Lajmet

Zbulime të reja vërtetojnë heshtjen e Vatikanit ndaj shfarosjes së hebrenjve

Ky sekret ka mbetur i ruajtur brenda Vatikanit për më shumë se 80 vjet.

Published

on

Një sekret që ka mbetur i ruajtur brenda Vatikanit për më shumë se 80 vjet. Bëhet fjalë për negociatat sekrete midis Papa Piut XII dhe Hitlerit, dhe për një dritë të re mbi heshtjen e Papës përballë shfarosjes së hebrenjve.

Të fshira nga të gjitha dokumentet zyrtare të Selisë së Shenjtë, ato janë bërë publike pas hapjes së arkivave të Euxhenio Pacelit, me kërkesën e Papa Françeskut në marsin e vitit2020. “Unë kisha punuar tashmë me koleksionet arkivore të vendeve perëndimore, por më mungonin të dhënat nga Vatikani”- thotë Dejvid I.Kertzer, profesor amerikan në Universitetin Braun, i vlerësuar me çmimin Pulitzer për esenë e tij me titull “Papa Piu XI dhe fashizmi”, pra mbi ngjarjet historike që i paraprijnë periudhës së trajtuar në veprën e tij të re.

Libri i tij i ri “Një papë në luftë. Historia sekrete midis Musolinit, Hitlerit dhe Papa Piut XII” i sapo–botuar në Itali përmban shumë dokumente që ishin hequr nga 12 vëllimet e burimeve arkivore të sekretariatit të Vatikanit në lidhje me Luftën e Dytë Botërore, dhe që flasin mbi një nga çështjet historiografike më të diskutueshme dhe më të mprehta:dështimin Papa Pacelit për të denoncuar gjenocidin nazist ndaj hebrenjve.

Le t’ia nisim me negociatat sekrete të Papa Piut XII me Hitlerin. Çfarë gjetët në arkivat e Vatikanit?

Procesverbale në gjermanisht, që mbetën të fshehura për 80 vjet. Ato flasin mbi takimet sekrete midis Papa Piut XII dhe të dërguarit të Fyhrerit, Princit Filip Von Hesen, një personazh ekscentrik, homoseksual, që ishte martuar me Mafaldën e Savojës, pra ishte dhëndri i Viktori Emanuelit III. Takimet u zhvilluan që në fillim të papatit të Piut XII jashtë kanaleve normale diplomatike. Vetë ambasadori gjerman në Selinë e Shenjtë nuk ishte nëdijeni të tyre.

Cila ishte përmbajtja e atyre bisedimeve?

Papa i kërkon Hitlerit të ndalë politikën e agresionit kundër kishës katolike në Gjermani.  Në këmbim, i dërguari i Hitlerit i vendosi dy kushte:heshtjen e Papës në lidhje me çështjen racore dhe mosndërhyrjen e klerit gjerman në politikën e brendshme të Rajhut të Tretë.

Nga maji vitit 1939, takimet vazhduan për disa muaj, në përgatitje për vizitën e Ministrit të Jashtëm Von Ribentrop në marsin e vitit 1940. Dokumentet tregojnë gjithashtu 5 kërkesat e Papës “për të detoksikuar atmosferën publike, para se të fillonte çdo lloj bisedimi”.

I pakënaqur me sinjalet e dobëta që vinin nga Gjermania, Papa kërkoi ndalimin e sulmeve kundër Kishës Katolike, rikthimin e edukimit fetar në shkolla dhe lirinë e priftërinjve, dhe dhënies fund të sekuestrimit të pronave. Hitleri ra dakord me kushtet e vendosura nga Paceli.

Në thelb, ju pretendoni se Papa e shkëmbeu heshtjen e tij ndaj masakrave naziste, medhënien fund të armiqësive kundër Kishës Katolike?

Ai dëshironte të mbronte Kishën e tij dhe të shmangte përçarjet në botën katolike gjermane. Heshtja e Pacelit bëri përshtypje që në ditët e para të luftës tek opinioni publik evropian, pas pushtimit gjerman të Polonisë. Debatet nisën zyrtarisht në vitet 1960, kur u botua libri i famshëm “Vikari” nga Rolf Hoshhut. Kjo është absurde, pasi skandali për heshtjen shurdhuese të Piut XII shpërtheu menjëherë.

Ju përmendni edhe një urdhër të firmosur në vitin 1938 për zhdukjen e dokumenteve,në lidhje me abuzimin seksual të priftërinjve në Austri…

Një dokument i datës mars 1938, ruhet ende sot në arkivin e sekretariatit të shtetit, që në atëkohë drejtohej nga Paceli, papa i ardhshëm. Urdhri i kërkonte Kishës Katolike në Austri tëdigjte të gjithë dokumentacionin në lidhje me çështjet e imoralitetit të klerit. Austria sapo ishte aneksuar nga Hitleri dhe Vatikani kishte frikë nga hakmarrja.  

Në librin tuaj, ju ndaleni tek këmbëngulja e madhe diplomatike nga evropianët dhe amerikanët, që Papa të prononcohej publikisht për “barbarizmin gjerman”. Që nga janari i vitit 1942, Papa ishte plotësisht i vetëdijshëm për fushatën e shfarosjes që kishin nisur nazistët…

Papa mori për këtë fushatë raporte të detajuara nga klerikë të besuar. Në tryezën e tij mbërritën raportet e kapelanit ushtarak At Pirro Skavici. Nga Nunci në Bratislavë mbërriti lajmi mbi “planin mizor” të nazistëve, i hartuar nga katoliku Jozef Tiso, lideri nazist sllovak. Në fundin e gushtit të atij viti, kryepeshkopi i kishës ukrainase e informon gjithashtu Papën për “bastisjet djallëzore” të gjermanëve. Në shtator, Xhovani Malveci i tregoi mbi masakrat e tmerrshme në Poloni.

Por kur amerikanët i kërkuan reagim publik ndaj lajmit të tmerrshëm mbi shfarosjen e hebrenjve, Papa u shmanget…

Po, në shtatorin e vitit 1942 presidenti amerikan Ruzvelt, nëpërmjet të dërguarit të tij Miron Tejlor, e ftoi Papa Piun XII jo vetëm ta denonconte publikisht këtë krim lufte, por e pyet nëse ka informacione që konfirmojnë shfarosjen e hebrenjve në Evropë. Përgjigja do të vijë vetëm një muaj më vonë, shumë e thatë.

Edhe pse ishte i mirë–informuar, Papa e pranon se ka marrë disa sinjalizime, por shton se nuk ishte në gjendje të verifikonte saktësinë e tyre. Në realitet, ishte imzot Angelo Del’Akua, anëtari i Sekretariatit të Shtetit që u mor me këtë çështje, dhe që e këshilloi Papën të ishte i kujdesshëm, edhe sepse “ekzagjerimi i gjërave, ishte diçka e zakonshme për hebrenjtë”.

Gjithsesi pas bastisjes së getos së Romës, më 16 tetor 1943, Papa Piu XII u angazhua shumë për të çliruar hebrenjtë që ishin konvertuar në të krishterë…

Përpjekjet e Vatikanit përqendrohen vetëm tek hebrenjtë e pagëzuar ose të martuar me katolikët, duke arritur lirimin e tyre. Menjëherë pas krijimit të getos, Paceli takohet me tëdërguarin britanik Osborn dhe atë amerikan Titman. Të dyve u thotë se nuk ka asnjë arsye të ankohet për ushtrinë gjermane, që sipas tij kishte respekt të madh për Vatikanin. Në atë takim nuk u përmendën në asnjë rast mijëra hebrenjve që u dërguan në kampet e vdekjes në Aushvic.

Si mendoni se do të pritet libri juaj në Vatikan?

Unë pres polemika të forta, sidomos nga ata që vazhdojnë ta cilësojnë Pacelin si Papën efundit të vërtetë, përpara revolucionit të Këshillit të Dytë të Vatikanit. Por është e vështirë të përballesh me dokumentet. Unë kam në duar dhjetëra mijëra faqe me burime të dixhitalizuaranga arkivat e Vatikanit, por edhe ato atyre të vendeve të përfshira në luftë. Shpresoj që debati që do të pasojë, të marrë parasysh këto burime të reja. / La Repubblica – Bota.al

Kujtesë

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 10 korrik 1993-1998?

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

Foto: Tetovë, korrik 1997

10 korrik 1993

Bastisje të reja në Lumbardh e Maznik të Deçanit

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Deçan njofton se dje u bastisën dhumë familje shqiptare në fshatrat Lumbardh dhe Maznik.

Rreth orës 12,40 min. në fshatin Maznik u bastisën shtëpitë e Osman, Zymer, Miftar e Nuredin Dervishajt, pastaj Osman, Xhemajl, Zenel, Sokol dhe Ali Ramajt, Mision, Ali dhe Qaush Qelajt, Sadik, HAxhi, Sadri, Mehmet dhe Ukë Mustafajt, Mehmet dhe Ali Mehmetajt, Selmon Kurtajt, Hysen, Sedat, Xhemajl dhe Kapllan Tahirajt, dhe Brahim e Ali Jahajt. Njësisë së policisë serbe, që rrahu e plaçkiti shumë persona, i printe kryeshefi i stacionit të policisë në Deçan Vukmir Mirqiq.

Rreth orës 16 u bastisën familjet e Ragip, Florim, e Rexhep Përgjegjajt, pastaj të Selman Canës, Isa Ademit, Gani e Brahim Përgjegjajt, Murteza, Avdush, Adem, Cenë, Afrim, Muhamet dhe Ismet Lekajt. Gjatë bastisjes u rrahën shumë persona dhe u bënë dëme të mëdha nëpër shtëpi.

 

 10 korrik 1995

Mbi rrënojat e përmendoreve shqiptare ngriten ato serbe

Me qëllim të serbizimit të Kosovës regjimi serb ka ndërmend që para Fakultetit Filozofik të Prishtinës kësaj vjeshte të ngrisë përmendoren e Vuk Karaxhiqit. Siç shkruan i tërë shtypi i sotëm serb iniciativën e ka ndërmarrë rektori serb i Universitetit të Prishtinës, Papoviq, sikure edhe në rastin e përmendores së car Dushanit në Prizren. Kurse para Fakultetit Teknik të Prishtinës është paraparë të ngritet përmendorja e Nikolla Tesllës. Donator është Universiteti serb i Prishtinës.

Siç dihet para Fakultetit Filozofik të Prishtinës para disa muajve me një akt vandal u shkatërrua përmendorja kushtuar patriotëve shqiptarë të pushkatuar në vitin 1944 në kampin e përqëndrimit.

Poashtu shtypi serb shkruan se në Gjakovë pas shkatërrimit të përmendores së vëllazërim-bashkimit në parkun e qytetit filloi ndërtimi i një kishe serbe.

 

 

 

10 korrik 1997

Mbi 600 të arrestuar në Gostivar e Tetovë

Gjendja në Gostivar sot është jashtëzakonisht e rëndë dhe e rrezikshme. Njësitë speciale të policisë që pushtuan dje herët në mëngjes kuvendin e komunës me shumicë shqiptare janë dyfishuar gjatë natës. Siç dihet pushtimi i selisë së komunës dhe arrestimi i kryetarit e sekretarit të Këshillit të Komunës i parapriu heqjes së flamurit kombëtar shqiptar, që ishte vënë para disa kohësh para selisë së kuvendit. Në shenjë revolte ndaj këtij sulmi kundër të drejtave demokratike e kombëtare, gjatë ditës së djeshme u tubuan mijëra shqiptarë në mbrojtje të simbolit kombëtar e të përkrahjes së politikës së subjekteve politike shqiptare në Maqedoni. Gjatë sulmeve të policisë kundër qytetarëve të revoltuar, pati të vrarë, të plagosur e qindra të arrestuar.

Nënkryetari i PDSH-së Menduh Thaçi i tha në një bisedë telefonike nga Tetova QIK-ut se në Gostivar është vendosur gjendja e shtetrrethimit. Z. Thaçi saktësoi se në rrugët e këtij qyteti ka vetëm policë, numri i të cilëve mund të jeët dyfishuar nga dita e djeshme, ndërsa hyrje-daljet e qytetit po mbahen nën kontroll të rreptë. Gjatë tërë natës ka pasur arrestime të aktivistëve të kësaj partie. Numri shqiptarëve të marrur në polici tejkalon numrin 600, ndërsa sipas disa versioneve ai arrin edhe në 700.

Nënkryetari i PDSH-së tha se në arrest mbahen ende kryetari i Komunës së Gostivarit Rufi Osmani dhe kryetari i Këshillit, si edhe zëdhënësi i PDSH-së në Tetovë Ermal Fejzullahu.

  1. Thaçi vlerësoi se qeveria e Maqedonisë me sulmin në Gostivar e në Tetovë u shpalli luftë shqiptarëve në Maqedoni. Ai tha se ky sulm mund të jetë rezultat i ndonjë marrëveshjeje në mes kryeministrit të Maqedonisë Cervenkovski dhe kryetarit serb Millosheviq gjatë një takimi të javës së shkuar në Beograd.

Nënkryetari i PDSH-së tha se sot në orën 14:30 përfaqësuesit e partive politike e të asociacioneve shqiptare në Maqedoni do të mblidhen në Tetovë për të diskutuar për situatën dhe veprimet e mëtutjeshme.

 

10 korrik 1998

Gllogoc: Policia vrau Ali Dibranin

Dje pasdite, policia serbe vrau Ali Dibranin (54) nga Gradica e Gllogocit, me banim në lagjen e “Feronikelit” në Sukë të Gllogocit, baba i tre fëmijëve.

KI i Degës së LDK-së në Gllogoc njofton se Aliu, mjeshtër i dalluar i “Feronkelit”, u qëllua nga forcat serbe kur po kalonte një rruge të arave, në pamundësi të kalimit nëpër rrugët kryesore, të cilat mbahen të bllokuara nga forcat serbe.

Vajza e vëllait të tij, Hafia, e cila ishte më Aliun në momentin kur ai u vra, ka deklaruar se forcat serbe kanë shtirë drejt tyre disa herë dhe për këtë ata janë detyrua të shkojnë një kohë zhagas. Në një moment, kur xhaxhai u lodh, ata e qëlluan me plumb në kokë, tha Hafia.

Ajo tha se u përpoq t’i ndihmonte Aliut, po nuk kishte mundësi, pasi forcat serbe shtinin drejt tyre pandërprerë.

Më vonë pjesëtarë të UÇK-së dhe fshatarë e nxorrën trupin e pajetë të tij nga vendi ku u vra, me rreziqe të shumta.

Varrimi i Ali Dibranit do të bëhet sot në orën 15 në varrezat e fshatit Gradicë.

 

Së paku 4 shqiptarë të vrarë në Vermicë, Koshare e Qafë të Prushit

Burimet serbe, duke iu referuar ushtrisë së Jugosllavisë së vetëshpallur, njoftuan mbrëmë dhe sot për disa të vrarë në incidente të veçuara në Vërmicë, në Qafë të Prushit dhe në Koshare.

Sipas këtyre burimeve, dje në mëngjes, rreth orës 02,30, afër karakollit të ushtrisë serbe në “Qafë të Prushit”, janë vrarë dy shqiptarë, ndërsa një tjetër është plagosur.

Sipas të njëjtave burime, mbrëmë rreth orës 21:00, në afërsi të fshatit Koshare, në veriperëndim të Gjakovës, forcat serbe kanë vrarë e plagosur disa shqiptarë, ndërsa sot në mëngjes, në afërsi të Vërmicës, në perëndim të Prizrenit, janë vrarë dy shqiptarë.

Si rëndom, burimet serbe pohojnë se shqiptarët janë vrarë në përpjekje për të kaluar me armë kufirin.

Burimet e LDK-së në Prizren, Gjakovë e Deçan kanë njoftuar dje dhe sot për sulme të vazhdueshme të forcave serbe, por për shkak të bllokimit të zonës kufitare me Shqipërinë, nuk janë njoftuar hollësi të tjera.

 

 

Continue Reading

Magazinë

OpenAI lanson modelet zërore “GPT-Live” që dëgjojnë dhe flasin njëkohësisht

Published

on

By

Kompania OpenAI ka lansuar të mërkurën “GPT-Live”, një familje të re të modeleve zërore, të cilat janë të kapshme të dëgjojnë dhe të flasin në të njëjtën kohë në kohë reale.

Startup-i i inteligjencës artificiale, i cili po përgatitet për të dalë në bursë (IPO), njoftoi se do të nxjerrë në treg dy versione të këtij modeli – GPT-Live-1 dhe GPT-Live-1 mini – për përdoruesit në mbarë botën po të mërkurën.

Në maj, OpenAI prezantoi tre modele audio për platformën e saj të zhvilluesve, me qëllim që t’i bëjë agjentët softuerikë të bazuar në zë më bashkëbisedues dhe më të aftë për të kryer detyra në kohë reale. /Reuters/ /E.A/

Continue Reading

Vendi

Kurti takon sot Hamzën dhe Abdixhikun për formimin e institucioneve të reja

Published

on

By

Kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, do të zhvillojë sot takime të ndara në ambientet e Kuvendit të Kosovës me liderët e dy partive kryesore opozitare, Bedri Hamzën e PDK-së dhe Lumir Abdixhikun e LDK-së. Këto konsulta zyrtare mbahen në kuadër të përpjekjeve për formimin e institucioneve pas zgjedhjeve të 7 qershorit. Sipas agjendës së përcaktuar, Kurti do të presë fillimisht kreun e PDK-së, Hamzën, në orën 09:00, ndërsa takimi me kryetarin e LDK-së, Abdixhikun, do të zhvillohet në mbrëmje, duke filluar nga ora 18:00.

Për dallim nga Hamza dhe Abdixhiku që iu përgjigjën pozitivisht ftesës së dërguar një ditë më parë, nënkryetari i Aleancës, Ardian Gjini, e ka refuzuar këtë takim me arsyetimin se nuk e sheh të nevojshëm. Ky zhvillim vjen pikërisht në kohën kur tashmë ka hyrë në fuqi afati kushtetues për konstituimin e legjislaturës së njëmbëdhjetë të Kuvendit, proces që deputetët e rinj duhet ta përmbyllin më së largu deri më 7 gusht.

Nga procesi zgjedhor i 7 qershorit, LVV-ja doli si forca e parë me 53 deputetë, e pasuar nga PDK-ja me 22, LDK-ja me 18 dhe Aleanca me 7 mandate. Edhe pse Vetëvendosja ka deklaruar se i ka votat e mjaftueshme për formimin e qeverisë përmes mbështetjes së pakicave joserbe për të kaluar pragun prej 61 deputetësh, situata mbetet më komplekse sa i përket zgjedhjes së presidentit të ri. Për këtë post kushtetues kërkohet prania e 80 deputetëve në votim, gjë që e bën të domosdoshme sigurimin e pjesëmarrjes në sallë të PDK-së ose LDK-së brenda 60 ditëve nga dita e konstituimit të Kuvendit. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Dyshohet për mjet shpërthyes në Prishtinë, policia evakuon zonën

Published

on

Policia e Kosovës ka pranuar sot, rreth orës 09:00, një informatë për një mjet të dyshuar shpërthyes në rrugën “Gucia” në Prishtinë.

Zëdhënësi i Policisë së Kosovës, Enis Pllana, bëri të ditur se menjëherë pas pranimit të informatës janë ndërmarrë të gjitha masat e nevojshme të sigurisë. Policia ka siguruar perimetrin dhe ka evakuuar qytetarët nga zona për të garantuar sigurinë e tyre.

Në vendin e ngjarjes janë angazhuar njësitë përkatëse të Policisë së Kosovës, ndërsa kanë dalë edhe ekipet e Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK), të cilat kanë ndërmarrë veprimet e nevojshme për trajtimin e rastit.

“Rreth orës 09:00, Policia ka pranuar një informatë për një mjet të dyshuar shpërthyes në rrugën ‘Gucia’ në Prishtinë. Menjëherë pas pranimit të informatës, policia ka ndërmarrë të gjitha masat e nevojshme të sigurisë, duke siguruar perimetrin dhe duke evakuuar qytetarët nga zona. Në vendin e ngjarjes janë angazhuar njësitet përkatëse policore, ndërsa kanë dalë edhe ekipet e Forcës së Sigurisë së Kosovës, të cilat kanë ndërmarrë veprimet e tyre”, deklaroi Pllana.

Policia nuk ka dhënë ende detaje shtesë për natyrën e mjetit të dyshuar, ndërsa veprimet në terren po vazhdojnë./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara