Librat gjithmonë tërheqin vëmendjen. Pavarësisht zhvillimit të teknologjisë, libra të shumtë kanë bërë dhe vazhdojnë të kenë jetë të gjatë. Po sjellim këtu një listë prej 23 librash, të hartuar nga ekspertë të letërsisë, të cilat janë kategorizuar si librat më të mirë për t’u lexuar.

1. “Për kë bien kambanat” – Ernest Heminguej

Është roman i botuar në vitin 1940. Libri tregon historinë e Robert Jordanit, një specialist shpërthimesh amerikan në Brigadat Ndërkombëtare, i vendosur në një njësi guerilësh republikanë gjatë Luftës Civile në Spanjë (1939). Ai eksploron një numër temash të tilla, si vdekja, dashuria dhe fanatizmi.

2.“Zoti i mizave” – Uilliam Golding

Vepra flet për një grup djemsh të mirë britanikë, që kanë ngecur në një ishull të pabanuar, të cilët përpiqen të vetëqeverisen, por me rezultate shkatërrimtare. Në libër Golding trajton temat shumë të debatueshme të natyrës njerëzore dhe mirëqenies individuale, përkundrejt të mirës së përbashkët.

3.“Ana Karenina” – Leon Tolstoi

Është një roman i botuar në seri nga viti 1875 deri në 1877. Duke rrëfyer historinë e aristokrates nga Shën Petërsburgu, Ana Karenina, libri eksploron në mënyrë mjeshtërore një sërë temash, nëpër pothuaj një mijë faqet e tij. Një sondazh i vitit 2007 me 125 shkrimtarë bashkëkohorë, e shpalli Ana Kareninën “librin më të bukur që është shkruar ndonjëherë”.

4.“Princi i vogël” – Antoine de Saint-Eksuperi

I shkruar nga aristokrati, shkrimtari, poeti dhe aviatori francez Antoine de Saint-Exupery, “Princi i vogël” është një novelë shumë popullore e vitit 1943 dhe libri i katërt më i përkthyer në botë. Libri përshkruan me shumë dhembshuri vetminë, miqësinë, dashurinë, dhe humbjen, të përjetuara nga një princ i vogël që ka rënë në Tokë.

5.“Manifesti komunist” – Karl Marks dhe Friedrich Engels

Një pamflet politik i vitit 1848 nga filozofët gjermanë Marx dhe Engels, “Manifesti komunist” pranohet sot si një prej dorëshkrimeve politikë më me ndikim. Ai paraqet një qasje analitike unike ndaj luftës së klasave, problemeve të kapitalizmit, dhe natyrës së shoqërisë e politikës.

6.“Mbi origjinën e specieve” – Çarls Darvin

I botuar në 1859, “Mbi origjinën e specieve” është vepër letërsie shkencore që konsiderohet edhe themeli i biologjisë evolucionare. I shkruar për lexues jospecialistë, ai paraqet një trupë provash se diversiteti i jetës ka ardhur nga linja e zakonshme e trashëgimisë përmes një modeli të degëzuar të evolucionit.

7.“Zgjedhja e Sofisë” – Uilliam Styron

“Zgjedhja e Sofisë” është një roman i vitit 1979 që përqendrohet në vendimin tragjik që Sofia, një katolike polake e mbijetuar e kampeve të përqendrimit në Gjermani, u detyrua të bëjë pas futjes bashkë me dy fëmijët në kamp. Sofisë iu desh të zgjedhë se cili prej fëmijëve do të jetonte dhe cili do të vdiste.

8.“Në rrugë” – Jack Kerouac

Libri përcaktues i brezave të kundërkulturës së pasluftës, “Në rrugë”, është roman i vitit 1957 i bazuar në udhëtimet e autorit dhe miqve të tij nëpër Amerikë. Libri flet për jetën e lirë, xhazin, poezinë dhe drogat. Ai është zgjedhur nga revista TIME si një prej 100 romaneve më të mirë në gjuhën angleze, nga viti 1923 deri në 2005.

9.“Të vrasësh zogun përqeshës” – Harper Li

Romani fitues i Çmimit Pulitzer është shndërruar në një klasik të letërsisë moderne amerikane. Me linjën e tregimit dhe personazhet që janë bazuar kryesisht në vëzhgimet që vetë autorja i ka bërë familjes së saj dhe fqinjëve, romani është I njohur për ngrohtësinë dhe humorin, pavarësisht se trajton problemet serioze të përdhunimit dhe pabarazisë racore.

10.“1984” – Xhorxh Orvell

“1984” është një roman distopik që i ka të vendosura ngjarjet në një botë të zymtë me luftë të përjetshme, me mbikëqyrje të kudondodhur nga ana e qeverisë dhe manipulim publik, ku individualizmi dhe mendimi i pavarur persekutohen dhe mendohen si “krime”.

11.“Konti i Monte Kristos” – Alexandre Duma

I përfunduar në vitin 1844, “Konti i Monte Kristos” është roman aventurë që merret me tema të shpresës, drejtësisë, hakmarrjes, mëshirës dhe faljes. Ai përqendrohet tek një burrë i cili burgoset pa të drejtë, arratiset nga burgu, fiton një pasuri dhe më pas i hyn rrugës së hakmarrjes për ata që ishin përgjegjës për burgosjen e tij.

12.“Getsbi i madh” – F. Scott Fitzgerald

I konsideruar vepra më e madhe e Fitzgeraldit, “Getsbi…” eksploron temën e dekadencës, idealizmit, rezistencës ndaj ndryshimit, rebelimit social, dhe teprimeve, duke krijuar një portret të Epokës së Xhazit apo viteve njëzetë të shekullit të kaluar, që është përshkruar si një rrëfim paralajmërues për Ëndrrën Amerikane.

13.“Alkimisti” – Paolo Coelho

Alkimisti është një roman i botuar fillimisht në vitin 1988. Një roman alegorik, ndjek një bari andaluzian në udhëtimin e tij në Egjipt, pasi ka parë një ëndërr sikur ka gjetur një thesar atje. Një bestseller ndërkombëtar, “Alkimisti” është një prej librave më popullor në histori.

14.“Të drejtat e njeriut” – Thomas Paine

Botuar në dy pjesë në mars 1791 dhe shkurt 1792, “Të drejtat e njeriut” është një prej librave më të rëndësishëm nga një aktivist politik anglo-amerikan, filozof, teoricien i politikës dhe revolucionar. Libri merret me Revolucionin Francez dhe të drejtat që i duhen dhënë të gjithë qenieve njerëzore.

15.“Një histori e shkurtër e kohës” – Stiven Havking

Është një libër i shkencës popullore i vitit 1988, ku autori përpiqet të shpjegojë një sërë temash si kozmologjia, përfshirë Big Bengun, vrimat e zeza, si dhe konet e dritës për lexuesit jospecialistë. Libri u bë menjëherë i njohur dhe u përkthye në 35 gjuhë deri në vitin 2001.

16.“Në egërsinë e natyrës” – Jon Krakauer

I shkruar në vitin 1996, ky libër është një bestseller ndërkombëtar i botuar në 14 gjuhë. I përdorur gjerësisht në kurikulën e shkollave dhe kolegjeve, libri merret me temat se si të pranohesh në shoqëri dhe se si, ndonjëherë, të gjesh vetveten bie ndesh me të qenit një pjesëtar aktiv i shoqërisë.

17.“Thertorja Pesë” – Kurt Vonnegut

Është një roman satirik për Luftën e Dytë Botërore. I konsideruar gjysmë-autobiografik, romani bazohet pjesërisht në përvojën e vetë autorit në luftë. Përgjithësisht i pranuar si libri më me ndikim i Vonnegutit, përqendrohet tek ushtari amerikan Billi Pilgrim.

18.“Liza në botën e çudirave” – Luis Karroll

Është roman aventurash i shkruar nga matematikani anglez Çarls Dodgson me pseudonimin Luis Karroll. Libri luan mjeshtërisht me logjikën, duke i dhënë një popullaritet të madh si tek të rriturit, edhe tek fëmijët.

19.“Portreti i Dorian Greit” – Oskar Uajld

Është një roman gotik që merret me temat e esteticizmit, dyfishtësisë morale, dhe vetëllastimit. Në vitin 1890, kur u botua fillimisht, ai fyeu ndjeshmëritë morale të lexuesve dhe kritikëve, por sot konsiderohet një prej veprave më të spikatura të shekullit 19.

20.“Kumbari” – Mario Puzo

Është një roman i famshëm krimi, që trajton historinë e një familje mafioze në Nju-Jork, e udhëhequr nga Don Vito Corleone, që u bë sinonim me mafien italiane. Romani mbulon vitet 1945-1955 dhe ofron gjithashtu historinë e të kaluarës së Korleones.

21.“Ferma e Kafshëve” – Xhorxh Orvell

Një tjetër vepër e madhe e Orvellit. Një roman alegorik dhe distopik i botuar fillimisht në Angli në vitin 1945. Duke kritikuar në mënyrë alegorike komunizmin, libri u refuzua fillimisht nga një numër botuesish amerikanë, por sot konsiderohet një prej librave më me ndikim që është shkruajtur ndonjëherë.

22.“Asgjë e re nga fronti i Perëndimit” – Erih Maria Remark

I shkruar nga një veteran gjerman i Luftës së Parë Botërore, vepra është roman lufte i botuar në vitin 1928 që përshkruan stresin ekstrem fizik dhe mendor të ushtarëve gjermanë gjatë luftës e pas kthimit në shtëpi.

23.“Njëqind vjet vetmi” – Gabriel Garsía Márkez

I konsideruar vepra më e madhe e Markezit, është roman i realizmit magjik botuar në vitin 1967, që rrëfen historinë e familjes Buendia. I përkthyer në 37 gjuhë dhe me më shumë se 30 milionë kopje, romani njihet si një prej veprave më të rëndësishme në letërsinë e gjuhës spanjolle.

Disa nga filmat më të mëdhenj u bazuan në romane po aq të suksesshme. Kur pasuria letrare dhe imagjinata kombinohen me mundësitë vizuale të filmit, shpesh krijohen adaptime që i kujtojmë për një kohë të gjatë, i ritregojmë dhe i shikojmë përsëri.

Po u prezantojmë 20 libra, të cilët shërbyen si model për disa nga hitet më të mëdha të filmave me nominime për çmimin Oscar.

Hajdutja e Librave

Romani i Markus Zusak për një vajzë dhe Vdekjen është një histori shprese dhe bukurie që mbijeton mes tmerrit dhe pikëllimit të Gjermanisë së sunduar nga nazistët në vitin 1939. Pas vdekjes së vëllait të saj më të vogël, Liesel gjen një libër në varrin e tij që do ta ndihmojë të mësojë të lexojë dhe të ndryshojë jetën e saj. Romani është shitur në më shumë se tetë milionë kopje në të gjithë botën, dhe në vitin 2013 u adaptua në një film të drejtuar nga Brian Percival, me një nominim për çmimin Oscar të këtij viti.

Hobiti

Duke shkruar librin “Hobiti”, J.R.R. Tolkien krijoi një përrallë të bukur plot me krijesa të mrekullueshme nga bota e imagjinatës: elfë, goblinë dhe troll. Është një nga klasikët më të bukur të letërsisë fantastike dhe një nga librat më të shtypur në historinë e botimeve. Regjisori Peter Jackson bëri dy vazhdime filmash bazuar në hitin letrar: Hobiti: Një Udhëtim i Papritur (2012) dhe Hobiti: Shkretimi i Smaug (2013). Çdo vazhdim u nominua për gjithsej tre çmime Oscar.

Mos më lër kurrë

Kathy, Ruth dhe Tommy ishin studentë në Hailsham – një institucion idilik i vendosur thellë në fshatin anglez. Atje, fëmijët mbroheshin me kujdes nga bota e jashtme, rriteshin duke besuar se ishin të veçantë dhe se mirëqenia e tyre personale ishte me rëndësi të madhe. Por pse janë ata vërtet atje? Në këtë roman, Kazuo Ishiguro ka krijuar një histori të bukur dashurie, humbjeje dhe të vërtetash të fshehura – e cila zë një vend të spikatur midis veprave të tij më të mira. Filmi u xhirua në vitin 2010 dhe u drejtua nga Mark Romanek.

Trilogjia e Zotit të Unazave

Një roman epik dhe fantastik nga J. R. R. Tolkien për hobitin Frodo i cili, në emër të të gjithë popujve të lirë të Tokës së Mesme, mban barrën e Unazës në një udhëtim më të rrezikshëm se çdo udhëtim i ndërmarrë ndonjëherë. Versioni jashtëzakonisht i suksesshëm filmik nga regjisori Peter Jackson u pasua nga tre vazhdime: Shoqëria e Unazës (2001), Dy Kullat (2002) dhe Kthimi i Mbretit (2003).

Burra që i urrejnë gratë

Romani i Stieg Larsson është një histori epike që zhvillohet në disa kontinente. Ky është një roman inteligjent dhe i shkruar mirë që është njëkohësisht një sagë vrasësish serialë, një kërkim për persona të zhdukur dhe një depërtim i informuar në botën e biznesit të madh dhe gazetarisë. Pas vdekjes së tij në vitin 2004, Larsson la pas një “Trilogji të Mijëvjeçarit” të pabotuar, dhe në vitin 2009 u realizua një film suedez jashtëzakonisht i suksesshëm dhe i vlerësuar nga kritika, bazuar në romanet e tij. Dy vjet më vonë, regjisori David Fincher bëri gjithashtu një version hollivudian që fitoi një Oscar për Montazhin më të Mirë të Filmit.

Skuadra e Trashëgimisë

Robert M. Edsel tregoi historinë e vërtetë, të tensionuar dhe emocionuese të burrave që gjetën, shpëtuan dhe ruajtën thesare arti të paçmuara dhe trashëgiminë e njerëzimit gjatë Luftës së Dytë Botërore. Gjatë pushtimit të Evropës, Hitleri dhe nazistët kryen grabitjen më të madhe në histori, duke mbledhur dhe fshehur më shumë se pesë milionë vepra arti për veten e tyre dhe Rajhun e Tretë. Kjo histori e vërtetë u bë edhe film i drejtuar nga George Clooney, dhe në të luajnë aktorë të famshëm: Matt Damon, Bill Murray, Cate Blanchett dhe të tjerë.

Saga e Muzgut

Pasi nxënësja e shkollës së mesme Bella Swan zhvendoset në qytetin me shi të Forks për të jetuar me të atin, ajo bie në dashuri me Edward Cullen misterioz, familja e të cilit është e mbështjellë me histori të frikshme. Bella ngadalë fillon të dyshojë se zgjidhja e misterit të Edward qëndron në gjakun njerëzor që i bën Cullen-ët kaq të ndryshëm nga të gjithë banorët e tjerë të Forks. Stephenie Meyer shkroi një seri historish dashurie të frikshme, por edhe romantike, të papërmbajtshme, që u adaptua në një film të njohur me aktorët Kristen Stewart dhe Robert Pattinson.

Fletorja

Herë pas here hasim një histori dashurie që na magjeps aq shumë saqë bëhet më shumë sesa thjesht një libër që lexojmë. Bëhet një ngjarje që e kujtojmë. Fletorja është pikërisht ky lloj libri. Është një roman që na tregon për dashurinë – të përjetshme dhe të pakohë; një histori prekëse që do të na bëjë të besojmë përsëri në dashurinë e vërtetë. Filmi, i cili u realizua në vitin 2004, ka rënë në sy të shumë shikuesve.

Gone with the Wind

Romani epik i Margaret Mitchell për dashurinë dhe luftën fitoi Çmimin Pulitzer dhe ishte frymëzim për dy vazhdime të shkruara me autorizim dhe një nga filmat më të vlerësuar të të gjitha kohërave. Filmi i vitit 1939, me Vivien Leigh në rolin e Scarlett O’Hara dhe Clark Gable në rolin e Ashley Wilkes, fitoi tetë çmime Oscar.

Rruga drejt Çlirimit

Sipas revistës Time, romani i Richard Yates u përfshi në listën e 100 romaneve më të mira amerikane. Frank Wheeler, një veteran i Luftës së Dytë Botërore, dhe gruaja e tij April, një aktore e trajnuar, kanë rënë dakord të jetojnë në një lagje tipike periferike të Amerikës së re, por vetëm përkohësisht, derisa fëmijët e tyre të rriten, derisa të vendosin se çfarë duan vërtet. A mund ta gjejë Frank veten në një zyrë në katin e 15-të, dhe April në një vilë idilike? Leonardo DiCaprio dhe Kate Winslet luajnë në filmin e bazuar në këtë roman në vitin 2008, i cili u nominua për tre çmime Oscar.

“Fëmijët e njerëzve” 

Një libër i vitit 1992, nga autori P.D. James. Ishte shkruar për vitin 2027. Ky libër ishte shndërruar në film në vitin 2006 nga regjisori Alfonso Cuaron.

“Më thirr me emrin tënd” është një novelë e publikuar më 2007 nga autori Andre Aciman. Ndërsa, 10 vite më vonë, më 2017, kjo novelë ishte shndërruar edhe në film nga regjisori i famshëm, Luca Guadagnino, me skenar të James Ivory.

“Nusja Princeshë” – një novelë e shkruar më 1973 nga autori William Goldman. Filmin me të njëjtin titull e ka sjellur regjisori i famshëm amerikan, Rob Reiner.

“12 vjet skllav” është biografi e vitit 1853 nga autori Solomon Northrup. Të njëjtën biografi në film e ka sjellur i famshmi, Brad Pitt.

“Gra të vogla” novelë e famshme e vitit 1868, nga autorja e famshme, Louisa May Alcott. Filmi është realizuar më 2019 nga Greta Gerwig, me skenar nga Lady Bird.

“Përshtatje” – libër nga autorja Susan Orleans, të cilin e kishte shkruar më 1998. Versioni visuel i këtij libri është realizuar nga regjisori, Skipe Jonze.

“Zgjedhjet” një libër i vitit 1998, nga autori Tom Perrota. Një vit më vonë, më 1999, ishte kthyer në film nga filmbërësi, Alexander Payne.

‘Ndjeshmëri dhe Ndjeshmëri’, libër nga autorja angleze, Jane Austen, të cilën e kishte shkruar më 1811. Ndërsa, filmi është produkt i filmbërësit, Ang Lee nga Taiwani.

“Vajza të liga” i autores Rosalind Wineman, të cilin e kishte botuar më 2002, ndërsa në film u shndërrua më 2004. Komedi amerikane, e regjisorit Mark Waters.

“Rita Hayworth and the Shawshank Redemption” është novelë e botuar më 1992 nga autori Stephen King. E njëjta novelë ishte përpunuar dhe ishte sjellur në versionin e filmit, më 1994.

Paris Hilton ka treguar se jeta familjare është burimi i saj më i madh i lumturisë. Ylli 44-vjeçar është nënë e djalit Phoenix, tre vjeç, dhe vajzës London, dy vjeç, të cilët i ka me bashkëshortin Carter Reum. Ajo pranon se roli i nënës i ka ndryshuar plotësisht jetën. Në dokumentarin e saj të ri, ”Infinite Icon: A Visual Memoir”, Hilton shprehet se përvoja e mëmësisë është e pakrahasueshme. “Të jesh nënë është gjëja më e bukur që kam përjetuar ndonjëherë. Është një dashuri aq e thellë sa të ndryshon përgjithmonë”, ka thënë ajo, duke shtuar se fëmijët e saj janë gjithçka për të. Ajo ka treguar se çdo moment me ta është i veçantë. “Çdo buzëqeshje, çdo përqafim, çdo çast i vogël me ta ndihet si magji e pastër. Ata i kanë dhënë jetës sime një shkëlqim të ri”, ka deklaruar Hilton. Vitin e kaluar, Paris e ka vlerësuar publikisht edhe bashkëshortin e saj, Carter Reum, për rolin e tij si baba. Në Ditën e Baballarëve, ajo shkroi në Instagram se ai e mbush shtëpinë e tyre me “dashuri, të qeshura dhe argëtim”, duke theksuar se ta shohë atë si prind është dhurata më e madhe për të. Në të njëjtën ditë, Hilton i ka kushtuar një mesazh edhe babait të saj, Rick Hilton, duke e përshkruar si njeri besnik, të dashur dhe mbrojtës. Ajo e ka falënderuar për mbështetjen dhe besimin e vazhdueshëm në ëndrrat e saj, duke thënë se ndihet me fat që është vajza e tij.

Burimi: Ekonomia Online

81)  Everything Everywhere All At Once (2022)

Regjisorët: Daniel Scheinert, Daniel Kwan

Aktorët kryesorë: Michelle Yeoh, Ke Huy Quan, Stephanie Hsu, Jamie Lee Curtis

Në një shpërthim të pastër kreativiteti, dyshja e njohur si ‘Daniels’ ofroi sagën përfundimtare multiversale – një odise ekzistenciale fantastiko-shkencore që përmban luftime mahnitëse të arteve marciale dhe puse të thella emocionesh në trajtimin e traumave breznore midis familjeve imigrante. Michelle Yeoh dhe Ke Huy Quan – në rolin e tij të madh të rikthimit – janë të çliruar plotësisht si në aksion ashtu edhe në dramën familjare, por ylli i vërtetë këtu është imagjinata e pakrahasueshme e Daniels.

82) Brokeback Mountain (2005)

Regjisori: Ang Lee

Aktorët kryesorë: Heath Ledger, Jake Gyllenhaal, Anne Hathaway, Michelle Williams

Përshtatja e Ang Lee e tregimit të shkurtër të Annie Proulx ruan ndjeshmërinë dhe hirin e burimit të saj, ndërsa zgjeron fushëveprimin e saj në mënyrë të mrekullueshme. E luajtur në peizazhet e bukura malore të Wyoming (në realitet, Malet Shkëmbore Kanadeze), historia e dashurisë që përfshin dekada midis barinjve Ennis Del Mar (Ledger) dhe Jack Twist (Gyllenhaal) – dy burra që papritur gjejnë dashurinë, vetëm për ta gjetur atë të testuar gjatë viteve ndërsa pritjet heteronormative punojnë kundër tyre – është vëzhguar në mënyrë sensuale dhe xhiruar në mënyrë të përsosur.

83) Inglourious Basterds (2009)

Regjisori: Quentin Tarantino

Aktorët kryesorë: Melanie Laurent, Brad Pitt, Michael Fassbender, Christoph Waltz

Nga hapja me ritmin e Sergio Leones deri te finalja e tij e çmendur OTT, që rishkruan historinë, skena e Tarantinos në Luftën e Dytë Botërore nuk dështon kurrë të surprizojë dhe të argëtojë. Si gjithmonë, megjithatë, Quentin Tarantino është në formën e tij më të mirë në situata klaustrofobike, me tensionin e rritur në nivele pothuajse të padurueshme në një breshëri skenash të spikatura – taverna, strudeli, për të përmendur disa. Plus, përpjekjet argëtuese të Brad Pitt me një theks italian (gjë që kontribuoi që ai të futej në listën tonë të 10 filmave më të mirë të Pitt).

84)  Pan’s Labyrinth (2006)

Regjisori: Guillermo del Toro

Aktorët kryesorë: Quentin Tarantino Ivana Baquero, Ariadna Gil, Doug Jones

Përralla për të rritur e Guillermo del Toro është po aq brutale pa goditje, sa është edhe fantastike në mënyrë të mrekullueshme, baroke. Ka një ndjesi tokësore dhe primitive në botën e tij të zanave këtu, të huaj dhe kërcënuese në vend që të ngjallë gulçim dhe të jetë ‘magjike’, falë në një pjesë jo të vogël gjërave demonike të tmerrshme që Del Toro krijon (pa CGI) me ndihmën e interpretuesit Doug Jones. Pelushi i tij e udhëheq Ofelian (Baquero) e vogël përmes një serie sprovash të rrezikshme fantastike ndërsa ajo i afrohet një fati mistik – megjithëse elementët e librit të përrallave dëshmohen po aq të mundimshëm dhe vdekjeprurës sa sfondi i Spanjës fashiste frankiste. Të dridh kurrizin.

85) Rocky (1976)

Regjisori: John G. Avildsen

Aktorët kryesorë: Sylvester Stallone, Talia Shire, Carl Weathers

Pesë dekada më vonë, Rocky mbetet historia përfundimtare e autsajderit. Jo vetëm për Rocky Balboa-n, luftëtarin e butë të Filadelfias që ka mundësinë e tij në ligën e madhe, por edhe për Stallone-n, i cili shkroi skenarin dhe mori rolin kryesor në një përpjekje për t’u ngritur në yje të Hollivudit. Mund të thuhet me siguri se funksionoi. Rocky mbetet një nokaut, aksioni i tij emocionues pranë ringut i kombinuar me një punë prekëse të personazheve, ndërsa Rocky guxon të përballet me kampionin Apollo Creed dhe ta vërë zemrën e tij në rrezik për vajzën vendase Adrian – duke krijuar si rezultat një sagë të tërë shumëgjeneratëshe.

86) Lady Bird (2017)

Regjisore: Greta Gerwig

Aktorët kryesorë: Saoirse Ronan, Timothée Chalamet, Lucas Hedges, Laurie Metcalf

Me debutimin e saj si regjisore, zgjuarsia ironike dhe fuqia emocionale e punës së mëparshme të Greta Gerwig u bënë edhe më të mprehta në fokus – duke treguar një histori të bukur të nuancuar të rritjes për nënat, vajzat dhe qytetet e lindjes që dëshiron të largohesh, vetëm që ato të vlerësohen vërtet në pasqyrën e pasme. Saoirse Ronan është plotësisht e parakohshme si Christine ‘Lady Bird’ McPherson jo gjithmonë e pëlqyeshme, duke përjetuar miqësi të thyera, seks të parë dhe ngatërresa fatale në vitin e saj të fundit të shkollës së mesme në Sacramento të vitit 2003.

87) Raging Bull (1980)

Regjisori: Martin Scorsese

Aktorët kryesorë: Robert De Niro, Cathy Moriarty, Joe Pesci

Çdo gjë rreth Raging Bull është e zymtë. Ajo fotografi monokrome e papërpunuar; transformimi fizik i Robert De Niro; mashkullorësia e saj e bezdisshme. Filmi i Scorsese për luftëtarin Jake LaMotta është më pak një biografi e drejtpërdrejtë boksi sesa një studim personazhi i një burri thellësisht të çrregullt; pikërisht ajo që do të prisnit nga një ri-ekip nga treshja kryesore e Taxi Driver (Scorsese, De Niro, shkrimtari Paul Schrader). Është therëse, shpesh e pakëndshme për t’u shikuar, por shpesh edhe marramendëse – ato skena boksi janë disa nga më të mëdhatë e shfaqura ndonjëherë në ekran, duke goditur me gjithë fuqinë e një grushti në fytyrë.

88) The Piano (1993)

Regjisorja: Jane Campion

Aktorët kryesorë: Holly Hunter, Harvey Keitel, Anna Paquin, Sam Neill

E qetë dhe plot gjallëri në të njëjtën masë, drama fituese e Palmës së Artë e Jane Campion mbetet po aq enigmatike dhe tërheqëse sa dita kur mbërriti në brigjet tona. Holly Hunter sjell tërbim të qetë si Ada, gruaja joverbale që është dërguar në Zelandën e Re për një martesë të rregulluar, ku burri i saj i ri i paefektshëm (Neill) nuk është në gjendje të krahasohet as me pianon e dashur që ajo është detyruar ta braktisë në plazh, as me George-in muskuloz të lidhur me Maori-n (Keitel). Ky instrument muzikor dëshmon, pra, instrumental për zemrën e Adës, seksualitetin e saj, vetë qenien e saj – duke shkaktuar xhelozi, dhunë dhe një mundësi lirie. Rezultatet janë të frikshme, paksa të panjohura dhe të pamundura për t’u harruar.

89) American Psycho (2000)

Regjisori: Mary Harron

Aktorët kryesorë: Christian Bale, Jared Leto, Willem Dafoe, Justin Theroux

Dhuna brutale takohet me satirën brutale, në një film që paraqitet si një masakër i veshur mirë, por në zemër të tij është një rrëzim i egër i konsumizmit, konformizmit dhe egos së tërbuar mashkullore të viteve ’80. Christian Bale është drithëruesisht i zbrazët si Patrick Bateman, pamja e jashtme e të cilit e qeshur fsheh një boshllëk absolut nga çdo gjë tjetër; ai i copëton viktimat e tij ndërsa nxjerr budallallëqe të pakuptimta pop-kulturore, gjatë gjithë kohës duke u ngjitur në shkallët e korporatave dhe duke u grindur kundër konkurrentëve të tij të bardhë biznesmenë. Stil, sadist dhe vërtet qesharak, Harron trajton masakrën dhe komedinë ultra të errët me një sy vrasës.

90) Groundhog Day (1993)

Regjisori: Harold Ramis

Aktorët kryesorë: Bill Murray, Andie McDowell, Chris Elliott, Stephen Tobolowsky

Bill Murray është në kulmin e fuqive të tij (përfundimisht) të dashur si parashikuesi i motit narcisist Phil Connors. Andie McDowell sjell trurin dhe zemrën si producentja e largët, por gjithnjë e më afër, Rita Hanson. Dhe Harold Ramis, duke drejtuar dhe bashkëshkruar me Danny Rubin, arrin të thur ar nga fija e konsumuar e një njeriu të bllokuar në kohë. Ndërsa kjo dramë me lak kohor mund të mos ketë qenë filmi i parë që piu nga ky burim i veçantë, ai prapë qëndron kokë e këmbë mbi të tjerët – filmi gjen gjëra më të thella për të thënë rreth ekzistencës ndërsa vazhdon, ndërkohë që nuk ndihet kurrë tepër predikues ose i denjë. Kjo është arsyeja pse na bën të kthehemi përsëri, dhe përsëri, dhe përsëri.

91) The Grand Budapest Hotel (2014)

Regjisori: Wes Anderson

Aktorët kryesorë: Ralph Fiennes, Tony Revolori, Saoirse Ronan,

Veprat e Wes Anderson kanë qenë gjithmonë të bukura. Por asnjë film nuk anon më shumë nga ky vlerësim i bukurisë sesa The Grand Budapest Hotel, një histori brenda një historie që kontraston një dashuri për gjërat më të mira me një sfond të fashizmit në rritje. Ka shumë zgjuarsi dhe teka këtu, një nga filmat më qesharakë të Anderson, veçanërisht falë hotelierit të Fiennes, M. Gustave. Por, ka edhe shumë jetë dhe emocion këtu, mes gjithë asaj mjeshtërie të patëmetë – lloji i gjërave që asnjë makinë e vjelljes së ‘Wes Anderson vibes’ me inteligjencë artificiale nuk mund ta rikrijojë kurrë.

92) One Flew Over The Cuckoo’s Nest (1975)

Regjisori: Milos Forman

Aktorët kryesorë: Jack Nicholson, Louise Fletcher, Michael Berryman

Romani që përcaktoi epokën i Ken Kesey ishte në duar të sigurta me skenaristët Lawrence Hauben dhe Bo Goldman, për të mos përmendur regjisorin Milos Forman. Pesë çmime Oscar ishin dëshmi e kësaj, përfshirë një për Jack Nicholson, i cili me sa duket nuk ka qenë kurrë më i mirë se këtu, duke luajtur Randle McMurphy – një njeri i destinuar të përtypet nga sistemi i pandjeshëm kur ai shtiret si i sëmurë mendor për të shmangur kohën në burg, në vend të kësaj të institucionalizohet në një spital psikiatrik. Louise Fletcher, gjithashtu, është e jashtëzakonshme, duke përfaqësuar atë sistem të pandjeshëm në formën e infermieres Ratched – një personazh negativ filmash për shekuj me radhë.

93) Lost in Translation (2003)

Regjisorja: Sofia Coppola

Aktorët kryesorë: Bill Murray, Scarlett Johansson, Giovanni Ribisi

Me filmin e saj të dytë, Sofia Coppola mori një konfigurim mjaft të njohur të komedisë romantike – dy të panjohur kryqëzohen në një vend të huaj – dhe e shndërroi atë në një anti-romancë magjepsëse. Si studentja e palpëzuar e kolegjit Charlotte dhe aktori i lodhur nga bota Bob, Scarlett Johansson dhe Bill Murray ndajnë një kimi të papërshkrueshme, duke ofruar performanca të bukura dhe të përmbajtura si dy njerëz, ndjenja gjeografike dhe emocionale e zhvendosjes në Tokio është njëkohësisht ajo që i bashkon dhe, në fund të fundit, ajo që i mban larg. Përveç asaj skene karaokeje, fundi i saj, në të cilën Bob i Bill Murray pëshpërit fjalë që nuk i dëgjojmë kurrë në veshin e Charlotte, është një histori e paharrueshme.

94) Moonlight (2016)

Regjisori: Barry Jenkins

Aktorët kryesorë: Trevante Rhodes, Mahershala Ali, Naomie Harris, Alex R. Hibbert, Ashton Sanders

I adaptuar nga drama e Tarell Alvin, In Moonlight, Black Boys Look Blue, drama fituese e çmimit Oscar e Barry Jenkins është lloji i filmit që të depërton nën lëkurë dhe qëndron aty. Duke ndjekur jetën e një njeriu në tre faza dhe dashurinë (dhe mungesën e saj) që e bëri atë që është, Moonlight ngjall një ndjenjë intimiteti kaq të prekshme, shikimin e kamerës në sytë e personazheve kaq intensiv, sa nuk mund ta durosh të shikosh larg. Mahershala Ali dhe Naomie Harris janë të patëmetë në rolet dytësore, me Trevante Rhodes dhe Andre Holland që japin një akt të paharrueshëm final.

95) Memento (2000)

Regjisori: Christopher Nolan

Aktorët kryesorë: Guy Pearce, Carrie-Anne Moss, Joe Pantoliano

Kjo e përforcoi Nolan si një regjisor jashtëzakonisht të zgjuar, si në aspektin mendor ashtu edhe në atë kinematografik, lidhjen e gjithçkaje që ai do të arrinte në filmat e tij të ardhshëm. Nolan tregon një rrëfim të plotë në rend të kundërt – duke filluar nga fundi, në kërkimin e Leonardit për të zbuluar se kush e vrau gruan e tij, përpara se të zbulojë pjesën tjetër të historisë një skenë në të njëjtën kohë, duke u zhvendosur më tej me secilën prej tyre. Narratori i pabesueshëm i Guy Pearce, Leonard, ka humbje të kujtesës afatshkurtër, që do të thotë se gjithçka përveç minutave të fundit është një mister për të. Memento përdor truket e tij të kohës për të mbështetur audiencën në personazhin e tij qendror; një thriller gjithëpërfshirës dhe çorientues që lidhet me saktësi të plotë. Obsesioni i Christopher Nolan me kohën filloi këtu.

96) E.T. The Extra Terrestrial (1982)

Regjisori: Steven Spielberg

Aktorët kryesorë: Henry Thomas, Drew Barrymore

Gjatë viteve, shprehja “Amblineske” është bërë një kartëvizitë për aventura familjare plot zemër, mrekulli dhe vetëm një dozë errësire – dhe megjithatë, kjo metodë e krijimit të filmave nuk ka qenë kurrë më e përsosur sesa në E.T. Me një aventurë të mrekullueshme për fëmijë dhe meditim prekës mbi mosfunksionimin familjar dhe aftësinë tonë për t’u shëruar, E.T. i vendos me kujdes elementët e saj mbinatyrorë në një botë krejtësisht të afërt për çdo fëmijë, duke i zbutur momentet e saj më të lezetshme dhe më sentimentale me një ndjenjë të vërtetë rreziku. Duke u mburrur me një performancë të jashtëzakonshme kryesore nga një 10-vjeçar Henry Thomas, një nga muzikat më të mira të John Williams, dhe një fund që ende na mban në përmbytje më shumë se dyzet vjet më vonë, E.T. mbetet standardi i artë për krijimin e filmave familjarë.

97) Barbie (2023)

Regjisorja: Greta Gerwig

Aktorët kryesorë: Margot Robbie, Ryan Gosling, America Ferrera, Ariana Greenblatt

Që nga Toy Story, një histori lodrash nuk ka pasur kaq shumë zemër dhe humor. Nëse perspektiva e një filmi për kukullën më të famshme në botë tingëllonte si një makth kapitalist, Greta Gerwig – dhe partneri i skenarit Noah Baumbach – në vend të kësaj vunë në dyshim trashëgiminë e ikonës së buzëqeshjes së përhershme; çfarë do të thotë Barbie për ne në shoqëri, çfarë ka nënkuptuar historikisht, si lidhet dhe nuk lidhet me përvojat bashkëkohore të feminitetit. Që Barbie arrin ta bëjë këtë në formën e një komedie të zhurmshme, të interpretuar në mënyrë të përsosur nga Robbie – si një kukull gjithnjë e më njerëzore – dhe Gosling (vetëm Ken), mes një dizajni plastik perfekt, dhe me një finale që të lë pa fjalë, është pothuajse e mrekullueshme.

98) When Harry Met Sally… (1989)

Regjisori: Rob Reiner

Aktorët kryesorë: Billy Crystal, Meg Ryan, Carrie Fisher

Në të gjithë kinemanë e komedive romantike, është e vështirë të imagjinohet të mbështesësh më shumë një çift që përfundimisht të bashkohet sesa Harry Burns dhe Sally Albright – kimia e Billy Crystal dhe Meg Ryan është plotësisht e pamohueshme. Kombinojeni këtë me një skenar të përsosur të Nora Ephron dhe Reiner në kulmin e fuqive të tij regjisoriale, dhe keni një dekadë më shumë se ‘do të-do-të-nuk-do-të”, që u ofron kohë bujare protagonistëve të saj – për të evoluar, për t’u larguar, për t’u rritur së bashku, për të jetuar. Një i preferuar i përjetshëm i vjeshtës, që ende ju bën zemrën të dhemb në çdo rishikim.

99) Portrait Of A Lady On Fire (2020)

Regjisorja: Céline Sciamma

Aktorët kryesorë: Noémie Merlant, Adèle Haenel

Romanca lezbike magnetike dhe mjeshtërore e Celine Sciamma mund të jetë një shtesë e kohëve të fundit në këtë listë, por u bë menjëherë një pikë referimi e kinemasë që në publikimin e saj. Me Noémie Merlant në rolin e një piktoreje të shekullit të 18-të dhe Adèle Haenel në rolin e subjektit të saj të pakapshëm, Portreti i një Zonje në Zjarr është një rrëfim për një dashuri epike të zhvilluar në mënyrën më të qetë dhe më delikate, të formuar në momente dhe shikime të vjedhura. Skenari i ndërtuar me kujdes dhe i ndezur i Sciamma-s dhe kimia elektrike e protagonistëve tanë krahasohen vetëm nga kinematografia transcendente e Claire Mathon, me çdo xhirim 8K të frymëzuar nga Rilindja, të kuadruar në mënyrë të përsosur, që i sjell kuptim të ri shprehjes “çdo kornizë një pikturë”. Poezi e pastër.

100) Avatar (2009)

Regjisori: James Cameron

Aktorët kryesorë: Sam Worthington, Zoe Saldaña, Stephen Lang, Sigourney Weaver

James Cameron e ëndërroi fjalë për fjalë ekzistencën e Avatarit. Jo vetëm që bota e Pandorës (dhe populli i saj Na’vi) bazohet në një ëndërr të gjallë që ai pa në moshën 19 vjeç, por kur erdhi koha për ta realizuar atë, ai ishte pionier i teknologjive të përparuara digjitale për ta bërë atë realitet. Rezultati përzien ritme narrative të kënaqshme dhe të njohura – ndërsa rënkimi njerëzor Jake Sully bëhet një me Na’vi në një trup gjigant blu të krijuar artificialisht, duke i ndihmuar ata të luftojnë kundër shtypësve të tyre njerëzorë – dhe ndërtimin marramendës të botës, duke përdorur kapje performuese të nivelit të ardhshëm dhe mjedise digjitale për të krijuar një botë krejt të re. Shtoni sekuenca aksioni tipike të shkëlqyera të Cameron, dhe keni një masterklasë blockbuster.

Burimi: Empire.com