Kulturë

Zëri i Kabasë në UBT: Në kërkim të trashëgimisë së humbur shqiptare

UBT mori udhëheqjen për të sjellë një ngjarje të jashtëzakonshme: tryezën shkencore me titullin “Kabaja – Simbol dhe Identitet i Muzikës Tradicionale Shqiptare”.

Published

on

Në një mjedis ku emocionet kulturore ziheshin me ngrohtësi dhe pasion, Universiteti për Biznes dhe Teknologjis u shndërrua në arenën e një spektakli intelektual më 29 mars. UBT mori udhëheqjen për të sjellë një ngjarje të jashtëzakonshme: tryezën shkencore me titullin “Kabaja – Simbol dhe Identitet i Muzikës Tradicionale Shqiptare”.

Në krahinat e thella të Shqipërisë, një instrument muzikor ka qenë simbol i përjetshëm i identitetit dhe trashëgimisë kulturore: kabaja. E njohur për lidhjen e ngushtë me historinë dhe traditën e vendit, kabaja ka qenë më shumë se vetëm një instrument, ajo është bërë një simbol i muzikës tradicionale shqiptare, duke ndikuar në identitetin kulturor të vendit. Nëpërmjet tingujve të saj unikë, kabaja ka përjetuar një udhëtim të gjatë nëpër kohë dhe hapësirë. Nga malësorët nëpër qytete e fshatra, zëri i kabasë ka shënuar ngjarje të rëndësishme në historinë dhe jetën e përditshme të shqiptarëve. Në të gjetën zërin e tyre artistë të shquar si Remzi Lela, Mulla Merkoja, Selim Leskoviku dhe shumë të tjerë, të cilët me virtuozitetin e tyre e kanë shpërndarë këtë trashëgimi nëpër breza.

Në këtë udhë krenarie të muzikës shqiptare, një tjetër emër i rëndësishëm është Fatos Qerimaj, që në tryezën shkenoce që u mbajt, artisti i njohur demonstroi virtuozitetin e tij me kabanë. Ai përcolli jo vetëm zërin e instrumentit, por edhe historinë e thellë të sazeve shqiptare.

“Etnologjia evropiane e perfeksionimit të instrumenteve në lindjen dhe evoluimin e sazeve ka ushtruar një rol të jashtëzakonshëm. Ishte futja në gjysmën e dytë të shekullit 19-të e instumenteve të temperuar si klarineta, violina, fizamonika, lahuta, shpikja e mjeteve të regjistrimit si dhe gramafoni. Këto tri drejtime të modernitetit tekonologjik instrumental, mjetet e regjistrimit, sollën hapin e madh të kalimit nga instrumentët e patemperuar në një bashkëjetesë me instrumentët e temperuar të ardhur nga punishtet dhe produktet e Evropës”, deklaroi Aleksandër Peçi – mjeshtër i kabasë.

Në historinë e muzikës shqiptare, emrat e disa artistëve ngjiten në lartësinë e legjendës. Ndër ta, një emër që ndriçon me shkëlqimin e vet është ai i Remzi Lelës, i njohur ndryshe si Çobani. Nëpërmjet shërbimit të tij të pazëvendësueshëm në botën e klarinetës, ai jo vetëm ka dhënë një kontribut të jashtëzakonshëm për muzikën shqiptare, por edhe ka ndërtuar një urë mes brezave dhe krahinave të vendit tonë.

“Cobani ishte një klarinetist që i ka studiuar të gjitha kabatë që kur ka qenë i ri, për të cilën e ka ndihmuar babai jonë që edhe ai ka qenë muzikantë. Por, Remziu mbase i ka mësuar shumë mirë kabatë e të gjitha trevave. Ai fillonte dhe lulëzonte mbi këto kaba, fuste shpirtin e tij por më interesantja dhe më e bukura ishte që Remziu- Çobani në atë krahinë që ishte për sa i përket asaj lloj kabaje ai nuk devijonte dhe improvizonte gjithmonë brenda karakterit duke njohur të gjitha zonat e Shqipërisë”, deklaroi artisti Fatmir Lela.

Studiues të kësaj teme na udhëheqën edhe në udhëtimin e shkurtër, por të pasur në historinë e kabasë në Maqedoninë e Veriut. Ata përshkruan rrënjët e thella të këtij instrumenti në kulturën e toskëve, banorëve vendas të këtij rajoni. Ndërkaq, theksohet edhe ndikimi i madh që kabaja ka pasur në kulturën dhe jetën e përditshme të komunitetit shqiptar në këtë territor.

“Historiku i kabasë shqiptare në Maqedoninë e Veriut është një rrugëtim i gjatë dhe i pasur, rrënjët e thella ndodhen në kulturën e toskëve që janë banorë vendas të pjesës jugperëndimore të Maqedonisë së Veriut, pra bregu i djathtë i Drinit të Zi, Strugë, Ohër, Prespë dhe Manastir dhe që flasin në variantin lindor të toskërishtes. Kjo formë muzikore ka qenë e përhapur gjerësisht në këtë rajon dhe ka pasur ndikim të madh në kulturën dhe jetën e përditshme të komunitetit shqiptar. Sipas fjalorit të sotëm të gjuhës shqipe Kabaja është pjesë muzikore popullore e shtruar, që luhet zakonisht me gërrnetë ose me violinë”, deklaroi studiuesi Bekim Ramadani.

Historia e kabasë, si një nga instrumentet më simbolike të muzikës tradicionale shqiptare, është një rrugëtim i gjatë e i pasur që ka ndikuar thellë në identitetin dhe kulturën tonë. Emrat e shquar si Remzi Lela, Mulla Merkoja, Asllan Leskoviku, dhe shumë të tjerë, janë figura që kanë udhëhequr këtë udhëtim muzikor, duke përhapur zërin dhe emocionet e kabasë nëpër krahina dhe treva të ndryshme të Shqipërisë. Përmes tyre, muzika e kabasë ka gjetur shprehjen më të lartë të trashëgimisë sonë kulturore. Kjo trashëgimi e pasur është një pjesë e thellë e identitetit tonë kombëtar dhe një burim frymëzimi për brezat e ardhshëm./UBTNews/

Realizoi: Dionesa Ebibi

Kulturë

“The Kiss” e Gustav Klimt, kryevepra që u bë simbol universal i dashurisë

Published

on

Pak vepra në historinë e artit kanë arritur statusin ikonik që gëzon “The Kiss” (Puthja) e piktorit austriak Gustav Klimt. E realizuar ndërmjet viteve 1907–1908, gjatë të ashtuquajturës “Periudha e Artë” të artistit, kjo pikturë konsiderohet kryevepra e tij dhe një nga veprat më të rëndësishme të artit evropian të fillimit të shekullit XX.

Sot, piktura ruhet në Galerinë Belvedere në Vjenë, ku vazhdon të tërheqë miliona vizitorë nga e gjithë bota.

Vepra paraqet një çift të përqafuar mbi një livadh me lule, në buzë të një gremine. Burri përkulet për të puthur gruan, ndërsa ajo, me sytë e mbyllur, duket e dorëzuar plotësisht në momentin e intimitetit. Të dy janë të mbështjellë nga një mantel i artë, që i bashkon në një tërësi të vetme dhe simbolizon forcën e dashurisë.

Një nga elementet më të veçanta të pikturës është përdorimi i fletëve të arit, teknikë që Klimti e zhvilloi pasi u frymëzua nga mozaikët bizantinë gjatë vizitës së tij në Ravenë të Italisë. Ari nuk shërben vetëm si zbukurim, por krijon një atmosferë të shenjtë dhe të përjetshme, duke e ngritur skenën në një dimension simbolik.

Kontrasti mes motiveve gjeometrike dhe atyre organike është një tjetër karakteristikë e rëndësishme. Veshja e burrit dominohet nga forma katrore e drejtkëndore, të cilat lidhen me forcën dhe energjinë mashkullore, ndërsa fustani i gruas është i zbukuruar me rrathë, spirale dhe motive lulesh, që simbolizojnë butësinë, pjellorinë dhe natyrën femërore.

Edhe pse në qendër të kompozimit është një puthje, vepra trajton tema universale si dashuria, bashkimi shpirtëror, intimiteti, përkushtimi dhe përjetësia. Çifti paraqitet i shkëputur nga bota përreth, në një hapësirë ku koha duket se nuk ekziston, çka ka bërë që historianët e artit ta interpretojnë pikturën si një metaforë të dashurisë absolute.

“The Kiss” u krijua në kulmin e lëvizjes Vienna Secession, ku Gustav Klimt ishte një nga themeluesit dhe figurat kryesore. Piktura mishëron idealet e kësaj lëvizjeje, duke ndërthurur simbolizmin, dekorativitetin dhe emocionin njerëzor.

Kur u prezantua për herë të parë në vitin 1908, vepra u prit me entuziazëm të madh. Shteti austriak e bleu atë ende pa përfunduar ekspozita, për një shumë rekord për kohën, duke vulosur menjëherë statusin e saj si një prej kryeveprave të artit modern.

Edhe më shumë se një shekull pas krijimit, “The Kiss” mbetet një nga pikturat më të njohura dhe më të riprodhuara në botë. Ajo shfaqet në libra, postera, kartolina dhe produkte të ndryshme kulturore, duke u kthyer në një simbol universal të dashurisë.

Përtej popullaritetit të saj, vepra vazhdon të vlerësohet për pasurinë simbolike, mjeshtërinë artistike dhe aftësinë për të përcjellë emocione që mbeten po aq të fuqishme edhe sot, duke e bërë atë një nga arritjet më të mëdha të artit modern./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Nis puna për hartimin e Planit të Konservimit dhe Menaxhimit të Integruar të Çarshisë së Madhe në Gjakovë

Published

on

Grupi Konsultativ i Projektit është mbledhur për të diskutuar hartimin e Planit të Konservimit dhe Menaxhimit të Integruar të Çarshisë së Madhe në Gjakovë, ku janë prezantuar rezultatet e para të Studimit Preliminar të Strukturës Urbane.

Studimi, i realizuar nga QRTK Gjakovë me mbështetjen e UN-Habitat në Kosovë dhe Ministrisë së Kulturës dhe Turizmit, në bashkëpunim me Komunën e Gjakovës dhe Institutin e Kosovës për Mbrojtjen e Monumenteve (IKMM), analizon katër elemente kryesore: trashëgiminë kulturore, strukturën urbane, shfrytëzimin e tokës dhe rrjetin rrugor.

Bazuar në këto analiza, është prezantuar edhe propozimi fillestar për përcaktimin e kufijve të perimetrit dhe zonës mbrojtëse të Çarshisë së Madhe, i hartuar në përputhje me legjislacionin në fuqi për trashëgiminë kulturore dhe metodologjinë e UNESCO-s për Peizazhin Urban Historik.

Ky proces përfaqëson një hap të rëndësishëm drejt hartimit të një plani të integruar, i cili synon të mbrojë vlerat unike të Çarshisë së Madhe, duke mbështetur njëkohësisht zhvillimin e saj të qëndrueshëm dhe ruajtjen e trashëgimisë kulturore për brezat e ardhshëm.

Gjatë takimit u vlerësua angazhimi i anëtarëve të Grupit Konsultativ, të cilët kontribuuan me diskutime dhe propozime në avancimin e këtij procesi./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Koncerti me repertorin e Nexhmije Pagarushës rikthehet sonte në kuadër të Rame Lahaj Festival

Published

on

Koncerti kushtuar repertorit të pavdekshëm të ikonës së muzikës shqiptare, Nexhmije Pagarusha, rikthehet edhe këtë vit në kuadër të Rame Lahaj International Opera Festival, duke vazhduar traditën e nderimit të trashëgimisë së saj artistike.

Në skenën e kësaj mbrëmjeje do të ngjiten Alma Bektashi, Liridon Sadriu, Malvina Likaj dhe Samir Shehu, të cilët do të interpretojnë disa prej këngëve më të njohura shqiptare. Këtë edicion, repertori vjen me aranzhime të reja nga Shpëtim Saraçi, i shoqëruar nga Pagarusha Band.

Koncerti do të mbahet në hapësirën e jashtme të Bibliotekës Kombëtare të Kosovës në Prishtinë, me fillim nga ora 20:30, duke premtuar një mbrëmje të mbushur me emocione dhe homazh për “Bilbilin e Kosovës”./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Katy Perry konfirmohet në “Sunny Hill Festival 2026” – fansat aludojnë për praninë e Justin Trudeau

Published

on

By

Ylli botëror i muzikës pop, Katy Perry, do të jetë një nga emrat kryesorë të edicionit të sivjetmë të “Sunny Hill Festival” në Prishtinë, duke shënuar kështu paraqitjen e saj të parë në këtë festival.

Ardhja e këngëtares ka ngjallur interesim të madh te publiku, jo vetëm për performancën e saj në skenë, por edhe për jetën e saj private.

Së fundmi, në mediat rozë është përfolur për një lidhje të mundshme mes këngëtares dhe ish-kryeministrit të Kanadasë, Justin Trudeau. Kjo ka bërë që në rrjetet sociale të ngrihen pikëpyetje nëse ai do ta shoqërojë Perry-n gjatë qëndrimit të saj në Kosovë. /A.K/

Continue Reading

Të kërkuara