Lajmet

Urdhri i Biden për persona që kontribuojnë në destabilizimin e Ballkanit

Urdhri Presidentit Biden: Bllokim prone dhe ndalim i hyrjes në SHBA për persona që kontribuojnë në destabilizimin e Ballkanit Perëndimor.

Published

on

Presidenti Amerikan Joe Biden nxori një urdhër të ri ekzekutiv që përfshin Ballkanin Perëndimor, i cili parashikon bllokimin e pronave dhe ndalim të hyrjes në SHBA të personave që kontribuojnë në destabilizimin e Ballkanit Perëndimor.

Ky urdhër i publikuar sot në 8 qershor përfshin ish-vendet e Federatës Jugosllave dhe Shqipërinë. Sipas Biden gjatë dy dekadave të fundit ka pasur minim të marrëveshjeve, institucioneve, korrupsion brenda qeverive dhe institucioneve, që kërcënon sigurinë kombëtare dhe politikën e jashtme të SHBA.

“Duke qenë se situata në territorin e ish Republikës Socialiste Federale të Jugosllavisë dhe Republikës së Shqipërisë (Ballkani Perëndimor), gjatë dy dekadave të fundit, duke përfshirë minimin e marrëveshjeve dhe institucioneve të pasluftës pas prishjes së ish Republikës Federale Socialiste të Jugosllavisë, si dhe korrupsionit të përhapur brenda qeverive dhe institucioneve të ndryshme në Ballkanin Perendimor, pengon progresin drejt qeverisjes efektive dhe demokratike dhe integrimin e plotë në institucionet transatlantike, dhe në këtë mënyrë përbën një kërcënim i pazakontë për sigurinë kombëtare dhe politikën e jashtme të Shteteve të Bashkuara”, thuhet ndër të tjera në urdhrin e firmosur nga Biden.

Sipas urdhrit ekzekutiv të firmosur nga Biden, përfshihen personat që kontribuojnë në kërcënimin e paqes, sigurisë, stabilitetit ose integritetit territorial të çdo zone ose shteti, përgjegjës ose bashkëpunëtor, ose të përfshihesh drejtpërdrejt ose indirekt në veprime ose politika që minojnë proceset demokratike ose institucionet në Ballkanin Perëndimor.

Ambasadorja e SHBA-së në Tiranë, Yuri Kim përshëndeti urdhërin e Biden duke shkruar në profilin e saj zyrtar në Twitter se:Lufta ndaj korrupsionit është një interes thelbësor i sigurisë kombëtare të SHBA, transmeton TCH.

Njoftimi

DHOMA E INFORMIMIT
Urdhër ekzekutiv për bllokimin e pronës dhe pezullimin e hyrjes në Shtetet e Bashkuara të personave të caktuar që kontribuojnë në situatën destabilizuese në Ballkanin Perëndimor
08 QERSHOR 2021
•
VEPRIMET PRESIDENCIALE
Nga autoriteti që më është dhënë si President nga Kushtetuta dhe ligjet e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, përfshirë Aktin Ndërkombëtar të Fuqive Ekonomike Ndërkombëtare (50 USC 1701 e vijues) (IEEPA), Aktin Kombëtar të Emergjencave (50 USC 1601 e vijues) .) (NEA), neni 212 (f) i Aktit të Emigracionit dhe Kombësisë të vitit 1952 (8 USC 1182 (f)), dhe seksioni 301 i titullit 3, Kodi i Shteteve të Bashkuara,

Unë, JOSEPH R. BIDEN JR., President i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, përmes kësaj zgjeroj fushën e emergjencës kombëtare të deklaruar në Urdhrin Ekzekutiv 13219 të 26 Qershorit 2001 (Bllokimi i Pronës së Personave që Kërcënojnë Përpjekjet Ndërkombëtare të Stabilizimit në Ballkanin Perëndimor) , ndryshuar me Urdhrin Ekzekutiv 13304 të 28 majit 2003 (Përfundimi i Emergjencave në lidhje me Jugosllavinë dhe Modifikimi i Urdhrit Ekzekutiv 13219 të 26 Qershorit 2001), duke gjetur se situata në territorin e ish Republikës Socialiste Federale të Jugosllavisë dhe Republika e Shqipërisë (Ballkani Perëndimor), gjatë dy dekadave të fundit, duke përfshirë minimin e marrëveshjeve dhe institucioneve të pasluftës pas prishjes së ish Republikës Federale Socialiste të Jugosllavisë, si dhe korrupsionit të përhapur brenda qeverive dhe institucioneve të ndryshme në Ballkanin Perëndimor, pengon progresin drejt qeverisjes efektive dhe demokratike dhe integrimin e plotë në institucionet transatlantike, dhe në këtë mënyrë përbën një kërcënim të pazakontë dhe të jashtëzakonshëm për sigurinë kombëtare dhe politikën e jashtme të Shteteve të Bashkuara.

Prandaj, unë urdhëroj me anë të kësaj:
Seksioni 1. (a) E gjithë prona dhe interesat në pronën që janë në Shtetet e Bashkuara, që vijnë më tej brenda Shteteve të Bashkuara, ose që janë ose që vijnë më poshtë janë nën zotërimin ose kontrollin e ndonjë personi të Shteteve të Bashkuara të personave të mëposhtëm janë të bllokuara dhe nuk mund të transferohet, paguhet, eksportohet, tërhiqet ose tregtohet ndryshe në: çdo person i përcaktuar nga Sekretari i Thesarit, në konsultim me Sekretarin e Shtetit:
(i) të jesh përgjegjës ose bashkëpunëtor, ose të përfshihesh drejtpërdrejt ose indirekt në veprime ose politika që kërcënojnë paqen, sigurinë, stabilitetin ose integritetin territorial të çdo zone ose shteti në Ballkanin Perëndimor;
(ii) të jesh përgjegjës ose bashkëpunëtor, ose të përfshihej drejtpërdrejt ose indirekt në veprime ose politika që minojnë proceset demokratike ose institucionet në Ballkanin Perëndimor;
(iii) të jesh përgjegjës ose bashkëpunëtor, ose të përfshihesh drejtpërdrejt ose indirekt në një shkelje, ose një akt që ka penguar ose kërcënuar zbatimin, të ndonjë sigurie rajonale, paqeje, bashkëpunimi ose marrëveshjeje ose kornize të njohjes reciproke ose mekanizmi i përgjegjësisë në lidhje me Ballkanin Perëndimor, përfshirë Marrëveshjen e Prespës të vitit 2018; Marrëveshja Kornizë e Ohrit e vitit 2001; Rezoluta 1244 e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara; Marrëveshjet e Dejtonit; ose Konkluzionet e Këshillit të Konferencës për Zbatimin e Paqes të mbajtur në Londër në Dhjetor 1995, duke përfshirë vendimet ose konkluzionet e Përfaqësuesit të Lartë, Këshillit të Zbatimit të Paqes ose Bordit Drejtues të tij; ose Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish Jugosllavinë, ose, në lidhje me ish Jugosllavinë, Mekanizmi Ndërkombëtar i Mbetjeve për Tribunalet Penale;
(iv) të jesh përgjegjës ose bashkëpunëtor, ose të jesh i përfshirë drejtpërdrejt ose indirekt në abuzim serioz të të drejtave të njeriut në Ballkanin Perëndimor;
(v) të jesh përgjegjës ose bashkëpunëtor, ose të përfshihesh drejtpërdrejt ose indirekt në korrupsionin në lidhje me Ballkanin Perëndimor, përfshirë korrupsionin nga, në emër të, ose të lidhur ndryshe me një qeveri në Ballkanin Perëndimor, ose një aktual ose ish-zyrtar i qeverisë në çdo nivel të qeverisjes në Ballkanin Perëndimor, të tilla si keqpërdorimi i pasurive publike, shpronësimi i pasurive private për përfitime personale ose qëllime politike, ose ryshfet;
(vi) të ketë asistuar materialisht, sponsorizuar ose ofruar mbështetje financiare, materiale ose teknologjike për, ose mallra ose shërbime për ose në mbështetje të çdo personi, pasuria dhe interesat e tij në pronë janë bllokuar në përputhje me këtë urdhër; ose
(vii) të jetë në pronësi ose të kontrollohet nga, ose të ketë vepruar ose pretenduar të veprojë për ose në emër të, drejtpërdrejt ose indirekt, të çdo personi prona dhe interesat e tij në pronë janë bllokuar në përputhje me këtë urdhër.
(b) Ndalimet në nënparagrafin (a) të këtij neni zbatohen përveç në masën e parashikuar nga statutet, ose në rregulloret, urdhrat, direktivat ose licencat që mund të lëshohen në përputhje me këtë urdhër, dhe pavarësisht nga çdo kontratë e lidhur ose ndonjë licencë ose leja e dhënë para datës së këtij urdhri.

Sek. 2. Ndalimet në nenin 1 të këtij urdhri përfshijnë:
(a) dhënia e çdo kontributi ose sigurimi të fondeve, mallrave ose shërbimeve nga, për, ose për të mirën e çdo personi, pasuria dhe interesat e tij në pronë janë bllokuar në përputhje me këtë urdhër; dhe
(b) marrja e çdo kontributi ose sigurimi të fondeve, mallrave ose shërbimeve nga ndonjë person i tillë.

Sek. 3. Me anë të kësaj përcaktoj që bërja e donacioneve për llojet e artikujve të specifikuar në nenin 203 (b) (2) të IEEPA (50 USC 1702 (b) (2)) nga, për të ose për të mirën e çdo personi prona dhe interesat në pronë janë bllokuar në përputhje me nenin 1 (a) të këtij urdhri do të dëmtonte seriozisht aftësinë time për t’u marrë me emergjencën kombëtare të deklaruar në Urdhrin Ekzekutiv 13219, të ndryshuar nga Urdhri Ekzekutiv 13304, dhe siç është zgjeruar në këtë urdhër, dhe unë me anë të kësaj ndaloni donacione të tilla siç parashikohen në nenin 1 të këtij urdhri.

Sek. 4. (a) Hyrja e pakufizuar e imigrantit dhe joimigrantit në Shtetet e Bashkuara të joqytetarëve të vendosur për të përmbushur një ose më shumë kritere në seksionin l (a) të këtij urdhri do të ishte e dëmshme për interesat e Shteteve të Bashkuara dhe hyrja e personat e tillë në Shtetet e Bashkuara, si imigrantë ose joimigrantë, pezullohen me këtë rast, përveç kur Sekretari i Shtetit ose Sekretari i Sigurisë Kombëtare, sipas rastit, përcakton se hyrja e personit nuk do të ishte në kundërshtim me interesat e Shteteve të Bashkuara, përfshirë kur Sekretari i Shtetit ose Sekretari i Sigurisë Kombëtare, siç është e përshtatshme, përcakton kështu, bazuar në një rekomandim të Prokurorit të Përgjithshëm, që hyrja e personit do të çonte më tej objektivat e rëndësishëm të zbatimit të ligjit të Shteteve të Bashkuara.
(b) Sekretari i Shtetit do të zbatojë këtë urdhër pasi zbatohet për vizat në përputhje me procedurat e tilla që Sekretari i Shtetit, në konsultim me Sekretarin e Sigurisë Kombëtare, mund të vendosë.
(c) Sekretari i Sigurisë Kombëtare do të zbatojë këtë urdhër pasi zbatohet për hyrjen e jo-qytetarëve në përputhje me procedurat e tilla siç mund të vendosë Sekretari i Sigurisë Kombëtare, në konsultim me Sekretarin e Shtetit.
(d) Personat e tillë do të trajtohen nga ky nen në të njëjtën mënyrë si personat e mbuluar nga seksioni 1 i Proklamatës 8693 të 24 Korrikut 2011 (Pezullimi i Hyrjes së të Huajve Subjekt i Sanksioneve të Udhëtimit të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara dhe Akteve të Fuqive Ekonomike Ndërkombëtare Ndërkombëtare )

Sek. 5. (a) Ndalohet çdo transaksion që shmang ose shmang, ka për qëllim shmangien ose shmangien, shkakton shkelje ose përpjekje për të shkelur ndonjë prej ndalimeve të përcaktuara në këtë urdhër.
(b) Ndalohet çdo komplot i formuar për të shkelur ndonjë nga ndalimet e përcaktuara në këtë urdhër.

Sek. 6. Për qëllimet e këtij urdhri:
(a) termi “njësi ekonomike” nënkupton një partneritet, shoqatë, besim, ndërmarrje të përbashkët, korporatë, grup, nëngrup ose organizatë tjetër;
(b) termi “jo qytetar” do të thotë çdo person i cili nuk është shtetas ose shtetas jo qytetar i Shteteve të Bashkuara;
(c) termi “person” do të thotë një individ ose entitet; dhe
(d) termi “person i Shteteve të Bashkuara” do të thotë çdo shtetas i Shteteve të Bashkuara, banor i përhershëm i ligjshëm, entitet i organizuar sipas ligjeve të Shteteve të Bashkuara ose ndonjë juridiksioni brenda Shteteve të Bashkuara (përfshirë degët e huaja), ose ndonjë person në Shtetet e Bashkuara.

Sek. 7. Për ata persona, prona dhe interesat e tyre në pronë janë bllokuar në përputhje me këtë urdhër të cilët mund të kenë një prani kushtetuese në Shtetet e Bashkuara, unë konstatoj se për shkak të aftësisë për të transferuar fonde ose pasuri të tjera menjëherë, njoftimi paraprak i personave të tillë të masave që do të merren në përputhje me këtë urdhër do t’i bënte ato masa joefektive. Prandaj përcaktoj që këto masa të jenë efektive në adresimin e emergjencës kombëtare të deklaruar në Urdhrin Ekzekutiv 13219, të ndryshuar me Urdhrin Ekzekutiv 13304, dhe siç është zgjeruar nga ky urdhër, nuk ka nevojë të ketë njoftim paraprak për një listë ose përcaktim të bërë në përputhje me këtë porosit

Sek. 8. Sekretari i Thesarit, në konsultim me Sekretarin e Shtetit, autorizohet për të ndërmarrë veprime të tilla, duke përfshirë shpalljen e rregullave dhe rregulloreve, dhe për të përdorur të gjitha kompetencat e dhëna Presidentit nga IEEPA, siç mund të jetë e nevojshme për të kryer qëllimet e këtij urdhri. Sekretari i Thesarit, në përputhje me legjislacionin në fuqi, mund të ribërë secilën prej këtyre funksioneve brenda Departamentit të Thesarit. Të gjithë departamentet ekzekutive dhe agjencitë e Shteteve të Bashkuara do të marrin të gjitha masat e duhura brenda autoritetit të tyre për të zbatuar këtë urdhër.

Sek. 9. Asgjë në këtë urdhër nuk do të ndalojë transaksionet për kryerjen e biznesit zyrtar të Qeverisë Federale nga punonjësit, përfituesit e parave ose kontraktorët e tyre.

Sek. 10. (a) Asgjë në këtë urdhër nuk do të interpretohet se dëmton ose ndikon ndryshe:
(i) autoritetin e dhënë me ligj për një departament ekzekutiv ose agjenci, ose përgjegjësin e tij; ose
(ii) funksionet e Drejtorit të Zyrës së Menaxhimit dhe Buxhetit në lidhje me propozimet buxhetore, administrative ose legjislative.
(b) Ky urdhër do të zbatohet në përputhje me legjislacionin në fuqi dhe në varësi të disponueshmërisë së ndarjeve buxhetore.
(c) Ky urdhër nuk ka për qëllim dhe nuk krijon ndonjë të drejtë ose përfitim, thelbësor ose procedural, të zbatueshëm me ligj ose në barazi nga ndonjë palë kundër Shteteve të Bashkuara, departamenteve të saj, agjencive ose enteve, oficerëve të saj, punonjësve , ose agjentë, ose ndonjë person tjetër.

JOSEPH R. BIDEN JR.

SHTEPIA E BARDHE,
8 qershor 2021.

Lajmet

Tahiri paralajmëron debat parlamentar për krizën energjetike në Kosovë

Published

on

By

Deputeti i Kuvendit të Kosovës, Besnik Tahiri, ka ngritur shqetësimin për gjendjen në sektorin e energjisë, duke bërë të ditur se javën e ardhshme do të mbahet një debat parlamentar lidhur me dështimet në këtë sektor.

Pas mbledhjes së Kryesisë së Kuvendit, Tahiri theksoi se situata aktuale është mjaft shqetësuese, pasi Kosova po blen energji me çmimin më të lartë në Ballkanin Perëndimor, ndërkohë që blloku B1 ndodhet jashtë funksionit. Ai nënvizoi se trajtimi i kësaj teme me prioritet është forcim i pozicionit strategjik dhe energjetik të vendit.

Ndërkohë, Kryesia e Kuvendit ka caktuar që seanca e radhës e Kuvendit të mbahet këtë të enjte, në orën 12:00.

Continue Reading

Lajmet

Haxhiu kërkon hetim nga Prokuroria Speciale për vrasjen e Arlinda Zekajt

Published

on

By

Kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, pas mbledhjes së Kryesisë ka deklaruar se pret që të gjithë dëshmitarët e ftuar të përgjigjen para Komisionit Hetimor të formuar pas vrasjes tragjike të Arlinda Zekajt.

Haxhiu i bëri thirrje Prokurorisë Speciale që pa vonesa të nisë hetimet penale për veprimet apo mosveprimet e secilit zyrtar të përfshirë në këtë rast. Ajo sqaroi se Komisioni Hetimor shërben si mekanizëm shtesë që do të përpilojë një dokument përfundimtar për t’ia deleguar organit të ndjekjes.

Ndërsa vlerësoi pezullimin e kryeprokurores, prokurores së rastit dhe 11 zyrtarëve policorë, Haxhiu shprehu shqetësimin për mungesën e masave nga Këshilli Gjyqësor i Kosovës dhe Komuna e Pejës ndaj zyrtarëve përgjegjës, duke theksuar se ky rast duhet të shërbejë që ngjarje të tilla të mos përsëriten më. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Dogana e Kosovës mbledh 186.6 milionë euro të hyra në tetor, rritje prej 5.9 për qind

Published

on

Dogana e Kosovës ka mbledhur 186.6 milionë euro të hyra gjatë muajit tetor 2026, duke shënuar rritje prej 5.9 për qind krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Sipas buletinit mujor të publikuar nga Dogana, në tetor të vitit 2025 të hyrat kishin arritur në 176.2 milionë euro, ndërsa këtë vit janë rritur në 186.6 milionë euro.

Përveç rritjes së të hyrave, gjatë tetorit janë shënuar edhe zhvillime të tjera në aktivitetin doganor.

Një ndër to ishte realizimi i eksportit të parë në pikën kufitare Dheu i Bardhë, pas hyrjes në zbatim të plotë të Marrëveshjes së Tregtisë së Lirë Kosovë–EFTA, e cila synon të krijojë mundësi të reja për bizneset kosovare.

Po ashtu, Sektori i Antikontrabandës ka realizuar një operacion gjatë të cilit janë ndaluar 121 telefona celularë pa dokumentacionin përkatës.

Një tjetër zhvillim ishte organizimi i punëtorisë së parë ndërkombëtare për vlerësimin doganor në Kosovë, në kuadër të programit Customs Programme, me pjesëmarrjen e përfaqësuesve të DG TAXUD.

Në buletinin mujor, Dogana e Kosovës ka theksuar përkushtimin për forcimin e kontrolleve doganore, luftimin e aktiviteteve të kundërligjshme dhe lehtësimin e tregtisë së ligjshme.

Institucioni ka bërë të ditur se do të vazhdojë angazhimin për mbrojtjen e interesave financiare të Republikës së Kosovës.

/A.K/

Continue Reading

Lajmet

Siguria e barnave është përgjegjësi e përbashkët e profesionistëve shëndetësorë dhe pacientëve

Published

on

By

Shkruan: Prof. Dr. Fitim Alidema

Nga këndvështrimi farmakologjik, siguria e një bari nuk përcaktohet vetëm nga efikasiteti i tij në trajtimin e një sëmundjeje. Ajo lidhet ngushtë me dozën e administruar, kohëzgjatjen e trajtimit, gjendjen shëndetësore të pacientit, funksionin e mëlçisë dhe të veshkave, praninë e sëmundjeve të tjera, si dhe ndërveprimet e mundshme me barna të tjera. Për këtë arsye, i njëjti bar mund të ketë efektin e dëshiruar terapeutik te një pacient, ndërsa te një tjetër mund të shkaktojë reaksione të padëshiruara që kërkojnë vlerësim dhe ndërhyrje mjekësore

Barnat përbëjnë një nga arritjet më të rëndësishme të mjekësisë bashkëkohore. Falë zhvillimit të farmakologjisë dhe përparimeve në trajtimin medikamentoz, sot është e mundur të parandalohen, kontrollohen dhe trajtohen sëmundje që dikur përbënin kërcënim serioz për jetën. Megjithatë, krahas përfitimeve të padiskutueshme terapeutike, përdorimi i barnave shoqërohet edhe me rreziqe të caktuara, të cilat kërkojnë vëmendje të vazhdueshme nga profesionistët shëndetësorë dhe vetë pacientët.

Në kuadër të Javës Botërore të Sigurisë së Barnave, e cila shënohet nga 2 deri më 8 nëntor 2026, vëmendja përqendrohet në një aspekt thelbësor të kujdesit shëndetësor: identifikimin, vlerësimin dhe raportimin e reaksioneve të padëshiruara që mund të shfaqen gjatë përdorimit të barnave.

Nga këndvështrimi farmakologjik, siguria e një bari nuk përcaktohet vetëm nga efikasiteti i tij në trajtimin e një sëmundjeje. Ajo lidhet ngushtë me dozën e administruar, kohëzgjatjen e trajtimit, gjendjen shëndetësore të pacientit, funksionin e mëlçisë dhe të veshkave, praninë e sëmundjeve të tjera, si dhe ndërveprimet e mundshme me barna të tjera. Për këtë arsye, i njëjti bar mund të ketë efektin e dëshiruar terapeutik te një pacient, ndërsa te një tjetër mund të shkaktojë reaksione të padëshiruara që kërkojnë vlerësim dhe ndërhyrje mjekësore.

Një rëndësi të veçantë ka dallimi ndërmjet efekteve anësore të njohura dhe reaksioneve të padëshiruara serioze. Disa reaksione janë të lehta dhe kalimtare, si shqetësimet gastrointestinale, marramendja apo përgjumja. Në raste të tjera, mund të shfaqen reaksione alergjike të rënda, çrregullime të funksionit të organeve, gjakderdhje ose komplikime të tjera që mund të rrezikojnë shëndetin dhe jetën e pacientit. Prandaj, çdo simptomë e re që shfaqet pas fillimit ose ndryshimit të një terapie duhet të vlerësohet me kujdes, pa supozuar automatikisht se është shkaktuar nga bari.

Në praktikën klinike, një ndër sfidat më të mëdha mbetet përdorimi i barnave pa këshillim profesional. Vetëmjekimi, përdorimi i antibiotikëve pa indikacion të qartë, ndryshimi i dozave sipas vlerësimit personal dhe ndërprerja e parakohshme e terapisë janë dukuri që mund të ndikojnë drejtpërdrejt në rezultatet e trajtimit. Veçanërisht shqetësues është përdorimi i njëkohshëm i disa barnave pa një vlerësim të plotë të ndërveprimeve të mundshme ndërmjet tyre.

Pacientët e moshuar, fëmijët, gratë shtatzëna dhe personat me sëmundje kronike kërkojnë kujdes të shtuar gjatë përshkrimit dhe administrimit të barnave. Te këto kategori, ndryshimet fiziologjike dhe patologjike mund të ndikojnë në përthithjen, shpërndarjen, metabolizmin dhe eliminimin e substancave aktive. Kjo nënkupton se trajtimi medikamentoz duhet të individualizohet dhe të mbështetet në vlerësimin e përfitimeve dhe rreziqeve për secilin pacient.

Një tjetër aspekt që meriton vëmendje është përdorimi i barnave pa recetë, preparateve bimore dhe suplementeve ushqimore. Ekziston një perceptim i gabuar se produktet që merren pa recetë ose kanë origjinë natyrore janë domosdoshmërisht të sigurta. Në të vërtetë, edhe këto produkte mund të shkaktojnë reaksione të padëshiruara ose të ndërveprojnë me terapinë e përshkruar nga mjeku.

Në këtë kontekst, farmakovigjilenca përbën një mekanizëm të domosdoshëm për mbrojtjen e shëndetit publik. Ajo përfshin aktivitetet që lidhen me zbulimin, vlerësimin, kuptimin dhe parandalimin e reaksioneve të padëshiruara dhe problemeve të tjera që lidhen me përdorimin e barnave. Rëndësia e saj shtrihet përtej identifikimit të një reaksioni individual, pasi të dhënat e mbledhura nga raportimet mund të ndihmojnë në zbulimin e rreziqeve që nuk janë evidentuar plotësisht gjatë studimeve klinike.

Është e rëndësishme të kuptohet se raportimi i një reaksioni të dyshuar nuk nënkupton domosdoshmërisht se bari është shkaktari i tij. Raportimi shërben si pikënisje për vlerësimin shkencor të lidhjes së mundshme ndërmjet përdorimit të barit dhe ngjarjes së vërejtur. Pikërisht për këtë arsye, nuk duhet të pritet konfirmimi përfundimtar i shkakësisë përpara raportimit të një reaksioni të dyshuar.

Në këtë proces, mjekët, farmacistët, infermierët dhe profesionistët e tjerë shëndetësorë kanë përgjegjësi të veçantë. Përshkrimi racional i barnave, informimi i pacientit, monitorimi i trajtimit dhe dokumentimi i reaksioneve të dyshuara janë pjesë përbërëse e praktikës profesionale. Njëkohësisht, edhe pacienti duhet të jetë pjesëmarrës aktiv në trajtimin e tij, duke informuar profesionistët shëndetësorë për barnat që përdor dhe për çdo ndryshim të pazakontë të gjendjes shëndetësore.

Si profesor i farmakologjisë, konsideroj se edukimi mbi sigurinë e barnave duhet të jetë pjesë e pandashme e formimit të profesionistëve të ardhshëm shëndetësorë. Njohja e mekanizmave të veprimit të barnave është themelore, por po aq e rëndësishme është aftësia për të identifikuar faktorët që rrisin rrezikun e reaksioneve të padëshiruara, për të vlerësuar ndërveprimet medikamentoze dhe për të marrë vendime të argumentuara në praktikën klinike.

Siguria e barnave nuk duhet të trajtohet si një çështje që merr vëmendje vetëm gjatë fushatave ndërkombëtare. Ajo duhet të jetë pjesë e përditshme e kulturës së kujdesit shëndetësor, duke filluar nga momenti i përshkrimit të terapisë, vazhduar me përdorimin dhe monitorimin e saj, deri te vlerësimi i rezultateve klinike.

Këshilla të rëndësishme për përdorimin e sigurt të barnave

  1. Mos përdorni barna pa këshillim profesional. Edhe barnat që merren pa recetë mund të kenë kundërindikacione, efekte të padëshiruara dhe ndërveprime me terapi të tjera.
  2. Respektoni dozën dhe kohëzgjatjen e trajtimit. Mos e rrisni, zvogëloni ose ndërprisni dozën e përshkruar pa u konsultuar me mjekun ose farmacistin. Mos merrni dozë të dyfishtë për të kompensuar një dozë të harruar pa udhëzim profesional.
  3. Informoni mjekun dhe farmacistin për të gjitha produktet që përdorni. Përfshini barnat me recetë, barnat pa recetë, suplementet ushqimore dhe preparatet bimore.
  4. Mos përdorni antibiotikë pa indikacion mjekësor. Antibiotikët nuk trajtojnë infeksionet virale, ndërsa përdorimi i panevojshëm i tyre kontribuon në zhvillimin e rezistencës antimikrobike.
  5. Kushtojini vëmendje simptomave të reja gjatë trajtimit. Nëse shfaqen skuqje të lëkurës, marramendje, shqetësime të pazakonta ose ndryshime të tjera pas marrjes së një bari, kërkoni këshillim profesional. Vështirësia në frymëmarrje, ënjtja e fytyrës ose e gjuhës dhe humbja e vetëdijes kërkojnë ndihmë urgjente mjekësore.
  6. Mos përdorni barna të përshkruara për persona të tjerë. Një trajtim që ka qenë i përshtatshëm për një pacient mund të jetë i papërshtatshëm ose i rrezikshëm për një tjetër.
  7. Kontrolloni afatin e përdorimit dhe kushtet e ruajtjes. Barnat duhet të ruhen sipas udhëzimeve të prodhuesit, larg lagështisë, temperaturave të papërshtatshme dhe vendeve të arritshme për fëmijët.
  8. Kërkoni rishikim periodik të terapisë nëse përdorni disa barna. Kjo është veçanërisht e rëndësishme për pacientët e moshuar dhe personat me sëmundje kronike, për të identifikuar ndërveprimet, dyfishimet terapeutike dhe barnat që mund të mos jenë më të nevojshme.
  9. Mos i neglizhoni reaksionet e dyshuara të padëshiruara. Njoftoni mjekun ose farmacistin dhe kërkoni informacion për raportimin përmes mekanizmave përkatës të farmakovigjilencës. Edhe një dyshim i arsyeshëm meriton të dokumentohet.
  10. Informohuni për barnat që merrni. Para fillimit të një trajtimi, kërkoni të dini për çfarë shërben bari, si duhet përdorur, cilat janë reaksionet e mundshme të padëshiruara dhe në cilat raste duhet të kërkoni ndihmë mjekësore.

Mesazhi përmbyllës

Java Botërore e Sigurisë së Barnave është një mundësi për të rikujtuar se trajtimi i suksesshëm nuk varet vetëm nga zgjedhja e barit të duhur, por edhe nga mënyra se si ai përdoret, monitorohet dhe vlerësohet gjatë gjithë procesit terapeutik.

Çdo raportim i një reaksioni të dyshuar të padëshiruar mund të kontribuojë në njohjen më të mirë të profilit të sigurisë së një bari dhe në parandalimin e dëmeve të mundshme te pacientët e tjerë.

Përdorimi racional i barnave është përgjegjësi profesionale, ndërsa siguria e tyre është interes i përbashkët i gjithë shoqërisë.

(Autori është dekan i Fakultetit të Shkencave Mjekësore në UBT. Shkrimi i dedikohet Javës Botërore të Sigurisë së Barnave, e cila shënohet nga 2 deri më 8 nëntor)

Continue Reading

Të kërkuara