Kulturë
Zëri i Kabasë në UBT: Në kërkim të trashëgimisë së humbur shqiptare
UBT mori udhëheqjen për të sjellë një ngjarje të jashtëzakonshme: tryezën shkencore me titullin “Kabaja – Simbol dhe Identitet i Muzikës Tradicionale Shqiptare”.
Published
2 years agoon
By
Betim GashiNë një mjedis ku emocionet kulturore ziheshin me ngrohtësi dhe pasion, Universiteti për Biznes dhe Teknologjis u shndërrua në arenën e një spektakli intelektual më 29 mars. UBT mori udhëheqjen për të sjellë një ngjarje të jashtëzakonshme: tryezën shkencore me titullin “Kabaja – Simbol dhe Identitet i Muzikës Tradicionale Shqiptare”.
Në krahinat e thella të Shqipërisë, një instrument muzikor ka qenë simbol i përjetshëm i identitetit dhe trashëgimisë kulturore: kabaja. E njohur për lidhjen e ngushtë me historinë dhe traditën e vendit, kabaja ka qenë më shumë se vetëm një instrument, ajo është bërë një simbol i muzikës tradicionale shqiptare, duke ndikuar në identitetin kulturor të vendit. Nëpërmjet tingujve të saj unikë, kabaja ka përjetuar një udhëtim të gjatë nëpër kohë dhe hapësirë. Nga malësorët nëpër qytete e fshatra, zëri i kabasë ka shënuar ngjarje të rëndësishme në historinë dhe jetën e përditshme të shqiptarëve. Në të gjetën zërin e tyre artistë të shquar si Remzi Lela, Mulla Merkoja, Selim Leskoviku dhe shumë të tjerë, të cilët me virtuozitetin e tyre e kanë shpërndarë këtë trashëgimi nëpër breza.
Në këtë udhë krenarie të muzikës shqiptare, një tjetër emër i rëndësishëm është Fatos Qerimaj, që në tryezën shkenoce që u mbajt, artisti i njohur demonstroi virtuozitetin e tij me kabanë. Ai përcolli jo vetëm zërin e instrumentit, por edhe historinë e thellë të sazeve shqiptare.
“Etnologjia evropiane e perfeksionimit të instrumenteve në lindjen dhe evoluimin e sazeve ka ushtruar një rol të jashtëzakonshëm. Ishte futja në gjysmën e dytë të shekullit 19-të e instumenteve të temperuar si klarineta, violina, fizamonika, lahuta, shpikja e mjeteve të regjistrimit si dhe gramafoni. Këto tri drejtime të modernitetit tekonologjik instrumental, mjetet e regjistrimit, sollën hapin e madh të kalimit nga instrumentët e patemperuar në një bashkëjetesë me instrumentët e temperuar të ardhur nga punishtet dhe produktet e Evropës”, deklaroi Aleksandër Peçi – mjeshtër i kabasë.
Në historinë e muzikës shqiptare, emrat e disa artistëve ngjiten në lartësinë e legjendës. Ndër ta, një emër që ndriçon me shkëlqimin e vet është ai i Remzi Lelës, i njohur ndryshe si Çobani. Nëpërmjet shërbimit të tij të pazëvendësueshëm në botën e klarinetës, ai jo vetëm ka dhënë një kontribut të jashtëzakonshëm për muzikën shqiptare, por edhe ka ndërtuar një urë mes brezave dhe krahinave të vendit tonë.
“Cobani ishte një klarinetist që i ka studiuar të gjitha kabatë që kur ka qenë i ri, për të cilën e ka ndihmuar babai jonë që edhe ai ka qenë muzikantë. Por, Remziu mbase i ka mësuar shumë mirë kabatë e të gjitha trevave. Ai fillonte dhe lulëzonte mbi këto kaba, fuste shpirtin e tij por më interesantja dhe më e bukura ishte që Remziu- Çobani në atë krahinë që ishte për sa i përket asaj lloj kabaje ai nuk devijonte dhe improvizonte gjithmonë brenda karakterit duke njohur të gjitha zonat e Shqipërisë”, deklaroi artisti Fatmir Lela.
Studiues të kësaj teme na udhëheqën edhe në udhëtimin e shkurtër, por të pasur në historinë e kabasë në Maqedoninë e Veriut. Ata përshkruan rrënjët e thella të këtij instrumenti në kulturën e toskëve, banorëve vendas të këtij rajoni. Ndërkaq, theksohet edhe ndikimi i madh që kabaja ka pasur në kulturën dhe jetën e përditshme të komunitetit shqiptar në këtë territor.
“Historiku i kabasë shqiptare në Maqedoninë e Veriut është një rrugëtim i gjatë dhe i pasur, rrënjët e thella ndodhen në kulturën e toskëve që janë banorë vendas të pjesës jugperëndimore të Maqedonisë së Veriut, pra bregu i djathtë i Drinit të Zi, Strugë, Ohër, Prespë dhe Manastir dhe që flasin në variantin lindor të toskërishtes. Kjo formë muzikore ka qenë e përhapur gjerësisht në këtë rajon dhe ka pasur ndikim të madh në kulturën dhe jetën e përditshme të komunitetit shqiptar. Sipas fjalorit të sotëm të gjuhës shqipe Kabaja është pjesë muzikore popullore e shtruar, që luhet zakonisht me gërrnetë ose me violinë”, deklaroi studiuesi Bekim Ramadani.
Historia e kabasë, si një nga instrumentet më simbolike të muzikës tradicionale shqiptare, është një rrugëtim i gjatë e i pasur që ka ndikuar thellë në identitetin dhe kulturën tonë. Emrat e shquar si Remzi Lela, Mulla Merkoja, Asllan Leskoviku, dhe shumë të tjerë, janë figura që kanë udhëhequr këtë udhëtim muzikor, duke përhapur zërin dhe emocionet e kabasë nëpër krahina dhe treva të ndryshme të Shqipërisë. Përmes tyre, muzika e kabasë ka gjetur shprehjen më të lartë të trashëgimisë sonë kulturore. Kjo trashëgimi e pasur është një pjesë e thellë e identitetit tonë kombëtar dhe një burim frymëzimi për brezat e ardhshëm./UBTNews/
Realizoi: Dionesa Ebibi
Kulturë
Kosova prezantohet në Bienalen e Venecias me ekspozitën “Hard Teeth”
Published
2 hours agoon
April 20, 2026By
UBT News
Vetëm edhe pak kohë na ndan nga hapja e edicionit të ri të Bienales së Venecias, një nga ngjarjet më të rëndësishme ndërkombëtare të artit bashkëkohor. Kosova do të prezantohet në pavijonin e saj me ekspozitën “Hard Teeth” të artistit Brilant Milazimi, një projekt që eksploron peizazhe psikologjike mes tensionit, ëndrrës dhe mbijetesës.
Ekspozita, e kuruar nga José Esparza Chong Cuy dhe me komisionere Hana Halilaj nga Galeria Kombëtare e Kosovës, do të hapet më 9 maj 2026 në Chiesa di Santa Maria del Pianto dhe do të qëndrojë e hapur deri më 22 nëntor 2026.
Pjesëmarrja në Bienalen e Venecias përfaqëson një moment të rëndësishëm për prezantimin e artit bashkëkohor dhe krijimtarisë nga Kosova në arenën ndërkombëtare.
Kulturë
Dy netë koncertale nga Filharmonia e Kosovës me program të pasur artistik
Published
2 hours agoon
April 20, 2026By
UBT News
Orkestra e Filharmonisë së Kosovës solli dy mbrëmje të veçanta koncertale gjatë fundjavës, të shtunën në Prishtinë – Pallati i Rinisë dhe të dielën – Autostrada Hangar në Prizren, duke ofruar një program të pasur artistik për publikun.
Mbrëmja e së shtunës u hap me veprën “Passacaglia” nga Baki Jashari, e cila u karakterizua nga një atmosferë e thellë emocionale. Më pas u interpretua “Koncerti për dy piano” nga Francis Poulenc, një vepër plot energji dhe virtuozitet, e sjellë me mjeshtëri nga pianistët Patrick O’Byrne dhe Artem Yasynskyy, nën drejtimin e dirigjentit Premil Petrović.Në pjesën e dytë, orkestra interpretoi “Simfoninë nr. 7” të Ludwig van Beethovenit, duke kulmuar mbrëmjen me një paraqitje mbresëlënëse.
Ndërkaq, koncerti i së dielës u mbajt nën drejtimin e Rafet Rudit, duke vazhduar kështu serinë e performancave cilësore të Filharmonisë së Kosovës.
Kulturë
Ansambli Vokal i Filharmonisë së Kosovës me koncert në Prizren
Published
3 days agoon
April 17, 2026By
UBT News
Kulturë
Saranda Bogujevci zhvilloi takim zyrtar në Maltë
Published
3 days agoon
April 17, 2026By
UBT News
Ministrja e Kulturës, Saranda Bogujevci, zhvilloi takim zyrtar në Maltë me ministrin e Kulturës, Pronës dhe Qeverisjes Lokale të Maltës, Owen Bonnici, së bashku me sekretarin e përhershëm Kevin Mahoney dhe kryetarin e Vallettës, Olaf Mackay.
Gjatë takimit u diskutua për forcimin e bashkëpunimit në fushën e kulturës dhe trashëgimisë kulturore, me fokus në shkëmbimin e përvojave dhe praktikave më të mira ndërmjet dy vendeve. Ministrja Bogujevci theksoi rëndësinë e thellimit të bashkëpunimit bilateral dhe ftoi homologun e saj për vizitë në Kosovë, si hap i radhës drejt avancimit të marrëdhënieve kulturore mes Kosovës dhe Maltës.
Në këtë takim morën pjesë edhe zëvendësministrja Nora Arapi Krasniqi dhe drejtoresha e Departamentit të Trashëgimisë Kulturore në MKT, Merita Augustini Ndrecaj.
Aksioni i Inspektoratit të Punës: Ndalohen punimet në 16 raste brenda 48 orëve
DITARI: Çfarë lajmesh kemi lexuar në çdo 20 prill, në vitet nëntëdhjetë
Kosova shpall organizatë terroriste Gardën Revolucionare të Iranit
Delegacioni i Kosovës në Strasburg: Sot diskutohet raporti për zgjedhjet e 28 dhjetorit
Muse-X e kthen Tiranën në qendër ndërkombëtare të industrive kreative
Armëmbajtje pa leje: Tri raste të evidentuara në 24 orët e fundit
Gjykata hap rrugën për proces civil ndaj Alec Baldwin për rastin tragjik në xhirimet e filmit “Rust”
Dardanet U19 shkëlqejnë në Lituani, sigurojnë ngjitjen historike në Ligën A
Vizita e Princit Harry dhe Meghan Markle në Australi ngjall debate mbi natyrën publike dhe komerciale të angazhimeve të tyre
Të kërkuara
-
Lajmet2 months agoUBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
-
Lajmet3 months agoStudentët e UBT-së në vizitë studimore në Presidencën e Republikës së Kosovës
-
Lajmet2 months agoPërfundon seanca e sotme në Hagë për pengim të drejtësisë
-
Aktualitet2 months agoZPS: 437 incidente të ndalimit
