe dridhje të tjera që janë më shumë si cunami në shkallë të gjerë”, tha Agjencia Evropiane e Hapësirës (ESA).

Yjet u zbuluan në mijëra yje, krahas dridhjeve në yje që sipas teorive aktuale nuk duhet të kenë asnjë tërmet.

“Yjet na mësojnë shumë për yjet, veçanërisht punën e tyre të brendshme. Gaia po hap një minierë ari për ‘astero-sizmologjinë’ e yjeve masive”, tha Conny Aerts nga KU Leuven në Belgjikë, një anëtar i bashkëpunimit Gaia.

E operuar nga ESA, Gaia rrotullohet rreth Tokës në një distancë prej rreth 1.5 milion kilometrash – duke mbajtur dy teleskopë të projektuar për të krijuar një hartë të saktë tredimensionale të Rrugës së Qumështit.

Kjo “hartë e ADN-së” është një katalog shumëdimensional i asteroideve, planetëve, yjeve dhe galaktikave dhe ka zbuluar zbulime të shumta me publikime të njëpasnjëshme të të dhënave.

Kjo hartë tregon pluhurin ndëryjor që mbush Rrugën e Qumështit. Rajonet e errëta në qendër të planit galaktikë me ngjyrë të zezë janë rajonet me shumë pluhur ndëryjor që zbehet në të verdhë ndërsa sasia e pluhurit zvogëlohet. Rajonet blu të errët sipër dhe poshtë planit galaktikë janë rajone ku ka pak pluhur.

Të dhënat përfshijnë një sërë informacionesh “duke përfshirë përbërjet kimike, temperaturat e yjeve, ngjyrat, masat, moshat dhe shpejtësinë me të cilën yjet lëvizin drejt ose larg nesh”, sipas ESA.

Këto të dhëna jo vetëm që u lejojnë astronomëve të hartojnë distancat dhe lëvizjet e rreth dy miliardë yjeve në galaktikën tonë, por jep edhe masa të detajuara të përbërjes fizike dhe kimike të një numri të madh të atyre objekteve për herë të parë.

Me këtë bazë të dhënash të pabesueshme ne mund të ndërtojmë një pamje gjithëpërfshirëse të Rrugës së Qumështit dhe periudhave të formimit intensiv të yjeve.

Aktualitet

Piloti kroat dhe e dashura serbe nga Kosova nën akuzë për spiunazh, lidhen me “Mamin” dhe sulmet ndaj KFOR-it

Published

on

Serbja nga Kosova, A.M., e cila ndodhet në paraburgim në Kroaci së bashku me partnerin e saj, pilotin kroat J.I. (54), dyshohet se ka pasur komunikim të drejtpërdrejtë me Vladimir Radivojeviqin, të njohur me nofkën “Mami”, raporton portali kroat Index.hr.

Radivojeviq, i akuzuar nga Prokuroria Speciale e Kosovës vitin e kaluar, dyshohet se është ndër organizatorët e sulmit terrorist në Banjskë më 24 shtator 2023, ku mbeti i vrarë rreshteri i Policisë së Kosovës, Afrim Bunjaku. Ai njihet si udhëheqës i të ashtuquajturës “Brigada e Veriut”, e shpallur organizatë terroriste në Kosovë.

Hetuesit kroatë kanë zbuluar mesazhe të dërguara nga A.M. te “Mami”, në të cilat ajo i shkruante: “Duhet ta ‘hekurosni’ sulmin ndaj KFOR-it me çdo kusht”, duke iu referuar incidentit të 25 shtatorit 2022, kur trupat e KFOR-it u sulmuan në Zubin Potok. Po atë ditë, piloti J.I., që ishte pjesë e kontingjentit kroat në KFOR, i kishte shkruar asaj: “Vërtetë e prishët punën mbrëmë”.

Sipas prokurorisë kroate, piloti akuzohet për një formë të rëndë të spiunazhit – zbulimin e informacioneve sekrete për lëvizjen e trupave ndërkombëtare – për çka rrezikon deri në 10 vjet burgim. Partnerja e tij serbe mund të dënohet deri në 5 vjet, për mbledhje dhe transmetim të të dhënave sekrete.

Gjykata e Qarkut në Split ka vendosur që çifti të mbahet në paraburgim, për shkak të rrezikut të ndikimit te dëshmitarët dhe mundësisë së arratisjes. Dyshja ishte njohur në vitin 2016 në Kosovë, kur J.I. shërbente në KFOR dhe A.M. punonte si përkthyese në EULEX. Marrëdhënia e tyre ka zgjatur rreth nëntë vjet.

Në dëshminë e tij, piloti ka mohuar spiunazhin, duke thënë se e dashura i dërgonte vetëm të dhëna mbi kushtet e motit. Por prokuroria pretendon se ai e dinte që partnerja mund të përdorte informacionet për qëllime të tjera dhe megjithatë ia përcillte. A.M., nga ana e saj, është justifikuar duke thënë se punonte për shërbimin sekret gjerman BND, pretendim i cili nuk është vërtetuar.

Presidenti kroat, Zoran Milanoviq, ka shprehur mbështetje për institucionet e vendit, duke theksuar se ushtria kroate ka vepruar në përputhje me ligjin për të identifikuar autorët e mundshëm dhe për të parandaluar krime të tjera.

“Presidenti shpreh mbështetje për të gjitha institucionet e Republikës së Kroacisë, kryesisht për Ushtrinë e Kroacisë, e cila përmes veprimeve të veta ka përcaktuar kryerjen e mundshme të veprave penale në dëm të Republikës së Kroacisë dhe ka marrë masat e duhura për t’i identifikuar autorët e mundshëm dhe për të parandaluar vepra të mëtejshme penale”, thuhet nga Presidenca e Kroacisë.

Ndërkohë, nga Prishtina, zëdhënësi i Qeverisë në detyrë, Përparim Kryeziu, ka theksuar se Kosova është e gatshme të bashkëpunojë ngushtë me autoritetet kroate, duke mohuar kategorikisht se A.M. ka pasur qasje në informacione konfidenciale të Zyrës së Kryeministrit.

Foto e huazuar nga: Index.hr

Continue Reading

Aktualitet

OEK: Gjykata Supreme shqyrton padinë kundër ZRrE për tregun e lirë të energjisë

Published

on

Oda Ekonomike e Kosovës, ka njoftuar se Gjykata Supreme do ta trajtojë padinë kundër Zyrës së Rregullatorit për Energji për tregun e lirë të energjisë.

“Oda Ekonomike e Kosovës njofton se Gjykata Supreme ka vendosur që padia e ushtruar nga OEK ndaj Zyrës së Rregullatorit për Energji (ZRrE), lidhur me daljen e detyrueshme në tregun e lirë të energjisë, do të procedohet dhe do të shqyrtohet për vendim meritor. Tashmë është caktuar kolegji i gjyqtarëve i cili do ta trajtojë padinë ndaj ZRrE”, njofton OEK.

OEK thotë se kanë pritje që gjykata të vendosë brenda afatit 60 ditorë dhe ‘të anulojë aktet nënligjore të ZRRE’së”.

Përkundër që kërkesa për vendosjen e masës së përkohshme për pezullimin e vendimit nuk është aprovuar, me arsyetimin se akti “Njoftimi i ZRrE-së” nuk i plotëson kriteret e një akti nënligjor normativ, çështja do të shqyrtohet në mënyrë meritore për të gjitha aktet nënligjore të ZRrE-së, përveç këtij njoftimi, sipas afateve ligjore.

Andaj, pritjet e Odës Ekonomike të Kosovës janë që gjykata të vendosë brenda afatit 60 ditor nga dita e parashtrimit të padisë, siç e parasheh ligji dhe të anulojë të gjitha aktet nënligjore të ZRrE-së me të cilat janë përcaktuar kriteret për daljen në tregun e lirë,” thuhet në këtë njoftim.

“Pavarësisht se masa e përkohshme e sigurisë nuk është aprovuar, Oda Ekonomike e Kosovës vlerëson pozitivisht faktin se lënda do të trajtohet në themel dhe shpreh besimin se vendimi final do të jetë në të mirë të ekonomisë, bizneseve dhe qytetarëve të Kosovës”, thuhet në njoftim.

Continue Reading

Bota

Administrata Trump miraton shitjen e armëve prej 825 milionë dollarësh për Ukrainën

Published

on

Administrata Trump ka miratuar një shitje armësh me vlerë 825 milionë dollarë për Ukrainën, e cila do të përfshijë raketa me rreze të gjatë veprimi dhe pajisje të ngjashme për të rritur aftësitë e saj mbrojtëse.

Përpjekjet e ShBA-së për të ndërmjetësuar paqen midis Ukrainës dhe Rusisë duket se kanë ngecur.

Departamenti i Shtetit njoftoi të enjten se kishte njoftuar Kongresin për shitjen e raketave me municion sulmi me rreze të gjatë veprimi dhe sistemeve të navigimit për Ukrainën. Shitja do të mbulojë 3,350 raketa ERAM, 3,350 njësi GPS, së bashku me komponentë, pjesë këmbimi dhe aksesorë të tjerë, si dhe trajnim dhe mbështetje teknike, shkruan AP.

Ai tha se Ukraina do të përdorte fonde nga aleatët e NATO-s, Danimarka dhe Holanda.

Continue Reading

Aktualitet

Tiranë: Sekuestrohen mbi 26 milionë euro pasuri në pronësi të një të dënuari për vrasje

Published

on

Policia në Tiranë ka sekuestruar pasuri me vlerë prej 26 milionë e 500 mijë euro, nën pronësi të një 45-vjeçari të dënuar për vrasje dhe për pjesëmarrje në grup kriminal për trafikim të lëndëve narkotike, nga autoritetet italiane.

Sipas njoftimit të policisë, pasuritë e sekuestruara janë konkretisht: 19 prona, 2 automjete dhe 20 llogari bankare, të regjistruara në emër të 45-vjeçarit ose të familjarëve të tij, me vlerë tregu rreth 26 milionë e 500 mijë euro.

“Vijon puna për gjurmimin dhe sekuestrimin e pasurive të tjera që dyshohet se kanë burim nga veprimtaritë kriminale të këtij shtetasi. Materialet procedurale iu referuan Prokurorisë së Tiranës, për veprime të mëtejshme”, thuhet tutje në njoftim.

Continue Reading

Të kërkuara