Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998. 

21 tetor 1993

Nga fshati Stançiq u shpërngulën dhjetë familje

Disa fshatra të Karadakut, komuna e Gjilanit, në zonën kufitare ndërmjet Kosovës dhe Maqedonisë, pas njohjes së këtij shteti, janë vënë në një trajtim të posaçëm ushtarak e policor. Njëri nga më të goditurit, gjthsesi, është Stançiqi, prej ku, në katër-pesë muajt e fundit, u shpërngulën dhjetë familje shqiptare në rrethinën e Kumanovës e të Shkupit, për shkak të lidhjeve farefisnore e gjeografike me këto treva. Për shkak të presionit policor e ushtarak në këtë brez kufitar, ka rrezik për shpërngulje edhe më të mëdha nga fshatrat përreth kësaj zone.

Sipas të dhënave të Këshillit për mbrojtjen e të drejtave e lirive të njeriut në Gjilan, për këto arsye, prej qershorit e deri para dy ditësh, nga Stançiqi u shpërngulën familjet e Kadri Bajramit (me 8 anëtarë), Destan Bajramit me 11 anëtarë, Shefki Dautit me 6 anëtarë, Isuf Veliut me 10, Salih Ajetit, gjithashtu me 10 anëtarë, pastaj familjet e Sejdi Osmanit, Baftiar e Naip Osmanit, Fehmi Murselit dhe familja e Rabit Latifit. Pra, një lagje e tërë shqiptarësh braktisi fshatin e lindjes dhe u vendos në Haraqinë, Qerkez, Kumanovë e gjetiu nëpër Maqedoni, pos dy familjeve të fundit, të cilat u vendosën në Zhegër, përkatësisht në Gjilan, njofton gazeta e sotme “Bujku”.

21 tetor 1994

Në komunën e Mitrovicës në nëntë muajt e fundit u bastisën 228 familje

Në komunën e Mitrovicës në nëntë muajt e fundit, policia serbe kryesisht nën pretekst të kërkimit të armëve, bastisi gjithësej 228 familje shqiptare, njofton Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Mitrovicë.

Policia serbe gjatë kësaj kohe ndërhyri 44 herë në institucione shkollore, në pyetje i mori 46 persona, plaçkiti 55 tregtarë dhe qytetarë shqiptarë, i konfiskoi 22 pasaporta, maltretoi në forma të ndryshme 39 persona, nën pretekst të dorëzimit të armëve dhe në forma të tjera i arrestoi dhe i mbajti deri në 3 ditë në burg 140 persona, u bë hapja e procedurave gjyqësore kundër 33 personave, u rrahën 218, u dënuan me burg 12 persona, ndërsa u dërguan me dhunë në ushtrinë serbe 13 të rinj shqiptarë. 

21 tetor 1995

New York Times: A është në rend eksplodimi në Kosovë?

Gazeta autoriative amerikane “The New York Times” botoi në numrin e sotëm (21 tetor 1995) një vështrim për Kosovën të autorit Julie Mertus (Xhuli Mertës) me titull “A është në rend eksplodimi në Kosovë?”. Në artikull thuhet:

“Iniciativa paqësore amerikane në ish-Jugosllavi po sjell një lehtësim të nevojshëm në Bosnjë-Hercegovinë, por ajo gjithsesi nuk do të arrijë të vendosë paqe afatgjatë në Ballkan po qe se në negociata nuk përfshihen të gjithë liderët e grupeve më të mëdha etnike në rajon. Duke i dhënë përparësi pragmatizmit para drejtësisë, ndihmëssekretari amerikan i shtetit Hollbruk e ka lënë pasdore përbërësin kryesor në zgjidhjen e problemit të Ballkanit: shqiptarët etnikë në Kosovë.

Ndonëse shqiptarët përbëjnë më tepër se 85 për qind të popullsisë së Kosovës, e cila ishte rajon autonom në ish-Jugosllavi, ata qe një kohë të gjatë po kontrollohen nga minoriteti etnik serb.

Presidenti serb Sllobodan Millosheviq hypi në pushtet pas një fjalimi në Kosovë më 1989 me të cilin ai denonconte, siç thoshte ai, brutalitetin e shqiptarëve ndaj serbëve të Kosovës. Fjalët e tij çuan në një dhunë të tmerrshme policore kundër shqiptarëve; arrestime masive, gjykime të montuara në bazë të deklaratave të nxjerra me dhunë. Shumë shqiptarë u përzunë nga puna pasi që refuzonin të nënshkruanin deklarata të lojalitetit ndaj Jugosllavisë së re.

Kështu, shqiptarët kanë organizuar shoqërinë e tyre paralele dhe shkollat, spitalet, qeveritë lokale etj. Komisioni i të Drejtave të Njeriut i OKB-së thotë: “Pjesa dërrmuese e popullsisë jeton me frikë konstante”.

Millosheviqi ka kundërshtuar të bisedojë rreth Kosovës në takimet ndërkombëtare, duke e quajtur këtë çështje të brendshme. Ai ka penguar OKB-në që të njohë Ibrahim Rugovën, i zgjedhur kryetar i Kosovës në zgjedhjet e vitit 1992, të cilat nuk njihen nga autoritetet serbe. Nëse përkrahja për presidentin Millosheviq në Serbi bie pas marrëveshjes paqësore në Bosnjë dhe disfatave ushtarake në Kroaci, ai mund të përpiqet të forcojë pushtetin e vet duke provokuar një konflikt në Kosovë. Luftimet në Kosovë padyshim do të përhapeshin në Shqipëri dhe do të mund të përfshinin edhe Maqedoninë (me 23 për qind popullsi shqiptare), Greqinë dhe Bullgarinë. Në rrafshin diplomatik, kjo do të vinte Amerikën kundër Rusisë, e cila mbështet regjimin serb në Kosovë.

Për të evituar këtë skenar, Kosova duhet të jetë e pranishme në tryezën ndërkombëtare të negociatave. Kjo mund të arrihet vetëm po qe se Shtetet e Bashkuara e injorojnë qëndrimin e OKB-së, sipas të cilit Qeveria e zgjedhur e shqiptarëve të Kosovës nuk meriton karrikë në tryezën e negociatave.

Një rol negociues (i SHBA-ve) nuk është i pamundur. Shtetet e Bashkuara, të brengosura për Kosovën, kanë dërguar atje miliona dollarë në vit për shërbime shëndetësore.

Për më tepër, tashmë është bërë presedan që të bisedohet me liderë të cilët nuk udhëheqin shtete të njohura ndërkombëtarisht. Zoti Holbruk po rropatet me Radovan Karaxhiqin dhe Ratko Mlladiqin, liderë të serbëve të Bosnjës, të cilët akuzohen për krime të luftës. Prandaj, zoti Rugova nuk mund të përjashtohet nga negociatat vetëm pse ka fituar në zgjedhjet “e paligjshme”.

Çka mund të shpresojnë shqiptarët e Kosovës? Shtetet e Bashkuara do të duhej së paku të përkrahnin kërkesat e tyre për mbikëqyrje ndërkombëtarë të shkeljeve drastike të të drejtave të njeriut. Zoti Rugova, sipas të gjitha gjasave, po ashtu do të kërkojë një palë të tretë, helmetkaltërit e OKB-së ose trupat e NATO-s, për të ndihmuar normalizimin e një procesi në rajon, i cili do të zbuste praninë policore serbe dhe do të mundësonte rihapjen e shkollave lokale, spitaleve, shërbimeve qeveritare e të tjera. Duhet të jemi të sigurtë se një vend rreth tavoline për shqiptarët do ta iritonte Millosheviqin, por të përpiqesh të arrish paqe në Ballkan pa e pasë shqyrtuar çështjen e Kosovës është sikur të përpiqesh ta fikësh zjarrin duke e lënë thëngjillin të ndezur”, përfundon shkrimi i autorit Xhuli Mertës, që po shkruan një libër për Kosovën.

21 tetor 1997

Policët e stacionuar në Morinë keqtrajtojnë kalimtarët

Që nga 17 tetori, Skenderaj e sidomos rruga në drejtim të Gllogocit po vërshohet nga patrulla të policisë, të përcjella me autoblinda e armatim të ndryshëm. Viktimë e policëve janë të gjithë qytetarët që kalojnë në këtë drejtim pas orës 20.

KI i Degës së LDK-së në Skenderaj njofton se tash pesë netë me radhë policët stacionohen në afërsi të deposë së materialit ndërtimor të Nuredin e Kajtaz Deliut nga Rrezala, e cila ndodhet në fshatin Morinë. Në këtë vend policia nga orë 20 deri në orën 24 maltreton kalimtarët. Nga policët ka pësuar rëndë edhe vetë Kajtazi. Policët madje djegin dërrasa dhe material tjetër të kësaj depoje, duke dëmtuar kështu pronarët e deposë edhe materialisht.

Në këtë vend, më 17 tetor u keqtrajtuan Petrit Murtezaj, student nga Klina e Poshtme, Vezir Ymeri nga Kopriva e Mitrovicës dhe Bajram Haziraj nga Llausha. Ata po udhëtonin me veturë dhe u keqtrajtuan pa ndonjë pretekst. Në Morinë u keqtrajtuan rëndë edhe Musa, Musdtafë e Mehdi Koca nga Polaci dhe Tafil e Daut Gjinofci nga Makermali.

Po në Morinë, siç njofton KI i Degës së LDK-së në Gllogoc, më 17 tetor, pas orës 22, u keqtrajtua fizikisht edhe Adem M. Kiqina (40) nga Baica e kësaj komune, punëtor në Ferronikel. Sipas deklaratës së tij, këtu është keqtrajtuar edhe një punëtor tjetër.

21 tetor 1998

Vdiq edhe një anëtare e familjes Deliu nga Obria e Epërme

Mbrëmë, në shok dhomën e spitalit të Prishtinës vdiq Bedrie Deliu (25) nga Obria e Epërme e Skënderajt, nënë e katër fëmijëve.

Burime nga spitali bëjnë të ditur se ajo ishte sjellë në spital me lëndime të rënda në kokë, si pasojë e torturës fizike.

Bedria është anëtare e familjes Deliu, 25 pjesëtarë të së cilës u vranë e u masakruan gjatë një aksioni të forcave serbe në fund të muajit të kaluar.

Foto: New York Times

Kryetarja e Kuvendit të Kosovës, Albulena Haxhiu, zhvillon sot një vizitë zyrtare në Maqedoninë e Veriut, ku do të pritet me ceremoni shtetërore nga homologu i saj, Afrim Gashi.

Gjatë qëndrimit në Shkup, Haxhiu do të realizojë takime me krerët më të lartë shtetërorë, përfshirë presidenten Gordana Siljanovska-Davkova dhe kryeministrin Hristijan Mickoski.

Në kuadër të kësaj agjende zyrtare, kryeparlamentarja do të takojë gjithashtu kryetarët e komunave me shumicë shqiptare si dhe do të vizitojë Muzeun e Artit Bashkëkohor në Shkup.

Kjo vizitë synon thellimin e napërmarrjeve dhe bashkëpunimit dypalësh mes dy vendeve fqinje, të cilat ruajnë marrëdhënie të afërta diplomatike që nga viti 2008. /E.A/

Një numër rekord prej 70,000 personash raportohet se kanë udhëtuar nga jashtë për të votuar, ndërsa gjysmë milioni të tjerë do të votojnë për herë të parë. Sondazhet e fundit tregojnë se kryeministri aktual, Benjamin Netanyahu, ndodhet në një garë tejet të ngushtë me ish-shefin e ushtrisë, Gadi Eisenkot.

Më poshtë janë pikat kyçe të zgjedhjeve dhe zhvillimeve të fundit:

• Sfiduesi dhe “blloku i ndryshimit”: Gadi Eisenkot, udhëheqës i partisë së re Yashar, prin “bllokun e ndryshimit” ku bëjnë pjesë edhe Naftali Bennett, Avigdor Lieberman dhe Yair Golan. Qëllimi i tyre i përbashkët është rrëzimi i Netanyahut nga pushteti, duke e akuzuar atë për dështimin historik të sigurisë më 7 tetor, cenim të demokracisë me reformat në gjyqësor dhe proceset gjyqësore për korrupsion.
• Mbijetesa e Netanyahut: Netanyahu synon ta mbajë pushtetin përmes aleancës me partitë e ekstremit të djathtë dhe ultra-ortodokse. Ai e paraqet veten si “Z. Siguria”, duke përmendur fitoret ushtarake në Lindjen e Mesme dhe marrëdhëniet e ngushta me presidentin amerikan Donald Trump.
• Incidente dhe akuza të minutës së fundit: Në ditët e fundit të fushatës, Netanyahu u akuzua se u përpoq të ndërmerrte veprime ushtarake të minutës së fundit kundër Iranit për të ndikuar te zgjedhjet — gjë që u refuzua nga shefi i ushtrisë Eyal Zamir dhe nga vetë Trump. Po ashtu, Netanyahu postoi një imazh të gjeneruar me AI të një bombe bërthamore mbi Tel Aviv për të frikësuar votuesit, veprim që Eisenkot e quajti “histerik”.
• Çështjet kyçe (Ushtria dhe Gaza): Një nga temat më përçarëse mbetet përjashtimi i burrave ultra-ortodoksë nga shërbimi ushtarak. Sa i përket Gazës, Eisenkot mban pozicion të ngjashëm me Netanyahut, duke u zotuar se do t’i japë fund sundimit të Hamasit brenda 18 muajve.
• Zgjidhja me dy shtete: Kjo ide thuajse është zhdukur nga politika kryesore izraelite; Eisenkot mbështet vendbanimet në Bregun Perëndimor por kërkon masa ndaj kolonëve ekstremistë, duke përmendur vetëm një “autonomi ose shtet minus” nën kontrollin e sigurisë izraelite.

Me sistemin proporcional të Izraelit, asnjë nga blloqet nuk pritet të arrijë me lehtësi shumicën prej 61 mandatesh, gjë që paralajmëron negociata të gjata dhe të vështira për formimin e qeverisë së re. Rezultatet e para nga sondazhet në dalje (exit polls) publikohen të martën në orën 22:00.

Kuvendi i Kosovës ka miratuar me 67 vota pro një rezolutë prej 14 pikash pas një seance të jashtëzakonshme gjashtëorëshe, të thirrur pas vrasjes tragjike të Arlinda Zekajt nga ish-kunati i saj në Pejë.

Pika kryesore e rezolutës është themelimi i një Komisioni Hetimor Parlamentar, i cili do të hetojë të gjithë zinxhirin institucional përgjegjës për trajtimin e rastit. Hetimi do të përfshijë veprimet dhe mosveprimet zyrtare, trajtimin e denoncimeve, vlerësimin e rrezikut dhe zbatimin e masave mbrojtëse.

Pikat kyçe dhe detyrimet e rezolutës:

• Masat urgjente 72-orëshe: Ministria e Punëve të Brendshme ngarkohet që brenda 72 orëve të bëjë rishikimin urgjent të të gjitha rasteve aktive me rrezik të lartë dhe të publikohen të gjitha statistikat nga sistemi i drejtësisë.
• Ndryshimet ligjore & Femicidi: Kërkohet ndryshimi i Kodit Penal për ta përfshirë femicidin si vepër të veçantë penale, ashpërsimi i Ligjit për Armët (ndalimi i lejeve për personat e dënuar për dhunë në familje) dhe sanksionimi i dhunës digjitale e ekonomike.
• Qendrat shtetërore & Strehimoret: Kërkohet krijimi i qendrave shtetërore për strehimin e grave dhe fëmijëve viktimë të dhunës, transformimi i Qendrave për Punë Sociale dhe garantimi i ndihmës juridike falas.
• Linjë këshilluese falas & Njësi speciale: Kërkohet krijimi i një linje telefonike falas për përkrahje psikologjike/familjare dhe themelimi i një njësie të specializuar policore për hetimin e dhunës në hapësirën digjitale.