Lajmet

Vazhdon rënia e numrit të nxënësve shqiptarë në Luginën e Preshevës, është përgjysmuar për dhjetë vjet

Publikuar

Nga viti 2010 e deri më sot, nëpër shkollat fillore shqipe në Luginën e Preshevës numri i nxënësve shqiptarë është përgjysmuar. Nga 7.246 sa kanë qenë në vitin 2010/11, dhjetë vjet pas janë vetëm 3.982 nxënës.

Shpërnguljet e mëdha të popullsisë nga vendet rurale në ato urbane, emigrimi dhe rënia e natalitetit, kanë ndikuar që shumë shkolla fillore shqipe në Luginën e Preshevës të vijojnë mësimin me pak nxënës, madje disa prej tyre me vetëm një apo dy.

Në tri komunat e banuara me shumicë shqiptare në jug të Serbisë: në Preshevë, Bujanoc e Medvegjë, numri i filloristëve shqiptarë është përgjysmuar për dhjetë vite me radhë. Nga të dhënat e siguruara nga drejtoritë e këtyre shkollave vërehet një rënie enorme nëpër vendbanimet rurale, sidomos ato në pjesën e Malësisë së Bujanocit e Karadakut të Preshevës.

Shkolla Fillore “Migjeni” në Muhoc të Bujanocit në vitin shkollor 2010/11, ka pasur gjithsej 246 nxënës, ndërsa në këtë vit shkollor, gjegjësisht më 2020/21 ka vetëm 90.

Një rënie e tillë vërehet edhe në fshatin më të madh të Bujanocit, në Tërnoc. Shkolla Fillore “Muharrem Kadriu”, në vitin shkollor 2010/11 ka pasur gjithsej 1.150 nxënës, kurse tani ka vetëm 467.

Në shkollën “Ali Bektashi” në fshatin Nesalcë, në vitin shkollor 2010/11, kanë qenë gjithsej 441 nxënës, kurse në vitin 2020/21 janë 177.

Në Shkollën Fillore “Desanka Maksimoviq” në fshatin Bilaç, në vitin 2010/11 kanë qenë 529 nxënës, kurse në vitin 2020/21 janë 235.

Në shkollën Fillore “Sami Frashëri” në fshatin Lluçan, në vitin 2010/11 kanë qenë 462 nxënës, kurse në vitin 2020/21 janë 214.

Në Shkollën Fillore “Naim Frashëri” në qytet në vitin shkollor 2010/11 kanë qenë 437 nxënës, kurse në vitin 2020/21 janë 401.

Në shkollat fillore në Komunën e Preshevës, gjithashtu vërehet një rënie e madhe e nxënësve, sidomos nëpër fshatra.

Në Shkollën Fillore “Dituria” në fshatin Corroticë, në vitin shkollor 2010/11, kanë qenë 402 nxënës, në vitin 2020/21 janë 198.

Në Shkollën Fillore ”9 Maji” në fshatin Leran, në vitin 2010/11 kanë qenë 551 nxënës, kurse në vitin 2020/21 janë 220.

Në Shkollën Fillore “Selami Hallaçi” e fshatit Rahovicë, në vitin 2010/11 kanë qenë 534 nxënës, kurse në vitin 2020/21 janë 295.

Në Shkollën Fillore “Migjeni” e fshatit Caravajkë në vitin 2010/11 kanë qenë 83 nxënës, kurse në vitin 2020/21 janë 38.

Në Shkollën Fillore “Zenel Hajdini” e fshatit Raincë në vitin shkollor 2010/11 kanë qenë 289 nxënës, kurse në vitin 2020/21 janë 254.

Në Shkollën Fillore “Ibrahim Kelmendi” në qytet në vitin 2010/11 kanë qenë 2.035 nxënës, kurse në vitin 2020/21 janë 1.347.

Shkolla Fillore “Abdulla Krashnica” e fshatit Miratoc kanë refuzuar t’i japin të dhënat pa ndonjë arsye.

Gjithashtu, edhe në shkollat fillore në Medvegjë ka një rënie të dukshme për dhjetë vjet. Megjithatë, atje vetëm një shkollë administrohet nga shqiptarët, vetëm Shkolla Fillore “ZenelHajdini” në fshatin Tupallë.

Nga të dhënat e kësaj shkolle, në vitin 2010/11 kanë qenë të regjistruar 21 nxënës, kurse në vitin 2020/21 janë vetëm 13. Sipas zyrës së Këshillit Kombëtar Shqiptar në këtë komunë, në vitin 2010/11 kanë qenë afërsisht 86 nxënës, kurse në vitin 2020/21 janë vetëm 46.

Shumica e drejtorëve nga këto shkolla kanë thënë që zvogëlimi i numrit të nxënësve ka ndikuar për shkak të rënies së natalitetit, por edhe gjendjes së vështirë ekonomike, e që për pasojë i detyrojnë familjet e shumta të ikin drejtë vendeve të perëndimit.

Drejtori i Shkollës “Zenel Hajdini” në fshatin Raincë të Preshevës, Shukri Ymeri u ka bërë thirrje autoriteteve komunale të bëjnë më shumë investime nëpër shkolla, gjë e cila mungon sidomos nëpër fshatrat malorë të këtyre komunave.

“Politika apo pushteti lokal i Preshevës duhet të bëj më shumë dhe urgjent një politikë shpresëdhënëse për këtë pakicë shqiptare që ka mbetë ende këtu”, ka thënë Ymeri, e që njëjtë sikurse ai mendojnë edhe shumica e drejtorëve të tjerë, të cilët apelojnë për kushte më të mira.

Kreu i Këshillit Kombëtar Shqiptar në Serbi, Ragmi Mustafi ka thënë se ky institucion ka për objektiv arsimin cilësor dhe se janë të përkushtuar në zgjidhjen e problemit të përdorimit të librave shqip, gjë e cila iu është mohuar nxënësve shqiptarë në këtë rajon për gati dy dekada.

“Këshilli Kombëtar Shqiptar që në fillim ka përcaktuar si objektiv arsimin cilësor për shkollat me mësim në gjuhën shqipe. Kuptohet se për të pasur arsim cilësor nënkupton arritja e standardeve të nevojshme për realizim. Andaj, jemi shumë të fokusuar në sigurimin e lejeve të përdorimit të teksteve mësimore nga Republika e Shqipërisë dhe vitin e kaluar patëm një sukses të jashtëzakonshëm edhe pse ende nuk janë siguruar të gjitha librat shkollor për shkollat fillore e me standardet e reja të arsimit nuk kemi asnjë̈ tekst mësimore për shkollat e mesme. Sigurisht, rënia e numrit të nxënësve ka rrezikuar seriozisht funksionimin e procesit edukativo-arsimore në radhë të pare në shkollat që funksionojnë̈ në vendbanimet rurale”, ka thënë Mustafi.

Vitin e kaluar KKSH ka bërë shpërndarjen e librave shqip nga Shqipëria për nxënësit shqiptarë të Luginës së Preshevës, e cila është bërë e mundur përmes një marrëveshje midis Ministrisë së Arsimit në Shqipëri dhe asaj në Serbi.

Mustafi ka potencuar se shumica e shkollave fillore, sidomos ato nëpër vendbanimet rurale nuk kanë kushte esenciale për të vijuar procesin arsimor.

“Në kushte optimale edhe pse kemi gati gjysmën e kuadrit arsimore me kontrata me afat të caktuar çfarë shprehet në pasigurinë e mësimdhënësve, aq më tepër kur emërimin dhe shkarkimin e bën Ministri i Arsimit nga Beogradi.

Ndërkohë që kemi shkolla që nuk kanë qasje fare në internet e rrjet të telefonisë. Disa kanë mungesë edhe të ujit. Megjithatë, nxënësit shqiptarë mbeten të hendikepuar me mungesën e teksteve mësimore si e drejtë themelore tek të drejtat e fëmijëve për arsim të dinjitetshëm”, shprehet Mustafi.

Ai thotë se janë të angazhuar që bashkë me Republikën e Kosovës dhe atë të Shqipërisë të sigurojnë progres në të ardhmen.

Për të zhvilluar procesin e arsimit cilësor, duhet të ketë kushte esenciale. E për të pasur kushte esenciale, duhet investime. Një gjë e tillë shpesh anashkalohet nga pushtetet lokale në këto tri vendbanime shqiptare në Serbi, e jo vetëm, investime nuk ka as nga ana shtetërore.

(Hulumtimi është përgatitur nga Driton Hyseni dhe Lirigzona Nuredini, studentë të drejtimit “Media dhe Komunikim” në UBT).

Lajmet

Si të digjni kaloritë pa ushtrime?

Publikuar

nga

Shumica e mënyrave për të djegur kalori janë mjaft të thjeshta dhe shumë të përballueshme për të mos i përdorur ato. Disa prej tyre mund të jenë të pazakontë, por ato mund të ndihmojnë, veçanërisht nëse nuk jeni adhurues i palestrës.

Ftoheni ujin para se ta pini

Konsumimi i ujit i mban njerëzit të hidratuar, dhe gjithashtu mund të stimulojë metabolizmin dhe të inkurajojë djegien e kalorive. Sipas një studimi të vitit 2003, efekti i konsumimit të ujit mund të maksimizohet duke e ftohur para se ta pini.

Kur freskoni veten me ujë të ftohtë, e ngrohni atë brenda në temperaturën e trupit, gjë që mund të rrisë shpejtësinë e metabolizmit deri në 40 për qind. Studime të tjera kanë treguar se pirja e gjysmë litri ujë të ftohtë mund të ndihmojë në djegien e 24 dhe 30 për qind më shumë kalori në 90 minutat e para.

Bëj banjë

Një studim i vitit 2018 zbuloi se një banjë e ngrohtë përmirëson qarkullimin dhe transportin e oksigjenit dhe lëndëve ushqyese në të gjithë trupin, duke e bërë më të lehtë heqjen e mbetjeve metabolike. Procesi njihet si ngrohje pasive dhe ofron përfitime të ngjashme si ushtrimi.

Vizitoni saunën

Përveç një banjë të nxehtë, një saunë mund t’ju ndihmojë gjithashtu të humbni peshë. Një studim nga viti 2019 provoi se një qëndrim 60-minutësh në saunë mund të ndihmojë në humbjen e 0.65 kilogramëve, ndërsa seritë e përsëritura 10-minutëshe gjithashtu zvogëlojnë dhjamin e organeve të brendshme.

Provoni kullimin limfatik

Stimulimi i sistemit limfatik ju siguron shumë përfitime që përfshijnë përshpejtimin e metabolizmit tuaj. Kërkimet nga viti 2013 treguan se kullimi limfatik rrit qarkullimin, heq mbetjet biokimike nga gjaku dhe indet e trupit, zvogëlon stresin e trupit, zvogëlon fryrjen dhe lodhjen, zvogëlon inflamacionin dhe inkurajon gjumin më të mirë.

Bëni një dush me ujë të ftohtë

Një mënyrë tjetër për të stimuluar sistemin tuaj limfatik është të bëni dush me ujë të ftohtë pas banjës ose saunës.

Sipas një studimi të botuar në vitin 2014 në revistën prestigjioze “PLOS One”, ekspozimi ndaj të ftohtit mund t’ju ndihmojë të rrisni ritmin tuaj metabolik, përveç rritjes së endorfinës, zvogëlimit të inflamacionit dhe qetësimit të muskujve të lënduar ose të lodhur. Mjafton të kaloni 60 deri 90 sekonda në ujë të ftohtë.

Merrni frymë nga diafragma

Frymëmarrja diafragmatike ose frymëmarrja abdominale ndikon në stomak, diafragmë dhe muskujt e barkut, duke mbushur mushkëritë me ajër në mënyrë më efikase. Ndihmon për të përmirësuar funksionin e mushkërive dhe ka një efekt të dobishëm në presionin e gjakut dhe pulsin.

Flini

Gjumi i mirë përmirëson gjendjen tuaj shpirtërore, ju relakson dhe ju ndihmon të detoksifikoni dhe shëroni muskujt pas trajnimit intensiv. Gjumi i thellë djeg kaloritë dhe e mban metabolizmin tonë të shëndetshëm.

Qeshni

Shpesh thuhet se e qeshura është ilaçi më i mirë dhe a e dini se djeg kalori?

Një studim i botuar në International Journal of Obesity tregoi se “e qeshura e vërtetë”, si e qeshura gjatë një filmi argëtues, mund të rrisë shkallën e metabolizmit me 10 deri në 20 për qind.

Vazhdo të lexosh

Bota

Gjermanët po punojnë gjithnjë e më pak nga shtëpia dhe po kthehen në zyra

Publikuar

nga

Një numër në rritje i gjermanëve po kthehen në punë në zyra dhe punë të tjera, dhe vetëm një e katërta vazhdojnë të punojnë të paktën pjesërisht nga shtëpia, raportoi sot Instituti Ekonomik Ifo.

Pas një viti e gjysmë të pandemisë koronavirus, një e katërta (25.5 për qind) e gjermanëve në korrik ishin ende duke bërë një pjesë të punës nga shtëpia, ose më pak se rezultati i qershorit 28.4 për qind.

Instituti raportoi se rezultati nuk është vetëm pasi detyrimi i qeverisë për të lejuar kompanitë të lejojnë punonjësit e tyre të punojnë nga shtëpia skadoi në fund të qershorit.

“Njerëzit përsëri kërkojnë kontakt personal në zyra,” tha ekonomisti pranë Ifo, Jean-Victor Alipour.

Punëtorët në sektorin e shërbimeve vazhdojnë të punojnë nga shtëpia në numër më të madh, veçanërisht në media. Sidoqoftë, pati një rënie të mprehtë edhe në këtë sektor, pasi 37 për qind e punonjësve punonin herë pas here nga shtëpia në korrik ose pothuajse gjysmë më pak se në qershor.

Vazhdo të lexosh

Lajmet

Mënyra si vozisni mund të tregojë fazën e hershme të një sëmundje të rrezikshme

Publikuar

nga

Stili i vozitjes, pak a shumë, po ndryshon me moshën, por disa ndryshime janë më delikate se të tjerat dhe disa nuk duhet të injorohen.

Shkencëtarët paralajmërojnë se disa nga këto ndryshime të vogla që na ndodhin me kalimin e viteve nuk duhet të injorohen, pasi mënyra se si vozisni mund të tregojë fazën e hershme të sëmundjes së Alzheimerit.

Për ta vërtetuar këtë, ata kryen një eksperiment në të cilin një grup shoferësh mbi 65-vjeç në Misuri – SHBA, ranë dakord të ndiqnin çdo udhëtim të tyre me GPS për një vit.

Qëllimi i studimit Drives – i udhëhequr nga Catherine Roe dhe Ganesh Babulal pranë Universitetit të Uashingtonit në Sent Louis dhe financuar nga Instituti Kombëtar për Plakjen – ishte të zbulonte nëse vetëm studimi i zakoneve të këtij grupi shoferësh mund të zbulonte fillimin të sëmundjes. – pa pasur nevojë për procedura mjekësore invazive ose të shtrenjta.

Pas 365 ditëve të mbledhjes së informacionit, shkencëtarët janë të bindur se munden. Midis 139 njerëzve të përfshirë në studim, testet mjekësore kanë treguar tashmë se rreth gjysma e tyre kishin sëmundje Alzheimer shumë të hershme ose “paraklinike”. Gjysma tjetër nuk e kishte.

Një analizë e ngasjes së tyre zbuloi ndryshime të dukshme midis dy grupeve. Në veçanti, ata me sëmundje para-klinike Alzheimer vozitën më ngadalë, bënë ndryshime të papritura në drejtimin e makinës, vozitën më pak natën dhe udhëtuan më pak kilometra në total.

Gjatë udhëtimit, ata vizituan më pak destinacione të ndryshme, gjithmonë duke iu përmbajtur të njëjtave rrugë, tashmë të njohura.

Vazhdo të lexosh

Film & TV

Lady Gaga në trailerin magjepsës të ‘House of Gucci’

Publikuar

nga

Traileri gjithashtu shfaq aktorin Jared Leto, i cili nuk njihet nga ndryshimet që i’u bënë për rolin në filmin e ardhshëm të Ridley Scott.

House of Gucci, filmi i shumëpritur i Ridley Scott, zyrtarisht do të mbërrijë më vonë këtë vit, më 24 nëntor, dhe përpara premierës kemi marrë një vështrim më të afërt në yjet e tij, përmes disa fotografive, dhe tani trailerin zyrtar.

Posterat e sapo zbuluar për dramën e krimit ofrojnë një paraqitje të shkurtër të disa prej personazheve kryesorë, përfshirë Patrizia Reggiani (luajtur nga Lady Gaga) dhe Maurizio Gucci (Adam Driver).

Marrëdhënia e çiftit do të sigurojë një pikë qendrore për filmin, i cili sillet rreth vrasjes së vitit 1995, kur Reggiani u dënua për aranzhimin e vrasjes së Gucci, ish-burrit të saj.

Posterat gjithashtu ofrojnë një vështrim fillestar te Jared Leto, Jeremy Irons dhe Al Pacino në House of Gucci (treshja luajnë Paolo Gucci, Rodolfo Gucci dhe Aldo Gucci). Leto, në veçanti, duket shumë ndryshe si ish-shefi i dizajnit Gucci, i veshur me proteza dhe një kapak tullac.

Traileri i House of Gucci jep një ide më të mirë të dramës (dhe magjepsjes) që do të shpaloset gjatë gjithë filmit, me skena që përfshijnë dyqanet Gucci, pasarelat, Alpet, Studio 54 dhe natyrisht portën famëkeqe ku u vra Maurizio Gucci.

Shikoni më poshtë:

Një familje që nuk është e gëzuar për publikimin e filmit, është vetë familja Gucci.

Në prill, një nga kushërinjtë e dytë të Maurizio Gucci, Patrizia Gucci, u tha gazetarëve se ata janë “me të vërtetë të zhgënjyer” me filmin, duke shtuar se vendimet e hedhjes janë “të tmerrshme” dhe “të turpshme”./UBTNews

Hidhini një sy posterave të rinj të House of Gucci më poshtë:

Adam Driver dhe Lady Gaga.
Al Pacino, Jared Leto, dhe Jeremy Irons.

Vazhdo të lexosh

Të kërkuara