Lajmet

​Një rrugë malore zbulon jetën e egër të paprekur në Ballkan

Vargmalet prej rreth 300 kilometrash përfshijnë Kosovën, Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut.

Published

on

Vargmalet e Ballkanit Perëndimor mbajnë mbi shpinë një pjesë të historisë evropiane, shkruan Siobhan Warwicker për revistën e njohur “National Geographic”.

Tani, një shteg i ri ecjeje në distanca të gjata shpreson të ndajë trashëgiminë e kësaj zone që dikur ishte e mbyllur për botën për shkak të një sërë konfliktesh në shekullin XX.

Vargmalet prej rreth 300 kilometrash përfshijnë Kosovën, Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut dhe i drejtohen një prej liqeneve më të thellë dhe më të vjetër të kontinentit.

Në rreth 2 mijë e 700 metra lartësi gjejmë një “mbretëri” të mjegullt majash të pafundme të gjelbra, të mbushura me kullota dhe të kryqëzuara nga përrenj.

Shumë nga rrugët e përdorura sot u ndërtuan fillimisht nga karvanet romake në shekullin II para Krishtit.

Ndërkohë, një projekt i quajtur ”High Scardus”, i konceptuar në vitin 2016, vetëm tani ka përfunduar plotësisht për ekskursionistët.

Vendet e bukura e spektakolare tashmë janë skeduar. Shtëpizat janë shndërruar në bujtina.

Gjatë luftërave jugosllave të fundit të shekullit XX, kreshtat e Ballkanit Perëndimor siguruan pika strategjike vëzhgimi ushtarake. Në konfliktin që pasoi në Kosovë (1998-99), minat tokësore ishin të përhapura përgjatë kufirit alpin Kosovë-Shqipëri.

Kosova u shpall e lirë nga minat tokësore në vitin 2001, por malet ishin ende larg turistëve.

Dekada më vonë, gjërat po ndryshojnë.

“Ne duam që njerëzit ta dinë se Kosova ka një të kaluar të trishtuar dhe të vështirë, por ne tani po punojmë shumë që të bëhemi destinacion për udhëtarët, për t’i treguar botës natyrën dhe kulturën tonë të mahnitshme”, thotë Taulant Hoxha, i cili ishte fëmijë në qytetin e Prizrenit gjatë luftës së Kosovës.

Ai tani është një sipërmarrës i shërbimit të guidave malore “Super Xplorers” dhe gjithashtu i përfshirë në krijimin e projektit “High Scardus”.

Duke kaluar disa nga malet më pak të vizituara të Evropës, shtegu kalon nëpër gjashtë parqe kombëtare, dy në Maqedoninë e Veriut, një në Kosovë dhe tre në Shqipëri.

“Qëllimi ishte të krijonim ndoshta shtegun më të mirë në botë me vende dhe mjedise të shumta”, thotë Ekrem Hyseni, një menaxher projekti për GIZ, një filial zhvillimor ndërkombëtar i qeverisë gjermane që ndihmoi në zhvillimin e shtegut.

Për të eksploruar të gjitha vendet rekomandohet që të përfundohen të 20 fazat e ecjes me udhërrëfyes, por do të duheshin 20 ditë. Për më tepër, çdo vend lejon vetëm qytetarët vendas të punojnë në shteg, kështu që alpinistët duhet të punësojnë udhërrëfyes të shumtë gjatë udhëtimit.

Shtegu fillon në Maqedoninë e Veriut, në shtëpizën malore të Ljubotenit, e restauruar së fundmi, një shtëpizë alpinistësh e viteve 1930, e vendosur në fshatin e vogël Staro Selo.

Nga këtu, itinerari gjurmon kufirin mes Kosovës dhe MV në malet e Sharrit, përpara se të të çojë në Brezovicë, një vendpushim skish në Kosovë.

Ekskursionistët ndjekin shtigjet e vogla, shpesh të ngatërruara nga tokat përgjatë brigjeve veriore të Sharrit.

Rruga vazhdon përmes fushave dhe pllajave deri në majën e malin e Korabit (2 750 metra), maja më e lartë si në Shqipëri.

Gjatë rrugës, bujtina si ”Sabriu” dhe ”Korabi” në Shqipëri mirëpresin udhëtarët për të përjetuar zakonet vendase dhe për të provuar djathë deleje dhe raki.

Faza e fundit i çon alpinistët përmes parkut kombëtar “Galicica” të Maqedonisë së Veriut deri në Shën Naum, një manastir i famshëm në bregun e liqenit të Ohrit.

Rajoni i Ohrit është një nga 28 vendet globalisht që i është dhënë statusi i Trashëgimisë Natyrore dhe Trashëgimisë së UNESCO-s për liqenin 1.3 milionë vjeçar, një nga vendbanimet më të vjetra njerëzore në botë.

Në rrugëtim mund të gjenden edhe relike të tjera të historisë së shekullit XX të Ballkanit Perëndimor, si bunkerët antibërthamorë të ish-diktatorit Enver Hoxha në të gjithë Shqipërinë, një mitraloz në Maqedoninë e Veriut dhe strukturat e braktisura të stilit sovjetik në Kosovë.

Programet e trajnimit dhe grantet kanë ndihmuar në zhvillimin e bujtinave përgjatë shtegut dhe kanë nxitur interesin e aktorëve lokalë për të investuar në zonat rurale që rrethojnë shtegun.

“Pas vitesh planifikimi, zgjedhjes së shtigjeve, krijimit të rrugëve dhe bisedës me pronarët e bujtinave dhe tokave rreth shndërrimit në turizëm, tani më në fund ndihet si një realitet”, thotë Stephan Lieb-Lind, një nga ideuesit e projektit ”High Scardus”, transmeton ATSh.

“High Scardus nuk është më një ide, por një projekt konkret”, shton ai.

Lajmet

Trump premton mbështetje për Libanin pas takimit me presidentin Aoun

Published

on

Presidenti amerikan Donald Trump është zotuar se Shtetet e Bashkuara do ta ndihmojnë Libanin gjatë një takimi në Shtëpinë e Bardhë me presidentin libanez, Joseph Aoun.

“Ka qenë një vend shumë i keqtrajtuar dhe ne do ta trajtojmë siç duhet dhe me respektin që meriton. Ne do ta ndihmojmë shumë”, ka deklaruar Trump, pa dhënë detaje konkrete për mbështetjen.

Presidenti Aoun e falënderoi Trumpin për mbështetjen amerikane, duke shprehur mirënjohje për angazhimin e SHBA-së ndaj sovranitetit të Libanit, institucioneve shtetërore dhe Forcave të Armatosura Libaneze.

I pyetur për tërheqjen e trupave izraelite nga Libani jugor, Trump tha se procesi është duke vazhduar, duke shtuar se forcat izraelite janë në fazën e ridislokimit, por pa dhënë hollësi të mëtejshme.

Nga ana e tij, Aoun e vlerësoi qasjen e presidentit amerikan ndaj paqes, duke e cilësuar atë si pjesë të trashëgimisë së tij. Trump iu përgjigj me humor, duke thënë se pajtohet me këtë vlerësim dhe shtoi se presidenti libanez “di si ta kontaktojë”.

Takimi u zhvillua në kohën kur Libani po kërkon mbështetjen e SHBA-së për stabilitet afatgjatë pas muajsh përleshjesh mes Izraelit dhe Hezbollahut. Ndërkohë, Uashingtoni njoftoi se kanë nisur operacionet në tre fshatra të Libanit jugor, në kuadër të një plani pilot për të lehtësuar vendosjen e ushtrisë libaneze, ndërsa forcat izraelite përgatiten të ridislokohen nga disa zona./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Ndahet nga jeta akademik Emin Riza, studiuesi i shquar i trashëgimisë kulturore shqiptare

Published

on

Është ndarë nga jeta në moshën 89-vjeçare akademik Emin Riza, një nga figurat më të rëndësishme të studimeve mbi trashëgiminë kulturore dhe arkitekturën tradicionale shqiptare.

Akademia e Shkencave e Shqipërisë ka shprehur ngushëllime për familjen, miqtë dhe komunitetin akademik, duke vlerësuar kontributin e jashtëzakonshëm të Rizës në ruajtjen dhe promovimin e trashëgimisë kulturore kombëtare.

I lindur më 3 korrik 1937 në Shkodër, Emin Riza zhvilloi një karrierë të gjatë si studiues, pedagog dhe specialist në Institutin e Monumenteve të Kulturës, duke lënë gjurmë të rëndësishme në dokumentimin dhe mbrojtjen e monumenteve shqiptare.

Ndër veprat e tij më të njohura janë “Qyteti-Muze i Gjirokastrës” dhe monografia “Banesa shqiptare me qoshk”. Ai ishte autor i 16 monografive dhe 134 artikujve shkencorë në revista të specializuara.

Emin Riza ishte gjithashtu kryeredaktor i revistave “Studia Albanica” dhe “Monumentet”, si dhe një nga kontribuuesit në përgatitjen e dosjeve të Gjirokastrës dhe Beratit për UNESCO-n.

Për kontributin e tij shumëvjeçar, ai ishte nderuar me titullin “Qytetar Nderi” i Gjirokastrës dhe Beratit. Homazhet për akademikun Emin Riza do të mbahen sot në Tiranë, ndërsa ceremonia e varrimit do të zhvillohet në varrezat e Tufinës./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Wizz Air hap bazën në Prishtinë, shton tri destinacione të reja dhe investon 100 milionë euro

Published

on

By

Kompania ajrore me kosto të ulët Wizz Air ka njoftuar hapjen e bazës së saj operative në Aeroportin Ndërkombëtar të Prishtinës, duke zgjeruar njëkohësisht rrjetin e fluturimeve me tri destinacione të reja.

Në ceremoninë e organizuar në aeroport, përfaqësuesit e kompanisë bënë të ditur se nga periudha e ardhshme do të nisin fluturimet drejt dhe nga Brukseli tri herë në javë, Karlsruhe/Baden-Baden katër herë në javë, si dhe fluturime të përditshme drejt Bazelit në Zvicër.

Me këto shtesa, Wizz Air do të operojë gjithsej në nëntë destinacione nga Prishtina. Aktualisht, kompania ofron fluturime për në Londër, Dortmund, Memmingen, Bratislavë, Milano dhe Romë.

Baza e re e Wizz Air në Prishtinë pritet të bëhet funksionale në muajin nëntor dhe, sipas kompanisë, përfaqëson një investim prej rreth 100 milionë eurosh. Si pjesë e këtij investimi, në Prishtinë do të vendoset edhe një aeroplan Airbus A321neo, me kapacitet prej 239 ulësesh.

Në ceremoni mori pjesë edhe kryeministri në detyrë, Albin Kurti, i cili e cilësoi vendimin e Wizz Air si një tregues të besimit në ekonominë dhe perspektivën e Kosovës.

“Vendimi i Wizz Air për të vendosur bazën e saj në Aeroportin Ndërkombëtar të Prishtinës është dëshmi se Kosova po shihet gjithnjë e më shumë si vend i besueshëm për investime, me perspektivë të qartë zhvillimi dhe potencial të madh për t’u integruar edhe më shumë në rrjetet evropiane të transportit, tregtisë dhe lëvizjes së lirë të njerëzve”, tha Kurti.

Ai shtoi se ky investim, së bashku me vendosjen e avionit të ri Airbus A321neo, dëshmon se Kosova po bëhet gjithnjë e më tërheqëse për industrinë ndërkombëtare të aviacionit.

Sipas Kurtit, bashkëpunimi i institucioneve me operatorët ekonomikë dhe partnerët ndërkombëtarë ka ndikuar në rritjen e besimit ndaj potencialit të Kosovës, duke krijuar kushte më të favorshme për investime të reja dhe zhvillim ekonomik.

D.L

Continue Reading

Lajmet

Kryebashkiaku i New Yorkut e quan Netanyahun “kriminel lufte”, e pranon se s’mund ta arrestojë

Published

on

Kryebashkiaku i New Yorkut, Zohran Mamdani, ka publikuar të martën një video në platformën X, në të cilën e ka quajtur kryeministrin izraelit, Benjamin Netanyahu, “kriminel lufte”.

Në video, ai ka shprehur pajtimin me qëndrimin e Gjykatës Ndërkombëtare Penale (ICC) se Netanyahu “duhet të arrestohet dhe të gjykohet”, si dhe ka treguar se administrata e tij kishte shqyrtuar mundësinë nëse qyteti i New Yorkut mund ta zbatonte urdhërarrestin e ICC-së nëse Netanyahu do të vizitonte qytetin, megjithatë, është konstatuar qartë se ata nuk e kanë autoritetin ligjor për ta zbatuar atë urdhër.

Një ditë më parë, presidenti amerikan, Donald Trump, ka deklaruar se Netanyahu nuk do të arrestohej gjatë vizitës së tij në SHBA.

Ai ia ka dhënë këtë garanci kryeministrit izraelit pasi Mamdani i kishte thënë gazetës “New York Times” se Netanyahu “e ka vendin në Hagë” dhe se ishte në “diskutime aktive” me departamentin ligjor të qytetit lidhur me mundësinë e arrestimit të tij, nëse ai do të vinte në New York për Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së në shtator.

“Benjamin Netanyahu nuk do të arrestohet, në asnjë mënyrë apo formë, ndërsa ndodhet në Shtetet e Bashkuara të Amerikës”, ka thënë Trumpi të hënën në një postim në rrjetet sociale, ku nuk e përmendi drejtpërdrejt Mamdanin.

Gjatë fushatës së tij zgjedhore vitin e kaluar, Mamdani kishte deklaruar se do të urdhëronte policinë e qytetit të arrestonte Netanyahun në bazë të urdhërarrestit të lëshuar nga Gjykata Ndërkombëtare Penale për shkak të rolit të tij në luftën në Gaza.

Ambasadori i Izraelit në Kombet e Bashkuara, Danny Danon, e ka kritikuar të martën postimin e Mamdanit në X, duke thënë “mjaft më” dhe “ju jeni zgjedhur për t’u shërbyer banorëve të New Yorkut”. /A.K/

Continue Reading

Të kërkuara