Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

10 shtator 1993

Perfekti i Nju-Jorkut kërkon angazhim të OKB-së në Kosovë

Në një letër dërguar Sekretarit të Përgjithshëm të Organizatës së Kombeve të Bashkuara Butros Gali, Prefekti i Nju-Jorkut Dejvid Dinkins shkruan se Kombet e bashkuara duhet të kërkojnë rikthimin e forcave neutrale vëzhguese në Kosovë.

“Një krizë me përmasa të papara po i kanoset Ballkanit”, thotë Dinkinsi, duke shtuar se ai dhe komuniteti shqiptar i Nju-Jorkut janë thellë të brengosur për problemin e Kosovës.

“Dy milion shqiptarët e Kosovës të cilët edhepse përbëjnë mbi 92 për qind të popullësisë së saj, janë të nënshtruar nga regjimi ushtarak i beogradit. Me përzërjën e Misionit të KSBE-se nga regjimi i Milosheviqi, shqiptarët e humben edhe mbështetjen e tyre të fundit për t’i dëshmuar shkëljet që po u behen atyre.

Prandaj, ju lus që të përdorni autoritetin tuaj moral të bëni atë që është e mundur t’a pengoni një konflikt të ri në Ballkan”, thuhet mes tjerash në lëtrën që i dërgoi Prefekti i Nju-Jorkut, Sekretarit të Përgjithsjën të OKB-së Butros Butros Galit.

10 shtator 1994

Në Bruksel shfaqen shtatë filma shqiptarë

Organizatorët e Festivalit Mesdhetar të Filmit, organizuan një konferencë shtypi, në të cilën zyrtarisht paraqitën titujt e filmave që do të merrnin pjesë në Festivalin e sivjetshëm si dhe emrat e mysafirëve të ftuar.

Brukseli është djepi i civilizimit perëndimor dhe ven dorigjine për shumë emigrues, pellgu meshdetar që nga agimi i kohëve, çerdhe e kreativiteteve të ndryshme dhe është vendkryq në mes veriut dhe jugut, një zonë osmoze mes civilizimit evropian dhe Lindjes, – janë fjalët e ministrit Didier Gosuin .

Rëndësia e kulturës mesdhetare në një qytet kosmopolit siç është Brukseli, na ka shtyrë që të organizojmë Festivalin Mesdhetar të Filmit. Filmi është mjet i shprehjeve të mendimit të lirë, tejet i rëndësishëm në epokën tonë, por nuk është i veti dhe për këtë arsye Festivalit ia kemi shtuar edhe ekspozitën e pikturave, të fotografisë, muzikën dhe kuzhinën me qëllim që të krijojmë një festë të madhe që do t’i përfshijë Deti Mesdhe” të gjithë ata fëmijë të afërt e të largët, tha në konferencën e djeshme Filip Pre (Filippe preux), organizator i Festivalit Mesdhetar.

Në këtë Festival marrin pjesë 54 filma nga 14 shtete mesdhetare, kurse kinematografia shqiptaer do të prezentohet me pesë filma nga Shqipëria dhe me dy filma nga Kosova. Prilli i Thyer i Lirie Begesjës, Qind për qind i Artan Minarollit dhe Petrit Rukës, Zemra e detit i Besnik Bishës, Nekrologji i Fatmir Koçit, Proka i Isa Qosës dhe filmi dokumentar – artistik Kosova është gjaku ynë që nuk falet i Alma Sahitajt.

Duke pasur parasysh se filmi Kosova është gjaku ynë që nuk falet është realizuar nga regjisorja më e re e këtij Festivali, Filip Pre bëri veçmas një vështrim special për regjisoren dhe filmin e saj.

Alma Sahitaj, e pasionuar për film, karrierën e saj e filloi si asistente në filmin Kosovë, shqiponjë e robëruar dhe me vullnetin e saj të hekurt ajo nënshkroi më 1994 filmin e vet “Kosova është gjaku ynë që nuk falet”, Alma është një regjisore e re përplot talent, për të cilën Festivali ynë hapi perdet. Filip Pre, gazetarëve të pranishëm, ua sqaroi në pika të shkurtra edhe sinopsisin e filmit të Almës.

Bruksel. Në një njeri vritet në timonin e veturës së tij. Një aksident i thjeshtë? Jo, është një atentat! Ky njeri është Enver Hadri. Viktimë e angazhimit politik e kulturor, Enver Hadri simbolizon luftën e popullit shqiptar të Kosovës për të fituar të drejtat dhe lirinë. Një trashëgim prej gjenerate në gjeneratë i përcjellë në gjakun e çdo shqiptari, cilido qoftë brenda në Kosovë apo i mërguar duhet të veprojë për atdheun e tij. Fragmente nga historia, nga biografia, intervfista, takime dhe dëshmitarë, Kosova është gjaku ynë që nuk falet, kalon suazat e një filmi të thjeshtë dokumentar, andaj ky është një film politiko-artistik mbi jetën dhe kushtet dhe tragjedinë e një populli. Filmi “Kosova është gjaku ynë që nuk falet” u bë në bashkëpunim me ne, me Festivalin Meshetar dhe me sa di unë, ky është filmi i parë nga Kosova në kooproduksion me një shtet evropian, njofton “Bujku”.

10 shtator 1995

Vazhduan punimet në heqjen e eksponateve nga kompleksi i Lidhjes së Prizrenit

Menjëherë pas skadimit të afatit të dhënë nga organet e instaluara serbe në Prizren, për heqjen e fotografive dhe eksponateve nga kompleksi memorial i Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, filloi puna në largimin e eksponateve dhe në përgatitjen e objektit për vendosjen e kolonëve serbë.

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Prizren njofton se edhe gjatë ditës së shtunë këto punime vazhduan me intensitet të shtuar, gjë që tregon qartë se organet e instaluara serbe, përkundër reagimeve të shumta, nuk e kanë ndërmend të heqin dorë nga qëllimi i tyre.

10 shtator 1997

“Frakfurter Algemajne Cajtung”: Kthimi masiv keqëson gjendjen në Kosovë

Dje në gazetën gjermane “Frakfurter Algemajne Cajtung”, u botua artikulli me titull: “A janë vërtetë të sigurtë në vendlindjen e tyre shqiptarët e Kosovës të kthyer nga Gjemania”.

Në këtë shkrim theksohet se “ndër azilkërkuesit që ndodhen në Gjemrani, gjenden shumë shqiptarë nga ish-republika federative e Jugosllavisë. Megjithëse ata përbëjnë reth 90 për qind të popullsisë që shtypen nga serbët sundues, ndërsa në gjysmën e parë të këtij viti, vetëm turqit dhe irakianët kanë kërkuar më shpesh azil se sa shqiptarët nga Kosova, ndërsa nami i shqiptarëve nga Kosova është i keq, ndërsa kanë shkaktuar incidente me armë zjarri, tregti droge, vjedhje, etj. , mirëpo, vetëm pasi Boni dhe Beogradi në fund të vitit të kaluar ranë dakord për nkë marrëveshje kthimi të rreth 120 mijë shqiptarë nga Kosova. “RFJ” u zotua se do t’i merrte në mbikëqyrje nënshtetasit e tyre me banim në Gjermani. Meqë nga Beogradi nuk mund të kërkohej kthimi i të gjihtë shqiptarëve nga Kosova, ranë dakord që kthimi të bëhej proporcionalisht brenda një afati prej 3 vjetësh dhe siç theksohet në nenet 1 dhe 2 të marrëveshjes, duke i respektuar plotësisht të drejtat e njeriut dhe dinjitetin e personave që kthehen. Deri tash ekspertët e Komisionit që do të kontrollonin mbarëvajtjen e marrëveshjes është mbledhur dy herë. Sipas të dhënave të Ministrisë së Brendshme, deri më 1 gusht janë kthyer 1. 794 shtetas jugosllavë. Veçanërisht konsekuent në kthimin e shqiptarëve janë zyrtarët e Bavarisë dhe Badenvytenbergut. Në fund të gushtit në Shtutgard me avionë për në Prishtinë u dërguan 72 shqiptarë nga Kosova, ndër ta edhe 4 keqbërës, ndërsa avioni, piloti dhe personeli shoqërues ishin serbë. Me asnjë grup tjetër azilkërkuesish nuk veprohet në mënyrë kaq konsekuente. as me grupin tjetër, atë të boshnjakëve nga ish-Jugosllavia. Në Shtutgard janë të kënaqur, pasi gjatë kësaj kohe janë kthyer 490 shqiptarë nga Kosova ndër ta edhe 45 keqbërës. Ministri i Brenshëm, Shojble deklaroi se edhe më tej do të veprojë kështu. “Ne duhet t’i kthejmë dhe do të këmbulim që kthimi të bëhet vullnetarisht. Aksionet tona të kthimit duhet ta bëjnë të qartë se Badenvurtenbergu në rast nevoje do të vërë në jetë me detyrim kthimin, ndërsa aksionet tjera janë të paevitueshme”, tha ai.

Megjithatë, Shojble tha se gjendja në Kosovë është e vështirë, mirëpo konfliktet mes autoriteteve serbe e shqiptare nuk kanë të bëjën krejtësisht me azilkërkuesit e kthyer nga Gjermania. Edhe në Ministrinë e Brendshme në Bon janë të kënaqur me kthimin. “RFJ”, përpiqet të ndjekë marrëveshjen dhe t’i respektojë të drejtat njerëzore të atyre që kthehen. Ka raste kur ka pasur shkelje të të drejtave njeërzore, ndërsa Boni nuk e quan të vlefshme kritikën, pasi autoritetet jugoslalve e shtynë kthimin për t’i mbajtur sa më gjatë jashtë vendit shqiptarët e Kosovës të urryer prej tyre. Në Minsitrinë e Brendshme, merret vesh se në Beograd do të hapen vende të tjera për të bërë përpunimin e kërkesave për kthim nga Boni. Megjigjatë është në pikëpyetje nëse një kohë e parashikuar prej tre vjetësh vërtetë do të kthehen të gjithë azilkërkuesit e refuzuar nga Kosova. Regjimi serb që sillet si pushtues në Kosovë po i shkon për shtati ikja e sa më shumë shqiptarëve. Shumë kanë ikur në vitin 1989, 1990, ku Beogradi nën udhëheqjen e Milosheviqit shpërndau faktikisht institucionet e Kosovës, i largoi nga institucionet drejtuese shqiptarët etnikë dhe zhvilloi mësimin sipas planeve mësimore serbe. Nga forcat politike udhëheqëse të Kosovës, si Lidhja Demokratike e Kosovës, dëgjohet se nuk janë dakord që refugjatët të paguajnë 5. 000 deri 6000 marka për të ardhur në Gjermani dhe pastaj këtu t’i kalojnë ditët kot dhe pa punë, meqë ata i nevojiten vendlindjes. Gjermania duhet të ushtrojë presion mbi Beogradin me qëllim që të zgjidhë shpejtë çështjen e Kosovës.

Jo vetëm përfaqësuesit e shqiptarëve të Kosovës, por edhe shumë organizata për të drejtat e njeriut, theksojnë se refugjatët e kthyer nga Gjermania merren hollësisht në pyetje nga autoritetet serbe, pastaj vidhen, fyhen dhe disa herë edhe maltretohen. Që në aeroportin e Prishtinës, një pjesë e madhe pyeten për aktivitetet politike në Gjermani, ndërsa u mbahen pasaportat dhe dokumentet e lëshuara. Të kthyerit lirohen me kusht që pas disa ditësh të paraqiten sërish në policinë lokale, ndërsa atje i presin rrahjet dhe maltretimet. Shumë të kthyer, menjëherë pas kthimit fshihen te të afërimt e tyre, ndërsa deri tash janë regjistruar dhjetëra raste torturash e maltretimesh disa ditë pas kthimit.

Për të garantuar sigurinë dhe dinjitetin e personave të kthyer, kërkohet ngritja e një zyreje me vëzhgues të pavarur ndërkombëtarë në Prishtinë. Komesariati i lartë për refugjatë UNHCR, ka konstatuar para pak kohësh se shtypja policore në Kosovë është arbitrare dhe mund të prekë parimisht çdo shqiptar. Kthimi masiv i azilkërkuesve shqiptarë të refuzuar sipas organizatave mund të çojë në keqësimin e gjendjes në Kosovë, andaj për UNHCR mekanizmat për kontrollin e të kthyerëve janë shumë të dëshirueshme, thuhet në fund të artikullit të gazetës gjermane “Frakfurter Algemajne Cajtung”.

10 shtator 1998

Në komunën e Rahovecit u gjetën trupat e pajetë të 5 burrave dhe 4 foshnjave shqiptare

Nazmi Muçaj, sekretar i KKNE, i tha KI për Informim të Degës së LDK-së në Prizren se në komunën e Rahovecit forcat serbe kanë vrarë edhe 5 burra dhe një foshnjë, ndërsa nga pasojat e katastrofës humanitare kanë vdekur edhe tri foshnja të tjera shqiptare.

Njoftohet se forcat serbe kanë vrarë Isuf Berishën (25) nga Polluzha, Mark Sopjanin (42) nga Dobidoli dhe foshnjën dymuajshe të Hysen Kabashit.

Në fshatin Postosel, forcat serbe kanë mbytur me torturë e pastaj i kanë hedhur në puse edhe trupat e pajetë të Himë Krasniqit (58), Ismet Krasniqit (41) dhe atë të Beqir Krasniqit (80).

I njëjti burim bën të ditur se gjatë qëndrimit nën qiellin e hapur, kanë vdekur edhe tri foshnje të tjera shqiptare, emrat e të cilave ende nuk dihen.

Dyshohet se numri i shqiptarëve të vrarë nga forcat serbe në komunën e Rahovecit është i madh.

Prizren: Në Kushtendil u gjetën dhe u varrosën trupat e pajetë të tre shqiptarëve të vrarë nga forcat serbe

Dje në fshatin Kushtendil të Vërrinit, u gjetën trupat e pajetë të Refki Gani Shalës (35), Milaim Xhemajli Thaçit (28) dhe Tamil Beqir Shalës (43), të cilët janë vrarë gjatë ofensivës së fundit serbe më 1 shtator të këtij viti.

KI i Degës së LDK-së në Prizren njofton se trupat pa jetë të tre shqiptarëve të vrarë janë varrosur në vendlinjen e tyre në Kushtendil.

Sulm i ri mbi refugjatët – tre të vrarë e 26 të plagosur

Zëdhënësi i Zyrës së Komesariatit të Lartë të OKB-së për Refugjatë Del Mundo i tha gazetares së “Dojçe Veles” në Prishtinë se sipas fjalëve të një mjeku, forcat serbe kishin vrarë tre refugjatë dhe kishin plagosur 26 të tjerë gjatë një sulmi mbi ta derisa po largoheshin nga fshati Prapaçan i Deçanit.

Prokurori Joshua Hafetz tha se Hashim Thaçi në mënyrë të vazhdueshme ka nxjerrë informacione konfidenciale dhe ka shkelur rregullat e kësaj gjykate.

Hafetz deklaroi se në këtë çështje gjyqësore janë pranuar rreth 28 orë incizime të Thaçit të shpërndara në nëntë vizita të veçanta në një periudhe prej katër muajsh. 

“Bashkë të akuzuarit, shokë të vjetër të Hashim Thaçit, secili prej tyre iu bashkua z. Thaçit në këtë veprim”, tha Hafetz.

“Ajo që kishte rendësi për Thaçin dhe të bashkë të akuzuarit është që dëshmitarët që kishte zgjedhur Thaçi për ndërhyrje  duhet të thonin dhe të bënin atë që donte Thaçi”.

Ai tha se të gjitha komentet e mbrojtjes të dhëna që nga fillimi lidhur me këtë çështje, e kanë shmangur këtë realitet që sipas tij është i thjeshtë.

“Të gjitha komentet e mbrojtjes që nga fillimi e kanë shmangur realitetin, këtë realitet kaq të thjeshtë. Pra, ta largonin vëmendjen e Gjykatës nga këto fakte që kishte para syve. Me fjalë të tjera ta shpërqendronin në mënyrë të vazhdueshme Gjykatën. Mbrojtja do që kjo Gjykatë ta fusë kokën në rërë dhe të mos shoh atë që është përpara syve”, tha Hafetz.

Ai tha se faktet nuk mund të fshihen pasi sipas tij, veprimtaria penale është e incizuar brenda qendrës së paraburgimit.

“Përmbajtja e incizimeve është tronditëse për Thaçin dhe bashkë të akuzuarit. Arsyeja është se vizitë pas vizite, Thaçi ka folur  me një zë normal për temat e përditshme dhe më pas e ulte zërin dhe pëshpëriste për të dhënë udhëzime konkrete se çfarë  duhet të iu thonin vizitorët dëshmitarëve. Këtë e ka bërë me muaj të tërë dhe udhëzimet e tij e kishin një praktikë të ngjashme; për të zbehur akuzat në çështjen 06”, tha Joshua Hafetz.

Sipas Hafetz, mbrojtja ka sugjeruar që trupi gjykues nuk mund të mbështetët në asnjë pjesë të asnjë transkripti dhe pretendon se të gjitha orët e incizimit duhet të lihen me një anë.

Ka shtuar se  në këtë pikë, mbrojtja mbështetët në një dëshmitare e cila ka dëgjuar pjesë të pacaktuara të transkriptimeve dhe që ka pasur mundësi që të krijojë vetëm përshtypje.

Hafetz tha se kjo dëshmitare nuk ka qenë në gjendje që t’iu përgjigjet as pyetjeve bazë për metodologjinë që ka përdorur për hulumtimin e saj.

Ai tha se kjo dëshmitare nuk flet dhe as nuk kupton shqip si dhe nuk e din dallimin e faktit dhe ekzistencën e dialekteve toskë dhe gegë të gjuhës shqipe.

Në linjën e argumenteve për këtë dëshmitare, Hafetz tha se ajo kishte kërkuar ndihmë prej mbrojtjes për interpretimet në gjuhën shqipe, ndihmë të cilën nuk e kishte marrë. 

Në rrjedhë të kësaj, sipas Hafetz, e njëjta dëshmitare kishte përdorur inteligjencën artificiale si të vetmin parametër për të dalë në përfundimet e raportit të saj.

“Një dëshmitare që nuk është fare e trajnuar për sa i takon funksionimit dhe përdorimit të sistemit të inteligjencës artificiale”, tha ai./A.K/

Policia e Kosovës ka parandaluar një rast të dyshuar të kontrabandimit me mallra në brezin kufitar mes Kosovës dhe Maqedonisë së Veriut.

Sipas Policisë, më 9 shtator është ndaluar një automjet pa targa, i cili dyshohet se po transportonte mallra të kontrabanduara nga Maqedonia e Veriut. Automjeti drejtohej nga një person mashkull kosovar.

Gjatë kontrollit janë gjetur mallra të ndryshme, përfshirë susam, qumësht pluhur, boca gazi, poça elektrikë dhe çokollata. Vlera e tyre, sipas çmimeve të tregut, është rreth 20 mijë euro, pa përfshirë akcizat dhe detyrimet doganore.

I dyshuari nuk posedonte dokumentacion për prejardhjen e mallrave. Ai, së bashku me automjetin, është shoqëruar në Stacionin Policor në Kllokot për procedim të mëtejshëm.

Me konsultim të prokurorit, mallrat e sekuestruara i janë dorëzuar Doganës së Kosovës./A.K/

Në çështjen gjyqësore ndaj Hashim Thaçit, Bashkim Smakajt, Fadil Fazliut, Hajredin Kuçit dhe Isni Kilajt të cilët akuzohen për vepra penale kundër administrimit të drejtësisë ka filluar dhënia e deklaratave përfundimtare.

Me deklaratë përfundimtare ka nisur kryeprokurorja Kimberly West e cila tha se në rastin e Thaçit ka orë incizime dhe dokumente që dëshmojnë pengimin e drejtësisë.

Ajo tha se Thaçi formoi grupe të vogla me bashkë të akuzuarit të cilët kishin njohje me dëshmitarë të caktuar.

Sipas saj, synimi i tyre ishte që të bëheshin dëshmitë në mënyrë të atillë që të pajtoheshin me dëshirat e Thaçit se si duhej të ishin dëshmitë e tyre.

“Kjo është një çështje gjyqësore sa e thjeshtë po aq e komplikuar. Nga një anë kemi çështjen për një person që po përballët me akuza të rënda që ka mundësi për t’u dënuar për një kohë të gjatë. Bashkë me punëtorë të tij u përpoq ta pengonte këtë proces duke ndërhyrë në dëshmitë e këtyre dëshmitarëve dhe u kap. U kap me shumë orësh incizime dhe dokumente që konfirmojnë incizimet në fjalë”, tha Kimberly West. “Të përballësh me akuza që përfshijnë krime kundër njerëzimit dhe krime lufte dhe duke qenë në paraburgim pjesërisht për shkak të rrezikut të pengimit Hashim Thaçi udhëzoi bashkë të akuzuarit, shokët e devotshëm, idealistet e patundur dhe ish-vartësit që të shënjestronin dëshmitarë dëshmia e të cilëve sipas tij ishte përfundimtare për përfundimin e kësaj çështje gjyqësore për krime lufte”.

Sipas West, në një mënyrë ose tjetër, dëshmitarët duhet të kuptonin direktivën e Thaçit e cila ishte “mos shkaktoni asnjë dëm atje. 

“Dëmi në thonjëza ishte dëshmia që mund të implikonte Thaçin në vepra penale dhe atje në thonjëza nënkuptonte këtë Gjykatë”. “Thaçi udhëzoi të bashkë të akuzuarit se si dëshmitarët duhet të thjeshtonin ndryshimet e nevojshme në deklaratat e mëparshme në mënyrë që të përshtateshin me narrative e pëlqyer nga z.Thaçi. Për shembull që dëshmitari të thoshte se deklarata ka pasur probleme përkthimi ose që ka qenë i lodhur dhe i ka ngatërruar gjërat, a po që kanë qenë thjeshtë thashetheme”./A.K/